سدد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-د-د3 sîga, 29 mücavir kök, 5 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قرنتركقولخشيسددمأجوجيأجوجسَدًّاضعفبينفقهذرر

KökSîga 3Ayet 5Sure 4Mücavir 29

▶ Ağı aç (3B)

سدد

س - د - د

KÖK
  • 6 geçiş
  • 5 ayet
  • 3 sîga
  • 9 sözlük

Set, engel, baraj dermektir. Redm ile set arasındaki fark şudur: Sette arada hiç geçiş yoktur. Redm de ise arada geçiş yapılan yerler vardır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Set, engel, baraj dermektir. Redm ile set arasındaki fark şudur: Sette arada hiç geçiş yoktur. Redm de ise arada geçiş yapılan yerler vardır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.510 harf
باب السين والدال س د، د س يستعملان سد: السُّدُود: السِّلال تُتَّخَذُ من قُضبانٍ لها أطباقٌ، وتجمع على السِّداد أيضاً، والواحِدُ سَدٌّ. والسِّدادُ: الشيء الذي تُسَدُّ به كُوَّة أو منفَذٌ سَدّاً، ومنه قيل: في هذا سِدادٌ من عَوَزٍ، أي يَسُدُّ من الحاجة سَدّاً. والسَّدُّ: رَدْمُ الثَّلْمِة، والشَّعْبِ ونحوِه. والسَّدادُ: إصابةُ القَصد. والسَّدادُ: مصدر، ومنه السَّديد، قال: أُعلِّمُه الرِّمايةَ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.223 harf
التَسْديدُ: التوفيقُ للسداد، وهو الصوابُ والقصدُ من القول والعمل. ورجلٌ مُسَدَّدٌ، إذا كان يعمل بالسداد والقصد. والمُسَدَّدُ: المُقَوَّمُ. وسَدَّدَ رمحَهُ، وهو خلاف قولك: عَرَّضَهُ. وسَدَّ قولُهُ يَسِدُّ بالكسر، أي صار سَديداً. وإنه لَيُسِدُّ في القول فهو مُسِدٌّ، إذا كان يصيب السَدادَ، أي القصدَ. ويقال للرجل: أَسْدَدْتَ ما شئتَ، إذا طلب السَدادَ والقصدَ. وأَمْرٌ سَديدٌ وأَسَدُّ، أي قاصدٌ. وقد
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.228 harf
س د د سد الثلمة فانسدت واستدت وهذا سدادها‏.‏ وضرب بينهما سد وسد وضربـت بينهمـا الأسداد وغشيت سدة فلان وهي ما بين يدي بابه أو بابه‏.‏ قال‏:‏ ترى الوفود قياماً عنـد سدتـه يغشون باب مـزور غيـر زوار وفـي الحديـث ‏"‏ الشعـث الـرءوس الذيـن لا تفتـح لهـم السـدد ‏"‏ أي الأبـواب‏.‏ وهـو علـى سـداد مـن أمـره وسدد‏.‏ وقلت له سداداً من القول وسددا‏:‏ صواباً‏.‏ قال كعب‏:‏ ماذا عليها وماذا كان ينقصهـا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR11.087 harf
السَّدُّ: إِغلاق الخَلَلِ ورَدْمُ الثَّلْمِ. سَدَّه يَسُدُّه سَدّاً فانسدّ واستدّ وسدّده: أَصلحه وأَوثقه، والاسم السُّدُّ. وحكى الزجاج: ما كان مسدوداً خلقه، فهو سُدٌّ، وما كان من عمل الناس، فهو سَدٌّ، وعلى ذلك وُجِّهت قراءَة من قرأَ بين السُّدَّيْنِ والسَّدَّيْن. التهذيب: السَّدُّ مصدر قولك سَدَدْتُ الشيء سَدّاً. والسَّدُّ والسُّدّ: الجبل والحاجز. وقرئ قوله تعالى: حتى إِذا بلغ بين السّدَّين،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.009 harf
* س د د * * التَّسْدِيدُ * التوفيق * للسَّدَادِ * بالفتح وهو الصواب والقصد من القول والعمل و * المُسَدَّدُ * الذي يعمل بالسداد والقصد وهو أيضا المقوم و * سَدَّدَ * رمحه * تسديدا * ضد عرضه و * سَدَّ * قوله يسد بالكسر * سَدَاداً * بالفتح صار سديدا وأمر * سَدِيدٌ * و * أسَدُّ * أي قاصد و * اسْتَدَّ * الشيء استقام قال الشاعر % أعلمه الرماية كل يوم % فلما استد ساعده رماني % قال الأصمعي اشتد بالشين
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.848 harf
سدده تسديدا أي الرمح: قومه كذا في الصحاح. وقال أهل الأفعال: سدد سهمه إلى المرمى: وجهه. زاد في التوشيح: وبالشين المعجمة لغة فيه. وقالوا سدده علمه النضال وسد الثلم: أصلحه وأوثقه. وسدده: وفقه للسداد، بالفتح أي الصواب من القول والعمل والقصد منهما. والإصابة في المنطق: أن يكون الرجل مسددا، ويقال: إنه لذو سداد في منطقه وتدبيره. وكذلك في الرمي. ومنه اللهم سددني، أي وفقني. وسد الرجل والسهم بنفسه والرمح
Maddenin bağlantısı

