زقم
ز - ق - م
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 2 sîga
- 13 sözlük
Bir ağaç demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Bir ağaç demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.160 harfالقاف والزاي والميم معهما
ق ز م، ز ق م، م ز ق مستعملات قزم: القَزَمُ: اللئيم الدنيء، الصغير الجثة، ورجل قَزَمٌ، وامرأة قَزَمٌ، وقومٌ قَزَمٌ وأقزامٌ، وهو ذو قَزَمٍ.
ولغة أخرى: رجل قَزمٌ وامرأة قَزَمةٌ وامرأتان قَزَمتَانِ، ونساء قَزَماتٌ، ورجلان قَزَمانِ، ورجال قَزَمُونَ، قال:
لا بخل خالطه ولا قَزَمُ
ويقال للرذالة من الأشياء: قَزَمٌ، والجميع قَزَمٌ.
زقم: الزَّقْمُ: أكل الزَّقُّومِ.
ويقال:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR461 harfالزَقُّومُ: اسمُ طعامٍ لهم، فيه تمرٌ وزبدٌ. والزَقْمُ: أَكْلُهُ. قال ابن عبّاس رضي الله عنهما: لمَّا نزَل قوله تعالى: "إنّ شَجَرَةَ الزَقُّومِ طَعامُ الأَثيمِ" قال أبو جهل: التمر بالزبد تَتَزَقَّمُهُ. فأنزل الله تعالى: "إنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ في أَصْلِ الجَحيمِ. طَلْعُها كَأَنَّهُ رُءُوسُ الشَياطينِ". وأَزْقَمْتُهُ الشيء، أي أَبْلَعْتُهُ إياه، فازْدَقَمَهُ أي ابتلعَه. والتَزَقُّمُ: التَلَقُّمُ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR3.371 harfق ز م
زمق ، قزم ، قمز ، زقم ، مزق .
قمز : أهمل الليثُ : قَمَزَ .
وسمعت العرب تقول : رأيت الكَلأ في أرض بني فلان قُمزاً قُمزاً ، وذلك إذا لم يتوافر ( ولكنه نبت متفرِّقاً ) وكانت ها هنا لُمعَةٌ ( وها هنا لمعة ) ( 1 ) ثم تنقطع ثم ترى لُمعةٌ أخرى ، وكذلك الحصى إذا اجتمع منها في مكان صُوبة فهي قُمزَةٌ أيضاً ( وجمعها : قمزٌ ، وقال ابنُ مُقبل :
يَرْمي النَّجادَ بِحَيْدارِ الحصَا قُمَزا
في مشيةٍ سُرُح
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR1.010 harf(باب الزاء والقاف وما يثلثهما)
(زقم) الزاء والقاف والميم أُصَيْلٌ يدلُّ على جِنْسٍ من الأَكْلِ. قال الخليل: الزَّقْمُ: الفِعْل، من أكل الزَّقُّومِ. والازْدِقَام: الابتلاع. وذكر ابن دريد(1) أنَّ بعض العرب يقول: تزقّم فلانٌ اللّبن، إذا أفرطَ في شُرْبِهِ.
(زقل) الزاء والقاف واللام ليس بشيء. على أنَّه حكِيَ عن بعض العرب: زَوْقَلَ فلانٌ عِمَامتَه، إذا أرخىطرَفَيْها من ناحيتَيْ رأسِه.
(زقو) الزاء
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR135 harf- ﴿إن شجرة الزقوم *** طعام الأثيم﴾ [الدخان/43 - 44]، وعبارة عن أطعمة كريهة في النار، ومنه استعير: زقم فلان وتزقم: إذا ابتلع شيئا كريها.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR220 harfز ق م
تقول: من أنكر أن يقوم أطعمه الله تعالى الزقو.
ويقال: إن أهل أفريقية يسمون الزبد بالتمر: زقومـاً وهـو مـن قولهـم: إنـه ليزقـم اللقـم ويتزقمهـا ويزدقمها: يبتلعها.
