شأم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-أ-م1 sîga, 3 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أييشأمصحبالْمَشْأَمَةِكفر

KökSîga 1Ayet 2Sure 2Mücavir 3

▶ Ağı aç (3B)

شأم

ش - أ - م

KÖK
  • 3 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 11 sözlük

Şam, arabistan’ın kuzeyindeki beldenin adıdır. Yemen ise güneyindeki beldenin adıdır. Yemin sağ yan, şeim ise sol yan demektir. Şimal kelimesi şe’meleden türemiştir. Uzak şeim anlamındadır.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: شءم

Notlarım

Sözlükler(11)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Şam, arabistan’ın kuzeyindeki beldenin adıdır. Yemen ise güneyindeki beldenin adıdır. Yemin sağ yan, şeim ise sol yan demektir. Şimal kelimesi şe’meleden türemiştir. Uzak şeim anlamındadır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.568 harf
باب الشين والميم و و ا ي ء معهما و ش م، ش ي م، م ش ي، م ي ش، ش أ م، م أ ش مستعملات وشم: الوشم: أن تَشِمَ المرأةُ يدها بنؤورٍ أو نيل.. وشمت الجارية، واستوشمت. وفي الحديث: "لعن الله الواشمة والمُستوشمة والمتشمة". وأوشمت الأرض: ظهر شيء من نباتها، متفرق، شبِّه بالوشم، وجمعه: وُشُوم. شيم: شيمةُ الإنسان: خلقه. والأشيم من كلِّ شيء: الذي به شامة. والشّامةُ: علامة مخالفة لسائر اللّون والأنثى، شيماء.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR591 harf
المَشْأَمَةُ: المَيْسَرَةُ. وكذلك الشَأْمَةُ. يقال قعد فلانٌ شَأْمَةً. ويقال: يا فلان شائِمْ بأصحابك، أي خُذْ بهم شَأْمَةً، أي ذات الشِمال. ونظرت يَمْنةً وشَأْمَةً. والشُؤْمُ: نقيض اليُمْن؛ يقال: رجل مَشومٌ ومَشْئُومٌ. والأَشائِمُ: نقيض الأَيامِن. ويقال: ما أَشْأَمَ فلاناً. وقد شَأَمَ فلانٌ على قومه يَشْأَمُهُمْ، فهو شائمٌ، إذا جرّ عليهم الشُوْمَ. وقد شُئِمَ عليهم فهو مَشْئُومٌ، إذا صار شُؤْماً
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR7.752 harf
ش م ( و ا ي ء ) شأم ، شام ، شيام ، وشم ، ومش ، ماش ، مشى ، شما . شما : أهمله الليث . وروى أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ : شما ، إذا علا أمرُه ، قال : والشَّمَا : الشمَع . ومش : أهمله الليث . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : الوَمْشَة : الخالُ الأبيض . وشم : روي عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه لَعَن الواشِمة والمسْتَوشِمة ، وبعضهم يرويه : ( المُؤتشِمة ) . قال أبو عُبيد : الوَشْمُ في
Maddenin bağlantısı

