سكت

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ك-ت1 sîga, 9 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رحمأخذموسىسَكَتَسكتنسخلوحرببغضبهدي

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 9

▶ Ağı aç (3B)

سكت

س - ك - ت

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Sekete çöküntü demektir. Yakut taşı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sekete çöküntü demektir. Yakut taşı demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR685 harf
الكاف والسين والتاء معهما س ك ت مستعمل فقط سكت: سَكَتَ عنه الغضب سكوتاً، وسكن بمعناه. ورجل ساكوتٌ، أي: صموت، وهو ساكِتٌ، إذا رأيته لا ينطق، وساكتٌ طويل السُّكُوت. والسُّكَيْتُ، خفيفة، من الخيل: الذي يجيء في آخرها، إذا أجريت بقي مُسكِتاً. ويقال: سَكَّتَ تَسْكيتاً. وضربته حتى أَسْكَتَ، أي: أطرق فلم يتكلم. وقد أَسْكَتَتْ حركته، أي: سَكَنَتْ. أَسْكَتَهُ الله وسكَّتَهُ. وبه سُكاتٌ. إذا طال سكوتُه من
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR862 harf
سكتَ يَسْكُتُ سَكْتاً وسُكوتاً وسُكاتاً. وساكضتَني فَسَكَتُّهُ. وأَسْكَتَهُ الله وَسَكَّتَهُ بمعنىً. وَسَكَتَ الغضبُ مثل سكَن. ومنه قوله تعالى: "ولَمَّا سَكَتَ عن موسى الغَضبُ". وتقول: تكلَّم الرجل ثم سكتَ بغير ألف، فإذا انقطع كلامُه فلم يتكلَّمْ قلت: أَسْكَتَ. والسُكْتَةُ بالضم: كلُّ شيء أَسْكَتَّ به صبياً أو غيرَه. والسَكْتَةُ: بالفتح: داء. والسِكِّيْتُ: الدائم السُكوتِ. تقول: رجلٌ سِكِّيتٌ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR1.962 harf
ك س ت سكت استعمل من جميع وجوهها : ( سكت ) . سكت : قال الليث يقال : سَكتَ الصَّائتُ يَسكُتْ سُكُوتاً إِذا صَمتَ . وقال أبو إسحاق في قوله جلَّ وعزّ : ( وَلَمَّا سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ ) ( الأعراف : 154 ) معناهُ : ولما سَكَنَ . قال وقال بعضهم : معنى قوله : ( وَلَمَّا سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ } : لما سَكَتَ موسى عن الغَضَبِ عَلَى القَلْبِ كما قالوا : أَدْخَلتُ القَلنْسُوةَ في رَأْسي ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.613 harf
(باب السين والكاف وما يثلثهما) (سكم) السين والكاف والميم ليس بشيء. على أنَّ بعضهم ذكر أن السكم مقَارَبة الخطو. (سكن) السين والكاف والنون أصلٌ واحد مطّرد، يدلُّ على خلاف الاضطراب والحركة. يقال سَكَن الشّيءُ يسكُن سكوناً فهو ساكن. والسَّكْن: الأهل الذين يسكُنون الدّار. وفي الحديث: "حتَّى إنَّ الرُّمّانَة لَتُشْبِعُ السَّكْن". والسَّكَن: النار، في قول القائل: * قد قُوِّمَتْ بسَكَنٍ وأَدْهانْ([1])
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR305 harf
- السكوت مختص بترك الكلام، ورجل سكيت، وساكوت: كثير السكوت، والسكتة والسكات: ما يعتري من مرض، والسكت يختص بسكون النفس في الغناء، والسكتات في الصلاة: السكوت في حال الافتتاح، وبعد الفراغ، والسكيت: الذي يجيء آخر الحلبة، ولما كان السكوت ضربا من السكون استعير له في قوله: ﴿ولما سكت عن موسى الغضب﴾ [الأعراف/154].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR491 harf
س ك ت رجل سكوت وساكوت وسكيت وبه سكات إذا كان طويل السكوت من علة‏.‏ وتكلم فلان ثـم سكـت فإذا أفحم قيل‏:‏ أسكت‏.‏ وللحبلى صرخة ثم سكتة‏.‏ وأسكت الناطق وسكته‏.‏ وأسكـت الصبـي بسكتـة وهـي مـا يسكت به‏.‏ ورمى خصمه بسكاتة‏:‏ بما أسكته عنه‏.‏ وهذه هاء السكت‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ضربته حتى أسكت حركته‏.‏ وسكت عنه الغضب والحزن وكل ماله أثر ناطق‏.‏ وحية سكات‏:‏ لا يشعر به الملسوع حتى يلسعه‏.‏ قال‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.481 harf
السَّكْتُ والسُّكُوتُ: خلافُ النُّطْقِ؛ وقد سَكَتَ يَسْكُتُ سَكْتاً وسُكاتاً وسُكوتاً، وأَسْكَتَ. الليث: يقال سَكَتَ الصائتُ يَسْكُتُ سُكوتاً إِذا صَمَت؛ والاسم من سَكَت: السَّكْتةُ والسُّكْتةُ؛ عن اللحياني. ويقال: تَكَلَّم الرجلُ ثم سَكَت، بغير أَلف، فإِذا انقطع كلامُه فلم يَتَكَلَّمْ، قيل: أَسْكَتَ؛ وأَنشد: قد رابَني أَنَّ الكَرِيَّ أَسْكَتا، لو كان مَعْنِيًّا بنَا لَهَيَّتا وقيل: سَكَتَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR253 harf
* س ك ت * * سَكَتَ * بابه دخل ونصر و * سُكَاتاً * أيضا بالضم و * سكَتَ * الغضب سكن و * السُّكْتَةُ * بالضم كل شيء * أسْكَتَّ * به صبيا أو غيره وبالفتح داء و * السِّكِّيتُ * الدائم * السُّكُوتِ * و * السُّكَيْتُ * بوزن الكميت آخر خيل الحلبة وقد يشدد كافة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.398 harf
السكت والسكوت: خلاف النطق. قال شيخنا: وفي عبارة المصنف تفسير الشيء بنفسه لفظا ومعنى، وهو غير متعارف بين أهل اللسان، ولو فسره بالصمت كما في المصباح، أو قال: هو معروف، لكان أولى. قلت: وبما عبرنا يندفع الإيراد المذكور، كما هو ظاهر. وقد سكت، يسكت، سكتا، وسكوتا، كالسكات بالضم، والساكوتة فاعولة من السكت. وأخذه سكت وسكتة وسكات وساكوتة. ورجل ساكت وسكوت، وساكوت. السكت: الرجل الكثير السكوت، كالسكتيت بالكسر
Maddenin bağlantısı

