سلل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ل-ل2 sîga, 21 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بعضدعوجعلحذرخلقسلللوذألممهنموهسُلَالَةٍطينأمرصوبخلف

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 21

▶ Ağı aç (3B)

سلل

س - ل - ل

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 9 sözlük

Ağ demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ağ demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.456 harf
باب السين واللام س ل، ل س يستعملان سل: السَّلُّ: إِخراجُكَ الشَّعْرَ من العجين ونحوه من الأشياء. والانسِلالُ: المُضِيُّ والخروج من بينَ مَضيقٍ أو زِحام. وسَلَلْتُ السَّيفَ فانَسلَّ من غِمْدِه. والسُّلُّ والسُّلالُ: داءٌ يأخُذ الانسانَ ويقتُلُ، وسُلَّ الرجلُ وأَسَلَّهُ اللهُ إسلالاً فهو مَسْلولٌ. والإِسلال: السَّرِقةُ الخَفِيَّة. والسَّلُّ والسَّليلُ والسُّلاّنُ: جَماعة أو دِيةٍ بالبادية.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.214 harf
سَلَلْتُ الشيء أَسُلُّهُ سَلاًّ. يقال: سَلَلْتُ السيف واسْتَلَلْتُهُ بمعنىً. وأتيناهم عند السَلَّةِ: أي عند اسْتِلالِ السيوف. والسَلّةُ: السَرِقَةُ. يقال: لي في بني فلان سَلَّةٌ. وفرسٌ شديدُ السَلَّةِ، وهي دَفْعَتُهُ في سِباقه. يقال: خرجَتْ سَلَّتَهُ على الخيل. والسالُّ: المَسيلُ الضيِّقُ في الوادي، وجمعه سُلاَّنٌ. والمَسِلَّةُ بالكسر: واحدة المَسَالِّ، وهي الإبر العِظام. والسَليلُ: الولد؛
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.166 harf
س ل ل سل السيف من غمده واستله وانسل منه وسيف مسلول‏.‏ وسل الشعرة من العجين فانسلت انسلـالاً‏.‏ وانسـلّ مـن المضيـق والزحـام وتسلـل‏.‏ ‏"‏ رمتنـي بدائهـا وانسلت ‏"‏ وخلق الإنسان من سلالة مـن طيـن‏.‏ وأسـل من المغنم‏.‏ وتقول‏:‏ أهديت لك من مال حلال من غير إسلال ولا إغلال‏.‏ وفي بني فلان سلة‏:‏ سرقة‏.‏ قال‏:‏ فلسنا كمن كنتم تصيبون سلة فنقبل ضيماً أو نحكـم قاضيـاً واستل بكذا‏:‏ ذهب به في
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR13.244 harf
السَّلُّ: انتزاعُ الشيء وإِخراجُه في رِفْق، سَلَّه يَسُلُّه سَلاًّ واسْتَلَّه فانْسَلَّ وسَلَلْتُه أَسُلُّه سَلاًّ. والسَّلُّ: سَلُّك الشعرَ من العجين ونحوه. والانْسِلالُ: المُضِيُّ والخروج من مَضِيق أَو زِحامٍ. سيبويه: انْسَلَلْت ليست للمطاوعة إِنما هي كفَعَلْت كما أَن افْتَقَرَ كضَعُف؛ وقول الفرزدق: غَدَاةَ تَوَلَّيْتُم، كأَنَّ سُيُوُفَكُم ذَآنِينُ في أَعناقِكُمْ، لم تُسَلْسَل فَكَّ التضعيفَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR682 harf
* س ل ل * * سَلَّ * الشيء من باب رد وسلَّ السيف و * أسَلَّهُ * بمعنى و * سَلَّةُ * الخبز معروفة و * المِسَلّةَ * بالكسر الإبرة العظيمة وجمعها * مَسَالُّ * و * السَّلِيلُ * الولد والأنثى * سَلِيلةٌ * و * السُّلاَلُ * بالضم السل يقال * أسَلَّهُ * الله فهو * مَسْلولٌ * وهو من الشواذ و * سُلاَلَ * الشيء ما * اسْتُلَّ * منه والنطفة * سُلاَلَةُ * الإنسان و * انْسَلَّ * من بينهم خرج و * تَسَلَّلَ * مثله
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.199 harf
السل: انتزاعك الشيء، وإخراجه في رفق، سله، يسله، سلا، كالاستلال، وفي حديث حسان: لأسلنك منهم كما تسل الشعرة من العجين. وسيف سليل: مسلول، وقد سله، سلا، قال كعب بن زهير، رضي الله تعالى عنه: إن الرسول لنور يستضاء به مهند من سيوف الله مسلول ويقال: أتيناهم عند السلة، ويكسر، أي عند استلال السيوف، قال حماس بن قيس الكناني، وكان بمكة يعد الأسلحة لقتال رسول الله صلى
Maddenin bağlantısı