ش م ( و ا ي ء ) شأم ، شام ، شيام ، وشم ، ومش ، ماش ، مشى ، شما . شما : أهمله الليث . وروى أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ : شما ، إذا علا أمرُه ، قال : والشَّمَا : الشمَع . ومش : أهمله الليث . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : الوَمْشَة : الخالُ الأبيض . وشم : روي عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه لَعَن الواشِمة والمسْتَوشِمة ، وبعضهم يرويه : ( المُؤتشِمة ) . قال أبو عُبيد : الوَشْمُ في اليد ، ذلك أنّ المرأة كانت تَغْرِزُ ظهر كفّها ومِعْصمها بإبرة أو بمِسلّة حتى تؤثر فيه ، ثم تحشوه بالكحل ، أو بالنَّؤُر فيخضرّ ، تفعل ذلك بدَاراتٍ ونقوش . يقال : وَشَمَتْ تَشِمُ وشْماً ، فهي واشِمَةٌ ، والأخرى موشومة ومُسْتَوشِمة ، وأنشد : كما وُشِمَ الرَّوَاهِشُ بالنَّؤُورِ والنَّؤُور : دُخَان الشّحْم . ابن شُمَيل : يقال : فلان أعظم في نَفْسه من المتَّشِمة ، وهذا مَثَل ، والمتّشمة امرأة وشمت اسْتَها ، ليكون أحسنَ لها . وقال الباهليّ : من أمثالهم : لَهُوَ أَخْيَلُ في نفسه من الواشمة . قلت : والمتّشمة في الأصل مُوتشمة ، وهو مثل المتّصل ، أصله ( موتصل ) ، فأدغمت الواو أو الهمزة في التاء وشدّدت . أبو عُبيد عن الأصمعيّ : أوْشَمَت السماء ، إذا بَدَا منها بَرق ، وأنشدنا : حَتى إذا ما أوشمَ الرواعدُ ومنه قيل : أوشَم النَّبْت ، إذا أبصَرْتَ أولَه . وقال الليث : أوشمت الأرض ، إذا ظهر شيء من نَبَاتها . أبو عُبيد ، عن الفرّاء : ما عصيتُك وَشْمة ، أي طرفَة عَيْن . وقال غيره : أوشم فلان في ذلك الأمر إيشاماً ، إذا نظر فيه ، وأوشمت الأعناب ، إذا لانتْ وطابَتْ . وقال ابن شُميل : الوُشُوم والوُسُوم : العلامات . شيم : أبو عُبيد ، عن أبي عُبيدة : شِمتُ السيفَ ، أغمدته ، وشِمْتُه سَلَلْته . قال شَمر : أبو عبيد في شِمْتُه ، بمعنى سَللْتُه . قال شَمر : ولا أعرفه أنا . وقال أبو حاتم في الأضداد : يقال : شامَ سَيفه ، إذا سلّه ، وشامه إذا أغمَدَه ، وأنشد قول الفرزدق في الشَّيْم بمعنى السلّ : إذا هي شِيمَتْ فالقوائم تحتها وإن لم تُشَمْ يوماً عَلَتْها القوائم قال : أراد سُلَّت ، والقوائم مَقَابضُ السيوف . ثعلب ، عن ابن الأعرابي : شام السيف : غَمَدَه ، وشامه ، جَرّدَه ، وشام البرقَ : نظر إليه ، وشام الرّجل يَشِيم شَيْماً وشُيُوماً ، إذا حَقَّقَ الحمْلَة في الحرب ، وشَامَ أبا عُمَير ، إذا نال من البِكْر مرادَه ، وشام يَشِيمُ ، إذا ظهرت بجلدته الرّقمة السوداء ، وشام يَشِيم إذا غبّر رجليه بالشِّيام ، وهو التراب ، وشام إذا دَخَلَ . وقال الليث : شِمْتُ البرق والسَّحاب ، إذا نظرت أين يَقْصِد وأين يمطر . وقال أبو زيد : شِمْ في الفرس ساقَك ، أي أركُلْها بساقك وأَمِرَّها . وقال أبو مالك : شِمْ ، أَدخِلْ ، وذلك إذا أَدخَلَ رجلَهُ في بطنها يضربُها وأشام في الشيء ، دخل فيه . أبو عبيد ، عن الكسائيّ : رجل مَشِيم ومَشْيُوم ومَشُوم ، من الشامَة . وقال الطِّرِمّاح : كم بها من مَكْوِ وَحْشِيةٍ قِيضَ من مُنْتَثِلٍ أو شِيَامِ قال أبو سعيد : سمعت أبا عمرو ينشده أو شَيَام يفتح الشين ، وقال : هي الأرض السهلة . قال أبو سعيد : وهو عندي ( شِيام ) بالكسر ، وهو الكِناس ، سُمِّي ( شِياماً ) لأن الوَحْش تنشام فيه ، أي تدخل . قال : والمُنْتَثِلُ : الذي كان اندَفَنَ ، فاحتاج الثَّورُ إلى انتثاله ، أي استخراج تُرابه ، والشِّيام ، الذي لم يندَفن ولا يحتاج إلى انتثاله ، فهو يَتْشام فيه ، كما يقال : لِباسٌ لا يُلْبس . قال : ويقال حَفَرَ فَشَيم ، وقال : الشَّيْم : كلّ أرض لم يُحْفَرْ فيها قبل ، فالحفْر على الحافر فيها أشَدُّ . وقال الطِّرِمّاح أيضاً ، يصف ثَوْراً : غَاصَ حَتَّى اشتباث من شَيَمِ الأرْض سَفَاةً من دوتها ثَأَدُهْ والمَشِيمَة هي للمرأة التي فيها الوَلَد ، والجميع مَشِم ومَشائم . قاله التَّوزيّ ، وأنشد لجرير : وذاك الفحلُ جاء بشرِّ نَجْلٍ خبيثاتِ المثَابِرِ والمَشِيم ثعلب ، عن ابن الأعْرابي ، يقال : لما يكون فيه الولد : المَشِيمة والكِيسُ والْحَوْرَان