سكب
س - ك - ب
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 13 sözlük
Sekb (sin, kaf) : Oluktan akan su demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Sekb (sin, kaf) : Oluktan akan su demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.356 harfالكاف والسين والباء معهما
ك س ب، ك ب س، س ك ب، س ب ك مستعملات كسب: الكَسْبُ: طلب الرزق. ورجل كسوب يَكْسِبُ: يطلب الرزق.
وكَساب: اسم للذئب، وربما يجيء في الشعر: كُسْب وكُسَيْب.
والكُسْب: الكنجارق، ويقال: الكُسْبُجُ.
وكَسّاب، فعال، من كَسْب المال.
كبس: الكَبْسُ: طمك حفرة بتراب. كَبَسَ يكبسُ كَبْساً، واسم التراب: الكِبْسُ. والكِبْس: ما يسد من الهواء مسداً.
وجبال كُبَّسٌ: صلاب شداد.
وأرنبة كابسة:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR559 harfسَكَبْتُ الماء سَكْباً، أي صببته. وماءٌ مسكوبٌ، أي يجري على وجه الأرض من غير حَقْرٍ. وسكبَ الماءُ بنفسه سُكوباً وتَسْكاباً. وانسكب، بمعنىً. وماءٌ أَسْكوبٌ. قال الشاعر:
والطاعِن الطَعْنَةُ النَجْلاءَ يَتْبَعُهـا مُثْعَنْجِرٌ مِنْ دَمِ الأَجْوافِ أُسْكوبُ
وماءٌ سَكْبٌ، أي مَسْكوبٌ، وُصِفَ بالمصدر، كقولهم ماءٌ صَبٌّ وماءٌ غَوْرٌ. والسَكْبُ أيضاً: ضربٌ من الثياب. وفرسٌ سَكْبٌ، أي ذريعٌ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR5.349 harfك س ب
كسب ، كبس ، سكب ، سبك ، بكس : ( مستعملة ) .
كسب : قال الليث : الكَسْبُ : طلبُ الرِّزق ، تقول : فلانٌ يَكْسِبُ أهلَه خيراً ، ورجلٌ كَسُوبٌ .
قال : وكَسَابِ اسم للذئب . وربما جاء في الشِّعر كُسَيْباً .
قال : وكَسَابِ من أسماء إناث الكلاب . والكُسْبُ : الكُنْجَارَقُ .
قال : وبعضُ السَّوَادِيِّينَ يُسمُّونه الكُسْبَجَ .
قلت : الكُسْبَجُ مُعرَّبٌ ، وأصله بالفارسية كُشْب فقُلبت الشين سيناً كما
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR2.613 harf(باب السين والكاف وما يثلثهما)
(سكم) السين والكاف والميم ليس بشيء. على أنَّ بعضهم ذكر أن السكم مقَارَبة الخطو.
(سكن) السين والكاف والنون أصلٌ واحد مطّرد، يدلُّ على خلاف الاضطراب والحركة. يقال سَكَن الشّيءُ يسكُن سكوناً فهو ساكن.
والسَّكْن: الأهل الذين يسكُنون الدّار. وفي الحديث: "حتَّى إنَّ الرُّمّانَة لَتُشْبِعُ السَّكْن". والسَّكَن: النار، في قول القائل:
* قد قُوِّمَتْ بسَكَنٍ وأَدْهانْ([1])
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR183 harf- قال عز وجل: ﴿وماء مسكوب﴾ [الواقعة/31]، أي: مصبوب، وفرس سكب الجري، وسكبته فانسكب، ودمع ساكب، متصور بصورة الفاعل، وقد يقال: منسكب، وثوب سكب، تشبيها بالمنصب لدقته ورقته كأنه ماء مسكوب.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR712 harfس ك ب
ماء ودمع ساكب ومسكوب ومنسكب وقد سكبتـه سبكـاً وسكـب هـو بنفسـه سكوبـاً.
ويقول أهل المدينة: اسكب على يدي.