وبات يتزقم اللبن إذا أفرط في شربه.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR2.525 harfالأَزهري: الزَّقْمُ الفعل من الزَّقُّوم، والازْدِقامُ كالابتلاع. ابن سيده: ازْدَقَمَ الشيءَ وتَزَقَّمَهُ ابتلعه. والتَّزَقُّمُ: التَّلَقُّمُ. قال أَبو عمرو: الزَّقْمُ واللَّقْمُ واحد، والفعل زَقَمَ يَزْقُمُ ولَقِمَ يَلْقَمُ. والتَّزَقُّمُ: كثرة شرب اللبن، والاسم الزَّقَمُ، ابن دريد: يقال تَزَقَّمَ فلان اللبن إذا أَفرط في شربه. وهو يَزْقُمُ اللُّقَمَ زَقْماً أَي يَلْقَمُها. وزَقَمَ اللحم زَقْماً
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR267 harf* ز ق م * * الزَّقُومُ * اسم طعام لهم فيه تمر وزبد و * الزَّقْمُ * أكلة وبابه نصر قال بن عباس رضي الله عنهما لما نزل قوله تعالى ﴿إن شجرة الزقوم طعام الأثيم﴾ قال أبو جهل التمر بالزبد * نَتَزَقَّمُهُ * أي نتلقمه فأنزل الله تعالى ﴿إنها شجرة تخرج في أصل الجحيم﴾ الآية
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR2.453 harf| | ( الزَّقْم ) مثل ( اللَّقْم ) ، قاله أبو | عَمْرو ، وزاد غَيرُه : الشَّدِيد . | | ( والتَّزَقُّم : التَّلَقُّم ) ، نَقَله | الجوهريّ . | | ( وَأَزْقَمَه ) الشيءَ ( فاْزْدَقَمَه ) أي : | ( أَبَلَعَه فاْبْتَلَعَه ) ، نقله الجوهريّ . | | ( والزَّقُّوم كَتَنُّور : الزُّبْدُ بالتَّمر ) ، | في لغة إِفْرِيقيّة . وفي الصّحاح : | اسمُ طَعَامٍ لهم فيه زُبْدٌ وتَمْر . | والزَّقْم : أَكلُه . | | ( و )
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR4.481 harfزَقْمٌ
1 زَقْمٌ ذ is syn. with لَقْمٌ [The act of gobbling a thing; i. e. eating it quickly, and hastily; or drawing it with the mouth, and eating it quickly: or swallowing it: (see also 5 and 8:)]: (AA, K, TA:) or لَقْمٌ شَدِيدٌ [vehement gobbling; &c.]: (TA:) you say, زَقَمَهُ, aor. زَقُمَ , inf. n. زَقْمٌ, meaning لَقِمَهُ [He gobbled it; &c.]. (TK.) [And par- ticularly] The eating what is
زَقْمٌ 1 زَقْمٌ ذ is syn. with لَقْمٌ [The act of gobbling a thing; i. e. eating it quickly, and hastily; or drawing it with the mouth, and eating it quickly: or swallowing it: (see also 5 and 8:)]: (AA, K, TA:) or لَقْمٌ شَدِيدٌ [vehement gobbling; &c.]: (TA:) you say, زَقَمَهُ, aor. زَقُمَ , inf. n. زَقْمٌ, meaning لَقِمَهُ [He gobbled it; &c.]. (TK.) [And par- ticularly] The eating what is termed الزَّقُّوم, as meaning a certain food in which are dates and fresh butter: (S:) [or so زَقْمُ زَقُّومٍ; for] you say, ↓ زقّم, inf. n. تَزْقِيمٌ, he ate الزَّقُّوم; as also زَقَمَهُ, inf. n. زَقْمٌ. (TA.)
2 زَقَّمَ see above. -A2- [Freytag explains it as signifying He gave a person a thing to eat; but without indicating his authority.]
ازقمهُ الشَّىْءَ 4 ازقمهُ الشَّىْءَ ذ He made him to swallow the thing. (S, K. *)
تَزَقُّمٌ 5 تَزَقُّمٌ ذ is syn. with تَلَقُّمٌ [The swallowing a thing in a leisurely manner]: (S, K:) [or simply the swallowing a thing: for] you say, تزقّم اللُّقْمَةَ [He swallowed in a leisurely manner the gobbet, or morsel, or mouthful: or simply] he swallowed the gobbet. (TA. [See also 1 and 8.]) ― -b2- Also The drinking milk much, or abundantly: and the subst. is زقم [app. ↓ زَقْمٌ, as it is written without any syll. signs; meaning, I suppose, A copious draught of milk]. (TA.) Accord. to IDrd, one says, تزقّم فُلَانٌ اللَّبَنَ, meaning Such a one drank immoderately of the milk; or drank the milk immoderately. (S, TA.)
اِزْدَقَمَهُ 8 اِزْدَقَمَهُ ذ He swallowed it. (S, K. [See also 1 and 5.])
زَقْمٌ زَقْمٌ ذ : see 5.