سدده تسديدا أي الرمح: قومه كذا في الصحاح. وقال أهل الأفعال: سدد سهمه إلى المرمى: وجهه. زاد في التوشيح: وبالشين المعجمة لغة فيه. وقالوا سدده علمه النضال وسد الثلم: أصلحه وأوثقه. وسدده: وفقه للسداد، بالفتح أي الصواب من القول والعمل والقصد منهما. والإصابة في المنطق: أن يكون الرجل مسددا، ويقال: إنه لذو سداد في منطقه وتدبيره. وكذلك في الرمي. ومنه اللهم سددني، أي وفقني. وسد الرجل والسهم بنفسه والرمح يسد بالكسر، إذا صار سديدا وكذا القول، وهو أن يصيب السداد. وسهم سديد: مصيب، ورمح سديد: قل أن تخطئ طعنته، ورجل سديد وأسد، من السداد وقصد الطريق، وأمر سديد وأسد: قاصد. وسد الثلمة، بضم المثلثة، وهي الفرجة، كمد، يسد، بالضم، سدا ردمها وأصلحها ووثقها، وفي بعض النسخ: أوثقها، كسددها فانسدت واستدت وهذا سدادها بالكسر، واستد الشيء: استقام كأسد وتسدد، وقال: أعلمه الرماية كـل يوم فلما استد ساعده رماني قال الأصمعي: اشتد بالشين المعجمة ليس بشيء. قال ابن بري: هذا البيت ينسب إلى معن بن أوس، قاله في ابن أخت له، وقال ابن دريد: هو لمالك بن فهم الأزدي، وكان اسم ابنه سليمة، رماه بسهم فقتله، فقال البيت: قال ابن بري: ورأيته في شعر عقيل ابن علفة بقوله في ابنه عميس، حين رماه بسهم، وبعده: فلا ظفرت يمينك حين ترمي وشلت منك حاملة البـنـان وأسد الرجل أصاب السداد أي القصد والاستقامة، أو أسد الرجل: طلبه، أصاب أو لم يصب ويقال: أسد يا رجل، وقد أسددت ما شئت، أي طلبت السدأد والقصد، أصبته أو لم تصب. قال الأسود ابن يعفر:

أسدى يا مني لحمـيري يطوف حولنا وله زئير يقول: اقصدي له يا منية حتى يموت. والسدد، محركة: القصد والاستقامة كالسداد بالفتح، الأول مقصور من الثاني يقال: قل قولا سددا وسدادا وسديدا، أي صوابا، قال الأعشى: ماذا عليها وماذا كان ينقصها يوم الترحل لو قالت لنا سددا وسداد بن سعيد، كسحاب، السبعي، حدث، وهو شيخ لمحمد ابن الصلت. وقال أبو عبيدة: كل شيء سددت به خللا فهو سداد، بالكسر، ولهذا سمي سداد القارورة وهو صمامها، لأنه يسد رأسها. ومنها سداد الثغر إذا سد بالخيل والرجال فبالكسر فقط لا غير، وأنشد للعرجي: أضاعوني وأي فتى أضاعوا ليوم كر يهة وسـداد ثـإر ومن المجاز: فيه سداد من عوز، وأصبت به سدادا من عيش، لما تسد به الخلة أي الحاجة، ويرمق به العيش، فيكسر، وقد يفتح، وبهما قال ابن السكيت، والفارابي، وتبعه الجوهري، والكسر أفصح، وعليه اقتصر الأكثرون، منهم ابن قتيبة وثعلب، والأزهري، لأنه مستعارمن سداد القارورة فلا يغير. وفي حديث النبي صلى الله عليه وسلم في السؤال أنه قال: لا تحل المسألة إلا لثلاثة، فذكر منهم رجلا أصابته جائحة فاجتاحت ماله، فيسأل حتى يصيب سدادا من عيش أو قواما، أي ما يكفي حاجته. قال أبو عبيدة: قوله سدادا من عيش، أي قواما، هو بكسر السين. وكل شيء سددت به خللا فهو سداد، بالكسر، أو الفتح في سداد من عوز لحن ليس من كلام العرب. وفيه إشارة إلى قصة المازني، أوردها الحريري في درة الغواص. وعن النضر بن شميل سداد من عوز، إذا لم يكن تاما ولا يجوز فتحه. ونقل البارع عن الأصمعي: سدأد من عوز، بالكسر، ولا يقال بالفتح. ومعناه: إن أعوز الأمر كله ففي هذا ما يسد بعض الأمر. والسد بالفتح: الجبل السد: الحاجز، كذا في التهذيب ويضم فيهما، صرح به الفيومي وغيره. وقال ابن السكيت: يقال لكل جبل سد وصد وصد أو بالضم: ما كان مخلوقا لله عز وجل، وبالفتح من عملنا، حكاه الزجاج. وعلى ذلك وجه قراءة من قرأ بين السدين والسدين، ورواه أبو عبيدة. ونحو ذلك قال الأخفش. وقرأ ابن كثير وأبو عمرو بين السدين . وبينهم سدا بفتح السين. وقرآ في يس من بين أيديهم سدا ومن خلفهم سدا وقرأ نافع وابن عامر وأبو بكر عن عاصم ويعقوب بضم السين في بضم السين في الأربعة المواضع، وقرأ حمزة والكسائي: بين السدين بضم السين. وعن أبي زيد: السد، بالضم من السحاب: النشء الأسود من أي أقطار السماء نشأ، ج سدود وهي السحائب السود. وهو مجاز، لكونه حاجزا بين السماء والأرض. وفي المحكم: السد: السحأب المرتفع الساد للأفق، والجمع: سدود. قال: قعدت له وشيعتي رجال وقد كثر المخايل والسدود وقد سد عليهم وأسد. والسد بالضم: الوادي فيه حجارة وصخور يبقى الماء فيه زمانا، ج: سددة، كقردة كجحر وجحرة، كما في الصحاح. وقيل: أرض بها سددة، والواحد سدة. ومن المجاز: السد، بالضم الظل، عن ابن الأعرابي، وأنشد: قعدت له في سد نقض معود لذلك في صحراء جذم درينها

أي جعلته سترة لي من أن يراني. والسد، بالضم ماء سماء في حزم بني عوال جبيل لغطفان أمر رسول الله صلى الله عليه وسلم بسده. والسد، بالضم: حصن باليمن وقيل: قرية بها. والسد أيضا: الوادي لكونه يسد ويردم. وكل بناء سد به موضع فهو سد وسد. ومن المجاز: جراد سد بالضم، أي كثير سد الأفق، ويقال: جاءنا سد من جراد، وجاءنا جراد سد، إذا سد الأفق من كثرته. وسد أبي جراب، بالضم: موضع أسفل من عقبة منى دون القبور عن يمين الذاهب إلى منى، منسوب إلى أبي جراب عبد الله بن محمد بن عبد الله بن الحارث بن أمية الأصغر. وسد قناة، بالضم: واد ينصب في الشعيبة تصغيرا لشعبة. والسد: بالكسر: الكلام السديد المستقيم الصحيح، عن الصاغاني. ومن المجاز: السد بالفتح: العيب كالودس، قاله الفراء، ج أسدة، نادر على غير قياس، والقياس الغالب: سدود، بالضم، أو أسد. وفي التهذيب: القياس أن يجمع سد أسدا أو سدودا. وفي التهذيب: السد كل بناء سد به موضع. والجمع أسدة وسدود. فأما سدود فعلى الغالب، وأما أسدة فشاذ. قال ابن سيده وعندي أنه جمع سداد. وعن أبي سعيد: يقال: ما بفلان سدادة يسد فاه عن الكلام، أي ما به عيب، ومنه قولهم: إذا تجعلن بجنبك الأسدة، أي لا تضيقن صدرك فتسكت عن الجواب كمن به عيب، من صمم أو بكم. قال الكميت: وما بجنبي من صفح وعـائدة عند الأسدة إن العي كالعضب يقول: ليس بي عي ولا بكم عن جواب الكاشح، ولكني أصفح عنه، لأن العي عن الجواب كالعضب وهو قطع يد أو ذهأب ? عضو، والعائدة: العطف. والسد بالفتح: شيء يتخذ من قضبان، هكذا في سائر النسخ. والصواب: سلة من قضبان، كما في سائر أصول الأمهات له أطباق والجمع: سداد وسدود. وقال الليث السدود: السلال تتخذ من قضبان لها أطباق، والواحدة سدة. وقال غيره: السلة يقال لها السدة والطبل. والسدة، بالضم: باب الدار والبيت كما في التهذيب. يقال: رأيته قاعدا بسدة بابه، وبسدة داره. وقيل هي السقيفة.