السكت والسكوت: خلاف النطق. قال شيخنا: وفي عبارة المصنف تفسير الشيء بنفسه لفظا ومعنى، وهو غير متعارف بين أهل اللسان، ولو فسره بالصمت كما في المصباح، أو قال: هو معروف، لكان أولى. قلت: وبما عبرنا يندفع الإيراد المذكور، كما هو ظاهر. وقد سكت، يسكت، سكتا، وسكوتا، كالسكات بالضم، والساكوتة فاعولة من السكت. وأخذه سكت وسكتة وسكات وساكوتة. ورجل ساكت وسكوت، وساكوت. السكت: الرجل الكثير السكوت، كالسكتيت بالكسر وياء بين تاءين. قال أبو زيد: سمعت رجلا من قيس يقول: هذا رجل سكتيت، بمعنى السكيت، كسكين. ورجل سكيت، بين الساكوتة والسكوت: إذا كان كثير السكوت، كذلك السكيت، والسكيت، مصغرا مشددا ومخففا، رواهما أبو عمرو. والساكوت، والساكوتة، يقال: رجل ساكوت وساكوتة: إذا كان قليل الكلام من غير عي، فإذا تكلم أحسن. قال الليث: يقال: سكت الصائت يسكت، سكوتا: إذا صمت، قال شيخنا عن بعض المحققين: إن السكوت هو ترك الكلام مع القدرة عليه. قالوا: وبالقيد الأخير يفارق الصمت، فإن القدرة على التكلم لا تعتبر فيه، قاله ابن كمال باشا، وأصله للراغب الأصبهاني، فإنه قال في مفرداته: الصمت أبلغ من السكوت، لأنه قد يستعمل فيما لا قوة له على النطق، ولذا قيل لما لا نطق له: الصامت والمصمت؛ والسكوت يقال لما له نطق، فيترك استعماله. قال شيخنا: فإطلاق الفيومي في المصباح - كغيره - أحدهما على الآخر، من الإطلاقات اللغوية العامة. السكت: من أصول الألحان، شبه تنفس، يراد بذلك الفصل بين نغمتين بلا تنفس، كذا في التهذيب، كالسكتة سكت يسكت سكوتا، وأسكت. وقيل: تكلم الرجل ثم سكت، بغير ألف. وأسكت: إذا انقطع كلامه، فلم يتكلم؛ وأنشد: قد رابني أن الكري أسكتا لو كان معنيا بنا لهيتا والسكتة، بالفتح: داء، وهو المشهور بين الأطباء. وقد صرح به الجوهري، وغيره. وقال بعض أرباب الحواشي: هي بالكسر؛ لأنه هيئته. قلت: وهو غير صحيح، لمخالفته النقول. السكتة، بالضم: ما أسكت به صبيا، أو غيره. وقال اللحياني ماله سكتة لعياله، وسكتة، أي ما يطعمهم فيسكتهم به، وإليه أشار المصنف بقوله: وبقية تبقى في الوعاء، أي: من الطعام. السكيت، كالكميت، وقد يشدد فيقال: السكيت، وهو الذي يجيء آخر خيل الحلبة من العشر المعدودات، وهو القاشور والفسكل أيضا، وما جاء بعده لا يعتد به، كذا في الصحاح. وأوله المجلي، ثم المصلي ثم المسلي، ثم التالي، ثم المرتاح، فالعاطف فالحظي، فالمؤمل، فاللطيم. وفي اللسان: قال سيبويه: سكيت: ترخيم سكيت، يعني أن تصغير سكيت، إنما هو سكيكيت، فإذا رخم، حذفت زائدتاه. وسكت الفرس: جاء سكيتا. ورماه الله بسكاتة وسكات، بضمهما. قاله أبو زيد، ولم يفسره. قال ابن سيده: وعندي أن يسكته، أو بأمر يسكت منه.وهو على سكات الأمر، بالضم: أي مشرف على قضائه. وكنت على سكات هذه الحاجة: أي على شرف من إدراكها. كذا في اللسان. والسكات، بالضم، من الحيات: ما يلدغ قبل أن يشعر به، وهو مجاز. وحية سكوت، وسكات: إذا لم يشعر به الملسوع حتى يلسعه، وأنشد يذكر رجلا داهية: فما تزدري من حية جبـلـية سكات إذا ما عض ليس بأدردا