السل: انتزاعك الشيء، وإخراجه في رفق، سله، يسله، سلا، كالاستلال، وفي حديث حسان: لأسلنك منهم كما تسل الشعرة من العجين. وسيف سليل: مسلول، وقد سله، سلا، قال كعب بن زهير، رضي الله تعالى عنه:

إن الرسول لنور يستضاء به مهند من سيوف الله مسلول ويقال: أتيناهم عند السلة، ويكسر، أي عند استلال السيوف، قال حماس بن قيس الكناني، وكان بمكة يعد الأسلحة لقتال رسول الله صلى الله عليه وسلم: إن يلقني القوم فمالي عله هذا سلاح كامل وأله وذو غرارين سريع السله وانسل الرجل من الزحام، وتسلل: أي انطلق في استخفاء، وفي حديث عائشة رضي الله تعالى عنها: فانسللت من بين يديه، أي مضيت، وخرجت، بتأن، وتدريج، وقال الجوهري: انسل من بينهم، أي خرج، وفي المثل: رمتني بدائها وانسلت، وتسلل مثله. انتهى، وقال سيبويه: انسللت، ليست للمطاوعة، إنما هي كفعلت. وقوله تعالى: يتسللون منكم لواذا ، قال الليث: يتسللون، وينسلون، واحد. والسلالة، بالضم: ما انسل من الشيء، والنطفة سلالة الإنسان، قال الله تعالى: ولقد خلقنا الإنسان من سلالة من طين ، قال الفراء: السلالة الذي سل من كل تربة، وقال أبو الهيثم: ما سل من صلب الرجل، وترائب المرأة، كما يسل الشيء سلا. وروي عن عكرمة، أنه قال في السلالة: الماء يسل من الظهر سلا، ومنه قول الشماخ: طوت أحشاء مرتجة لوقت على مشج سلالته مهـين قال: والدليل على أنه الماء، قوله تعالى: وبدأ خلق الإنسان من طين، ثم جعل نسله من سلالة ، ثم ترجم عنه، فقال: من ماء مهين ، وقال قتادة: استل آدم من طين، فسمي سلالة، قال: وإلى هذا ذهب الفراء. وقال الأخفش: السلالة: الولد حين يخرج من بطن أمه، كالسليل، سمي سليلا، لأنه خلق من السلالة. والسليلة: البنت، عن أبي عمرو، قالت هند بنت النعمان بن بشير: وما هند إلا مهرة عربية سليلة أفراس تجللها بغل والسليلة: ما استطال من لحمة المتن، وقيل: هي لحمة المتنين، وأيضا: عقبة، أو عصبة أو لحمة إذا كانت ذات طرائق، ينفصل بعضها من بعض، قال الأعشى: ودأيا لواحك مثل الـفـؤو س لاءم فيها السليل الفقارا وقال الأصمعي: السلائل: طرائق اللحم الطوال، تكون ممتدة مع الصلب. وأيضا: سمكة طويلة، لها منقار طويل. والسليل، كأمير: المهر وهي بهاء، قال الأصمعي: إذا وضعت الناقة فولدها ساعة تضعه سليل، قبل أن يعلم أنه ذكر أو أنثى، قال الراعي: ألقت بمنخرق الرياح سليلا وقيل: السليل من الأمهار: ما ولد في غير ماسكة ولا سلى، وإلا، أي إن كان في واحدة منهما فبقير، وقد ذكر في حرف الراء. وأيضا: دماغ الفرس، وأنشد الليث: كقونس الطرف أوفى شأن قمحدة فيه السلـيل حـوالـيه لـه إرم