واستكب الماء إذا سكب له.
وماء ودم أسكوب.
قالت جنوب أخت عمرو ذي الكلب: الطاعن الطعنة النجلاء يتبعها مثعنجر من دم الأجواف أسكوب وأرسل الماء في المكبة وهي الدبرة العليا التي منها تسقى الدبار.
ومن المجاز: ماء سكب وفرس سكب وأسكوب: ذريع.
قال سلامة: من كل سكب إذا ما
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR4.649 harfالسَّكْبُ: صَبُّ الماءِ.
سَكَبَ الماءَ والدَّمْعَ ونحوَهما يَسْكُبُه سَكْباً وتَسْكاباً، فسَكَبَ وانْسَكَبَ: صَبَّه فانْصَبَّ. وسَكَبَ الماءُ بنفسِه سُكوباً، وتَسْكاباً، وانْسَكَبَ بمعنًى. وأَهلُ المدينة يقولون: اسْكُبْ على يَدِي.وماءٌ سَكْبٌ، وساكِبٌ، وسَكُوبٌ، وسَيْكَبٌ، وأُسْكُوبٌ: مُنْسَكِبٌ، أَو مَسكُوبٌ يجري على وجهِ الأَرضِ من غَيرِ حَفر.
<ص:470>
ودمْعٌ ساكِبٌ، وماءٌ سَكْبٌ: وُصِفَ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR256 harf* س ك ب * * سَكَبَ * الماء صبه وبابه نصر وماء * مَسكُوبٌ * أي جار على وجه الأرض من غير حفر و * سَكَبَ * الماء بنفسه انصب وبابه دخل و * تَسْكاباً * أيضا و * انْسَكَبَ * مثله وماء * أُسْكُوبٌ * بضم الهمزة وماء * سَكْبٌ * أي مسكوب وصف بالمصدر كماء صب وماء غور
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.241 harfسكب الماء والدمع ونحوهما يسكبه سكبا وتسكابا بالفتح فسكب هو كنصر سكوبا. وانسكب: صبه فانصب. وسكب الماء بنفسه سكوبا وتسكابا وانسكب بمعنى. وأهل المدينة يقولون: اسكب على يدي. وماء سكب وساكب وسكوب وسيكب وأسكوب بالضم: منسكب أو مسكوب يجري على وجه الأرض من غير حفر. ودمع ساكب. وماء سكب، وصف بالمصدر، كقولهم: ماء صب وماء غور، وأنشد:
برق يضيء أمام البيت أسكوب كأن هذا البرق يسكب المطر.
وطعنة
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR7.080 harfسَكَبَ
1 سَكَبَ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. سَكُبَ , (A, TA,) inf. n. سُكُوبٌ (S, A, Msb, K) and سَكْبٌ (Msb) and تَسْكَابٌ, (S, [this last assigned in the K to the trans. verb,]) said of water, (S, A, Msb, K,) and a flow of tears (دَمْع), (A, TA,) and the like, (TA,) It poured out or forth; or was, or became, poured out or forth; (S, A, Msb, K;) as also ↓ انسكب. (S, K.) -A2- And سَكَبَهُ, (S, A,
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR672 harfسَكَبَ
سَكَبَ U ( n. ac. سَكْب 1 , تَسْكَاْب 62 ),
a. Poured out; melted, smelted, cast ( metal ).
b. ( n. ac. سَكْب 1 , سُكُوْب 27 ), see VII .
اِنْسَكَبَ
اِنْسَكَبَ VII ,
a. Was poured out; was melted, smelted, cast.
سَكْب
سَكْب 1 ,
a. Continuous rain, downpour.
b. Fleet, swift; generous, thorough-bred ( horse ).
c. Lead.
d. see 26 .