وذهب بالهاء إلى تأنيث لفظ الحية. والأسكات من الناس، بالفتح، عن ابن الأعرابي، يقال: رأيت أسكاتا من الناس: أي فرقا متفرقة، ولم يذكر لها واحدا. وقال اللحياني: هم الأوباش، ومنهم من قال: إن واحده: سكت، وفيه تأمل. الأسكات: البقايا من كل شيء، كأنه جمع سكتة، وقد تقدم. الأسكات، أيضا: أيام الفصل وهي الأيام المعتدلات دبر الصيف نقله الصاغاني. في حديث ماعز فرميناه بجلاميد الحرة، حتى سكت ، أي مات عن أبي زيد: يقال: رجل سكت إذا كان قليل الكلام من غير عي، فإذا تكلم أحسن كالسكيت، وقد تقدمت الإشارة إليه. المسكت، كمعظم: آخر القداح وقد تسقط هذه عن بعض النسخ، كما قاله شيخنا. ومما يستدرك عليه: عن اللحياني: الاسم من: سكت، السكتة، والسكتة. وقيل: تعمد السكوت وأسكت. سكت: أطرق من فكرة، أو داء، أو فرق. وفي حديث أبي أمامة: وأسكت، واستغضب، ومكث طويلا أي: أعرض ولم يتكلم. ويقال: ضربته حتى أسكت، وقد أسكتت حركته فإن طال سكوته من شربة أو داء، قيل: به سكات. وساكتني فسكت. وأصاب فلانا سكات: إذا أصابه داء منعه من الكلام. وعن أبي زيد: صمت الرجل وأصمت، وسكت وأسكت، وأسكته الله وسكته، بمعنى. ورميته بسكاتة أي: بما أسكته. وفي المحكم: رماه بصماتة وسكاتة، أي: بما صمت منه وسكت. قال ابن سيده: وإنما ذكرت الصمات هنا، لأنه قلما، يتكلم بسكاتة، إلا مع صماتة، وسيأتي ذكره في وضعه. والسكوت من الإبل: التي لا ترغو عند الرحلة، قال ابن سيده: أعني بالرحلة هنا وضع الرحل عليها. وقد سكتت سكوتا، وهن سكوت؛ أنشد ابن الأعرابي: يلهمن برد مائه سكـوتـا سف العجوز الأقط الملتوتا قال: ورواية أبي العلاء: يلهمن برد مائه سفوتا من قولك: سفت الماء: إذا شرب منه كثيرا، فلم يرو، وأراد بارد مائه، فوضع المصدر موضع الصفة، كم قال: إذا شكونا سنة حسوسـا تأكل بعد الخضرة اليبسا