وأيضا: الشراب الخالص، كأنه سل من القذى حتى خلص ومنه الحديث: اللهم اسقنا من سليل الجنة، أي: صافي شرابها، وقيل: هو الشراب البارد، وقيل: الصافي من القذى والكدر، فعيل بمعنى مفعول، وقيل: السهل في الحلق، ويروى: سلسبيل الجنة، ويروى: سلسال الجنة. وأيضا: السنام. وأيضا: مجرى الماء في الوادي، أو وسطه حيث يسيل معظم الماء. وأيضا: مجرى الماء في الوادي، أو وسطه حيث معظم الماء. وأيضا: النخاع، وبه فسر قول الأعشى السابق. وأيضا: واد واسع غامض، ينبت السلم، والضعة، والينمة، والحلمة، والسمر، كالسال مشدد اللام، قيل: هو موضع فيه شجر، وجمعهما: السلان، كرمان، قال كراع: السلان، كرمان، قال كراع: السلان جمع سليل، وقال الأصمعي: السلان واحدها سال، كحائر وحوران، وهو المسيل الضيق في الوادي. أو جمع الثانية: سوال، وهو قول النضر، قال: السال مكان وطيء، وما حوله مشرف، وجمعه سوال، يجتمع الماء إليه. والسليل الأشجعي: صحابي، قال الحافظ: مذكور في الصحابة، في رواية مغلوطة، وإنما هو الجريري، عن أبي السليل. وأبو السليل: ضريب بن نقير بن سمير القيسي الجريري التابعي، من أهل البصرة، روى عن أبي ذر، وعبد الله بن رباح، وعنه كهمس بن الحسن، وسعيد بن إياس الجريري، وثقوه، وتقدم ذكره في ن ق ر، ويقال: هو نفير، بالفاء، وقيل: ثفيل، باللام. وأبو السليل: عبد الله، هكذا في النسخ، وفي التبصير: عبيد الله ابن إياد، عن أبيه، وعنه أبو الوليد. وأبو السليل: أحمد بن صاحب آمد عيسى بن الشيخ، وابنه السليل ابن أحمد، روى عن محمد بن عثمان ابن أبي شيبة. وسليل بن بشر بن رافع النجراني، عن أبيه، وعنه ابنه موسى أبو السليل. وعبد الله بن يحيى بن سليل، عن الزهري، وعنه معن بن عيسى. وزيد بن خليفة بن السليل، وآخرون محدثون. والسلة، بالفتح، عن ابن الأعرابي، والسل، بالكسر، ويروى فيه الضم أيضا، والسلال، كغراب: مرض معروف، أعاذنا الله منه، وقال الأطباء: هي قرحة تحدث في الرئة، إما تعقب ذات الرئة، أو ذات الجنب، أو هو زكام، ونوازل، أو سعال طويل، وتلزمها حمى هادية، وفي التهذيب: داء يهزل، ويضني، ويقتل، قال ابن أحمر: أرانا لا يزال لنـا حـمـيم كداء البطن سلا أو صفارا وأنشد ابن قتيبة، لعروة بن حزام، فيه أيضا: بي السل أو داء الهيام أصابني فإياك عني لا يكن بك ما بيا ومثله قول الآخر: بمنزلة لا يشتكي السل أهلها وعيش كملس السابري رقيق وفي الحديث: غبار ذيل المرأة الفاجرة يورث السل، يريد أن من اتبع الفواجر، وفجر، ذهب ماله، وافتقر، فشبه خفة المال وذهابه، بخفة الجسم وذهابه إذا سل. وفي ترجمة ظبظب قال رؤبة: كأن بي سلا وما بي ظبظاب

