سحت
س - ح - ت
KÖK- 4 geçiş
- 4 ayet
- 3 sîga
- 13 sözlük
Saht: Mistah, hurma kurutulan yerdir. Sath kelimesi bir yeri bir şey için kullanmak amacıyla düzeltilerek meydana gelen sahadır.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Saht: Mistah, hurma kurutulan yerdir. Sath kelimesi bir yeri bir şey için kullanmak amacıyla düzeltilerek meydana gelen sahadır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR544 harfباب الحاء والسين والتاء معهما
س ح ت يستعمل فقط
سحت:
السُّحْتُ: كلُّ حرامٍ قبيح الذِّكْر يلزَمُ منه العارُ - نحو ثمن الكلب والخمرِ والخنزيرِ. وأَسْحَتَ الرّجلُ: وقع فيه. والسُّحْتُ: جَهْدُ العذاب. وسحتناهم- وأسحتنا بهم لغة -أي: بلغنا مجهودهم في المشقّة عليهم. قال الله عزّ وجل: "فيُسحِتَكُم العذاب". قال الفرزدق:
وعَضّ زَمانٌ يا ابنَ مروانَ لم يدع من المال إلاّ مُسْحَتٌ أو مُجَلَّـفُ
أي:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR362 harfالسُحْتُ والسُحُتُ: الحرام وقد أَسْحَتَ الرجلُ في تجارته، إذا اكتسب السُحْتَ. وسَحَتَهُ وأَسْحَتَهُ، أي استأصلَه. وقرئ: "فَيَسْحَتُكمْ بعَذاب". ومال مَسْحوت ومُسْحَتٌ، أي مُذْهَبٌ قال الفرزدق:
وعَضُّ زمانٍ يا بنَ مروان لم يدعمن الماء إلا مُسْحَتاً أو مُجَلَّـفُ
وسَحَتُّ الشحمَ عن اللحم، إذا قشرتَه عنه، مثل سَحَفْتَهُ. ورجل مَسْحوتُ الجوف، إذا كان لا يشبَع.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR2.077 harfح س ت
سحت
استعمل من وجوهه : ( سحت ) .
سحت : الليث : السُّحْتُ : كلُّ حَرام قبيح الذِّكر يَلْزَمُ منه العار نحو ثمن الكَلْب والخمر والخِنْزِير : وإذا وقع الرجل فيها قيل : قد أسْحَت الرجل . قال : والسُّحْتُ : العَذَابُ ، قال : وسَحَتْنَاهم بلغنا مجهودَهم في المَشَقَّة عليهم ، وأَسْحَتْنَاهم لُغَةٌ .
وقال الفرّاء : قُرىءَ قَوْلُ الله جلّ وعزّ : ( فَيُسْحِتَكُم بِعَذَابٍ ) ( طاه : 61 ) وقرىء : (
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR6.939 harf(باب السين والحاء وما يثلثهما)
(سحر) السين والحاء والراء أصولٌ ثلاثة متباينة: أحدها عضْوٌ من الأعضاء، والآخر خَدْعٌ وشِبههُ، والثالث وقتٌ من الأوقات.
فالعُضْو السَّحْر، وهو ما لَصِقَ بالحُلقوم والمَرِيء من أعلى البطن. ويقال بل هي الرِّئة. ويقال منه للجبان: انتفَخَ سَحْرُه. ويقال له السُّحْر والسَّحْر والسَّحَر.
وأمّا الثّاني فالسِّحْر، قال قوم: هو إخراج الباطل في صورة الحقِّ، ويقال هو الخديعة.
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.405 harf- السحت: القشر الذي يستأصل، قال تعالى: ﴿فيسحتكم بعذاب﴾ (وهي قراءة حفص وحمزة والكسائي ورويس وخلف، وقرأ الباقون ﴿فيسحتكم﴾. الإتحاف 304). [طه/61]، وقرئ: ﴿فيسحتكم﴾ يقال: سحته وأسحته، ومنه: السحت والسحت للمحظور الذي يلزم صاحبه العار، كأنه يسحت دينه ومروءته، قال تعالى: ﴿أكالون للسحت﴾ [المائدة/42]، أي: لما يسحت دينهم. وقال عليه السلام: (كل لحم نبت من سحت فالنار أولى به) (الحديث عن أبي بكر عن النبي قال:
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR296 harfس ح ت
سحت شعره في الحلق أو في الجزّ استأصله.
