سحر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ح-ر31 sîga, 53 mücavir kök, 59 ayet, 27 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بِسِحْرٍأَسِحْرٌرجلفرعونأَفَسِحْرٌسَاحِرٌسحرالسِّحْرَقولجيأبقيموسىبينسِحْرٌسري

KökSîga 31Ayet 59Sure 27Mücavir 53

▶ Ağı aç (3B)

سحر

س - ح - ر

KÖK
  • 63 geçiş
  • 59 ayet
  • 31 sîga
  • 13 sözlük

Kesilmiş koyunun akciğeri demektir. Bununla büyü yapmış olmalarından dolayı sihir denmiştir. Sabahın alaca karanlığı ciğere benzediğinden dolayı “seher” denmiştir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kesilmiş koyunun akciğeri demektir. Bununla büyü yapmış olmalarından dolayı sihir denmiştir. Sabahın alaca karanlığı ciğere benzediğinden dolayı “seher” denmiştir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.581 harf
باب الحاء والسين والراء معهما ح س ز، س ح ر، س ر ح، ر س ح مستعملات حسر: الحَسْر: كَشْطُكَ الشَيْءَ عن الشيءِ. يقال: حَسَرَ عن ذراعَيْه، وحَسَرَ البيضةَ عن رأسه، وحَسَرَت الريحُ السَحابَ حَسْراً. وانحسَرَ الشيءُ إذا طاوَعَ. ويجيء في الشعر حَسَرَ لازماً مثل انحَسَرَ. والحَسْر والحُسُور: الإِعياء، تقول: حَسَرَتِ الدابّة وحَسَرَها بُعْدُ السير فهي حسير ومحسورة وهُنَّ حَسْرَى، قال الأعشى: فالخَيْلُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.080 harf
السُحْرُ: الرِئَةُ، والجمع أَسْحَارٌ، وكذلك السَحْرُ والسَحَرُ، والجمع سُحور. ويقال للجَبان: قد انتفخ سَحْرُهُ. ومنه قولهم للأرنب: المقطَّعة الأسْحار، والمُقَطَّعَةُ السُحور، والمُقَطَّعَةُ النِياطِ، وهو على التفاؤُل، أي سَحْرُهُ يُقَطَّعُ على هذا الاسم. وفي المتأخِّرين من يقول: المُقَطِّعةُ بكسر الطاء، أي من سِرْعَتِها وشِدَّةِ عَدْوِهان كأنَّها تقطِّع سِحْرَها ونياطها. والسَحَرُ: قُبَيْلَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR21.335 harf
ح س ر حسر ، حرس ، سحر ، سرح ، رسح : مستعملة . حسر : قال الليث : الْحَسْرُ : كَشْطُكَ الشَّيءَ عن الشيءِ . يقال : حَسَرَ عن ذِراعيه ، وحَسَرَ البَيْضَة عن رأسه ، وحَسَرَت الرِّيحُ السّحابَ حَسْراً . وانْحَسَرَ الشيءُ إذا طاوَع . وقد يجيء في الشِّعر حَسَرَ لازماً مثل انْحَسَر . وقال الليث : حَسَرَ البَحرُ عن الساحل إذا نَضِبَ عنه حتى بدا ما تحت الماء من الأرض ، ولا يُقالُ : انحسَرَ البَحْرُ . وقال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.939 harf
(باب السين والحاء وما يثلثهما) (سحر) السين والحاء والراء أصولٌ ثلاثة متباينة: أحدها عضْوٌ من الأعضاء، والآخر خَدْعٌ وشِبههُ، والثالث وقتٌ من الأوقات. فالعُضْو السَّحْر، وهو ما لَصِقَ بالحُلقوم والمَرِيء من أعلى البطن. ويقال بل هي الرِّئة. ويقال منه للجبان: انتفَخَ سَحْرُه. ويقال له السُّحْر والسَّحْر والسَّحَر. وأمّا الثّاني فالسِّحْر، قال قوم: هو إخراج الباطل في صورة الحقِّ، ويقال هو الخديعة.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.359 harf
- السحر (السحر والسحر والسحر: ما التزق بالحلقوم والمريء من أعلى البطن. اللسان (سحر) ) : طرف الحلقوم، والرئة، وقيل: انتفخ سحره، وبعير سحير: عظيم السحر، والسحارة: ما ينزع من السحر عند الذبح فيرمى به، وجعل بناؤه بناء النفاية والسقاطة. وقيل: منه اشتق السحر، وهو: إصابة السحر. والسحر يقال على معان: الأول: الخداع وتخييلات لا حقيقة لها، نحو ما يفعله المشعبذ بصرف الأبصار عما يفعله لخفة يد، وما يفعله
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.059 harf