زَقْمَةٌ زَقْمَةٌ ذ Plague, or pestilence; syn. طَاعُونٌ. (Th, K.) One says, رَمَاهُ اللّٰهُ بِالزَّقْمَةِ [God smote him, or may God smite him, with the plague, or pestilence]. (TK.)
زَقُّومٌ زَقُّومٌ ذ Fresh butter with dates; (M, K;) in the dial. of Ifreekeeyeh: (M, TA:) or a certain food of the Arabs, in which are dates and fresh butter. (S.) ― -b2- Also Any deadly food. (Th, TA.) ― -b3- The food of the people of the fire [of Hell]. (ISd, K.) A certain tree in Hell: (K:) [respecting which] I'Ab says that when the saying [in the Kur xliv. 43 and 44] اـِنَّ شجَرَةَ الزَّقُّومِ طَعَامُ الْأَثِيمِ [Verily the tree of الزَّقُّوم shall be the food of the sinner] was revealed, Aboo-Jahl said, “Dates and fresh butter: we will swallow it leisurely:” therefore God revealed [these other words of the Kur, xxxvii. 62 and 63,] اـِنَّهَا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِى أَصْلِ الْجَحِيمِ طَلْعُهَا كَأَنَّهُ رُؤُوسُ الشَّيَاطِينِ [Verily it is a tree coming forth in the bottom of Hell, the fruit thereof being as though it were the heads of the devils, or of terrible serpents, foul in aspect, having manes, as expl. by Bd]: (S:) it is thus called after a tree of which a description here follows. (Bd in xxxvii. 60.) ― -b4- A certain tree having small leaves, stinking (دَفِرَة), and bitter, found in Tihلmeh: (Bd ubi suprà:) AHn says, (S, TA, [but this passage is only in one of my two copies of the S,]) on the authority of an Arab of the desert, of Azd es-Sarلh, that the زَقُّوم is a dust-coloured tree, (S, TA,) having small round leaves, without thorns, (TA,) having a pungent odour (ذَفِرَة [perhaps a mistranscription for دَفِرَة i. e. stinking]), and bitter, having knots in its stems, (S, TA,) many in number, and a small and very weak flower, which the bees eat, or lick, for making honey; (S, TA;) its flower is white; and the heads of its leaves are very foul, or ugly: (S, * TA:) [or] a certain plant in the desert (البَادِيَة), having a flower resembling in form the jasmine. (K.) ― -b5- Also A certain tree in Areehà [i. e. Jericho], of [the district called] the Ghowr, having a fruit like the date, sweet, with an astringent and bitter quality; the stone of which has an oil greatly esteemed for its beneficial properties, wonderful of operation in dispersing the cold kinds of flatus, and phlegmatic disorders, and pains of the joints, and gout in the foot (نِقْرِس), and sciatica, and the flatus that is confined in the socket of the hip: the weight of seven drachms thereof is drunk three days or five days; and sometimes, or often, it makes to rise and stand the crippled and those who are deprived of the power of motion: it is said that its original was the [species of] اـِهْلِيلَج [or myrobalan] called كَابُلِىّ, which the Benoo-Umeiyeh removed (from India, TA), and planted in Areehà; and when it had long remained, the soil of Areehà altered it from the natural character of the اهليلج. (K.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR292 harfزَقَمَ
زَقَمَ U ( n. ac. زَقْم 1 ),
a. Gobbled up, gulped down.
تَزَقَّمَ
تَزَقَّمَ V ,
a. Swallowed.
اِزْتَقَمَ
اِزْتَقَمَ VIII , ( d ),
a. see V .
زَقْمَة
زَقْمَة 1t ,
a. Plague, pestilence.
زَقُّوْم
زَقُّوْم 31 ,
a. A certain tree that grows in Hell.
b. Fresh butter with dates.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR7.805 harfزقم
زَقَمَ - يَزْقُمُ - زَقُّوم
زّقَمَ - يَزْقُمُ + كائن + شيئاً: يأكله فيجف منه فمه وحلقه، وقد يغصصه ويدعوه لشرب الماء بكثرة
زَقُّوم: على وزن " فـَعـُّول " اسم فاعل مبالغة من " زَقَمَ - يَزْقُمُ ": شديد " الزَّقْم ": المسبب لجفاف الفم والغصة في البلع،
وهي اصطلاحاً اسم نوع من الشجر كريه وسيء الطعم، يخرج في الجحيم وهو عقوبة من الله للمسيئين
Mücavir kökler4 mücavir (8 toplam)
Geçtiği ayetler(3)
أَذَلِكَ خَيْرٌ نُزُلًا أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ
Boğazı kurutucuKonak yeri olarak bu mu hayırlıdır, yoksa zakkum ağacı mı?
إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ
Boğazı kurutucuDoğrusu zakkum ağacı;
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زقم |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لقم, بلع, طعم |
| Zıt Kök | سيغ |
| Çekirdek Özet 1 | Zorla, hırsla veya boğazı tıkayarak yutma; boğazdan güçlükle geçen yakıcı madde |
| Çekirdek Özet 2 | Cehennem ehlinin beslenemediği halde azap ve zorlama altında içine doldurduğu yakıcı ağaç ve meyve |
| Çekirdek Özet 3 | Tüketimin varlığı besleyici veya hayat verici değil, bizzat azabın ve yıkımın vasıtası haline gelmesi |
| Kritik Hata Riski | Zakkumu yalnızca sıradan bir botanik ağaç türü sayıp onun boğazı yırtan, zorla yutulan yakıcı azap boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زق | Dar bir kanaldan veya boğazdan zorla geçirme, sıkıştırma ve fışkırtma hareketi; زقب kökünde dar yola, زقو kökünde boğazdan çıkan tiz feryada işaret eder | م | Su, sıvı, sindirim ve içine alma imgesi eklenerek dar kanaldan geçiş eylemini zoraki bir yutmaya, mideye indirmeye ve boğazı tıkamaya dönüştürmüştür |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet | Boğazı kesen, tahriş eden, keskin ve acı veren ilk temas hareketi |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği | Boğazın dar geçidi, sıkışma noktası ve sınır kanalı |
| م | Su | Yutulan, akıtılan veya içe zorla doldurulan kütlesel madde |
| زقم | Kesici alet, dar kanal ve içe çekilen maddenin birleşimi | Keskin, tahriş edici ve yakıcı bir maddenin dar boğaz kanalından zorla içeriye akıtılıp yutulması hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyi çiğnemeden, hızlıca, zorlanarak veya boğazı dolduracak biçimde yutmak; boğaza tıkanan acı ve yakıcı şeyi güçlükle yutkunmak |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şahitlerinde zakkum ismi Kur'an öncesi klasik Hicaz şiirinde doğrudan bilinmeyen veya yabancı bir lezzet/ağaç adı olarak anılmış; Ebu Cehl ve Kureyş müşriklerinin bu kelimeyi Kuzey Afrika kökenli bir tüccardan hurma ve tereyağı karışımı olarak duyup alay konusu etmeleri rivayet edilmiştir |
| Erken Arapça kullanım | İbn Düreyd'in kaydettiği üzere bedevi Arapların sütü aşırı ve doymak bilmez şekilde içmesini anlatmak için kullanılan ifade تَزَقَّمَ اللَّبَنَ şeklindedir |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ve komşu Afro-Asyatik havzada زقم kökü doğrudan ortak bir bitki adı olarak geniş biçimde belgelenmemiştir; kök asıl olarak boğazdan tıkınma, zorla yutma ve yutkunma morfolojisi üzerinden şekillenmiştir. Bazı erken Arap filologları kelimenin Batı Sami kökeninden ziyade Berberi ve Kuzey Afrika dillerinde tereyağı ve hurmanın karıştırılarak çiğnenmeden yutulan yoğun bir gıda maddesini adlandırdığını nakleder. Arapça içi ses yapısında ise ز (keskinlik) ve ق (daralma/boğaz) seslerinin م (yutma) ile birleşmesi, boğazı tıkayan şeylerin yutulmasını ifade eden onomatopoetik bir türetimi akla getirir. Dolayısıyla kelimenin botanik bir terim olmaktan önce, boğazı yakan ve yutulması ızdırap veren bir tüketim hareketini adlandırdığı, Kur'an'ın bu kökü cehennem azabının dehşetini bildiren özel bir ontolojik ağaca isim kıldığı görülmektedir.