وسحت الشحم عن اللحم: قشره.
وسحت وجـه الـأرض: سحـاه.
وسحـت فـي ختان الصبي: بولغ فيه واستقصى حتى نهك.
وفلان يأكل السحت وأسحت في تجارته: كسب السحت.
ومن المجاز: " فيسحتكم بعذاب ": فيجهدكم به.
وفلان مسحوت المعدة: شره.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.137 harfالسُّحْتُ والسُّحُتُ: كلُّ حرام قبيح الذِّكر؛ وقيل: هو ما خَبُثَ من الـمَكاسب وحَرُم فلَزِمَ عنه العارُ، وقَبيحُ الذِّكْر، كَثَمن الكلب والخمر والخنزير، والجمعُ أَسْحاتٌ؛ وإِذا وَقَع الرجلُ فيها، قيل: قد أَسْحَتَ الرجلُ. والسُّحْتُ: الحرامُ الذي لا يَحِلُّ كَسْبُه، لأَنه يَسْحَتُ البركةَ أَي يُذْهِبُها. وأَسْحَتَتْ تجارتُه: خَبُثَتْ وحَرُمَتْ. وسَحَتَ في تجارته، وأَسْحَتَ: اكْتَسَبَ السُّحْتَ.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR176 harf* س ح ت * * السُّحُتُ * بسكون الحاء وضمها الحرام و * أسْحَتَ * في تجارته إذا اكتسب السُحت و * سحتَهُ * من باب قطع و * أسْحَتَهُ * أيضا استأصله وقُرئ ﴿فيسحتكم بعذاب﴾ بضم الياء
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR3.796 harfالسحت، والسحت بالضم وبضمتين، وقرئ بهما قوله تعالى أكالون للسحت مثقلا ومخففا، وهو الحرام الذي لا يحل كسبه، لأنه يسحت البركة، أى يذهبها والسحت: كل حرام قبيح الذكر، أو ما خبث من المكاسب وحرم، فلزم عنه العار وقبيح الذكر، كثمن الكلب والخمر والخنزير. وفي حديث ابن رواحة وخرص النخل، أنه قال ليهود خيبر، لما أرادوا أن يرشوه: أتطعموني السحت ? أي الحرام، سمي الرشوة في الحكم سحتا. ويرد في الكلام على
السحت، والسحت بالضم وبضمتين، وقرئ بهما قوله تعالى أكالون للسحت مثقلا ومخففا، وهو الحرام الذي لا يحل كسبه، لأنه يسحت البركة، أى يذهبها والسحت: كل حرام قبيح الذكر، أو ما خبث من المكاسب وحرم، فلزم عنه العار وقبيح الذكر، كثمن الكلب والخمر والخنزير. وفي حديث ابن رواحة وخرص النخل، أنه قال ليهود خيبر، لما أرادوا أن يرشوه: أتطعموني السحت ? أي الحرام، سمي الرشوة في الحكم سحتا. ويرد في الكلام على المكروه مرة، وعلى الحرام أخرى، ويستدل عليه بالقرائن. وقد تكرر في الحديث. ج: أسحات، كقفل وأقفال. إذا وقع الرجل فيها، قيل: قد أسحت الرجل فيها، قيل: قد أسحت الرجل، أي اكتسبه، أى الحرام. أسحت الشيء: استأصله، يقال: أسحت الرجل: إذا استأصل ما عنده، وقرئ في قوله، عز وجل: فيسحتكم بعذاب ، أي: يستأصلكم. وأسحت ماله: استأصله وأفسده، كسحت، فيهما،أي: في الاستئصال والاكتساب، يقال: سحت في تجارته، يسحت: اكتسب السحت. وسحت الشيء: استأصله، وسحت الحجام الختان سحتا: استأصله. وكذلك أسحته، وأغدقه يقال: إذا ختنت، فلا تغدف، ولاتسحت. وقال اللحياني: سحت رأسه، وأسحته: استأصله حلقا. أسحتت تجارته: خبثت وحرمت. السحت: شدة الأكل والشرب. ورجل سحت، وسحيت، ومسحوت. ويقال: رجل مسحوت الجوف والمعدة، وهو من لا يشبع، كذا