س ح ر كل ذي ذحر أو سحر يتنفس وهو الرئة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ سحره وهو مسحور وإنه لمسحر‏:‏ سحر مرة بعد أخرى حتى تخبّل عقله ‏"‏ إنما أنـت مـن المسحريـن ‏"‏ وأصلـه مـن سحره إذا أصاب سحره‏.‏ ولقيته سحراً وسحرة وبالسحر وفي أعلى السحرين وهما سحر مـع الصبـح وسحـر قبلـه كمـا يقـال‏:‏ الفجـران للكـاذب والصـادق وأسحرنا مثـل أصبحنـا واستحـروا‏:‏ خرجـوا سحـراً‏.‏ وتسحـرت‏:‏ أكلـت السحـور وسحرنـي فلان وإنما
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR11.584 harf
الأَزهري: السِّحْرُ عَمَلٌ تُقُرِّبَ فيه إِلى الشيطان وبمعونة منه، كل ذلك الأَمر كينونة للسحر، ومن السحر الأُخْذَةُ التي تأْخُذُ العينَ حتى يُظَنَّ أَن الأَمْرَ كما يُرَى وليس الأَصل على ما يُرى؛ والسِّحْرُ: الأُخْذَةُ. وكلُّ ما لَطُفَ مَأْخَذُه ودَقَّ، فهو سِحْرٌ، والجمع أَسحارٌ وسُحُورٌ، وسَحَرَه يَسْحَرُه سَحْراً وسِحْراً وسَحَّرَه، ورجلٌ ساحِرٌ من قوم سَحَرَةٍ وسُحَّارٍ، وسَحَّارٌ من قوم
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR901 harf
* س ح ر * * السُّحْر * بالضم الرئة والجمع * أسحارٌ * كبرد وأبراد وكذا * السَّحْرُ * بالفتح وجمعه * سُحُورٌ * كفلس وفلوس وقد يُحرك لمكان حرف الحلق فيقال * سَحْرٌ * و * سَحَرٌ * كنهْر ونهَر والسَّحَرُ * قبيل الصبح تقول لقيته سحرا إذا أردت به سحر ليلتك لم تصرفه لأنه معدول عن الألف واللام وهو معرفة وقد غلب عليه التعريف من غير إضافة ولا ألف ولام وإن أردت به نكرة صرفته قال الله تعالى { إلا آل لوط
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR12.614 harf
السحر، بفتح فسكون وقد يحرك، مثال نهر ونهر، لمكان حرف الحلق، ويضم - فهي ثلاث لغات، وزاد الخفاجي في العناية: بكسر فسكون، فهو إذا مثلث، ولم يذكره أحد من الجماهير، فليتثبت -: الرئة. وبه فسر حديث عائشة رضي الله عنها مات رسول الله صلى الله عليه وسلم بين سحري ونحري أي مات صلى الله ليه وسلم وهو مستند إلى صدرها وما يحاذي سحرها منه. وحكى القتيبي فيه أنه بالشين المعجمة والجيم، وسيأتي في موضعه، والمحفوظ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok20.361 harf
سَحَرَهُ 1 سَحَرَهُ ذ He, or it, hit, or hurt, his سَحْر [or lungs, &c.], (Mgh, TA,) or his سُحْرَة [i. e. heart]. (TA.) ― -b2- And the same, aor. سَحَرَ , inf. n. سِحْرٌ, (T, TA,) [said to be] the only instance of a pret. and aor. and inf. n. of these measures except the verb فَعَلَ, aor. يَفْعَلُ, inf. n. فِعْلٌ, (MF,) (tropical:) He turned it, (T,) or him, (TA,) عَنْ وَجْهِهِ [from its, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR994 harf
سَحَرَ سَحَرَ A ( n. ac. سِحْر 2 ), a. Enchanted, fascinated, bewitched; deceived, deluded; beguiled, enticed. b. Gilded. سَحِرَ سَحِرَ A ( n. ac. سَحَر 4 ), a. Rose at daybreak. أَسْحَرَ أَسْحَرَ IV , a. Was, went, came at daybreak. اِسْتَحَرَ اِسْتَحَرَ VIII , a. Crowed at daybreak ( cock ). سَحْر سَحْر 1 , ( pl. سُحُوْر 27 , أَسْحَاْر 38 ), a. Lung. سِحْر سِحْر 2 , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR36.781 harf
سحر سَحِرَ - يَسْحَرُ - سَحَر - أسْحار سَحِرَ - يَسْحَرُ + الوقت: يتأخر إلى ما قبل آخر الوقت بقليل، وهو من الليل قبيل الفجر سَحَر: على وزن " فـَعـَل": اسم فعل بمعنى مفعول من " سَحِرَ - يَسْحَرُ ": الإبكار الشديد: وهو اصطلاحاً اسم زمان للجزء الطرفي الأقصى من الليل قبل الفجر مباشرة: الساعة من الليل التي قبل الفجر مباشرة أسْحَار: جمع " سَحَر"
Tamamını oku

