سحت

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ح-ت3 sîga, 30 mücavir kök, 4 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فريفَيُسْحِتَكُمْحبرلِلسُّحْتِعرضسحتويلأكلأثمقسطحببخيبالسُّحْتَصنعنهي

KökSîga 3Ayet 4Sure 2Mücavir 30

▶ Ağı aç (3B)

سحت

س - ح - ت

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Saht: Mistah, hurma kurutulan yerdir. Sath kelimesi bir yeri bir şey için kullanmak amacıyla düzeltilerek meydana gelen sahadır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Saht: Mistah, hurma kurutulan yerdir. Sath kelimesi bir yeri bir şey için kullanmak amacıyla düzeltilerek meydana gelen sahadır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR544 harf
باب الحاء والسين والتاء معهما س ح ت يستعمل فقط سحت: السُّحْتُ: كلُّ حرامٍ قبيح الذِّكْر يلزَمُ منه العارُ - نحو ثمن الكلب والخمرِ والخنزيرِ. وأَسْحَتَ الرّجلُ: وقع فيه. والسُّحْتُ: جَهْدُ العذاب. وسحتناهم- وأسحتنا بهم لغة -أي: بلغنا مجهودهم في المشقّة عليهم. قال الله عزّ وجل: "فيُسحِتَكُم العذاب". قال الفرزدق: وعَضّ زَمانٌ يا ابنَ مروانَ لم يدع من المال إلاّ مُسْحَتٌ أو مُجَلَّـفُ أي:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR362 harf
السُحْتُ والسُحُتُ: الحرام وقد أَسْحَتَ الرجلُ في تجارته، إذا اكتسب السُحْتَ. وسَحَتَهُ وأَسْحَتَهُ، أي استأصلَه. وقرئ: "فَيَسْحَتُكمْ بعَذاب". ومال مَسْحوت ومُسْحَتٌ، أي مُذْهَبٌ قال الفرزدق: وعَضُّ زمانٍ يا بنَ مروان لم يدعمن الماء إلا مُسْحَتاً أو مُجَلَّـفُ وسَحَتُّ الشحمَ عن اللحم، إذا قشرتَه عنه، مثل سَحَفْتَهُ. ورجل مَسْحوتُ الجوف، إذا كان لا يشبَع.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.077 harf
ح س ت سحت استعمل من وجوهه : ( سحت ) . سحت : الليث : السُّحْتُ : كلُّ حَرام قبيح الذِّكر يَلْزَمُ منه العار نحو ثمن الكَلْب والخمر والخِنْزِير : وإذا وقع الرجل فيها قيل : قد أسْحَت الرجل . قال : والسُّحْتُ : العَذَابُ ، قال : وسَحَتْنَاهم بلغنا مجهودَهم في المَشَقَّة عليهم ، وأَسْحَتْنَاهم لُغَةٌ . وقال الفرّاء : قُرىءَ قَوْلُ الله جلّ وعزّ : ( فَيُسْحِتَكُم بِعَذَابٍ ) ( طاه : 61 ) وقرىء : (
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.939 harf
(باب السين والحاء وما يثلثهما) (سحر) السين والحاء والراء أصولٌ ثلاثة متباينة: أحدها عضْوٌ من الأعضاء، والآخر خَدْعٌ وشِبههُ، والثالث وقتٌ من الأوقات. فالعُضْو السَّحْر، وهو ما لَصِقَ بالحُلقوم والمَرِيء من أعلى البطن. ويقال بل هي الرِّئة. ويقال منه للجبان: انتفَخَ سَحْرُه. ويقال له السُّحْر والسَّحْر والسَّحَر. وأمّا الثّاني فالسِّحْر، قال قوم: هو إخراج الباطل في صورة الحقِّ، ويقال هو الخديعة.
Maddenin bağlantısı