في الصحاح. قيل المسحوت: الجائع، ومن يتخم كثيرا، وهذه عن الفراء، قال والناس يقولون: الذي لايتخم، فهو ضد والأنثى مسحوتة،وقال رؤبة يصف سيدنا يونس، صلوات الله على نبينا وعليه، والحوت الذي التهمه: يدفع عنه جوفه المسحوت يقول: نحى، عز وجل، جوانب جوف الحوت عن يونس، وجافاه عنه فلا يصيبه منه أذى. ومن روى: يدفع عنه جوفه المسحوت يريد أن جوف الحوت صار وقاية له من الغرق، وإنما دفع الله عنه. وفي الأساس: من المجاز: فلان مسحوت المعدة: شره. المسحوت: الرغيب الواسع الجوف لايشبع، وهو يرجع إلى المعنى الأول، غير أن المصنف فرق بينهما. ومال مسحوت ومسحت، أي: مذهب: قال الفرزدق: وعض زمان يا ابن مروان لم يدعمن المال إلا مسحتا، أو مجلف
سحت، وأسحت: بمعنى، ويروى: إلا مسحت أو مجلف. ومن رواه كذلك، جعل معنى لم يدع: لم يتقار، ومن رواه: إلا مسحتا، جعل لم يدع، بمعنى لم يترك، ورفع قوله: أو مجلف، بإضمار، كأنه قال: أو هو مجلف، قال الأزهري: وهذا قول الكسائي، كالسحت بالضم والسحيت.وسحت الشحم عن اللحم، كمنع: قشره، مثل سحفه.وسحت الشيء، يسحته، سحتا: قشره قليلا كذا في اللسان، وفي التنزيل فيسحتكم بعذاب ، أي: يقشركم. قال ابن الفرج: سمعت شجاعا السلمي يقول: برد بحت، وسحت، ولحت: أي صادق، مثل:ساحة الدار، وباحتها. يقال: ماله سحت، ودمه سحت، أي: لاشيء على من أعدمهما، الأول بالاستهلاك، والثاني بالسفك، واشتقاقه من السحت، وهو الإهلاك والاستئصال. وفي الحديث: أن النبي، صلى الله عليه وسلم، أحمى لجرش حمى وكتب لهم بذلك كتابا، فيه: فمن رعاه من الناس، فماله سحت ، أي هدر. وعام أسحت: لارعي فيه. وأرض سحتاء: لا رعي فيها، هكذا في النسخ، وفي أخرى: وعام أسحت، وأرض سحتاء: لارعي فيهما. والسحتوت، بالضم: السويق القليل الدسم الكثير الماء، كالسحتيت، بالكسر، والخاء أعرف، السحتوت، أيضا: الثوب الخلق، كالسحت، والسحتي بفتحهما نقله الصاغانى. السحتوت أيضا: المفازة اللينة التربة نقله الصاغاني. سحيت بن شرحبيبل كزبير جد لمبرح بن شهاب بن الحارث بن ربيعة بن شرحبيل بن عمرو الرعيني، أحد وفد رعين الذين وفدوا على رسول الله، صلى الله عالى عليه وسلم، وشهد فتح مصر. وسحيت، أيضا: أحد الحبرين اللذين منعا تبعا عن تخريب المدينة، والآخر منبه، ذكر ذلك قاسم بن ثابت في رواية يونس، عن ابن إسحاق. كذا في الروض للسهيلي. وأنيس بن عمران الرعيني من بني سحيت، روى عنه الليث بن عاصم، وغيره. ومما يستدرك عليه: السحت: العذاب. ومن المجاز: سحتناهم: بلغنا مجهودهم في المشقة عليهم. وأسحتناهم، لغة. وفي الأساس فيسحتكم بعذاب : فيجهدكم به. والسحيتة، من السحاب: التي تجرف ما مرت به. وسحت وجه الأرض: سحاه. وأسحت الرجل، على صيغة الفعل للمفعول: ذهب ماله، عن اللحياني. وفي كتب الأنساب: سحتن، كجعفر، ابن عوف بن جذيمة بن عوف بن بكر بن عوف بن أنمار بن وديعة بن لكيز بن أفصى بن عبد القيس: أبو بطن، سمي بذلك، لأنه أسر أسرى، فسحتهم، أي: ذبحهم. وقال ابن دريد: النون زائدة، كما قيل في رعشن. منهم: أبو الرضا عباد بن شبيب، روى عن علي، رضي الله عنه، وعنه جميل بن مرة، كذا قاله الدارقطني. وأحمد بن السحت، بالفتح: شيخ لسعيد بن بواش، نقله ابن الطحان. والسحتوت: الشيء القليل.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR5.838 harfسَحَتَهُ