وقال أبو سعيد: السدة في كلام العرب: الفناء، يقال لبيت الشعر وما أشبهه. والذين تكلموا بالسدة لم يكونوا أصحاب أبنية ولا مدر، ومن جعل السدة كالصفة، أو كالسقيفة، فإنما فسره على مذهب أهل الحضر. وقال أبو عمرو: السدة كالصفة تكون بين يدي البيت. والظلة تكون لباب الدار، ج: سدد.، بضم ففتح. وفي بعض النسخ: بضمتين. وفي حديث أبي الدرداء، أنه أتى باب معاوية فلم يأذن له، فقال: من يغش سدد السلطان يقم ويقعد. وسدة المسجد الأعظم ما حوله من الرواق، وسمي أبو محمد إسماعيل ابن عبد الرحمن الأعور الكوفي التابعي المشهور، السدي، روى عن أنس وابن عباس وغيرهما، لبيعه المقانع والخمر على باب مسجد الكوفة. وفي الصحاح: في سدة مسجد الكوفة، وهي ما يبقى من الطاق المسدود. قال أبو عبيد: وبعضهم يجعل السدة البأب نفسه، ومنه حديث أم سلمة: أنها قالت لعائشة لما أرادت الخروج إلى البصرة إنك سدة بين رسول الله صلى الله عليه وسلم وبين أمته أي باب. وقال الذهبي: لقعوده في باب. وقال الذهبي: لقعوده في باب جامع الكوفة. وقال الليث: السدي رجل منسوب إلى قبيلة من اليمن، قال الأزهري. إن أراد إسماعيل السدي فقد غلط، لا يعرف في قبائل اليمن: سد ولا سدة. وأغرب أبو الفتح اليعمري فقال: كان يجلس في المدينة، في مكان يقال له: السد، فنسب إليه. والسدي ضعفه ابن معين ووثقه الإمام أحمد، واحتج به مسلم. وفي التقريب أنه صدوق. مات سنة سبع وعشرين ومائة، وروى له الجماعة إلا البخاري. وقال الرشاطي: وليس هو صاحب التفسير، ذاك محمد ابن مروان الكوفي، يعرف بالسدي، عن يحيى بن عبيد الله، والكلبي، وعنه هشام بن عبد الله، والمحاربي. وقال جرير: هو كذاب. والسدة، بالضم: داء في الأنف يسده، يأخذ بالكظم، ويمنع نسيم الريح، كالسداد، بالضم أيضا، مثل العطاس والصداع. والسد، بالضم: ذهاب البصر. وعن ابن الأعرابي: السدد، بضمتين: العيون المفتحة لا تبصر بصرا قويا، وهو مجاز. ويقال منه هي عين سادة، أو عين سادة وقائمة: هي التي ابيضت لا يبصر بها، ولم تنفقئ بعد، قاله أبو زيد. وعن ابن الأعرابي: السادة هي الناقة الهرمة وهي سادة وسلمة، وسدرة وسدمة. ومن المجاز: السادة: ذؤابة الإنسان تشبيها بالسحأب أو بالظل. ومن المجاز: هو من أسد المسد، وهو موضع بمكة عند بستأن ابن عامر، وذلك البستان مأسدة، قال أبو ذؤيب: ألفيت أغلب من أسد المسد حدي د الناب أخذته عفر فتطـريح لا بستان ابن معمر، ووهم الجوهري. قال الأصمعي: سألت ابن أبي طرفة عن المسد فقال: هو بستان ابن معمر الذي يقول فيه الناس: بستان ابن عامر. هذا نص عبارة الجوهري، فلا وهم فيه، حيث بين الأمرين، ولم يخالفه فيما قاله أحد، بل صرح البكري وغيره، بأن قولهم بستان ابن عامر، غلط، صوابه ابن معمر. وسيأتي في الراء، إن شاء الله تعالى. وسدين كسجين: د، بالساحل قريب، يسكنه الفرس، كذا في المعجم. والسداد ككتاب: الشيء من اللبن ييبس في إحليل الناقة. وسداد بن رشيد الجعفي، محدث، روى عن جدته أرجوانة وعنه ابنه حسين وأبو نعيم، وابنه حسين بن سداد روى عن جابر بن الحر. وقولهم: ضربت عليه الأرض بالأسداد