قال ابن بري: في هذا البيت شاهد على صحة السل، لأن الحريري قال في كتابه درة الغواص: إنه من غلط العامة، وصوابه عنده: السلال، ولم يصب في إنكاره السل، لكثرة ما جاء في أشعار الفصحاء، وذكره سيبويه أيضا في كتابه. وقد سل، بالضم، وأسله الله تعالى، وهو مسلول، شاذ على غير قياس، قال سيبويه: كأنه وضع فيه السل، وقال الزبير بن بكار: الياس ابن مضر أول من مات من السل، فسمي السل ياسا. والسلة: السرقة الخفية، يقال: لي في بني فلان سلة، ويقال: الخلة تدعو إلى السلة، وقد سل الرجل الشيء، يسله سلا، فهو سلال: سارق، كالإسلال، عن ابن السكيت، وقد أسل، يسل، إسلالا، وبه فسر أبو عمرو الحديث: وأن لا إغلال، ولا إسلال. وسل البعير، وغيره في جوف الليل: إذا انتزعه من بين الإبل. والسلة: شبه الجونة، المطبقة، وهي السبذة، قاله الأزهري، ج: سلال، بالكسر. والإسلال: الرشوة، وبه فسر الحديث أيضا، وقال الجوهري: الحديث يحتمل الرشوة والسرقة جميعا. وسل الرجل، يسل: ذهب أسنانه فهو سل وهي سلة، ساقطا الأسنان، قاله اللحياني، وكذلك الشاة. وقال ابن الأعرابي: السلة: ارتداد الربو في جوف الفرس، من كبوة يكبوها، فإذا انتفخ منه قيل أخرج سلته فيركض ركضا شديدا، ويعرق، ويلقى عليه الجلال، فيخرج الربو. والمسلة، بكسر الميم: مخيط ضخم، كما في المحكم، وقال غيره: إبرة عظيمة، والجمع المسال. والسلاءة، كرمانة: شوكة النخل، ج: سلاء، قال علقمة، يصف ناقة أو فرسا: سلاءة كعصا النهدي غل لهـا ذو فيئة من نوى قران معجوم والسلة: أن تخرز سيرين في خرزتين في سلة واحدة. والسلة: العيب في الحوض، أو الخابية، أو هي الفرجة بين أنصاب، ونص المحكم نصائب الحوض، وأنشد: أسلة في حوضها أم انفجر وسلول: فخذ من قيس بن هوازن، وفي الصحاح، والعباب: قبيلة من هوازن، وهم بنو مرة بن صعصعة بن معاوية بن بكر بن هوازن، وسلول: اسم أمهم، نسبوا إليها، وهي ابنة ذهل بن شيبان ابن ثعلبة، منهم عبد الله بن همام الشاعر السلولي، هو من بني عمرو ابن مرة بن صعصعة، وهم رهط أبي مريم السلولي الصحابي، وقال ابن حبيب، قال: في قيس، سلول بن مرة ابن صعصعة اسم رجل، وفيهم يقول: وإنا أناس لا نرى القتل سبة إذا ما رأته عامر وسلول يريد عامر بن صعصعة، وسلول بن مرة بن صعصعة. وسلول أيضا: أم عبد الله بن أبي المنافق، ويقال: جدته. وسلي، ككلي، ودبي: ع، لبني عامر بن صعصعة، قال لبيد، رضي الله تعالى عنه: فوقف فسلي فأكناف ضلفع تربع فيه تـارة وتـقـيم وليس بتصحيف سلي، كسمي، ولا بتصحيف، سلى، كربى. والسلان بالضم: واد لبني عمرو ابن تميم، قال جرير: نهوى ثرى العرق إذ لم نلق بعدكمبالعرق عرقا وبالسلان سلانا وقال غيره: لمن الديار بروضة السلان فالرقمتين فجانب الصمان

ومما يستدرك عليه: أسللت السيف، لغة في: سللته، وبه فسر أيضا الحديث: لا إغلال ولا إسلال، وقول الفرذدق: غداة توليتم كأن سيوفـكـم ذآنين في أعناقكم لم تسلسل قيل: هو من فك التضعيف، كما قالوا: هو يتململ، وإنما هو يتملل، وهكذا رواه ابن الأعرابي، فأما ثعلب فرواه: لم تسلل. وفي الحديث: اللهم اسلل سخيمة قلبي، وهو مجاز، ومنه قولهم: الهدايا تسل السخائم، وتحل الشكائم. وفي حديث أم زرع: مضجعه كمسل شطبة هو مصدر بمعنى المفعول: أي ما سل من قشره، والشطبة: السعفة الخضراء، وقيل: السيف. وانسل السيف من الغمد: انسلت. والسليلة: الشعر ينفش، ثم يطوى ويشد، ثم تسل منه المرأة الشيء بعد الشيء، تغزله، ويقال: سليلة من شعر، لما استل من ضريبته، وهي شيء ينفش منه، ثم يطوى ويدمج طوالا، طول كل واحدة نحو من ذراع، في غلظ أسلة الذراع، ويشد، ثم تسل منه المرأة. وسل المهر: أخرج سليلا، أنشد ثعلب: أشق قساميا رباعي جـانـب وقارح جنب سل أقرح أشقرا وسلائل السنام: طرائق طوال تقطع منه. وسليل اللحم: خصيله، وهي السلائل. والسلائل: نغفات مستطيلة في الأنف. وقال ابن الأعرابي: يقال: سليل من سمر، كما يقال: فرش من عرفط، وغال من سلم، وقول زهير: كأن عيني وقد سال السليل بهم وجيرة ما هم لو أنهـم أمـم قال ابن بري: قوله: سال السليل بهم، أي: ساروا سيرا سريعا. واستل بكذا: ذهب به في خفية. والسال، والسلال، والأسل: السارق. والإسلال: الغارة الظاهرة، وبه فسر الحديث أيضا. وأسل: إذا صار صاحب سلة، وأيضا: أعان غيره عليه. والمسلل، كمحدث: اللطيف الحيلة في السرقة. وسلة الخبز: معروفة، قال ابن دريد: لا أعرف السلة عربية، والجمع سل، قال أبو الحسن: سل عندي من الجمع العزيز، لأنه مصنوع غير مخلوق، وأن يكون من باب كوكب وكوكبة أولى. والسلة: الناقة التي سقطت أسنانها من الهرم، وقيل: هي الهرمة التي لم يبق لها سن، عن ابن الأعرابي. وسلة الفرس: دفعته من بين الخيل محتضرا، وقيل: دفعته في سباقه، وفرس شديد السلة، ويقال: خرجت سلة هذا الفرس على سائر الخيل، وهو مجاز. والسلة: شقوق في الأرض تسرق الماء. وسلى، كحتى، وقيل: بكسر السين، بطن في قضاعة، واسمه الحارث بن رفاعة بن عذرة بن عدي ابن عبد شمس بن طرود بن قدامة بن جرم بن ربان بن حلوان، قال الشاعر: وما تركت سلى بهزان ذلة ولكن أحاظ قسمت وجدود منهم: أسماء بن رباب بن معاوية بن مالك بن سلى الصحابي، وأبو تميمة طريف بن مجالد الهجيمي، من الرواة. وسلى، بكسر السين وتشديد اللام المفتوحة: ماء لبني ضبة، بنواحي اليمامة، قاله نصر، وبالفتح: جبل بمناذر، من أعمال الأهواز، كثير التمر، قال: كأن غديرهم بجنوب سلى نعام قاق في بلد قفـار قال ابن بري: قال أبو المقدام بيهس ابن صهيب:

بسلى وسلبرى مصـارع فـتـية كرام وعقرى من كميت ومن ورد قال: سلى وسلبرى، يقال لهما: العاقول، وهي مناذر الصغرى، كانت بها وقعة بين المهلب والأزارقة، قتل بها إمامهم عبيد الله بن بشير بن الماحوز المازني. قال ابن بري: وفي قضاعة، سلول بنت زبان بن امريء القيس بن ثعلبة بن مالك بن كنانة بن القين، وفي خزاعة، سلول بن كعب بن عمرو بن ربيعة بن حارثة. وقال أبو عمرو: المسلولة من الغنم: التي يطول فوها، يقال: في فيها سلة. وتسلل الشيء: اضطرب، كأنه تصور فيه تسلل متردد، فردد لفظه تنبيها على تردد معناه، قاله الراغب. وفي المثل: رمتني بدائها وانسلت، هو لإحدى ضرائر رهم بنت الخزرج، امرأة سعد بن زيد مناة، رمتها رهم بعيب كان فيها، فقالت الضرة ذلك. واستل النهر جدولا: انشق منه، وهو مجاز. والسليلة: ماءة بأعلى ثادق. قاله نصر.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.308 harf
سَلَّ سَلَّ U ( n. ac. سَلّ 1 ), a. Pulled, drew out. b. I ( n. ac. سَلّ 1 ), Lost his teeth. c. [ pass. ], Was consumptive. أَسْلَلَ أَسْلَلَ IV , a. see I (a) . تَسَلَّلَ تَسَلَّلَ V , a. Withdrew; slipped, stole away. اِنْسَلَلَ اِنْسَلَلَ VII , a. see I (c) & V. اِسْتَلَلَ اِسْتَلَلَ VIII , a. see I (a) & V. سَلّ سَلّ 1 , ( pl. سِلَاْل 23 ), a. Basket. b. Toothless. سَلَّة
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR37.122 harf
سلل سَلَّ - يَسُلُّ - سُلالَة - تَسَلَّلَ - يَتَسَلَّلُ سَلَّ - يَسُلُّ + كائن + شيئاً + من شيء: يخرج شيئاً من داخل شيء آخر برفق وروية، ومن غير أن يتغير أيٌ من الشيئين سُلالَة: اسم فعل بمعنى مفعول من " سَلَّ - يَسُلُّ ": الشيء الذي يُخْرَج من داخل شيء آخر برفق وروية ومن غير أن يخرب أو يغير أياً من الشيئين سلالة من طين: جزء من الطين انفصل عنه
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler21 mücavir (29 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. لوذ