Sîgalar(31)

Mücavir kökler53 mücavir (211 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قول

    44 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  2. جيأ

    18 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  3. لقي

    9 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  4. موسى

    8 ortak ayet · Musa

  5. رجل

    6 ortak ayet · Rical ayak demektir

  6. فرعون

    6 ortak ayet · Firavun

  7. بين

    14 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  8. صلب

    2 ortak ayet · صلب Omuga kemiği, aynı zamanda katı demektir

  9. غلب

    3 ortak ayet · Ğulb, Ğelba, bahçenin etrafına dikilen ağaçlara denir

  10. أتي

    11 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  11. تور

    2 ortak ayet · Tevr suyu dökmek için kullanılan kapdır

  12. سري

    3 ortak ayet · Akan deredir

Geçtiği ayetler(59)

  1. … بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

    SihirHani Allah; Ey Meryem oğlu İsa; senin ve ananın üzerindeki nimetimi hatırla, demişti. Hani seni, Ruh’ül-Kudüs ile desteklemiştim. Beşikte iken de, yetişkin iken de insanlar la konuşuyordun. Hani sana; kitabı, hikmeti Tevrat’ı ve İncil’i öğretmiştim. Hani sen; Benim iznimle çamurdan kuş gibi bir şey yapıyordun da içine üflüyordun ve Benim iznimle kuş oluyordu. Hani sen; anadan doğma körü ve abraşı Benim iznimle iyi ediyordun. Hani; ölüleri Benim iznimle diriltiyordun. Ve hani, İsrailoğullarını senden çekmiştim, kendilerine apaçık ayetler getirdiğin zaman içlerinden küfredenler; bu apaçık bir büyüdür, demişti.

  2. وَلَوْ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ كِتَابًا فِي قِرْطَاسٍ فَلَمَسُوهُ بِأَيْدِيهِمْ لَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

    SihirEğer sana kağıt içinde bir kitab indirmiş olsaydık da elleriyle ona dokunsalardı; yine de küfretmiş olanlar derlerdi ki: Bu, apaçık büyüden başkası değildir.

  3. … بَعْدِ الْمَوْتِ لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

    SihirHanginizin daha güzel ameli olduğunu denemek için; gökleri ve yeri altı günde yaratan O’dur. Zaten Arş’ı su üstünde idi. Andolsun ki; ölümden sonra muhakkak siz yine dirileceksiniz, desen; küfredenler mutlaka: Bu, apaçık bir büyüden başka bir şey değildir, diyeceklerdir.

  4. فَلَمَّا جَاءَتْهُمْ آيَاتُنَا مُبْصِرَةً قَالُوا هَذَا سِحْرٌ مُبِينٌ

    SihirAyetlerimiz böyle vazıh olarak onlara gelince; bu, apaçık bir büyüdür, dediler.

  5. فَلَمَّا جَاءَهُمْ مُوسَى بِآيَاتِنَا بَيِّنَاتٍ قَالُوا مَا هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُفْتَرًى وَمَا سَمِعْنَا بِهَذَا فِي آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ

    SihirMusa onlara apaçık ayetlerimizle gelince: bu, uydurulmuş bir sihirden başka bir şey değildir. Biz, önceki atalarımızdan böylesini işitmemiştik, dediler.