أي سدت عليه الطرق وعميت عليه مذاهبه، وواحد الأسداد: سد، ومنه أخذ السد بمعنى ذهاب البصر. وقد تقدم. وتقول صببت في القربة ماء فاستدت به عيون الخرز وانسدت، بمعنى واحد. ومما يستدرك عليه: سد الروحاء وسد الصهباء موضعان بين مكة والمدينة. وفي الحديث: كان له قوس يسمى السداد سميت به تفاؤلا بإصابة ما رمي عنها. وعن ابن الأعرابي: رماه في سد راقته، أي في شخصها، قال والسد، والدريئة، والدريعة: الناقة التي يستتر بها الصائد ويختل ليرمي الصيد، وانشد لأوس: فمأ جبنوا أنا نسد عـلـيهـم ولكن لقوا نارا تحس وتسفع قال الأزهري: قرأت بخط شمر في كتابه: يقال سد عليك الرجل يسد سدا، إذا أتى السداد. وفي حديث الشعبي: ما سددت على خصم قط قال شمر: زعم العتريفي: أي ما قطعت عليه، فأسد كلامه. وقال شمر: ويقال: سدد صاحبك، أي علمه واهده. وسدد مالك أي أحسن العمل به. والتسديد للإبل أن تسيرها لكل مكان مرعى، وكل مكان ليان، وكل مكان رقاق، والمسدد: المقوم. وفي الحديث: قال لعلي: سل الله السداد، واذكر بالسداد تسديدك السهم أي إصابة القصد به. وفي صفة متعلم القرآن: يغفر لأبويه إذا كان مسددين أي لازمي الطريقة المستقيمة. ويروى بكسر الدال. وقال أبو عدنان: قل لي جابر: البذخ الذي إذا نازع قوما سدد عليهم كل شيء قالوه، قلت: وكيف يسدد عليهم? قال: ينقض عليهم كل شيء قالوه. وفي المثل سد ابن بيض الطريق وسيأتي. ومن المجاز: هو يسد مسد أبيه، ويسدون مسد أسلافهم. وسداد البطحاء، بالكسر: لقب أبي عمرو عبيدة بن عبد مناف، وهو أخو هاشم والد عبد المطلب. وقد انقرض ولده. وأتتنا ريح من سداد أرضهم: من قصدهأ، وهو مجأز. وسدود بالضم، كأنه جمع سد: قرية بفلسطين، وأخرى بمصر، في المنوفية. ويقال في الأخيرة: أسدود أيضا. ورجل سداد، ككتان: مستقيم. والمسد: قرية بالمغرب. وسديدة بنت أحمد بن الفرج الدقاق. وسديدة بنت أبي المظفر الشاشي. سمع منهما أبو المحاسن القرشي. والسد، بالضم: ماء سماء، جبل شوران مطل عليه، نقله الصاغاني. وهو غير الذي لغطفان.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.631 harf
سَدَّ سَدَّ U ( n. ac. سَدّ 1 ), a. Stopped, closed; filled up; corked. b. Barred; obstructed. c. I ( n. ac. سَدَاْد 22 ), Was straight, direct, right; went right, straight; hit. d. [ Fī ], Was upright, honest, straight-forward, sincere &c. in. e. Paid in kind ( debt ). سَدَّدَ سَدَّدَ II , a. Directed, guided aright. أَسْدَدَ أَسْدَدَ IV , a. see I (c) . اِنْسَدَدَ اِنْسَدَدَ VII ,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR31.400 harf
سدد سَدَّ - يَسُدُّ - سَدّ -سَدّيْن سَدَّ - يَسُدُّ + كائن أو شيء + شيئاً: يمنع ويحجز التقدم والحركة منه وإليه عبر مسار محدد سَدّ: اسم فعل " سَدَّ - يَسُدُّ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " سَدَّ - يَسُدُّ ": اسم آلة: الشيء الذي يسد: الذي يحجز ويعيق شيئاً من التقدم عبر مسار محدد سَدَّيْن: مثنى " سَدّ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الغلق والختم
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler29 mücavir (41 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مأجوج