    1 ortak ayet · لِوَاذًا mufaale babından mastardır

  2. مهن

    1 ortak ayet · Bayağı

  3. نسل

    1 ortak ayet · Uçarak varma anlamında tüy, kanar demektir

  4. طين

    1 ortak ayet · Döllenmiş yumurta

  5. جعل

    2 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  6. حذر

    1 ortak ayet · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi

  7. صوب

    1 ortak ayet · Sağanak yağmur demektir

  8. فتن

    1 ortak ayet · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir

  9. موه

    1 ortak ayet · Su

  10. ألم

    1 ortak ayet · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir

  11. بعض

    1 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  12. خلف

    1 ortak ayet · Half : Ense demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ سُلَالَةٍ مِنْ طِينٍ

    SıvıtırılanAndolsun ki; Biz, insanı; çamurdan, süzme bir özden yarattık.

  2. ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلَالَةٍ مِنْ مَاءٍ مَهِينٍ

    SıvıtırılanSonra onun soyunu bayağı bir suyun özünden yapmıştır.

Sîga sayfası: يَتَسَلَّلُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسلل
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerنزع, خرج, خلص, مذق
Zıt Kökغمط
Çekirdek Özet 1Bir şeyi bulunduğu karmaşık veya dar ortamdan zedelemeden, yumuşakça ve sıyrılarak çekip çıkarma
Çekirdek Özet 2Varlıkların özünü süzerek inşa etme ve topluluk içinden gizlice, usulca sıyrılıp gitme
Çekirdek Özet 3Bir bütünden ayrışan saf özün (sülâle) sürekliliği veya kolektif sorumluluktan izinsiz sıyrılma eylemi
Kritik Hata RiskiSülâle kelimesini doğrudan soy veya kabile bağına indirgeyerek biyolojik ve maddî öz süzülüşünü gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سلBir şeyin üzerinden veya içinden kayarak, sıyrılarak ve pürüzsüzce akıp gitmesi; سلب, سلخ, سلك, سلم köklerinde görüldüğü gibi bir örtüden, kabuktan ya da bütünden sıyrılma ortak paydasıلSıyrılma ve çekilme hareketine süreklilik, akışkanlık ve temas eden yüzeyden sürtünmesizce, incelerek ayrılma niteliği kazandırır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, takılma veya bir zemine temas etme hâlini temsil eder; hareketin başladığı kuşatıcı ve pürüzlü ortamı simgeler.
لÇoban değneği, üvendireYöneltme, hareket ettirme ve bir istikamete doğru çekip uzatma işlevini yükler.
لÇoban değneği, üvendireÇekme ve uzatma eyleminin yinelenmesiyle hareketin kesintisiz, akıcı ve sürtünmesiz bir sıyrılmaya dönüşmesini sağlar.
سللDikenli veya sıkışık bir yapıdan değnek yardımıyla yönlendirilerek kesintisizce çekilip çıkarılmaMaddenin veya canlının tutunduğu karmaşık ortamdan bir hat boyunca incelerek ve pürüzsüzce dışarıya akması hareketini kurar.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHamurdan kılın veya kılıcın kınından zedelenmeksizin, yumuşakça ve pürüzsüzce çekilip çıkarılması
Cahiliye şiiri kullanımıHimâs b. Kays el-Kinânî kılıcın kınından hızla sıyrılıp çekilmesini nitelemek için kökü kullanır: هذا سِلاحٌ كامِلٌ وأَلَّهْ / وذو غِرَارَيْنِ سريعُ السَّلَّهْ
Erken Arapça kullanımİki dağ veya tepe arasından suyun pürüzsüzce süzülüp aktığı vadi tabanlarına ve etten ayrılan uzun kas liflerine kökün türevleri verilmiştir; ayrıca gizlice çalınan mala da bu kökten hareketle ad verilmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde سلل biçimi ve سل ikili çekirdeği, genel olarak pürüzsüz bir yüzey üzerinden kayma, sıyrılma, sepet veya örgü yapma ve bir şeyi kınından ya da yuvasından çekip çıkarma dinamiklerini karşılar. İbranicede sepet veya sepet örme anlamındaki kelimeler ile Süryanicede süzme, sepetleme ve pürüzsüz kılma kullanımları ortak bir semantik matrise dayanır. Arapçada kök, hem lifli-ağsı yapıların (örgü ve kas dokusu) çözülmesi veya içinden bir şeyin çekilmesi hem de