(باب السين والحاء وما يثلثهما) (سحر) السين والحاء والراء أصولٌ ثلاثة متباينة: أحدها عضْوٌ من الأعضاء، والآخر خَدْعٌ وشِبههُ، والثالث وقتٌ من الأوقات. فالعُضْو السَّحْر، وهو ما لَصِقَ بالحُلقوم والمَرِيء من أعلى البطن. ويقال بل هي الرِّئة. ويقال منه للجبان: انتفَخَ سَحْرُه. ويقال له السُّحْر والسَّحْر والسَّحَر. وأمّا الثّاني فالسِّحْر، قال قوم: هو إخراج الباطل في صورة الحقِّ، ويقال هو الخديعة. واحتجُّوا بقول القائل: فإِنْ تسألِينا فيمَ نحنُ فإننا *** عصافيرُ من هذا الأنام المسحَّرِ([1])كأنَّه أراد المخدوع، الذي خدعَتْه الدُّنيا وغرَّتْه. ويقال المُسَحَّر الذي جُعِلَ لـه سَحْر، ومن كان ذا سَحْر لم يجد بُدَّاً من مَطعَم ومشرب. وأمَّا الوقت فالسَّحَر، والسُّحْرة، وهو قَبْل الصُّبْح([2]). وجمع السَّحَر أسحار. ويقولون: أتيتُك سَحَرَ، إذا كان ليومٍ بعينه. فإن أراد بكرةً وسَحَراً من الأسحار قال: أتيتك سَحَراً. (سحط) السين والحاء والطاء كلمة. يقولون: السَّحط: الذَّبْح الوَحِيّ.([3]) (سحف) السين والحاء والفاء أصلٌ واحدٌ صحيح، وهو تنحِيَة الشّيء عن الشيء، وكشفُه. من ذلك سَحفْت الشَّعرَ عن الجلدِ، إذا كشطْتَه حتّى لا يبقى منه شيء. وهو في شعر زهير: * وما سُحِفَتْ فيه المقاديمُ والقَمْلُ([4]) * والسَّيْحَفُ: نصالٌ عِراض، في قول الشّنفَرَى: لها وفْضَةٌ فيها ثلاثونَ سَيْحَفاً *** إِذا آنَسَتْ أُولَى العديِّ اقشعرَّتِ([5]) والسَّحيفة([6]): واحدة السحائف، وهي طرائق الشَّحم الملتزقة بالجلد، وناقةٌ سَحْوفٌ من ذلك. وسمِّيت بذلك لأنّها تُسحَفُ أي يمكن كشْطها. والسَّحِيفة: المَطْرة تجرُف ما مَرَّت به. (سحق) السين والحاء والقاف أصلان: أحدهما البعد، والآخر إنهاك الشَيء حتى يُبلغ به إلى حال البِلَى. فالأوّل السُّحْق، وهو البُعد، قال الله جلَّ ثناؤه: {فَسُحْقاً لأَصْحابِ السَّعِيرِ} [الملك 11]. والسَّحُوق: النَّخلة الطويلة، وسمِّيت بذلك لبعد أعلاها عن الأرض. والأصل الثاني: سَحَقت الشيء أسحَقُهُ سَحقاً. والسَّحْق: الثوب البالي. ويقال سَحَقه البِلى فانسحق. ويستعار هذا حتَّى يقال إنَّ العين تسحق الدَّمع سحقاً. وأسحق الشَّيءُ، إذا انضمر وانضمّ. وأسحَقَ الضَّرعُ، إذا ذهب لبنُهُ وبَلِيَ. (سحل) السين والحاء واللام ثلاثة أصول: أحدها كَشْط شيءٍ عن شيء، والآخَر من الصَّوت، والآخر تسهيلُ شيءٍ وتعجيلُه. فالأوَّل قولهم: سَحَلت الرِّياحُ الأرضَ، إذا كشطت عنها أَدَمتَها. قال ابن دريدٍ وغيره: ساحل البحر مقلوب في اللفظ، وهو في المعنى مَسحُولٌ، لأنَّ الماءَ سَحله. وأصلُ ذلك قولهم سَحلت الحديدةَ أسحَلُها. وذلك إذا بَرَدْتَها. ويقال للبُرادة السُّحالة. والسحْل: الثّوب الأبيض، كأنّه قد سُحِل من وسَخِه ودَرَنِهِ سَحْلا. وجمعه السُّحُل. قال: كالسُّحُلِ البِيضِ جَلا لونَها *** سَحُّ نِجَاءِ الحَمَل الأَسْوَلِ([7])والأصل الثاني: السَّحيل: نُهاق الحمار، وكذلك السُّحال. ولذلك يسمَّى الحِمارُ مِسْحَلاً. ومن الباب المِسحَل لِلسانِ الخطيب، والرَّجُلِ الخطيب. والأصل الثالث: قولهم سَحَلَهُ مائةً، إذا عَجّل له نَقْدَها. ويستعار هذا فيقال سحله مائةً، إذا ضربه مائةً عاجلاً.