    1 ortak ayet · Ve Me’cûc

  2. يأجوج

    1 ortak ayet · Ye’cüc

  3. خلف

    2 ortak ayet · Half : Ense demektir

  4. بين

    3 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  5. قول

    4 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  6. وقي

    2 ortak ayet · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  7. فقه

    1 ortak ayet · Kavrarlar

  8. كود

    1 ortak ayet · Neredeyse o

  9. غشو

    1 ortak ayet · Örter

  10. جعل

    2 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  11. قرن

    1 ortak ayet · “Kevarir” kristal, “karun” mücevherci demektir

  12. ذرر

    1 ortak ayet · Zerre toz demektir

Geçtiği ayetler(5)

  1. قَالُوا يَاذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجًا عَلَى أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّا

    SetDediler ki: Ey Zülkarneyn; Ye’cuc ve Me’cuc bu ülkede doğrusu bozgunculuk yapıyorlar. Bizim ve onların arasına bir sed yapman için sana vergi verelim mi?

  2. وَجَعَلْنَا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ

    SetÖnlerinden bir sed ve arkalarından da bir sed çekmişizdir. Gözlerini perdelemişizdir. Bu yüzden artık göremezler.

  3. وَجَعَلْنَا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ

    SetÖnlerinden bir sed ve arkalarından da bir sed çekmişizdir. Gözlerini perdelemişizdir. Bu yüzden artık göremezler.

Sîga sayfası: السَّدَّيْنِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسدد
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerردم, حجز, منع
Zıt Kökفتح
Çekirdek Özet 1Bir açıklığı, gediği veya yarığı tam kapatarak geçişi bütünüyle engelleme ve arızayı onarma
Çekirdek Özet 2Haktan sapmaya, yozlaşmaya ve bâtılın sızmasına imkân vermeyen, hedefe tam isabet eden muhkem söz ve durum
Çekirdek Özet 3Boşluk ve tutarsızlık barındırmayan, çatlakları onaran, varlığı koruma altına alan adalet ve doğruluk intizamı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel taş yığını veya toprak bariyere indirgeyip kavli sedîd terkibindeki ahlaki ve ontolojik gediği kapatan doğruluk boyutunu ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سدSalıverme, serbest bırakma, bir yöne doğru yayılma veya örtme; nitekim سدي kökünde başıboş bırakma ve çözülme, سدر kökünde saçın salınması ve gözün kararması anlamı vardırدYayılma ve gevşekliği durdurarak hareketi sert bir engelle sınırlandırmış, salıvermenin tam zıddı olarak açıklığı sımsıkı kapatma, tahkim etme ve boşluk bırakmama anlamı katmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekDayanak noktası oluşturma, direnç gösterme, sızmayı ve geçişi engelleyen koruyucu hat çekme
دKapıGeçiş eşiği, girilip çıkılan menfez veya aralık
دKapıAralığı çift taraflı kilitleme, girişi bütünüyle pekiştirerek geçit vermez kılma
سددDestekle kapıyı çift taraflı kilitlemeAçık bulunan veya gedik veren bir geçidi sağlam bir destekle bütünüyle örterek her türlü kontrolsüz geçişi kesin biçimde durdurma hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDuvardaki veya kaptaki bir yarığı, gediği tıkayarak kapatmak; sızdıran deliği nesneyle örtmek; vadi veya dağ arasına çekilen engel
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden Ma‘n b. Evs el-Müzenî'ye de atfedilen darb-ı mesel niteliğindeki beyitte kolun atış için tam kıvamına gelmesi ve hedefe isabet etmesi anlamında geçmektedir: أُعَلِّمُهُ الرِّمَايَةَ كُلَّ يَوْمٍ / فَلَمَّا اسْتَدَّ سَاعِدُهُ رَمَانِي
Erken Arapça kullanımİhtiyacı karşılayacak asgari geçimlik pay için söylenen سِدَادٌ مِنْ عَوْزٍ ifadesinde, fakirlik gediğini kapatan nesne anlamında kullanılmıştır; ayrıca evin önündeki giriş ve eşik alanına سُدَّة denilmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāġa.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde سدد kökü, fiziksel bir gediğin, boşluğun veya ağzın tıkanması, birleştirilmesi ve hedefe yöneltilmesi matrisiyle doğrudan ilişkilidir. İbranicede sıraya koymak, tanzim etmek, düzene sokmak anlamlarına gelen s-d-r kökü ile fonetik ve semantik akrabalık taşır; Süryanicede de aralığı kapatma ve çatlağı tıkama yönündeki kullanımlar mevcuttur. Akadcada düzenleme, sıraya dizme ve nizama sokma bildiren sadāru fiiliyle semantik bir kesişim gösterir. Arapçada kök, ikizleşen son sesle birlikte maddî planda aşılmaz ve sızdırmaz bir engel kurma, manevî planda ise lafız ve mânada hiçbir gedik, çelişki veya sapma bırakmayan isabetli ve muhkem söz üretme şeklinde özelleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسددDuvardaki gediğin tıkanması anlamından hedefe tam isabet eden doğru söze ve arızasız davranışa geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice düzenleme, tıkama ve tanzim kökleriAçıklığın kapatılması ve düzenin sağlanması biçimindeki ortak Sami çekirdeğiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde kanıtlanmış doğrudan bir bağ tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سددAnlamlıKapamak, tıkamak, doğrultmakBir açıklığı bütünüyle örtüp geçilmez kılmak; sözde ve amelde isabet kaydetmekHedef köktür; Kur'an'da geçer
دسدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada kullanılmayan terkip
ددسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada kullanılmayan terkip