سَكْبَة
سَكْبَة 1t ,
a. Cap, calotte.
b.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR13.850 harfسكب
سَكَبَ - يَسْكُبُ - مَسْكُوْب
سَكَبَ - يَسْكُبُ + كائن + شيئاً (المائع والسوائل والمذاب): يصبه: يجعل المائع أو السائل يخرج من وعائه الأصلي الأكبر ويسقط ببطء نحو وعاء آخر أصغر منه ولا يبعد عنه كثيراً
مَسْكُوْب: اسم مفعول صفة مشبهة من فعل " سَكَبَ - يَسْكُبُ ": ما " يُسْكَب"
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " سقوط الأشياء وخاصة السوائل من
Sîgalar(1)
Mücavir kökler1 mücavir (1 toplam)
- موه
1 ortak ayet · Su
Geçtiği ayetler(1)
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سكب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | صبب, دفق, هطل, جرى |
| Zıt Kök | نضب |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvının bir mecradan veya yüksekten kesintisiz, pürüzsüz ve dökülerek akması |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi nimetin ve rızkın zahmetsiz, sürekli ve tükenmeksizin akış hali |
| Çekirdek Özet 3 | Kesintisiz akışkanlık, sürdürülebilir beslenme ve engelsiz lütuf nizamı |
| Kritik Hata Riski | Anlamın yalnızca tek seferlik bir dökülme sanılarak cennet nimetindeki daimî ve zahmetsiz akış boyutunun gözden kaçırılması |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, birikme ve bir mecrada odaklanma |
| ك | Avuç içi | Kavrama, toplama ve bir kaba/yatağa alma |
| ب | Ev, çadır, iç | Bir mecrada veya hazinede barınma, içten dışa çıkış |
| سكب / سكب | Desteklenen bir mecrada toplanan sıvının serbest kalarak akması | Biriken ve kapta toplanan suyun engelsizce, pürüzsüz bir mecra boyunca kesintisiz dökülüp akması hareketini kurar. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Suyun veya gözyaşının bir yerden bir yere kesintisiz dökülmesi; çukur kazmaya gerek kalmaksızın yerin üzerinde serbestçe, aralıksız ve çağlayarak akması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cenûb bint Amr zû’l-Kelb, kardeşi için söylediği mersiyede mızrak yarasından aralıksız boşalan kanı nitelemek üzere şöyle der: والطَّاعِنُ الطَّعْنَةَ النَّجْلاءَ يَتْبَعها / مُثْعَنْجِرٌ من دَمِ الأَجْوافِ أُسْكوبُ |
| Erken Arapça kullanım | Medine halkının abdest veya el yıkama esnasında ibrikten su dökmeyi ifade etmek üzere kullandığı اسكب على يدي ifadesi; ayrıca koşusu su gibi akıcı ve kesintisiz olan süratli ata feresun sekb denmesi. |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça سكب kökü, sıvının engelsizce dökülmesi ve kesintisiz akması anlamıyla Batı Sami sahasında dar bir alanda özelleşmiş morfolojik bir kullanımdır. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice/Süryanice) dökülme ve boşalma kökleri daha çok صبب ve شپخ / شپك kökleriyle karşılanırken, Arapçada سكب kökü özellikle suyun ve gözyaşının bir kaptan veya kaynaktan aralıksız, ince ve pürüzsüz bir şerit halinde akmasını ifade eden özgül bir türev olarak belirginleşir. Kökün ilk iki ünsüzü olan سك çekirdeği birikme, durulma ve tutulmayı gösterirken; üçüncü ünsüz ب harfinin sağladığı ayrılma ve açılma işleviyle biriken suyun salıverilmesi anlamı gelişmiştir. Doğu Sami (Akadca) katmanında doğrudan fonetik ve semantik tam bir eşdeğer tespit edilmemiştir; bu durum kökün Güney ve Batı Sami havzasında iç türetim yoluyla geliştiğini düşündürmektedir.