([8]) ومن الباب السَّحِيل: الخيط الذي فُتِلَ فَتْلاً رِخْوا. وخِلافُهُ المبرَمِ والبريم، وهو في شعر زهير: * مِن سَحِيلٍ ومُبْرَمِ([9]) * ومما شَذَّ عن هذه الأصول المِسْحلان، وهما حَلْقتان على طرفَيْ شَكِيمِ اللِّجام. والإِسْحِلُ: شجر. (سحم) السين والحاء والميم* أصلٌ واحدٌ يدلُّ على سواد. فالأسحم: [ذو] السواد، وسوادُهُ السُّحْمَة. ويقال للَّيل أسحم. قال الشاعر: رضيعَيْ لِبَانٍ ثَدْي أمٍّ تقاسما *** بأسحَمَ داجٍ عَوضُ لا نتفرّق([10])والأَسحم: السحاب الأسود. قال النابغة: * بأَسْحَمَ دانٍ مُزْنُهُ متصوّبُ([11]) * والأَسحم: القرن الأسود، في قول زهير: *وتَذْبيبُها عنها بأَسحَمَ مِذْوَدِ([12]) * (سحن) السين والحاء والنون ثلاثة أصول: أحدها الكسر، والآخَر اللَّون والهيئة، والثالث المخالطة. فالأوَّل قولهم: سَحَنْت الحجر، إذا كَسَرتَه. والمِسْحَنة، هي التي تُكسَر بها الحِجارة، والجمع مَساحن. قال الهذليّ([13]): * كما صَرَفَتْ فوق الجُذَاذ المساحنُ([14]) * والأصل الثاني: السَّحنة: لِينُ البَشَرة. والسَّحناء: الهيئة. وفرسٌ مُسْحَنَة([15]) أي حسنة المنظر. وناسٌ يقولون: السَّحَناء على فَعَلاء بفتح العين، كما يقولون في ثَأْداء ثَأَداء([16]). وهذا ليس بشيء، ولا له قياس، إنّما هو ثأْدَاء وسَحْناء على فعلاء. وأما الأصل الثالث فقولهم: ساحَنتُك مساحنةً، أي خالطتُكَ وفاوضتُك. (سحو) السين والحاء والحرف المعتل أصلٌ يدلُّ على قشر شيء عن شيء، أو أخذِ شيءٍ يسير. من ذلك سَحَوت القِرطاسَ أسحوه. وتلك السِّحاءَة.([17]) وفي السماء سِحَاءَة من سحاب. فإذا شددته بالسِّحاءَة قلتَ سَحَيْتُه، ولو قلت سحوتُهُ ما كان به بأس. ويقال سَحَوت الطِّينَ عن وجه الأرض بالمسْحاة أسحوه سَحواً وسَحياً، وأسحاه أيضاً، وأَسحِيه: ثلاث لغات. ورجلٌ أُسْحُوانٌ: كثير الأكل كأنَّه يسحو الطّعامَ عن وجه المائدة أكلاً، حتَّى تبدُوَ المائدة. ومَطْرةٌ ساحية: تقشِر وجه الأرض. (سحب) السين والحاء والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على جرِّ شيء مبسوطٍ ومَدِّه. تقول: سحبتُ ذيِلي بالأرضِ سحبا. وسمِّي السَّحابُ سحاباً تشبيهاً له بذلك، كأنه ينسحب في الهواء انسحاباً. ويستعيرون هذا فيقولون: تسحّب فلانٌ على فلانٍ، إذا اجتَرَأَ عليه، كأنَّه امتدَّ عليه امتداداً. هذا هو القياس الصحيح. وناسٌ يقولون: السَّحْب: شدّة الأكل. وأظنُّهُ تصحيفاً؛ لأنّه لا قياس له، وإِنّما هو السَّحْت. (سحت) السين والحاء والتاء أصلٌ صحيح منقاس. يقال سُحِت الشيء، إذا استُؤصل، وأُسْحِت. يقال سحت الله الكافر بعذابٍ، إذا استأصله. ومال مسحوتٌ ومُسْحَت في قول الفرزدق: وعَضُّ زمانٍ يا بنَ مروانَ لم يَدَعْ *** من المال إلاّ مُسْحَتاً أو مُجَلَّفُ([18])