  6. … الَّذِينَ كَفَرُوا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

    SihirOnlara apaçık ayetlerimiz okunduğu zaman dediler ki: Bu, ancak sizi atalarınızın ibadet etmekte olduğundan alıkoymak isteyen bir adamdır. Ve dediler ki: Bu da düpedüz bir uydurmadan başka bir şey değildir. Hak kendilerine geldiğinde hakkı inkar etmiş olanlar dediler ki: Bu, sadece apaçık bir büyüdür.

  7. وَقَالُوا إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

    SihirVe derler ki: Bu, ancak apaçık bir büyüdür.

  8. وَلَمَّا جَاءَهُمُ الْحَقُّ قَالُوا هَذَا سِحْرٌ وَإِنَّا بِهِ كَافِرُونَ

    SihirHak kendilerine geldiğinde ise: Bu bir büyüdür. Doğrusu biz, onu inkar ediyoruz, dediler.

  9. وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ هَذَا سِحْرٌ مُبِينٌ

    SihirOnlara, ayetlerimiz açıkça okunduğu zaman; kendilerine geldiğinde hakkı inkar edenler: Bu, apaçık bir büyüdür, dediler.

  10. وَإِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَيَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ

    SihirOnlar, bir ayet görürlerse yüz çevirirler ve; süregelen bir büyüdür, derler.

Sîga sayfası: الْمُسَحَّرِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسحر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerموه, خيل, كيد, خدع
Zıt Kökحقق
Çekirdek Özet 1Akciğer ve nefes borusu gibi göğsün gizli iç boşluğu; gecenin gündüze döndüğü alaca karanlık anı; bir şeyin tabiatını veya yönünü gizlice çevirip gerçeği örtme
Çekirdek Özet 2Algıyı yanıltarak batılı hak, hakikati hayal gösterme; göz bağcılığı, yanılsama üretme ve gerçeği örtbas etmeye yönelik telkin mekanizması
Çekirdek Özet 3Algı yönetimiyle hakikatin üzerini örten ve insan bilincini dış tesirlerle yönlendiren sahte kesinliklerin deşifre edilip ontolojik gerçeklikle yıkılması
Kritik Hata RiskiSihri salt fizik ötesi ve ontolojik maddeyi dönüştüren bağımsız bir kudret sanıp, algısal yanılsama ve psikolojik etkileme boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سحBir şeyi yüzeyden çekip sıyırma, akıtma, kazıma ve örtüyü derinden kaldırma (سحب, سحت, سحق, سحل)رÇekirdekteki kazıma ve sıyırma hareketine akışkanlık, tekrar ve uca doğru uzanma boyutu katarak; algının ve vaktin gizlice kayması, iç boşluğun nefesle şişmesi ve gerçeğin suretinin görünmez bir hat üzerinden dönüştürülmesi anlamına özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekBir zemine tutunma, araya girme, dış tesirle zihni ve bedeni sabitleme veya perdeleme hareketi.
حÇit, duvarBir alanı dışarıdan tecrit etme, iç ile dış arasına görünmez bir sınır veya gizli bir perde çekme hareketi.
رİnsan başı, üstBilinç, algı merkezi, yönlendirici irade ve bir şeyin doruk noktası üzerindeki etki.