1 سَحَتَهُ ذ , [aor. سَحَتَ , inf. n. سَحْتٌ,] He extirpated it, eradicated it, exterminated it, or destroyed it utterly; as also ↓ اسحتهُ: (S, K, TA:) both signify he, or it, made it to go, go away, pass away, or depart; made away with it, did away with it, made an end of it, or destroyed it; namely, a man's property: and the latter, he destroyed utterly what he (a man) possessed. (TA.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR378 harfسَحَتَ
سَحَتَ A ( n. ac. سَحْت 1 ),
a. Extirpated, exterminated, destroyed, made an end of.
b. [ acc. & 'An ], Removed, cleared off from.
c. Acquired unlawful gain, cheated, swindled.
أَسْحَتَ
أَسْحَتَ IV ,
a. see I (c) .
سَحْت
سَحْت 1 ,
a. Punishment, castigation, chastisement.
b. Intense cold.
سُحْت
سُحْت 3 ,
a. Unlawful, illicit.
سُحُت
سُحُت 10 ,
a. see 3 .
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR12.808 harfسحت
سَحَتَ - يَسْحَتُ - سُحْت - أََسْحَتَ - يُسْحِتُ
سَحَتَ - يَسْحَتُ + كائن أو أمر أو مرض + كائناَ أو شيئاً: يهلكه باقتطاع أجزاء منه جزءاً تلو الآخر: يستأصله بقشره، وبحت ونزع طبقات صغيرة منه تدريجياً إلى أن يأتي عليه كله
سُحْت: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول من " سَحَتَ - يَسْحَتُ ": ما " سُحِتَ " عن الشيء: الطبقات التي نزعت من
Mücavir kökler30 mücavir (43 toplam)
- أكل
3 ortak ayet · Ekel pas demektir
- أثم
2 ortak ayet · İsm hurmadan yapılan içkidir
- بأس
2 ortak ayet · Bes besese dağınık taşlar demektir
- خيب
1 ortak ayet · Haybe : İlk insanlar ateşi taşları birbirine vurarak çıkan…
- حبر
1 ortak ayet · Hubr mürekkep demektir
- كذب
2 ortak ayet · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
- صنع
1 ortak ayet · İmal ederler
- سرع
1 ortak ayet · Çabuk
- قسط
1 ortak ayet · Bir şeyi böldükten sonraki yarım parçası, “nısf” bölmeden…
- ويل
1 ortak ayet · “Beyn” kelimesinden dönüşen bir kelimedir
- فري
1 ortak ayet · Ferv “Ferre”ye bak
- نهي
1 ortak ayet · Nihayet, son demektir
Geçtiği ayetler(4)
وَتَرَى كَثِيرًا مِنْهُمْ يُسَارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
Soygun malıOnlardan bir çoğunu görürsün ki; günaha, haksızlığa ve haram yemeye koşuşurlar. İşledikleri şey; gerçekten ne kötüdür.