ومن الباب: رجلٌ مسحوت الجوف، إذا كان لا يشبَع، كأنَّ الذي يبلعه يُستأصل من جوفِه، فلا يبقى. المال السُّحْـت: كلُّ حرامٍ يلزمُ آكلَه العارُ؛ وسمِّي سُحتاً لأنّه لا بقاء لـه. ويقال أَسْحَت في تجارته، إذا كَسَبَ السُّحت. وأسْحَت مالَهُ: أفسده. (سحج) السين والحاء والجيم أصلٌ صحيح يدلُّ على قشر الشيء. يقال انْسَحج القِشر عن الشيء. وحمار مُسَحَّج، أي مكدَّم، كأنه يكدّم حتى يُسحجَ جلدُه. ويقال بعيرٌ سَحَّاج، إذا كان يَسحَج الأرضَ بخفّه، كأنّه يريد قشر وجهها بخفّه، وإذا فعل ذلك لم يلبث أن يَحْفَى. وناقة مِسْحاجٌ، إذا كانت تفعل ذلك. --------------ـ ([1]) البيت للبيد بن ربيعة كما في ديوانه 81 طبع 1880 والبيان (1: 179 مكتبة الجاحظ)، والحيوان: (5: 229/ 7: 63) واللسان (سحر). ([2]) في المجمل: "والسحر قبيل الصبح". ([3]) الوحي: العاجل السريع. ([4]) في الأصل: "المقالم"، تحريف، صوابه من الديوان 99، واللسان (سحف)، وصدره: * فأقسمت جهداً بالمنازل من منى * ([5]) البيت في اللسان (سحف). وقصيدته في المفضليات: (1: 106). ([6]) في الأصل: "والسحف"، صوابه من المجمل. ([7]) البيت للمتنخل الهذلي، وقد سبق إنشاده في (سول). ([8]) جعله في اللسان من القشر، قال: "سحله مائة سوط سحلا: ضربه فقشر جلده". ([9]) من بيت في معلقته. وهو بتمامه: يميناً لنعم السيدان وجدتما *** على كل حال من سحيل ومبرم. ([10]) للأعشى في ديوانه 150 واللسان (سحم) وسيأتي منسوباً في (عوض). ([11]) ليس في ديوانه. وصدره كما في اللسان (سحم): * عفا آيه صوب الجنوب مع الصبا *. ([12]) في الأصل: "وتذيبها"، صوابه في الديوان 229 واللسان (سحم). وصدره * نجاء مجد ليس فيه وتيرة *. عنها، أي عن نفسها. وفي اللسان: "عنه"، تحريف. ([13]) هو المعطل الهذلي. وقد سبق إنشاد البيت في (جذ). ([14]) صدره: * وفهم بن عمرو يعلكون ضريسهم *. ([15]) ضبطت بفتح الحاء في الأصل والمجمل. وفي اللسان بالكسر ضبط قلم، وقيد في القاموس "كمحسن". ثم قال: "وهي بهاء". ([16]) نسب القول إلى الفراء في اللسان، وقال: "قال أبو عبيد: ولم أسمع أحداً يقولهما بالتحريك غيره". ([17]) السحاءة والسحاية: ما انقشر من الشيء. ([18]) ديوان الفرزدق 556 واللسان (سحت، جلف)، والخزانة (2: 347) وقبله: إليك أمير المؤمنين رمت بنا *** هموم المنى والهوجل المتعسف