سحرAlgıyı tutundurarak bilincin önüne gizli bir perde çekmeZihinsel algı merkezinin (ر) önüne görünmez bir çit veya perde gerip (ح), araya sahte bir destek veya imge sokarak (س) idraki hakikatten çevirme hareketi.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGöğüs kafesinin içinde yer alan, soluk borusu ve yemek borusuna bağlı akciğer veya iç organ dokusu; ayrıca gecenin gündüze karıştığı, ışık ile karanlığın birbirine girdiği seher vakti.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir beytinde insanın yemek ve içecekle oyalanıp beslenmesini ifade etmek üzere kökü şu şekilde kullanmıştır: ونُسْحَرُ بالطعامِ وبالشَرابِ / Ayrıca Lebîd b. Rebîa, fani insanların dünyadaki acziyetini ve gıdayla beslenen akciğer sahipleri olduğunu anlatırken şöyle der: فإِنْ تسألِينا فيمَ نحنُ فإننا / عصافيرُ من هذا الأنام المسحَّرِ
Erken Arapça kullanımİbn Manzûr ve diğer dilcilerin naklettiği hadis rivayetinde sözün insan idrakini büyüleyici ve yönlendirici gücü için şöyle denmiştir: إِنَّ مِنَ البَيَانِ لَسِحْرًا / İfadenin ilk dönemdeki kullanımı, bir şeyin hakiki tabiatını gizlice başka bir yöne çeviren etkileyici güç ve aldatıcı görünüş merkezlidir.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça سحر kökü, Sami dillerinin batı ve güney kollarında hem fizyolojik/zaman boyutuyla hem de büyü ve gizli sanatlar bağlamında ortak bir semantik ağ sergiler. İbranicede שָׁחַר (shāḥar) kökü şafak sökmek, sabahın ilk alacakaranlığı ve erken aramak manalarını taşırken; Süryanicede ܫܚܪ (šḥar) benzer şekilde karanlığın dağılması veya kararma kök anlamına yaslanır. Akadcada saḫāru(m) kökü dönmek, yönünü çevirmek, aramak ve etrafında dolanmak anlamlarına gelir ki bu da Arapçadaki bir şeyi özünden veya mecrasından başka tarafa çevirme (sarf) anlamıyla kökensel bağ taşır. Arapçada kök, akciğer (nefes/iç boşluk) ve seher (şafak öncesi gizli aydınlanma) somut çekirdeklerinden, şeylerin mahiyetini gizlice perdeleyen veya algıyı hakikatten uzaklaştıran her türlü incelikli hile ve illüzyona doğru genişlemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Payne Smith.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسحر biçiminde akciğer, seher vakti ve yanılsama bağıKökün temelinde gizlilik, nefes alıp verilen iç organ boşluğu ve ışık ile karanlığın belirsizleştiği alacakaranlık durumu yer alır; buradan göz boyama türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שחר (şafak, sabahın alacası), Akadca saḫāru (çevirmek, dönmek)Zaman ve yön değiştirme düzlemindeki ses ve anlam uyumu ortak Sami mirasından beslendiğini gösterir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiMısır hiyerogliflerindeki heka (büyüsel güç/dönüştürme) ile kavramsal paralellikDoğrudan fonetik bir soydaşlık kanıtlanamasa da Antik Yakındoğu'da sihir kavramının yön çevirme ve aldatıcı suret üretme işleviyle örtüşür.Muhtemel