Güven Muhtemel
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سك + ب birleşimi | Tutulan ve biriken akışkanın dışarıya doğru kesintisiz, pürüzsüz ve düzenli akıtılması | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice שפך ve Aramice שפך kökleriyle kavramsal örtüşme | Doğrudan ses denkliği sınırlı olup dökme ve boşaltma semantik alanında paralel bir gelişmedir | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dışı veya daha geniş ailelerde güvenilir bir soydaş tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سكب | Anlamlı | Dökmek, kesintisiz akmak | Sıvının bir kaptan veya kaynaktan aralıksız boşalması | Kur'an'da geçer; hedef kök |
| سبك | Anlamlı | Maden eritip kalıba dökmek | Altın veya gümüşü eritip tasfiye ederek kalıba dökmek, arındırmak | Kur'an'da geçmez; akışkanlığı kalıpla yönlendirme |
| كسب | Anlamlı | Çaba ile kazanmak | Emek harcayarak rızık, kazanç ve amel sonucu elde etmek | Kur'an'da geçer; gayretle biriktirme |
| كبس | Anlamlı | Sıkıştırmak, basmak | Toprağı veya nesneyi baskı uygulayarak doldurmak, başı örtmek | Kur'an'da geçmez; ters yönde sıkıştırma |
| بسك | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için kullanım kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez; mühmel |
| بكس | Anlamlı | Çökertmek, ezmek, vurmak | Bir şeyi yere çalmak, kaba kuvvetle boyun eğdirmek | Kur'an'da geçmez; Tahdhib kaydı |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سكب / سكب | Merkez | Dökülerek akma | Suyun zahmetsizce, pürüzsüz ve kesintisiz olarak yüzeyden akması | İnce, sürekli, yumuşak ve tükenmeyen dökülüş |
| صبب | Komşu | Boşalma | Suyun yukarıdan aşağıya doğru topluca ve doğrudan boşaltılması | Yüksekten tek seferde veya sertçe inen dökülme |
| دفق | Komşu | Fışkırma | Sıvının bir basınç veya itme kuvvetiyle hamle halinde fışkırması | Kesintili, basınçlı ve fışkırarak fırlayan dökülme |
| هطل | Komşu | Yağma | Yağmurun aralıksız, bol ve sakin biçimde yere inmesi | Gökyüzünden geniş alana yayılan sürekli yağış |
| جرى | Komşu | Akış | Sıvının veya nesnenin genel anlamda bir rota boyunca hareket etmesi | Suyun mecrasında ilerlemesi genel eylemi |
| نضب | Zıt | Suyun çekilmesi | Suyun yer altına batması, kuruması, tükenmesi ve akışın kesilmesi | Akışın tamamen durması ve kaynağın yok olması |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سكب | Kesintisiz dökülerek akan | Suyun bir çaba gerektirmeksizin sürekli ve pürüzsüz akması | Kesin |
| Latince | effundere, defluere | Dışa dökülmek, aşağı doğru akmak | Suyun dökülerek akmasını karşılar ancak aralıksız nimet nüansını tam vermez | Güçlü |
| İngilizce | poured forth, continuously flowing | Dökülen, aralıksız çağlayan | Hem dökülme hem de devamlı akış özelliğini birlikte ifade eder | Güçlü |
| Almanca | ausgegossen, stetig fließend | Dökülmüş, sürekli akan | Akıtılma eylemini ve süreklilik niteliğini taşır | Güçlü |
| Fransızca | déversé, ruisselant | Boşalan, kesintisiz çağlayan su | Akıcı ve çağlayan su hareketini kısmen karşılar | Güçlü |
Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| مَسْكُوبٍ | Zahmetsizce, aralıksız ve çağlayarak akan su | Cennet ehlinin mükâfatları arasında kova veya kuyu zahmeti olmadan daima akan tatlı su bağlamı (Vâkı‘a 56:31) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret halleri ve cennet nimetleri | Cennet nimetlerinin kesintisizliği, tükenmezliği ve yoktan yaratılışın daimî lütuf oluşu | Kesintisiz lütuf ve tükenmeyen rızık |
| Fıkıh | Taharet ve abdest bahsi | Suyun ibrikten el üzerine dökülmesi (sekb) fiili ve akan suyun necaset tutmama hükmü | Dökülen ve durgun olmayan akıcı su |