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سددMerkezKapatma ve tahkimBir gediği, boşluğu tamamen tıkayarak sızmayı önleme ve tam isabet sağlamaİki şey arasındaki açıklığı sıfırlayan engel ve dosdoğru söz
ردمKomşuKat kat doldurmaBoşluğu malzeme yığarak, katmanlar halinde yükselterek kapatmaردم kökünde aralıklı ve tabakalı dolgu baskındır; سدد doğrudan sızdırmaz set oluşturur
حجزKomşuAraya girmeİki şey arasına sınır çekerek birbirine karışmasını engellemeحجز temas ve karışmayı keser; سدد ise var olan bir deliği veya açıklığı tıkar
منعKomşuGeri çevirmeGüç kullanarak bir eylemin gerçekleşmesine mani olmaمنع failin engelleme iradesini öne çıkarır; سدد nesnel ve yapısal bir bariyer kurar
فتحZıtAçma ve yarmaKapalı olanı aralama, kilidi çözme, geçişe imkân vermeسدد kökünün kapatma, tıkama ve geçit vermeme eyleminin doğrudan zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسددEngel koymak, gediği tıkamak, doğru olmakMaddi engel ile ahlaki doğruluğu aynı kökte birleştiren yapıKesin
Latinceobstruere, rectusTıkamak, kapatmak; düzgün ve doğruMaddi kapama ile ahlaki doğruluk iki ayrı kelimeye dağılmıştırGüçlü
İngilizcedam, barrier, upright, pertinentBariyer, set; dosdoğru, isabetliFiilsel tıkama ile sözdeki isabet farklı kelimelerle karşılanırGüçlü
Almancadämmen, versperren, zutreffendSet çekmek, tıkamak; isabetliKökün gediği onarma ve hedefe varma anlamı parçalanarak verilirGüçlü
Fransızcabarrer, boucher, droit, justeÖnünü kapamak; doğru, hakkaniyetliMaddi bariyer ve ahlaki sadakat ayrı terimlerle ifade edilirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَدًّاMaddi engel, aşılmaz dağ veya duvarYe’cûc ve Me’cûc kavmini durdurmak için çekilen fiziki bariyer; Kehf 18:94
السَّدَّيْنِİki doğal mania, iki yüksek dağCoğrafi geçidi sınırlandıran iki tabii yükselti; Kehf 18:93
سَدًّاAlgısal ve kalbi perde, basiret engeliİnkarcıların hakikati görmesini ve idrak etmesini engelleyen manevi bariyer; Yâsîn 36:9
سَدِيدًاGediksiz, dosdoğru, haktan sapmayan sözYetim hakkını korurken veya toplumsal düzeni sağlarken söylenen adil ve sağlam söz; Nisâ 4:9, Ahzâb 33:70