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.405 harf
- السحت: القشر الذي يستأصل، قال تعالى: ﴿فيسحتكم بعذاب﴾ (وهي قراءة حفص وحمزة والكسائي ورويس وخلف، وقرأ الباقون ﴿فيسحتكم﴾. الإتحاف 304). [طه/61]، وقرئ: ﴿فيسحتكم﴾ يقال: سحته وأسحته، ومنه: السحت والسحت للمحظور الذي يلزم صاحبه العار، كأنه يسحت دينه ومروءته، قال تعالى: ﴿أكالون للسحت﴾ [المائدة/42]، أي: لما يسحت دينهم. وقال عليه السلام: (كل لحم نبت من سحت فالنار أولى به) (الحديث عن أبي بكر عن النبي قال:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR296 harf
س ح ت سحت شعره في الحلق أو في الجزّ استأصله‏.‏ وسحت الشحم عن اللحم‏:‏ قشره‏.‏ وسحت وجـه الـأرض‏:‏ سحـاه‏.‏ وسحـت فـي ختان الصبي‏:‏ بولغ فيه واستقصى حتى نهك‏.‏ وفلان يأكل السحت وأسحت في تجارته‏:‏ كسب السحت‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ‏"‏ فيسحتكم بعذاب ‏"‏‏:‏ فيجهدكم به‏.‏ وفلان مسحوت المعدة‏:‏ شره‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.137 harf
السُّحْتُ والسُّحُتُ: كلُّ حرام قبيح الذِّكر؛ وقيل: هو ما خَبُثَ من الـمَكاسب وحَرُم فلَزِمَ عنه العارُ، وقَبيحُ الذِّكْر، كَثَمن الكلب والخمر والخنزير، والجمعُ أَسْحاتٌ؛ وإِذا وَقَع الرجلُ فيها، قيل: قد أَسْحَتَ الرجلُ. والسُّحْتُ: الحرامُ الذي لا يَحِلُّ كَسْبُه، لأَنه يَسْحَتُ البركةَ أَي يُذْهِبُها. وأَسْحَتَتْ تجارتُه: خَبُثَتْ وحَرُمَتْ. وسَحَتَ في تجارته، وأَسْحَتَ: اكْتَسَبَ السُّحْتَ.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR176 harf
* س ح ت * * السُّحُتُ * بسكون الحاء وضمها الحرام و * أسْحَتَ * في تجارته إذا اكتسب السُحت و * سحتَهُ * من باب قطع و * أسْحَتَهُ * أيضا استأصله وقُرئ ﴿فيسحتكم بعذاب﴾ بضم الياء
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.796 harf
السحت، والسحت بالضم وبضمتين، وقرئ بهما قوله تعالى أكالون للسحت مثقلا ومخففا، وهو الحرام الذي لا يحل كسبه، لأنه يسحت البركة، أى يذهبها والسحت: كل حرام قبيح الذكر، أو ما خبث من المكاسب وحرم، فلزم عنه العار وقبيح الذكر، كثمن الكلب والخمر والخنزير. وفي حديث ابن رواحة وخرص النخل، أنه قال ليهود خيبر، لما أرادوا أن يرشوه: أتطعموني السحت ? أي الحرام، سمي الرشوة في الحكم سحتا. ويرد في الكلام على
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.838 harf
سَحَتَهُ 1 سَحَتَهُ ذ , [aor. سَحَتَ , inf. n. سَحْتٌ,] He extirpated it, eradicated it, exterminated it, or destroyed it utterly; as also ↓ اسحتهُ: (S, K, TA:) both signify he, or it, made it to go, go away, pass away, or depart; made away with it, did away with it, made an end of it, or destroyed it; namely, a man's property: and the latter, he destroyed utterly what he (a man) possessed. (TA.)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR378 harf
سَحَتَ سَحَتَ A ( n. ac. سَحْت 1 ), a. Extirpated, exterminated, destroyed, made an end of. b. [ acc. & 'An ], Removed, cleared off from. c. Acquired unlawful gain, cheated, swindled. أَسْحَتَ أَسْحَتَ IV , a. see I (c) . سَحْت سَحْت 1 , a. Punishment, castigation, chastisement. b. Intense cold. سُحْت سُحْت 3 , a. Unlawful, illicit. سُحُت سُحُت 10 , a. see 3 .
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR12.808 harf
سحت سَحَتَ - يَسْحَتُ - سُحْت - أََسْحَتَ - يُسْحِتُ سَحَتَ - يَسْحَتُ + كائن أو أمر أو مرض + كائناَ أو شيئاً: يهلكه باقتطاع أجزاء منه جزءاً تلو الآخر: يستأصله بقشره، وبحت ونزع طبقات صغيرة منه تدريجياً إلى أن يأتي عليه كله سُحْت: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول من " سَحَتَ - يَسْحَتُ ": ما " سُحِتَ " عن الشيء: الطبقات التي نزعت من
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler30 mücavir (43 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أكل