لَوْلَا يَنْهَاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَصْنَعُونَ
Soygun malıRabb’a kul olanlar ve bilginler; onları günah söylemelerinden ve haram yemelerinden vazgeçirmeye çalışmalı değiller miydi? Yapmakta oldukları şey gerçekten ne kötü.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سحت |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سحق, سحل, محق |
| Zıt Kök | برك |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin yüzeyini, etini veya kabuğunu kazıyarak tamamen sıyırmak, kökünü kazımak ve tüketmek |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi azap ile büsbütün yok edilme ve kamu düzenini çürüten, bereketi sıyırıp atan gayrimeşru kazanç (rüşvet, haksız mal) |
| Çekirdek Özet 3 | Meşruiyeti kazıyıp yok eden haram kazancın ahlaki, iktisadi ve hukuki yapıyı kökten çökertmesi |
| Kritik Hata Riski | Kelimenin yalnızca basit bir hırsızlık veya sıradan bir haram olarak algılanıp, bereketi ve toplumsal dokuyu kökten kazıyan sistematik rüşvet ve haksız nüfuz ticaretinin gözden kaçırılması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سح | Bir yüzeyi süpürmek, sıyırmak, sürükleyerek kazımak veya akıtıp götürmek; nitekim سحب sürükleyip çekmeyi, سحق ezerek ve sürterek un ufak etmeyi, سحل kabuğu ve yüzeyi törpüleyip soymayı, سحر ise algının üst tabakasını çevirip gerçeği örtmeyi ifade eder | ت | Son sese gelen sert durak harfi, sıyırma ve kazıma eylemini anlık bir sürtünmeden çıkarıp nesnenin kökünü büsbütün kurutan, ardında hiçbir şey bırakmayan nihai bir kazıma ve tüketme haline dönüştürmüştür |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Yüzeye tutunma, takılma, sürtünme ve kazıma direnci |
| ح | Çit, duvar | Bir alanı çevreleme, içindekini sınırlama ve tecrit etme |
| ت | İşaret, son sınır | Bir sürecin nihayete ermesi, sınır çekilmesi ve kesin sonlanış |
| سحت | Sürtünerek kazıyan bir aracın sınırlı bir alanı köküne kadar sıyırıp tüketmesi | Nesnenin üzerindeki tabakanın veya can damarının nihai sınıra kadar kazınarak yok edilmesi, varlığın tükenişe uğratılması |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyin yüzeyini kazıyarak soymak, etin üzerindeki yağı kemiğe kadar sıyırmak (سحت الشحم عن اللحم), bir yeri bitkisinden arındıracak derecede kökten temizlemek ve karnı doymak bilmeyen oburun içindekileri silip süpürmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Emevî dönemi şairi el-Ferazdak’ın şu beytinde kökün hem maddi varlığı kemiren kuraklık hem de sıyırıp yok etme anlamı kaydedilir: وعَضُّ زمانٍ يا بنَ مروانَ لم يَدَعْ / من المال إلاّ مُسْحَتاً أو مُجَلَّفُ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem Arap kelamında sünnet edilen çocuğun derisinin dipten kesilerek aşırıya kaçılması durumunda (سحت الختان) ve doymak bilmeyen mide için (رجل مسحوت الجوف) kullanılmıştır; ardından bereketi ve mürüvveti kazıyıp yok eden haram kazanç ve rüşvet için isimleşmiştir |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânü’l-Ferazdak.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesinde سحت kökü, özellikle Güney ve Kuzeybatı Sami dillerindeki sürtme, sıyırma, yok etme ve lekeleme alanlarıyla kesişir. İbranice ve Aramicede benzer kök katmanları (örneğin Aramice š-h-t / s-h-t eksenindeki bozma, tahrif etme, lekeleme ve yıkıma uğratma anlamları) kökün ilksel somut anlamı olan yüzeyden kazıyarak yok etme eyleminin ahlaki ve hukuki alana çürüme ve fesat olarak aktarıldığını doğrular. Arapçada kök, bir yandan fiilî kök kazıma (isti’sâl) ve deriyi/yağı yüzme hareketini muhafaza etmiş, diğer yandan elde edenin saygınlığını kazıyan, bereketi yok eden ve toplumda ar sayılan rüşvet, faiz ve gayrimeşru gelirler için özel bir ada (es-suht) dönüşmüştür.