Güven Muhtemel
Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, David Cohen Semitic Roots.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir şeyi boğaza tıkıştırarak zorla yutmak | Boğazı daraltan veya yakıcı bir cismin çiğnenmeden mideye indirilmesi eylemidir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Boğaz ve yutkunma kökleriyle fonetik paralellik | Erken Sami katmanında düzenli bir üçlü kök olarak yaygın olmayıp boğaz hareketlerini anlatan daralma kökleriyle benzeşir | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Kuzey Afrika / Berberi dilleri teması | Klasik lügatlerin aktardığı üzere yoğun kıvamlı ve boğaza tıkılan hurma-yağ karışımına verilen addır | Muhtemel |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زقم | Anlamlı | Zorla ve hırsla yutmak | Boğazı tıkayan yakıcı bir şeyi yutma eylemi ve bu addaki cehennem ağacı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| زمق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır |
| قزم | Anlamlı | Boyca küçük, cılız ve alçak olmak | Cüssesi küçük, bayağı ve aşağılık kimseleri nitelemek için kullanılır | Kur'an'da geçmez; alçaklık ve zayıflık anlamı taşır |
| قمز | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| مزق | Anlamlı | Yırtmak, parçalamak | Kumaşın veya bir bütünün çekilerek paramparça edilmesi | Kur'an'da geçer; zakkumun iç organları parçalamasıyla dolaylı kavramsal bağı vardır |
| مقز | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زقم | Merkez | Boğaza tıkılarak zorla yutulan yakıcı madde | Boğazı parçalayarak ve tiksintiyle zoraki yutulmayı ifade eder | Tüketim bizzat bir işkence ve ceza vasıtasıdır |
| لقم | Komşu | Ağza bir lokma almak | Normal ölçüde veya peş peşe yutmayı bildirir, yakıcılık şart değildir | Nötr ve olağan yeme hareketidir |
| بلع | Komşu | Boğazdan aşağı kaydırmak | Çiğnemeden doğrudan mideye indirmektir, azap veya acı içermesi gerekmez | Maddenin boğazdan geçişini vurgular |
| طعم | Komşu | Tat almak ve gıdalanmak | Yiyeceğin lezzetini tatmak ve ondan besin değeri elde etmektir | Beslenme ve doyum amacına yöneliktir |
| سيغ | Zıt | Boğazdan kolayca ve afiyetle kayıp geçmek | Boğazı tıkamayan, rahatça içilen ve lezzet veren içecek ve gıdadır | Zakkumun boğazı kurutucu ve tıkayıcı doğasının tam karşıtıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زقم | Zorla yutulan boğaz kurutucu azap | Acı veren, boğazı tıkayan şeyleri yutmak ve bu tabiatta olan cehennem ağacı | Kesin |
| Latince | Deglutitio poenalis, arbor infernalis | Cezalandırıcı yutma, cehennem ağacı | İstem dışı veya zorla boğaza tıkıştırılan yakıcı maddeyi ve cehennemdeki azap ağacını karşılar | Muhtemel |
| İngilizce | Choking consumption, infernal bitter tree | Tıkanarak yutma, yakıcı zakkum ağacı | Tüketilen nesnenin beslemek yerine boğması ve parçalaması anlamını karşılar | Güçlü |
| Almanca | Wurgendes Schlucken, Höllenbaum | Boğularak yutma, cehennem ağacı | Boğaza takılan, tahriş eden ve mideyi yakan ceza maddesini ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Déglutition suffocante, arbre infernal | Boğucu yutkunma, cehennem azabı ağacı | Yutulması ızdırap veren, besin değeri taşımayan azap vasıtası karşılığıdır | Güçlü |
Kaynak Lane's Arabic-English Lexicon, Georges Latin-Deutsches Handwörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الزَّقُّومِ | Cehennemin dibinden çıkan ve tomurcukları şeytanların başlarına benzeyen yakıcı ağaç | Cennetteki ağırlanma ve nimetlerle karşılaştırma bağlamı; Sâffât 37:62 |
| الزَّقُّومِ | Günahkârların karnında erimiş maden gibi kaynayan azap yiyeceği | Ahirette günahkârların ve suçluların cezalandırılması bağlamı; Duhân 44:43 |
| زَقُّومٍ | Dalâlet içindeki yalanlayıcıların karınlarını zorla dolduracakları acı ağaç meyvesi | Kıyamet günü sapkınların hesaba çekilmesi ve azap çekmesi bağlamı; Vâkıa 56:52 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret ahvali ve cehennem azabı | Ateşin içinde yeşil bir ağacın nasıl yanmadan var olabileceği ve cehennem cezalarının hakikati | İlahi kudretin fiziksel zıtlıkları bir arada var etme gücü ve azabın somutluğu |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Kök fıkhi hükümlere doğrudan konu olan bir amel bildirmez | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Gaybî hakikatlerin temsili ve müşriklerin inkârı | Kureyş müşriklerinin bu kelimeyi hurma-yağ zannederek alaya alması ve Kur'an'ın bu algıyı kırması | İnkârcı aklın gaybı dünyevi basit hazlara indirgeme yanılgısının ifşası |