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHidayet ve dalalet engelleriİnkarcıların önüne ve arkasına set çekilmesinin cebir mi yoksa kesb neticesi bir mühürleme mi olduğuKalbin hakikate karşı sızdırmaz biçimde kapanması ve iradenin yönelimi
FıkıhSedd-i zerâyi‘ ve borç ödemeHarama götüren yolların baştan tıkanması ve borcun açıksız kapatılmasıKötülüğe ve fesada açılan menfezlerin önceden mühürlenmesi
TefsirKıraat ve kıssa tahliliKehf suresinde seddin maddi yapısı ile Yâsîn suresindeki engelin mecazi/ontolojik niteliğiİnsanı saran bâtıl perdeler ile toplumu koruyan fiziki tahkimat
HadisAhlak ve amel istikametiPeygamberin dualarında geçen tesdîd talebi ve amelde istikamet tavsiyesiHedefe tam isabet ettirme, hatadan ve boşluktan korunma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlak ve istikametKavlen sedîdKorumaÇelişki ve sapma barındırmayan söz, kalbi ve ameli fesada karşı korurKesin
İlmiMantık ve metodolojiMuhkem önermeDoğrulamaBoşluk ve mantık hatası taşımayan delil, şüphenin sızmasını engellerGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve savunmaSınır güvenliği ve tahkimatCaydırmaDışarıdan gelecek saldırı ve taşkınlıkları durduran aşılmaz savunma hattıKesin
İktisadiİhtiyacın karşılanmasıKifayet miktarı (sidâd)DengelemeYoksulluk gediğini kapatan ve borcu sıfırlayan asgari ekonomik kalkanGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYalıtım ve kapalı devre (izolasyon)Sistemdeki sızıntıyı sıfıra indiren ve enerji akışını dış müdahaleye kapatan sızdırmaz sınır tabakasıGüçlü
Beşeri bilimlerNormatif tutarlılık ve hukuki güvenlikHukuk düzenindeki boşlukların doldurularak suistimallerin ve kaosun kesin biçimde önlenmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bir inşaat terimi, baraj veya beton engel olarak algılayıp ahlaki ve dilsel boyutundan koparmak
Kur'an içi daha geniş anlamسدد kökü, maddî bariyerden basiret perdesine, oradan toplumu ifsattan kurtaran gediksiz ve adil söze uzanan bir bütünlük arz eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKavlen sedîd emrini sıradan bir doğru söylem zannedip, onun fitneyi ve zaafı tıkayan onarıcı işlevini gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın korunmasında çatlakların kapatılması ve sözün hedefe tam oturtulması arasındaki derin bağı gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Zülkarneyn kıssasının anlatıldığı ayetlerde, basiretin perdelendiği sahnelerde ve toplumsal ıslahatı emreden ahlak ayetlerinde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Doğruluğun salt teorik dürüstlük değil, fesadı ve sızıntıyı engelleyen aktif bir tahkimat olduğu bilincini yerleştirir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAçık bulunan veya yarılan bir gediği malzeme ile tamamen kapatıp sızmayı durdurmak, geçit vermez bir set oluşturmak.
  • Soyut anlamDüşüncede, sözde ve ahlakta hiçbir çatlak, yalan veya sapma bırakmayarak hakikate tam isabet kaydetmek.
  • Sistematik karşılıkBozgunculuğu durduran dış savunma hattı ve toplum düzenini koruyan gediksiz adalet lisanı.
  • LaTeX modeliF={x∈Ω∣g(x)=0}  ⟹  ∂Ω∩Φ=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω korunan varlık veya anlam alanını, g(x)=0 arızanın ve gediğin bütünüyle kapatılma şartını, F bu kapatma sonucu oluşan muhkem durumu, Φ ise dışarıdan sızmaya çalışan fesat ve sapma kümesini temsil eder; kapalı sınır sayesinde fesat kümesinin korunan alanla kesişimi sıfırlanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س