Kaynak HALOT, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سحرAnlamlıGizlemek, çevirmek, aldatmakAkciğer, seher vakti ve algıyı yanıltan gizli illüzyon.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
سرحAnlamlıSalıvermek, akıp gitmekDavarları otlağa salmak, saçı çözmek, eşini serbest bırakmak.Çözülme ve dışa akış yönüyle hedef kökle açık-gizli zıtlığı taşır; Kur'an'da geçer.
حسرAnlamlıAçığa çıkarmak, yorulup tükenmekÖrtüyü sıyırmak, yorgunluktan dermansız kalmak, pişmanlık.Perdeyi kaldırma anlamıyla سحر kökünün zıddıdır; Kur'an'da geçer.
حرسAnlamlıKorumak, gözetlemekBekçilik yapmak, bir yeri tecrit ederek muhafaza altına almak.Dış tesirlere karşı tecrit yönüyle ortak çizgi taşır; Kur'an'da geçer.
رسحAnlamlıZayıf ve etsiz olmakKalçanın etsiz ve basık olması, bedensel incelik ve kuruluk.Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir.
رحسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سحرMerkezAlgıyı yanıltma, alacakaranlık, gizli çevirmeGöz boyama ve telkin yoluyla hakikati zihinde başka türlü canlandırma.Eşyanın hakikatini değiştirmeyip sadece algılanışını tersyüz eden eylem.
موهKomşuYaldızlama, gerçeği süslemeBir nesnenin dışını parlatıp özünü gizleme (kamuflaj).سحر algıyı doğrudan odaklarken, موه nesnenin dış kabuğunu yanıltıcı kılar.
خيلKomşuHayal ettirme, zihinde canlandırmaBir şeyi öyle olmadığı halde öyleymiş gibi zihne düşürme.سحر eyleminin psikolojik ve görsel sonucunu (illüzyonu) ifade eder.
كيدKomşuTuzak kurma, gizli planKarşı tarafın aleyhine gizli tertip ve düzenek hazırlama.كيد stratejik zemin hazırlığı iken, سحر algısal bağlama ve büyüleme eylemidir.
خدعKomşuAldatma, yanıltmaGörünürde bir şey vaat edip gerçekte tersini saklama.Genel irade yanıltmasıdır; سحر ise duyusal ve psikolojik büyüleyicilik içerir.
حققZıtHakikat, sabit ve gerçek olmaŞüpheye yer bırakmayacak biçimde varlığın ve doğrunun sabitlenmesi.سحر vehim ve hayale dayanırken, حقق sarsılmaz ontolojik gerçektir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسحرAlgıyı saptırma, göz boyama, seherBir şeyin özünü değiştirmeden suretini ve algısını gizlice dönüştürme.Kesin
LatincePraestigium, FascinatioGöz boyama, yanılsama, büyülemePraestigium tam olarak illüzyon ve göz bağcılığını; fascinatio ise bakışla iradeyi felç etmeyi karşılar.Güçlü
İngilizceSorcery, Illusion, GlamourBüyü, göz yanılsaması, büyüleyici sahtelikSorcery karanlık büyü zanaatını, illusion göz aldanmasını, glamour ise sahte güzellik perdesini verir.Kesin
AlmancaZauberei, Täuschung, VerblendungBüyücülük, aldatma, basiret körlüğüTäuschung yanıltmayı, Verblendung ise gerçeği göremeyecek şekilde zihnin perdelenmesini karşılar.Güçlü
FransızcaMagie, Prestidigitation, IllusionBüyü, el çabukluğu, yanılsamaPrestidigitation doğrudan sihirbazların fiziksel illüzyonunu ve el çabukluğunu ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سِحْرٌGöz boyama ve illüzyon (aldatıcı görsel gösteri)Firavun'un sihirbazlarının ipleri ve sopaları hareket ediyor gibi göstermesi; A'râf 7:116, Tâhâ 20:66.
سِحْرٌİnkârcıların peygamber mucizelerine ve vahye taktığı iftira etiketiMüşriklerin Kur'an'ı ve açık delilleri etkileyici bir aldatmaca saymaları; Mâide 5:110, Kasas 28:36, Zuhruf 43:30, Müddessir 74:24.
السِّحْرَBabil'de fitne amacıyla öğretilen gizli ilim ve psikolojik ayrıştırma zanaatıŞeytanların insanlara öğrettiği, karı-kocanın arasını açan telkin ve gizli etki bilgisi; Bakara 2:102.
سَاحِرٌ / سَحَرَةُGöz boyayan, telkinle kitleleri etkileyen meslek erbabıFiravun'un düzenini meşrulaştıran zümre ve peygamberlere yöneltilen büyücü suçlaması; A'râf 7:112, Tâhâ 20:69, Zâriyât 51:52.
مَسْحُورًا / الْمُسَحَّرِينَAklı çelinmiş, büyülenmiş veya yemeğe muhtaç yaratılmışPeygamberlerin beşeri yapısıyla alay etme veya cinnet geçirdiğini iddia etme; İsrâ 17:47, Şuarâ 26:153.
بِسِحْرٍ / أَسْحَارGecenin sonundaki alacakaranlık (seher vakti)Lût kavminin azaba uğradığı veya müminlerin istiğfar ettiği vakit; Kamer 54:34, Âl-i İmrân 3:17.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSihrin hakikati ve mucizeden farkıSihrin ontolojik bir varlığı ve nesneyi dönüştürme gücü olup olmadığı; Mutezile salt illüzyon (tahayyül) sayarken Ehl-i Sünnet psikolojik ve kısmi tesirini kabul eder.
FıkıhSihirbazın hükmü ve cezai ehliyetBüyü yapmanın riddet veya had cezası gerektirip gerektirmediği; küfür içeren sihir ile el çabukluğu arasındaki sınır.