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Sıyırma ve kökünden kazıma | Etin yağını kazımak ve saçı dipten tıraş etmek gibi fiziksel eylemlerden, bereketi ve şerefi kazıyan gayrimeşru kazanca geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice š-h-t kökü | Yok etme, fesada uğratma, tahrip etme ve rüşvetle adaleti bozma semantik alanı ile fonetik ve anlamsal örtüşme | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afro-Asyatik dış hat tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Lane's Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سحت | Anlamlı | Kazımak, yok etmek, haram kazanç | Bir şeyin kökünü kazımak, derisini sıyırmak; bereketi yok eden haram mal | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ستح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| حست | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| حتس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| تسح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| تحس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سحت | Merkez | Kazıyarak tüketmek, bereketsiz haram | Yüzeyi veya özü kökünden kazıyıp geride leke ve yıkım bırakarak yok etme | Kur'an'da helak edici azap ve onursuz haksız kazanç (rüşvet) bağlamındadır |
| سحق | Komşu | Ezerek ufalayıp yok etmek | Bir nesneyi sürtüp överek toz haline getirme ve uzaklaştırma | Parçalayarak ve öğüterek yok etmeye odaklanır |
| سحل | Komşu | Törpülemek, yüzeyden sıyırmak | Kabuğu veya dış katmanı düzleştirecek biçimde rendeleme | Yok etmekten ziyade yüzeyi inceltme ve düzleme hareketidir |
| محق | Komşu | Bereketi eksiltip silmek | Bir şeyin artışını durdurup azar azar silerek ortadan kaldırmak | Varlığın kendisinden çok içsel bereketini ve görünürlüğünü gidermektir |
| برك | Zıt | Sabit kalmak, bereketlenip çoğalmak | Bir hayrın bir yerde yerleşip aralıksız artması ve kalıcı olması | Kazıyıp tüketen suht kavramının tam karşıtı olarak bereketi ve kalıcılığı bildirir |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سحت | Kökten kazımak, yüzeyi sıyırmak, gayrimeşru kazanç | Hem ilahi cezalandırmada kök kazımayı hem de kamu ahlakını yıkan rüşveti kapsar | Kesin |
| Latince | Eradicare, corruptela | Kökünden sökmek, rüşvet ve çürüme | Eradicare fiili kökünden kazıma yönünü, corruptela ise adaleti bozan kazanç yönünü verir | Güçlü |
| İngilizce | Eradicate, graft, illicit gain | Kökünü kazımak, nüfuz ticareti, haram kazanç | Eradicate helak boyutunu, graft ise yargı ve idaredeki haksız menfaati tam karşılar | Güçlü |
| Almanca | Ausrotten, Bestechungsgeld | Kökünü kurutmak, rüşvet parası | Ausrotten azabın kök kurutuculuğunu, Bestechungsgeld ise suhtun terimleşmiş mal boyutunu aktarır | Güçlü |
| Fransızca | Éradiquer, concussion | Kökünü kazımak, memur soygunu/rüşvet | Concussion kamu gücüyle elde edilen haksız kazancı, éradiquer ise mutlak yıkımı karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَيُسْحِتَكُمْ | Kökünü kazıyıp helak etmek | Firavun'un sihirbazlarına yönelik ilahi azap uyarısı; varlığı tamamen ortadan kaldıran yıkım (Tâhâ 20:61) |
| السُّحْتَ / لِلسُّحْتِ | Rüşvet ve yargıyı saptıran gayrimeşru gelir | Din adamlarının ve hâkimlerin batıl hüküm vermek veya susmak karşılığında yedikleri haksız kazanç (Mâide 5:42, 5:62, 5:63) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ceza ve adaletin tahakkuku | Tâhâ 20:61 bağlamında azabın günahkârları kökünden kazımasının (isti'sâl) adalete ve sünnetullaha uygunluğu | Varlığı silip süpüren mutlak helak |
| Fıkıh | Haram kazançlar ve yargı hukuku | Hâkimlerin aldığı hediye ve rüşvetin, dinen satışı yasak şeylerin bedelinin suht sayılıp sayılmayacağı | Geri iadesi zorunlu, mülkiyet doğurmayan, bereketsiz pis mal |