وفي التهذيب السكتة في الصلاة أن تسكت بعد الافتتاح، وهي تستحب وكذلك السكتة بعد الفراغ من الفاتحة. وفي الحديث: ما تقول في إسكاتتك? قال ابن الأثير: هي إفعالة من السكوت، معناه. سكوت يقتضي بعده كلاما، أو قراءة مع قصر المدة. وقيل: أراد بهذا السكوت ترك رفع الصوت بالكلام، ألا تراه قال: ما تقول في إسكاتتك? أي سكوتك عن الجهر دون السكوت عن القراءة، والقول. وسكت الغضب، مثل سكن: فتر. وفي التنزيل العزيز: ولما سكت عن موسى الغضب . وقال الزجاج معناه: ولما سكن. وقيل: لما سكت موسى عن الغضب، على القلب، كما قالوا أدخلت القلنسوة في رأسي والمعنى أدخلت رأسي في القلنسوة. قال: والقول الأول الذي معناه سكن، هو قول أهل العربية قال: ويقال سكت الرجل، يسكت، سكتا:إذا سكن. وسكت، يسكت، سكوتا، وسكتا: إذا قطع الكلام، ونقله شيخنا عن بحر أبي حيان، ولكن ادعى في سكت الرجل أن مصدره السكوت فقط، وأورد به على المؤلف حيث لم يمييز بينهما مع أن المنقول عن الأئمة خلاف ذلك، كما قدمنا. وسكت الحر: اشتد، وركدت الريح. وأسكتت حركته: سكنت. وأسكت عن الشيء: أعرض. وفي الأساس: تكلم ثم سكت وإذا أفحم، قيل: أسكت. وللحبلى صرخة ثم سكتة. هذه هاء السكت. ومن المجاز: فلان سكيت الحلبة، للمتخلف في صنعته. وسكتان، كعثمان: قرية ببخارى، منها: أبو سعيد سفيان بن أحمد بن إسحاق الزاهد، محدث. وسكتان أيضا، ويقال: سجتان، بالجيم: بلد بالمغرب، وإليه نسب عيسى الكتاني، شيخ مشايخ مشايخنا. وآل باسكوتة: جماعة باليمن.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR12.242 harf
سَكَتَ 1 سَكَتَ ذ , (S, Msb, TA,) aor. سَكُتَ , (Lth, TA,) inf. n. سُكُوتٌ and سَكْتٌ (S, A, Msb, K) and سُكَاتٌ (S, K) and سَاكُوتَةٌ, (K,) [all these ns. said in the K to signify the same, but this is not exactly the case, for the last is of an intensive form,] He was, or became, silent, mute, or speechless; contr. of نَطَقَ; (TA;) i. q. صَمَتَ: (Lth, Msb, TA:) or سَكَتَ is said of him who has
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR445 harf
سَكَتَ سَكَتَ U ( n. ac. سَكْت 1 , سُكَاْت 24 , سُكُوْت 27 ), a. Was, became silent, mute; died; calmed down ( anger ). سَكَّتَ سَكَّتَ II , a. Silenced. أَسْكَتَ أَسْكَتَ IV , a. see II . b. Remained silent, held his peace. سَكْت سَكْت 1 , a. see 26 & 27 . سَكْتَة سَكْتَة 1t , a. Apoplexy. سَكُوْت سَكُوْت 26 , a. Silent, mute; taciturn. سُكُوْت سُكُوْت 27 , a. Silence;
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok15.066 harf
سكت سَكَتَ - يَسْكُتُ سَكَتَ - يَسْكُتُ + أمر أو فعل + عن كائن: توقف الأمر أو الفعل عن تقدمه واستكمال مسيرته وهذا اللفظ يأخذ دلالات إضافية بحسب موقعه في جملة الكلام، ففي النطق والكلام تصبح دلالة لفظ " سكت " : توقف عن الاستمرار في النطق واللفظ والكلام، وفي الغضب: سكت عنه الغضب: توقف الغضب عن التقدم والفعل: خمد تأثير الغضب على نفسه واللفظ ينتمي
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler9 mücavir (14 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نسخ