kılıcın kından, hamurdan kılın çekilmesi gibi sürtünmesiz, zararsız ayrışma eylemine odaklanarak özelleşmiştir. Erken dönem çöl hayatında bir suyun kumların arasından süzülerek toplanması ile bir nesnenin bulunduğu kütleden usulca çekilip alınması aynı semantik kökte birleşir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKından sıyrılma ve süzülmeBir kütleden veya örtüden en saf parçayı pürüzsüzce çekip alma eylemi temel anlamı oluşturur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice sepet, örme ve süzülme formlarıAğsı yapılardan çekilme, sepet gibi örülmüş dokulardan süzülerek ayrılma anlam alanı ortaktır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik bağlamda doğrudan doğrulanmış soydaş kök tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, HALOT ve Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سللAnlamlıSıyrılarak çekilme ve süzülmeBir kütleden veya topluluktan pürüzsüzce, gizlice çekilip ayrılmaHedef kök; Kur'an'da geçer
لسلAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez
للسAnlamlıYalama ve gizlice tatmaDil ile bir şeyin üzerinden sıyırarak alma, gizli hırsızlık yapmaKalb ve ortak temas çekirdeği taşır; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سللMerkezSıyrılarak çekilmeBir bütünden zedelemeden, pürüzsüzce ve usulca çekip çıkarmaAyrışma süreci sürtünmesiz, zararsız ve saf bir öze ulaşma odaklıdır.
نزعKomşuKoparıp çekmeZor kullanarak, sökerek ve dirençle karşılaşılarak çekip almaHedef kökteki yumuşaklık ve sıyrılma yerine şiddet ve direnç bulunur.
خرجKomşuDışarı çıkmaBir sınırın içinden dışına intikal etmeHedef kökteki gizlilik, sıyrılma veya saf bir öz çıkarma niteliği şart değildir.
خلصKomşuArınma ve ayrışmaKarışımlardan arınarak bütünüyle temiz ve katıksız kalmaHedef kök fiziksel çekilme ve süzülme hareketini, bu kök ise saflık neticesini vurgular.
مذقKomşuSıvı karıştırmaBir sıvıyı başka bir sıvıya katarak saflığını bozmaHedef kökün özü süzerek çıkarma hareketinin aksine seyreltme ve karıştırma içerir.
غمطZıtHakkı çiğneme, içine gömmeNimeti veya hakkı örtüp yok sayma, bastırarak unutturmaHedef kökün açığa çıkarma ve sıyırarak netleştirme hareketinin zıddına örtme ve bastırma vardır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسللSıyrılarak çıkma, süzülmeBir şeyin içinden pürüzsüzce ve zedelemeden öz olarak çekilip alınmasıKesin
Latinceextrahere, elabiÇekip çıkarmak, sıyrılıp kaymakMaddî çekip çıkarmayı ve aradan kayıp gitmeyi karşılar; sülâledeki saf biyolojik öz boyutunu tam vermez.Güçlü
İngilizceextract, slip awayÖzünü çıkarmak, sıvışmakHem kimyasal/biyolojik özü çekmeyi hem de topluluktan usulca ayrılmayı verir.Güçlü
Almancaentgleiten, herausholenSıyrılıp çıkmak, çekip çıkarmakMekanik ve eylemsel ayrılmayı ifade eder; neslin süzülerek intikali kavramını kısmen dışarıda bırakır.Muhtemel
Fransızcaextraire, s'éclipserÇekip almak, sıvışmakBir kütleden süzerek almayı ve görünmeden ortamdan çekilmeyi karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch ve Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سُلَالَةٍYaratılışın ilk saf ve süzülmüş çamur özüİnsanın ilk yaratılış maddesinin topraktan süzülüp arındırılmış hülasası bağlamında (Mü'minûn 23:12)
سُلَالَةٍBiyolojik üremeyi sağlayan süzülmüş değersiz su özüİnsanın devam eden neslinin meniden süzülen bir özden var edilmesi bağlamında (Secde 32:8)
يَتَسَلَّلُونَTopluluktan veya emirden gizlice sıyrılıp sıvışmaPeygamberin çağrısı ve ortak sorumluluk anında birbirini siper ederek usulca kaytaranlar bağlamında (Nûr 24:63)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYaratılış ve insanın başlangıcıİnsanın kaba çamurdan doğrudan mı yoksa onun süzülmüş saf bir özünden mi yaratıldığı meselesiYaratılış maddesinin arındırılmış, seçilmiş ve kademeli bir cevher oluşu