| Hadis | Cehennem tasvirleri ve tefekkür | Zakkumdan dünyaya bir damla damlasa yeryüzündeki tüm canlıların maişetini ifsat edeceğini bildiren rivayetler | Zakkumun yeryüzü hayatını ve düzenini tamamen zehirleyecek mutlak yıkıcılığı |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uhrevi ceza ve ilahi adalet | Bâtıl tüketimin bedeli | Tüketim arzusunun azaba dönüştürülmesi | Dünyada helal-haram gözetmeden hırsla tıkınan nefsin ahirette yakıcı maddeyle cezalandırılması | Kesin |
| İlmi | Biyolojik ve toksikolojik yapı | Toksik ve aşındırıcı madde | Hücre ve dokuyu parçalama | Organizmaya girdiğinde beslemek yerine kimyasal yanık ve organ harabiyeti oluşturan madde | Güçlü |
| Siyasi | Zalim ve sömürücü iktidar yapıları | Tiranlığın ürettiği yıkıcı çıktı | Halkın zoraki kabulü | Topluma zorla dayatılan, sindirilmesi imkânsız ve düzeni içten çürüten zorba politikalar | Muhtemel |
| İktisadi | Asalak ve üretimsiz tüketim düzeni | Zehirli sermaye ve haksız kazanç | Sistemi tıkayıp iflasa sürükleme | Katma değer üretmeyen, ekonomiye girdiğinde refah sağlamayıp bütçeyi yutan toksik borçlanma | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Entropiyi artıran toksik absorpsiyon | Sisteme dahil edilen bir girdinin enerji üretmek yerine sistemin iç bağlarını koparması ve entropik çöküşe yol açması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Travmatik içselleştirme ve patolojik bağımlılık | Bireyin veya toplumun kendisine zarar veren bir ideolojiyi veya durumu çaresizlik içinde zorunlu olarak kabullenip tüketmesi | Muhtemel |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Zakkumu Akdeniz ikliminde yetişen bildik zehirli zakkum (nerium oleander) süs bitkisine indirgemek veya onu sadece mecazi bir açlık hissi saymak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da zakkum, cehennemin en derin kökünden (aslü'l-cahîm) fışkıran, meyveleri şeytani kötülüğü simgeleyen ve inkârcıların karınlarında maden gibi kaynayan ontolojik bir azap nesnesidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Uhrevi cezanın dehşetini ve haksız tüketimin ahiretteki doğrudan biyolojik ve ruhsal karşılığını basite indirgeyerek ayetlerdeki uyarıcı etkiyi hafifletmek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Dünyadaki tüketim hırsının, hak tanımazlığın ve gafletin ahirette besin değil bizzat parçalayıcı bir azap unsuru olarak geri döneceğini en somut fiziki dehşetle kavratır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet nimetleriyle cehennem azabının karşılaştırıldığı (Sâffât 37:62), suçluların cezalandırıldığı (Duhân 44:43) ve hesap gününün dehşetinin bildirildiği (Vâkıa 56:52) ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tüketmenin her zaman fayda ve doyum sağlayacağı yönündeki dünyevi yanılgıyı yıkar; cehennemde tüketimin bir lütuf değil, azabın ve parçalanmanın zirvesi olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBoğazı tahriş eden, kesici, yakıcı ve tıkayıcı bir maddenin zorla çiğnenmeden mideye indirilmesi eylemi.
- Soyut anlamİnkâr ve haddi aşma neticesinde içine çekilen veya tüketilen nesnenin fayda vermek yerine sistemi içeriden parçalayan bir felakete dönüşmesi.
- Sistematik karşılıkİlahi cezanın, insanın fıtrata aykırı tüketim ihtirasını tersyüz ederek ona sindirilemez ve tahrip edici bir girdi olarak geri dönmesi mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , zakkum kökünün temsil ettiği yıkıcı tüketim ve azap katsayısını simgeler. , organizmaya veya ruha zorla alınan maddenin negatif toksik yükünü; ise sindirim ve kabullenme hacmini ifade eder. sıfıra yaklaşırken tıkanma ve boğulma etkisi sonsuza ıraksar. terimi ise tüketilen girdinin enerji üretmek yerine iç sistemin tüm enerji düzeylerini negatif gradyanla parçalayıp çöküşe sürüklemesini temsil eder.