    1 ortak ayet · Bir şeyin kopyası, nüshası demektir

  2. لوح

    1 ortak ayet · Üzerine çizgi çizilen ve yazı yazılan kürek kemiği, tabler…

  3. رهب

    1 ortak ayet · Cübbe demektir

  4. غضب

    1 ortak ayet · Kızgınlık

  5. موسى

    1 ortak ayet · Musa

  6. أخذ

    1 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  7. هدي

    1 ortak ayet · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

  8. رحم

    1 ortak ayet · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir

  9. ربب

    1 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ

    SustuÖfkesi dinip, sükun hasıl olunca; Musa levhaları aldı. Onlardaki nüshasında Rabblarından korkanlara hidayet ve rahmet vardı.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسكت
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصمت, انصت, سكن
Zıt Kökنطق
Çekirdek Özet 1Sesin, konuşmanın veya hareketin kesilmesi, susma ve yatışma
Çekirdek Özet 2İçsel öfke ve taşkınlığın sönümlenerek iradenin yeniden hâkim olması
Çekirdek Özet 3Çalkantıyı durdurarak tefekkür ve aklıselim zeminini tesis etme
Kritik Hata RiskiÂyetteki kullanımı salt dudak susması sanıp öfke tazyikinin çekilmesi boyutunu ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سكAkışın kesilmesi, tıkanma, set çekilerek durdurulma; سكب dökülüp durulma, سكر suyun ve aklın tutulması, سكن hareketin kesilip yerleşmesiتAkışın veya tazyikin kesin bir sınır çizgisiyle sonlandırılması, ifadenin ve taşkınlığın kesilip suskunluğa dönüşmesi