    3 ortak ayet · Ekel pas demektir

  2. أثم

    2 ortak ayet · İsm hurmadan yapılan içkidir

  3. بأس

    2 ortak ayet · Bes besese dağınık taşlar demektir

  4. خيب

    1 ortak ayet · Haybe : İlk insanlar ateşi taşları birbirine vurarak çıkan…

  5. حبر

    1 ortak ayet · Hubr mürekkep demektir

  6. كذب

    2 ortak ayet · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…

  7. صنع

    1 ortak ayet · İmal ederler

  8. سرع

    1 ortak ayet · Çabuk

  9. قسط

    1 ortak ayet · Bir şeyi böldükten sonraki yarım parçası, “nısf” bölmeden…

  10. ويل

    1 ortak ayet · “Beyn” kelimesinden dönüşen bir kelimedir

  11. فري

    1 ortak ayet · Ferv “Ferre”ye bak

  12. نهي

    1 ortak ayet · Nihayet, son demektir

Geçtiği ayetler(4)

  1. وَتَرَى كَثِيرًا مِنْهُمْ يُسَارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

    Soygun malıOnlardan bir çoğunu görürsün ki; günaha, haksızlığa ve haram yemeye koşuşurlar. İşledikleri şey; gerçekten ne kötüdür.

  2. لَوْلَا يَنْهَاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَصْنَعُونَ

    Soygun malıRabb’a kul olanlar ve bilginler; onları günah söylemelerinden ve haram yemelerinden vazgeçirmeye çalışmalı değiller miydi? Yapmakta oldukları şey gerçekten ne kötü.