TefsirFiravun kıssası ve Babil hadisesiBakara 102 ve Tâhâ 66 ayetlerinde geçen iplerin hareket etmesi olgusunun fiziksel dönüşüm değil göz boyama oluşunun tespiti.
HadisRuhi etkilenme ve beyan sihriHz. Peygamber'e yapılan rivayet edilen büyü teşebbüsü ve etkileyici hitabetin insan iradesini bağlama gücü.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve mucizeye karşı sahte kutsallıkSahte mucize ve batıl telkinHakikatin etkisini kırmak için insan idrakini vehimlerle bağlamaDini sistemde sihir, tevhidi hakikati ve peygamberi mesajı göz boyayıcı birer yanılsama gibi sunarak bilinci saptırma aracıdır.Kesin
İlmiDoğal yasaların bilinmediği alanı istismarSahte bilim ve illüzyonizmBilgisizliği kullanarak doğa kanunlarını manipüle ediyormuş gibi görünmeGerçek neden-sonuç bağlarını gizleyip kitleleri optik ve psikolojik hilelerle aldatarak epistemik kesinliği yıkma girişimidir.Güçlü
SiyasiOtoritenin kitle kontrol mekanizmasıİdeolojik propaganda ve manipülasyonKitleleri büyüleyip sindirerek meşruiyet üretmeFiravun'un sihirbazları sarayın bürokratik ideologlarıdır; siyasi iktidar kitleleri dehşete düşürüp itaat ettirmek için illüzyon üretir.Kesin
İktisadiDeğeri olmayan metayı değerli göstermeSpekülatif köpük ve piyasa aldatmasıGerçekte karşılığı olmayan nesneleri cazip kılarak servet devşirmeMalların ve paranın gerçek değerini illüzyonist yöntemlerle şişirip tüketicinin algısını sömürme işlevi görür.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerOptik kırılma ve sinyal gürültüsüGözlemcinin algıladığı sinyal ile kaynağın ürettiği gerçek veri arasındaki sapma; ışığın farklı yoğunluktaki ortamlarda kırılarak nesnenin yerini ve şeklini farklı göstermesi.Güçlü
Beşeri bilimlerAlgı yönetimi ve kognitif yanılsama (cognitive bias)Bireyin veya kitlenin bilinçaltı korku, arzu ve zaaflarını tetikleyerek nesnel gerçeği olduğundan tamamen farklı yorumlamasını sağlayan psikolojik manipülasyon.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca ortaçağ masallarındaki gibi maddeleri kurbağaya veya altına çeviren olağanüstü okült ritüellere indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da sihir, eşyanın kimyasal ve fiziksel özünü dönüştürmez; "gözleri büyülerler" ve "onlara öyle hayal ettirilir" ifadeleriyle açıklandığı üzere algıyı, zihni ve hisleri manipüle eden psiko-sosyal bir mekanizmadır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataSihirbazlara metafizik bir yaratma kudreti atfedilerek şirk algısına kapı aralanır; ayrıca çağdaş dünyadaki medya, algı yönetimi ve propaganda sihirleri Kur'an'ın bu uyarısının dışında bırakılarak ıskalanır.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hakikat ile sahte yanılsama, mucize ile illüzyon, rasyonel kanıt ile psikolojik manipülasyon arasındaki epistemolojik sınırı nasıl çizdiğini gösterdiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Musa ile Firavun'un mücadelesini anlatan kıssalarda (özellikle A'râf, Tâhâ, Şuarâ sureleri), Babil fitnesini konu edinen Bakara 102. ayette ve müşriklerin vahye karşı tavırlarını sergileyen Mekkî surelerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin karşıtı olan bâtılın kendi başına bir varlığı ve yaratma gücü olmadığını, yalnızca algıları perdeleyerek var gibi göründüğünü; dolayısıyla bâtılın hakikat karşısında bir illüzyondan ibaret kalıp kaçınılmaz olarak çökeceğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAkciğer ve nefes borusu gibi göğsün iç boşluğu, alacakaranlık (seher vakti) ve bir şeyin yönünü/yüzünü gizlice çevirme.
  • Soyut anlamHakikatin üzerini örtüp zihinde yanıltıcı bir imge uyandırma, algıyı büyüleme ve göz boyama.
  • Sistematik karşılıkOtorite veya çıkar çevrelerinin kitlelerin idrakini yönlendirmek için kurduğu ideolojik illüzyon ve algı manipülasyonu aygıtı.
  • LaTeX modeliM(x)=x⋅P  ⟹  f(M(x))≠f(x)
  • LaTeX açıklamasıBurada x nesnel hakikati veya ontolojik gerçekliği temsil eder. P hakikatin üzerine çekilen ve algıyı saptıran yanılsama filtresini ya da manipülatif perdeyi gösterir. M(x) filtrelenmiş yani büyülenmiş görünüşü ifade ederken, f insan idrakinin gözlem fonksiyonudur. Model, algılanan sahte çıktının (f(M(x))) nesnenin asıl hakikatinden (f(x)) farklılaştığını ve bir yanılsama üretildiğini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س