| Tefsir | Vâkı‘a Suresi 31. ayetin tefsiri | Suyun hendek ve kanala muhtaç olmaksızın yerin üzerinde sürekli akması ve yorulmadan erişilebilir olması | Zahmetsiz ve sürekli su akışı |
| Hadis | Resulullah'ın atının ismi (es-Sekb) | Atın koşusunun su dökülüşü gibi pürüzsüz, süratli ve kesintisiz olması teşbihi | Pürüzsüz, engelsiz ve hızlı akış |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Cennet nimeti ve ilahi lütuf | Kesintisiz ihsan | Ruhun susuzluğunu gideren daimi ilahi tecelli | İbadet ve itaatin karşılığı olarak sunulan tükenmez ve külfetsiz rızık akışı | Kesin |
| İlmi | Akışkanlar mekaniği ve hidroloji | Laminer ve sürekli akış | Sürtünmesiz, engelsiz ve kesintisiz sıvı hareketi | Potansiyel enerjinin pürüzsüz biçimde kinetik akışa dönüşmesi hali | Güçlü |
| Siyasi | Kamu hizmetlerinin erişilebilirliği | Kesintisiz kamu kaynağı | Toplumsal refahın aracısız ve engelsiz halka ulaşması | Yönetimin tebaaya sunduğu imkânların bürokratik tıkanıklık olmadan akması | Muhtemel |
| İktisadi | Likidite ve sermaye dolaşımı | Akıcı sermaye akışı | Kaynakların piyasada duraksamadan ve maliyetsiz devretmesi | Servetin tek yerde donmayıp üretim ve tüketime sürekli dökülmesi hali | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Süreklilik denklemi ve laminer akış (fluid dynamics) | Bir akışkanın türbülansa uğramadan, belirli bir mecrada kesintisiz ve kararlı bir debi ile akması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Zahmetsiz erişim ve doğrudan refah transferi (welfare distribution) | Temel yaşam kaynaklarının bireye hiçbir aracı maliyet veya meşakkat bindirilmeden doğrudan sunulması | Muhtemel |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimenin yalnızca "dökülmüş su" olarak algılanıp statik bir birikinti veya tek bir anda dökülüp biten bir su sanılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Suyun kuyudan kova çekme zahmeti gerektirmeyen, mecrasında aralıksız çağlayan, hiç kesilmeyen ve daima taze kalan dinamik akış hali |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennetteki su nimetinin külfetsizlik, tazelik ve kesintisizlik niteliğinin kavranamaması; cennet tasvirinin durağanlaşması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da yalnızca bir defa geçmesine rağmen, cennet nimetlerinin zahmetsizlik, süreklilik ve erişilebilirlik vasfını tek bir kelimede mükemmel biçimde özetlediği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet tasvirleri, "ashâb-ı yemîn"e vaat edilen ödüller ve tabiatın cömert akışkanlığının anlatıldığı ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Çöl ortamında su temininin en zor boyutu olan kuyu kazma, kova çekme ve taşıma külfetinin cennette tamamen kalktığını göstererek nimetin mutlak rahatlık olduğunu ortaya koyar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSuyun bir yüksekten veya kaynaktan, yer üstünde çukur açmaya gerek kalmadan, engelsizce ve kesintisizce dökülerek akması.
- Soyut anlamBir lütfun, rızkın veya bilginin alıcıya hiçbir yorgunluk, kesinti ve engel olmaksızın aralıksız akıtılması hali.
- Sistematik karşılıkSürekli debi, tükenmez kaynak ve sıfır dirençli dolaşım prensibi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde toplam intikal eden akışı, kaynağın ilahi potansiyelini, akışkanın saflığını temsil eder. Direnç ve meşakkat katsayısı olan sıfıra yaklaştığında, akış zaman boyunca kesintisiz ve maksimum verimle dökülür; bu durum engelsiz ve aralıksız dökülüşün (sekb) matematiksel karşılığıdır.