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, bir engele çarpma veya harici bir dirençle durdurulma
كAvuç içiKavrama, sınırlama, baskı altına alma
تİşaret, sonKesin sınır, nihai nokta, hareketin tamamlanıp durması
سكتBir dirençle karşılaşan (س) tazyikin kavranıp denetim altına alınması (ك) ve kesin bir duraklama sınırına (ت) ulaştırılarak susturulması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSes çıkaran bir canlının sesini kesmesi; yarışta geride kalarak sesi soluğu kesilen at (es-sükkeyt); vurulan darbe ile hareketin durdurulması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Zuheyr b. Ebî Sülmâ veya kadim çöl şairlerinin sessizce yaklaşan engereği tasvirinde yer alan beytinde geçer: وما تزدري من حية جبلية / سكات إذا ما عض ليس بأدردا
Erken Arapça kullanımÖfkenin veya hüznün yatışması anlamında سكت عنه الغضب deyimi; tıp dilinde ansızın gelen inme ve donakalma hâline السكتة denmesi; namazda kıraat arasındaki kısa duraklama

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça سكت kökü, Proto-Sami dil zemininde sessizlik, hareketin yatışması ve sakinleşme dairesinde yer alan köklerle bağlantılıdır. İbranicede שָׁקַט (šāqat) biçimi sükûnet bulmak, fırtınanın ve gürültünün dinmesi, huzura kavuşmak anlamlarını taşır. Süryanicede ܫܩܛ (šqat) kökü de yatışma, dinlenme ve çalkantının sona ermesi anlam sahasındadır. Arapçada kök, sesin ve konuşmanın bilinçli veya arızi olarak kesilmesi (hilâfü'n-nutk) ekseninde yoğunlaşmış, buradan hareketle ruhsal bir taşkınlık olan öfkenin sönümlenmesi ve durulması mecazına genişlemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسك kökünden türeyen akışın durmasıSesin ve hareket tazyikinin kesilerek sınırlandırılmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שָׁקַט (šāqat)Gürültünün ve kargaşanın dinmesi, huzur ve sessizlikGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سكتAnlamlıSusmak, yatışmakSesin, öfkenin veya hareketin kesilmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
ستكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmel; Kur'an'da geçmez
كستAnlamlıÖd ağacı, tütsüTütsü maddesi anlamındaki isim kökü (kust/kist)Kur'an'da geçmez
كتسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmel; Kur'an'da geçmez
تسكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmel; Kur'an'da geçmez
تكسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmel; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سكتMerkezKonuşmayı ve taşkınlığı kesmeSesin ve içsel gerilimin yatışarak suskunluğa dönüşmesiİsteğe bağlı veya tazyikin tükenmesiyle oluşan susma ve durulma
صمتKomşuMutlak sessizlikKonuşma yetisi varken dışa hiçbir ses vermemeسكت köküne göre daha derin, uzun süreli ve dışa kapalı suskunluk
انصتKomşuDinlemek için susmaBir sesi veya hitabı anlamak maksadıyla susmaDinleme gayesi taşıyan yönelimli suskunluk
سكنKomşuHareketsizlik ve durulmaFiziksel hareketin ve çalkantının yerini dinginliğe bırakmasıSes odaklı olmaktan ziyade mekân ve beden merkezli dinginlik
نطقZıtKonuşma ve ses çıkarmaZihindeki anlamı harf ve seslerle dışa aktarmaSöz söyleme, lafız irad etme

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسكتSusmak, yatışmakSesin veya öfke gibi bir taşkınlığın kesilmesi; konuşmanın durmasıKesin
Latincesilere, tacere, sedariSessizleşmek, yatışmakTacere sözü kesmeyi, silere gürültünün durmasını, sedari hiddetin dinmesini karşılarGüçlü
İngilizceto fall silent, to subside, to abateSusmak, dinmekTo fall silent konuşmayı kesmeyi, to subside ise öfke ve fırtınanın yatışmasını karşılarKesin
Almancaschweigen, sich beruhigen, abklingenSusmak, yatışmakSchweigen susmayı, sich beruhigen öfkenin sönümlenmesini verirGüçlü
Fransızcase taire, s'apaiserSusmak, sakinleşmekSe taire sesin kesilmesini, s'apaiser kriz ve öfkenin durulmasını karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَكَتَÖfkenin dinmesi, sükûnet bulması, baskısının sona ermesiHz. Mûsâ'nın kavminin buzağıya tapması karşısında duyduğu şiddetli gazabın yatışması ve vahiy levhalarını yeniden alması bağlamı (A'râf 7:154)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKelâm sıfatı ve vahyin suskun alanlarıNassın sustuğu hususlarda ilahi iradenin acziyet değil, hikmet gereği serbest bırakmasıMükellefiyet dışı bırakılan alanların tespiti
FıkıhZımni onay ve namazda sekteSükût ikrardır kaidesi; iftitah ve kıraat aralarında kısa süre susmaHukuki irade beyanı ve ibadetteki fasıla
TefsirA'râf 7:154 istiaresiÖfkenin emreden bir fail gibi kişiyi kuşatması ve ardından susmasıTaşkınlığın yerini akıl ve tefekküre bırakması
HadisDilin afetlerinden korunmaSusan kurtuldu rivayeti ve hakkında hüküm bildirilmeyen meskût konularFitne anında susmanın ve teennînin fazileti