FıkıhHırsızlık (es-selle) ve savaştan sıvışmaGizlice ve zora başvurmadan mal alma ile meşru liderin izni olmaksızın sorumluluktan sıvışmanın hükmüEylemin gizlice, hileyle ve sorumluluğu terk ederek işlenmesi
Tefsirسلالة lafzının semantik tahliliLafzın toprağın özü mü, neslin devamı olan nutfe mi yoksa kabilevî soy mu olduğu analiziBir bütünden çekilip çıkarılan hülasa ve saf cevher anlamı
HadisKılıcın çekilmesi ve hamurdan kıl çekme benzetmeleriFitne zamanında kılıcın kınından sıyrılması veya müminin kötülükten pürüzsüzce ayrılması tasviriYumuşak, hissedilmez ve pürüzsüz ayrışma hareketi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaradılış kanunu ve nefsin arınmasıCevher süzülmesiYüksek mahiyete ermeİnsan kaba topraktan süzülen ilahi bir öz ile kemale çağrılır.Kesin
İlmiBiyoloji ve madde ayrışmasıEkstraksiyon ve filtrasyonSaf unsura ulaşmaKarışık maddelerden temel fonksiyonu icra edecek aktif özün zarar verilmeden çekilmesi.Güçlü
SiyasiKamusal düzen ve ordu nizamıGörevden kaytarma ve firarNizamı zaafa uğratmaOrtak kamu iradesinden gizlice sıyrılarak sorumluluğu başkalarına yıkma tehlikesi.Güçlü
İktisadiVergi ve kamusal gelirlerin toplanmasıGizli kaçırma ve zimmetKaynağın eksilmesiToplum mülkünden veya ganimetten gizlice hisse aşırma eyleminin engellenmesi.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz ayrışması ve fraksiyonel distilasyonBir bileşikten belirli bir bileşenin, ortamın dengesini bozmadan ve sürtünme oluşturmadan süzülerek ayrılması modeliGüçlü
Beşeri bilimlerKolektif eylemde bedavacılık ve sorumluluktan sıyrılmaBireyin grup dinamiklerinden görünmeden ayrılarak toplumsal yükü taşımaktan gizlice kaçınmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiسلالة kelimesini yalnızca kan bağı, aristokratik aile zinciri ve soyağacı olarak anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da sülâle, kaba maddeden (toprak ve su) süzülerek çıkarılan kimyasal, biyolojik ve mahiyet itibarıyla en saf özü ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın biyolojik ve ontolojik yaratılış safhasındaki inceliği unutup, ayetleri kabileci ve ırki soy üstünlüğü anlatılarına indirgeme hatası doğar.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem maddeye ve yaratılışa dair safha tahlilini (öz çıkarma) hem de ahlaki-siyasi sorumluluk anındaki birey davranışını (sıvışma) tek bir kök dinamiğiyle nasıl resmettiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın çamurdan ve meniden süzülüşünü anlatan yaratılış ayetlerinde (Mü'minûn 23:12, Secde 32:8) ve toplumsal düzen ile itaati konu edinen ayetlerde (Nûr 24:63) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratılışın kör bir tesadüf ya da kaba bir çamur yığını olarak algılanmasını önler; onun yerine moleküler ve biyolojik bir süzülme süreci olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin bulunduğu sıkışık, karmaşık veya pürüzlü ortamdan zedelenmeksizin, yumuşakça ve kayarak çekilip çıkarılması.
  • Soyut anlamBir bütünden en saf cevherin aşamalı olarak süzülmesi veya kişinin toplumsal/hukuki bağlayıcılıktan gizlice, sürtünmesizce sıyrılması.
  • Sistematik karşılıkBir sistem içindeki karmaşık kütleden M, hedef özün s ayrıştırıcı bir süzgeç veya sıyrılma vektörü boyunca koparılmadan çekilerek S saf alt kümesine intikali.
  • LaTeX modeliS=lim⁡ϵ→0∫Ωδ(x−x0) ∇ϕ(x) dx
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω karmaşık ana kütleyi (çamur veya topluluk), δ(x−x0) hedeflenen tekil özün veya sıyrılan bireyin konumunu, ∇ϕ(x) pürüzsüz çekilme ve akış potansiyelini, ϵ→0 ise çekilme anındaki sürtünmenin, zedelenmenin veya görünürlüğün sıfıra yaklaşmasını temsil eder; sonuçta ortaya çıkan S ayrışmış saf özü veya sıyrılmayı ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س