Sîga sayfası: فَيُسْحِتَكُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسحت
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسحق, سحل, محق
Zıt Kökبرك
Çekirdek Özet 1Bir şeyin yüzeyini, etini veya kabuğunu kazıyarak tamamen sıyırmak, kökünü kazımak ve tüketmek
Çekirdek Özet 2İlahi azap ile büsbütün yok edilme ve kamu düzenini çürüten, bereketi sıyırıp atan gayrimeşru kazanç (rüşvet, haksız mal)
Çekirdek Özet 3Meşruiyeti kazıyıp yok eden haram kazancın ahlaki, iktisadi ve hukuki yapıyı kökten çökertmesi
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca basit bir hırsızlık veya sıradan bir haram olarak algılanıp, bereketi ve toplumsal dokuyu kökten kazıyan sistematik rüşvet ve haksız nüfuz ticaretinin gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سحBir yüzeyi süpürmek, sıyırmak, sürükleyerek kazımak veya akıtıp götürmek; nitekim سحب sürükleyip çekmeyi, سحق ezerek ve sürterek un ufak etmeyi, سحل kabuğu ve yüzeyi törpüleyip soymayı, سحر ise algının üst tabakasını çevirip gerçeği örtmeyi ifade ederتSon sese gelen sert durak harfi, sıyırma ve kazıma eylemini anlık bir sürtünmeden çıkarıp nesnenin kökünü büsbütün kurutan, ardında hiçbir şey bırakmayan nihai bir kazıma ve tüketme haline dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekYüzeye tutunma, takılma, sürtünme ve kazıma direnci
حÇit, duvarBir alanı çevreleme, içindekini sınırlama ve tecrit etme
تİşaret, son sınırBir sürecin nihayete ermesi, sınır çekilmesi ve kesin sonlanış
سحتSürtünerek kazıyan bir aracın sınırlı bir alanı köküne kadar sıyırıp tüketmesiNesnenin üzerindeki tabakanın veya can damarının nihai sınıra kadar kazınarak yok edilmesi, varlığın tükenişe uğratılması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin yüzeyini kazıyarak soymak, etin üzerindeki yağı kemiğe kadar sıyırmak (سحت الشحم عن اللحم), bir yeri bitkisinden arındıracak derecede kökten temizlemek ve karnı doymak bilmeyen oburun içindekileri silip süpürmesi
Cahiliye şiiri kullanımıEmevî dönemi şairi el-Ferazdak’ın şu beytinde kökün hem maddi varlığı kemiren kuraklık hem de sıyırıp yok etme anlamı kaydedilir: وعَضُّ زمانٍ يا بنَ مروانَ لم يَدَعْ / من المال إلاّ مُسْحَتاً أو مُجَلَّفُ
Erken Arapça kullanımErken dönem Arap kelamında sünnet edilen çocuğun derisinin dipten kesilerek aşırıya kaçılması durumunda (سحت الختان) ve doymak bilmeyen mide için (رجل مسحوت الجوف) kullanılmıştır; ardından bereketi ve mürüvveti kazıyıp yok eden haram kazanç ve rüşvet için isimleşmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânü’l-Ferazdak.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde سحت kökü, özellikle Güney ve Kuzeybatı Sami dillerindeki sürtme, sıyırma, yok etme ve lekeleme alanlarıyla kesişir. İbranice ve Aramicede benzer kök katmanları (örneğin Aramice š-h-t / s-h-t eksenindeki bozma, tahrif etme, lekeleme ve yıkıma uğratma anlamları) kökün ilksel somut anlamı olan yüzeyden kazıyarak yok etme eyleminin ahlaki ve hukuki alana çürüme ve fesat olarak aktarıldığını doğrular. Arapçada kök, bir yandan fiilî kök kazıma (isti’sâl) ve deriyi/yağı yüzme hareketini muhafaza etmiş, diğer yandan elde edenin saygınlığını kazıyan, bereketi yok eden ve toplumda ar sayılan rüşvet, faiz ve gayrimeşru gelirler için özel bir ada (es-suht) dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSıyırma ve kökünden kazımaEtin yağını kazımak ve saçı dipten tıraş etmek gibi fiziksel eylemlerden, bereketi ve şerefi kazıyan gayrimeşru kazanca geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice š-h-t köküYok etme, fesada uğratma, tahrip etme ve rüşvetle adaleti bozma semantik alanı ile fonetik ve anlamsal örtüşmeGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dış hat tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سحتAnlamlıKazımak, yok etmek, haram kazançBir şeyin kökünü kazımak, derisini sıyırmak; bereketi yok eden haram malHedef kök; Kur'an'da geçer
ستحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
حستKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
حتسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
تسحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
تحسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سحتMerkezKazıyarak tüketmek, bereketsiz haramYüzeyi veya özü kökünden kazıyıp geride leke ve yıkım bırakarak yok etmeKur'an'da helak edici azap ve onursuz haksız kazanç (rüşvet) bağlamındadır
سحقKomşuEzerek ufalayıp yok etmekBir nesneyi sürtüp överek toz haline getirme ve uzaklaştırmaParçalayarak ve öğüterek yok etmeye odaklanır
سحلKomşuTörpülemek, yüzeyden sıyırmakKabuğu veya dış katmanı düzleştirecek biçimde rendelemeYok etmekten ziyade yüzeyi inceltme ve düzleme hareketidir
محقKomşuBereketi eksiltip silmekBir şeyin artışını durdurup azar azar silerek ortadan kaldırmakVarlığın kendisinden çok içsel bereketini ve görünürlüğünü gidermektir
بركZıtSabit kalmak, bereketlenip çoğalmakBir hayrın bir yerde yerleşip aralıksız artması ve kalıcı olmasıKazıyıp tüketen suht kavramının tam karşıtı olarak bereketi ve kalıcılığı bildirir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسحتKökten kazımak, yüzeyi sıyırmak, gayrimeşru kazançHem ilahi cezalandırmada kök kazımayı hem de kamu ahlakını yıkan rüşveti kapsarKesin
LatinceEradicare, corruptelaKökünden sökmek, rüşvet ve çürümeEradicare fiili kökünden kazıma yönünü, corruptela ise adaleti bozan kazanç yönünü verirGüçlü
İngilizceEradicate, graft, illicit gainKökünü kazımak, nüfuz ticareti, haram kazançEradicate helak boyutunu, graft ise yargı ve idaredeki haksız menfaati tam karşılarGüçlü
AlmancaAusrotten, BestechungsgeldKökünü kurutmak, rüşvet parasıAusrotten azabın kök kurutuculuğunu, Bestechungsgeld ise suhtun terimleşmiş mal boyutunu aktarırGüçlü
FransızcaÉradiquer, concussionKökünü kazımak, memur soygunu/rüşvetConcussion kamu gücüyle elde edilen haksız kazancı, éradiquer ise mutlak yıkımı karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَيُسْحِتَكُمْKökünü kazıyıp helak etmekFiravun'un sihirbazlarına yönelik ilahi azap uyarısı; varlığı tamamen ortadan kaldıran yıkım (Tâhâ 20:61)
السُّحْتَ / لِلسُّحْتِRüşvet ve yargıyı saptıran gayrimeşru gelirDin adamlarının ve hâkimlerin batıl hüküm vermek veya susmak karşılığında yedikleri haksız kazanç (Mâide 5:42, 5:62, 5:63)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi ceza ve adaletin tahakkukuTâhâ 20:61 bağlamında azabın günahkârları kökünden kazımasının (isti'sâl) adalete ve sünnetullaha uygunluğuVarlığı silip süpüren mutlak helak
FıkıhHaram kazançlar ve yargı hukukuHâkimlerin aldığı hediye ve rüşvetin, dinen satışı yasak şeylerin bedelinin suht sayılıp sayılmayacağıGeri iadesi zorunlu, mülkiyet doğurmayan, bereketsiz pis mal
TefsirEhli Kitap ulemasının tahrifatıMâide suresindeki ayetlerde hahamların ve din bilginlerinin hakkı gizleme karşılığında elde ettikleri menfaatDine ve vicdana sürülen yüz kızartıcı haram lekesi
HadisBedenin haramla beslenmesiSuht ile beslenen bedenin ateşe layık görülmesi ve hacamat ücreti gibi bazı kazançların zemmiİnsanın ahlakını ve fıtratını içten çürüten necis gelir