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHüküm konulmamış alanlarMeskûtun anhŞeriatın serbest bıraktığı alanı korumaNassın suskun kaldığı konuları ibâha dairesinde tutarak dini zorlaştırmayı önlerKesin
İlmiEpistemik duraklamaTevakkufe geçişYetersiz veri karşısında susmaDelilin netleşmediği noktada hüküm vermekten kaçınarak ilmî hatayı engellerGüçlü
SiyasiKriz yönetimiGerilimi dondurmaİnfial anında soğukkanlılığı korumaToplumsal taşkınlık ânında tepkileri durdurup aklıselimle karar almayı sağlarGüçlü
İktisadiPiyasa dalgalanmalarıSpekülasyonun durulmasıPanik satış ve tazyiki sönümlemePiyasadaki aşırı dalgalanmanın durulmasıyla reel dengenin yeniden kurulmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSönümlenme ve sinyal kesilmesi (damping / attenuation)Bir dalganın genliğinin harici dirençle sıfıra inmesi ve sistemin dengeli durumuna dönmesiGüçlü
Beşeri bilimlerDuygusal regülasyon (affect regulation)Taşkın öfke dürtüsünün bilişsel denetim altına alınarak sakinleşme eşiğine dönülmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel olarak ağzı kapatıp konuşmamak şeklinde daraltmak
Kur'an içi daha geniş anlamZihni ve iradeyi ele geçiren taşkın dürtülerin yatışması, içsel fırtınanın sönümlenmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataA'râf 7:154 ayetinde Hz. Mûsâ'nın yaşadığı zihinsel ve ahlaki dönüşümü kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da tek geçişte bile nefsanî bir taşkınlığın (öfke) konuşan/kışkırtan bir varlık gibi tasvir edilip susması istiâresiyle duygu denetiminin belagat zirvesini sunduğu için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin beşerî tepkilerini, vahiy karşısındaki kriz ânı yönetimini ve ilahi levhaların teenniyle taşınmasını anlatan kıssa ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hz. Mûsâ'nın öfkesinin kontrolsüz bir şuursuzluk olduğu zannını düzeltir; öfkenin dinmesiyle levhaların yeniden hürmetle alındığını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSesin kesilmesi, fiziksel hareketin son bulması, yarışta arkada kalanın sessizliği.
  • Soyut anlamTaşkın duygu, hiddet veya tahrikin sönümlenerek zihnin ve iradenin yeniden dengeye kavuşması.
  • Sistematik karşılıkDinamik bir sistemdeki gürültü ve kaos parametresinin sıfırlanarak regülasyonun sağlanması.
  • LaTeX modelilim⁡t→τ∣dϕdt∣=0  ⟹  ϕ(t)=c
  • LaTeX açıklamasıModelde ϕ, sistemdeki ses, hareket veya içsel taşkınlık (öfke) tazyikini temsil eder. Zamana bağlı değişim hızı olan dϕdt türevi, τ anında sıfıra yaklaşarak dalgalanmanın durduğunu ifade eder. Fonksiyonun sabit bir c değerine oturması, taşkınlığın sönümlenip sükûnet ve denge durumuna erişilmesini gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س