| Tefsir | Ehli Kitap ulemasının tahrifatı | Mâide suresindeki ayetlerde hahamların ve din bilginlerinin hakkı gizleme karşılığında elde ettikleri menfaat | Dine ve vicdana sürülen yüz kızartıcı haram lekesi |
| Hadis | Bedenin haramla beslenmesi | Suht ile beslenen bedenin ateşe layık görülmesi ve hacamat ücreti gibi bazı kazançların zemmi | İnsanın ahlakını ve fıtratını içten çürüten necis gelir |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi rıza ve fıtrat | Bereketi yok eden günah | İbadetlerin ve duaların kabulünü engelleyip fıtratı zehirleme | Bireyin manevi zeminini kazıyarak yok eder | Kesin |
| İlmi | Hakikatin tebliği ve bilgi ahlakı | Menfaat karşılığı susma veya fetva satma | İlmi otoriteyi dünyalık elde etme aracına dönüştürme | Bilginin güvenilirliğini ve adaleti kökünden sıyırıp atar | Kesin |
| Siyasi | Kamu yönetimi ve yargı erki | İrtikap, rüşvet ve yargı yolsuzluğu | Adalet terazisini bozarak liyakatsizliği ve zulmü hâkim kılma | Devletin ve hukukun meşruiyet temelini dinamitler | Kesin |
| İktisadi | Servet dolaşımı ve piyasa dengesi | Karşılıksız ve sömürüye dayalı gasp kazancı | Sermayenin haksız temerküzüne ve bereketsizleşmesine yol açma | Emek ve değer üretmeyen asalak gelir türü oluşturur | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kavitasyon ve erozyon (aşındırma/sıfırlama) | Akışkanlar mekaniğinde veya jeolojide yüzeyin kazınarak oyulması ve malzemenin geride hiçbir dayanak kalmayacak şekilde sıfırlanması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal yozlaşma (sistemik korozyon) | Hukuk sosyolojisinde rüşvet ve nüfuz ticaretinin kanunların koruyucu zırhını kazıyarak kamu düzenini çökertmesi | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Suht kelimesini yalnızca ferdi bazda sokaktaki hırsızlık veya basit haram yiyeceklerle sınırlandırmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kelime, özellikle ilim ve otorite sahiplerinin adaleti satmaları, din adamlarının hakkı tahrif karşılığı elde ettikleri sistematik nüfuz geliri ve toplumu çürüten rüşvettir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Toplumları çökerten en büyük tehlikenin sokaktaki basit suçlar zannedilip; yargıyı, idareyi ve din adamlarını kuşatan kurumsal rüşvet ve rant düzeninin dini sorumluluk sahası dışında tutulması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem helak yasasını (fiziksel kök kazıma) hem de toplumsal çürümenin en zehirli damarı olan rüşvet ve yargı yolsuzluğunu tek bir somut kökte nasıl birleştirdiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Firavun'un sihirbazlarına yapılan uyarının geçtiği Tâhâ suresinde ve Ehli Kitap bilginlerinin ahlaki sapmalarını deşifre eden Mâide suresinin hüküm/yargı ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dini dindarlık kisvesi altında yaşayan ancak adaleti menfaate alet eden din adamlarının fiillerinin hafif bir kabahat değil, bereketi ve toplumu yok eden suht olduğunu ortaya koyar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir nesnenin yüzeyini, etini veya kabuğunu dipten kazıyarak geride hiçbir şey bırakmayacak şekilde sıyırmak.
- Soyut anlamAdaleti, bereketi, ahlaki saygınlığı ve toplumun meşruiyet zeminini kökten kurutup yok eden gayrimeşru menfaat ve ilahi helak.
- Sistematik karşılıkKamu hukukunda ve iktisatta adaleti felç eden, üretimsiz ve yıkıcı rüşvet/nüfuz kazancının toplumsal bünyeyi içeriden kemirmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde bir sistemin veya bireyin sahip olduğu bereket ve meşruiyet tabanını, ise kökten kazıyıcı haram kazancı (suht) temsil eder. Suht sisteme dahil olduğunda meşruiyet tabanını sıyırıp sıfıra yaklaştırır (); zaman ilerledikçe () sistemin varlığı () kökünden kazınarak boş kümeye () yani tam bir helak ve tükenişe dönüşür.