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi rıza ve fıtratBereketi yok eden günahİbadetlerin ve duaların kabulünü engelleyip fıtratı zehirlemeBireyin manevi zeminini kazıyarak yok ederKesin
İlmiHakikatin tebliği ve bilgi ahlakıMenfaat karşılığı susma veya fetva satmaİlmi otoriteyi dünyalık elde etme aracına dönüştürmeBilginin güvenilirliğini ve adaleti kökünden sıyırıp atarKesin
SiyasiKamu yönetimi ve yargı erkiİrtikap, rüşvet ve yargı yolsuzluğuAdalet terazisini bozarak liyakatsizliği ve zulmü hâkim kılmaDevletin ve hukukun meşruiyet temelini dinamitlerKesin
İktisadiServet dolaşımı ve piyasa dengesiKarşılıksız ve sömürüye dayalı gasp kazancıSermayenin haksız temerküzüne ve bereketsizleşmesine yol açmaEmek ve değer üretmeyen asalak gelir türü oluştururGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKavitasyon ve erozyon (aşındırma/sıfırlama)Akışkanlar mekaniğinde veya jeolojide yüzeyin kazınarak oyulması ve malzemenin geride hiçbir dayanak kalmayacak şekilde sıfırlanmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal yozlaşma (sistemik korozyon)Hukuk sosyolojisinde rüşvet ve nüfuz ticaretinin kanunların koruyucu zırhını kazıyarak kamu düzenini çökertmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiSuht kelimesini yalnızca ferdi bazda sokaktaki hırsızlık veya basit haram yiyeceklerle sınırlandırmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kelime, özellikle ilim ve otorite sahiplerinin adaleti satmaları, din adamlarının hakkı tahrif karşılığı elde ettikleri sistematik nüfuz geliri ve toplumu çürüten rüşvettir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataToplumları çökerten en büyük tehlikenin sokaktaki basit suçlar zannedilip; yargıyı, idareyi ve din adamlarını kuşatan kurumsal rüşvet ve rant düzeninin dini sorumluluk sahası dışında tutulması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem helak yasasını (fiziksel kök kazıma) hem de toplumsal çürümenin en zehirli damarı olan rüşvet ve yargı yolsuzluğunu tek bir somut kökte nasıl birleştirdiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Firavun'un sihirbazlarına yapılan uyarının geçtiği Tâhâ suresinde ve Ehli Kitap bilginlerinin ahlaki sapmalarını deşifre eden Mâide suresinin hüküm/yargı ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini dindarlık kisvesi altında yaşayan ancak adaleti menfaate alet eden din adamlarının fiillerinin hafif bir kabahat değil, bereketi ve toplumu yok eden suht olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin yüzeyini, etini veya kabuğunu dipten kazıyarak geride hiçbir şey bırakmayacak şekilde sıyırmak.
  • Soyut anlamAdaleti, bereketi, ahlaki saygınlığı ve toplumun meşruiyet zeminini kökten kurutup yok eden gayrimeşru menfaat ve ilahi helak.
  • Sistematik karşılıkKamu hukukunda ve iktisatta adaleti felç eden, üretimsiz ve yıkıcı rüşvet/nüfuz kazancının toplumsal bünyeyi içeriden kemirmesi.
  • LaTeX modeliE(x)=(B(x)∖S)⋅I{S→0}  ⟹  lim⁡Δt→∞V(x)=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde B(x) bir sistemin veya bireyin sahip olduğu bereket ve meşruiyet tabanını, S ise kökten kazıyıcı haram kazancı (suht) temsil eder. Suht sisteme dahil olduğunda meşruiyet tabanını sıyırıp sıfıra yaklaştırır (I{S→0}); zaman ilerledikçe (Δt→∞) sistemin varlığı (V(x)) kökünden kazınarak boş kümeye (∅) yani tam bir helak ve tükenişe dönüşür.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س