والقميص . وقال الليث : الأشْيَمُ من الدواب ومن كلُّ شيءَ : الذي به شامَة ، والشامَة علامة مخالِفَة لسائر اللَّون ، والأنثى شَيْمَاء . وقال أبو عُبَيدة : ممّا لا يقال له بَهِيم ولاشِيَةَ له : الأبرش ، والأشْيَم . قال : والأشْيَم أن تكون به شامَةٌ ، أو شامٌ في جَسَده . وقال ابنُ شُمَيْل : الشَّامة : شامةٌ تخالف لونَ الفرس على مكان يُكْرَه ، ربّما كانت في دَوَابِرها . أبو زيد : رجل أشيم بيِّن الشَّيَم ، للّذي به شامة ، ولم يعرف له فِعل . قال ابن الأعرابيّ : الشَّامة : النّاقة السوداء ، وجمعها شام ، والشِّيمُ : الإبل السُّود ، والحِضار البيض . وقال أبو ذؤيب : بنات المخاضِ شِيمُها وحِضَارُها ويُرْوَى : ( شُومها ) أي سُودُها وبيضها ، قال ذلك أبو عَمْرو . ابن الأعرابيّ : الشِّيام بالكسر : الفأر . والشِّيَام : التّراب . شأم : قال الليث : الشَّأم : أرض : سمِّيَتْ بها لأنها عن مَشْأمَة القبلة . ويقال : شأمْتُ القومَ ، أي يَسَرْتُهم . والمشْأَمَةُ من الشُّؤْم ، يقال : رجل مشئوم ، وقد شُئِمَ . ويقال : شَأَمَ فلانٌ أصحابَه ؛ إذا أصابَهُم شُئُوم من قِبلَه . ويقال : هذا طائر أشأم ، وطير أشأَم ، والجميع الأَشائم . وأنشد أبو عُبيدة : فإذا الأشائم كالأيا مِنِ والأيامِنُ كالأشَائمْ وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم أنَّه قال : العَرَبُ تقول : أَشأَمُ كُلِّ امرىء بين لحْيَيْه . قال : أشأَم ، في مَعْنى الشؤم ، يعني اللسان ، وأَنشد : فَتُنْتِجْ لكُمْ غِلْمَانَ أشْأَمَ كُلُّهُمْ كأحْمَرِ عادٍ ثم تُرْضِعْ فَتَفْطِم قال : ( غلمان أشأمَ ) ، أي غلمان شؤم . وقال ابن السِّكِّيت : يقال : يامِنْ بأصحابك أي خذْ بهم يَمْنَةً ، وشائِمْ بهم ، أي خُذْ بهم شَأْمَة ، أي ذات الشمال ، ولا يقال : تيامنْ بهم . ويقال : قعد فلان يَمْنَةً ، وقعد فلان شَأْمَةً . وتقول : قد يُمِن فلانٌ على قومه ، فهو ميمونٌ عليهم . وقد شُئِمَ عليهم فهو مَشْئوم عليهم ، بهمزة بعدها واو . وقوم مشائيم ، وقوم مَيَامِين ، وقد أشأم القوم ، إذا أتوا الشأم ، ورجل شآمٍ وتَهامٍ ، إذا نُسب إلى تهامة والشأم ، وكذلك رجل يمانٍ ، زادوا ألفاً وخفّفوا ياء النّسْبَة . وفي الحديث : ( إذا نشأَتْ بَحْرِيةً ثم تشاءَمتْ فتلك عينٌ عَذِيقة ) ، تشاءمتْ : أخذت نحو الشأم . قال : تشاءم الرجل ، إذا أخذ نحو الشأم ، وأشأم ، إذا أتى الشأم ، ويامَنَ القوم وأيمنوا ، إذا أتوا اليَمَن . ميش : قال اللّيث : الميْش : أن تمَيش المرأة القطنَ بيدها ، إذا أزبدته بعد الحلْج ، وأنشد : إليَّ سِرّاً فاطْرُفِي وَمِيشي قلت : المَيْش : خَلْط الشَّعر بالصوف ، كذلك فَسَّره الأصمعيّ وابن الأعرابيّ وغيرهما . ويقال : مَاشَ فلانٌ ، إذا خَلَطَ الصدق بالكذب . أبو عبيد عن الكسائيّ ، قال : إذَا أخْبر الرَّجُل ببعض الخبر ، وكتم بعضه قيل : مَذَع ، وماش يَمِيش . وقال النابغة : وَمَاشَ مِنْ رَهْطِ رِبِعِيّ وَحَجَّارِ ورَوَى ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : يقال : ماش يميش مَيْشاً ، إذا خَلَطَ اللَّبن الحلو بالحامض ، أو خَلَطَ الصُّوف بالوبرَ ، أو خَلَط الجِدَّ بالهزْل . قال : وماش كَرْمَه يَمُوشة مَوْشاً ، إذا طلب باقي قُطُوفه . قال : والماش قماش البيت ، وهي الأوقَابُ والأوغابَ والثَّوى . قلت : ومِنْ هذا قولهم : ( الماش خير من لاَش ) ، أي ما كان في البيت من قماش خير لا قيمةَ له ، خيرٌ من بيت فارغ لا شيء فيه ، مخفف ( لا شيء ) ؛ لازدواجه مع ( ماش ) . أبو عُبَيد عن أبي عمرو : مِشْتُ الناقة أَمِيشُها ، وهو أن تحلبَ نصفَ ما في ضَرْعِها ، فإذا جُزْتَ النِّصْف فليس بميْش . وقال اللَّيث : ماش المطر الأرض ، إذا سحاها . وأنشد : وقلتُ يوم المطر الميشِ أقاتلي جبيلة أم مُعيشي مشى : قال اللّيث : المِشْيَةُ : ضرب من المَشْي إذا مشى . قال : والمَشَاء ممدود ، وهو المَشُوْ والمَشِيُّ . يقال : شربت مَشُوّاً ومَشِيّاً وَمَشَاءً ، وهو استطلاق البُطْن ، والفعل استَمشى إذا شرب المَشيَّ ، والدواء يُمْشِيهِ . وقال ابن السكِّيت : يقال : شربت مَشُوّاً ومَشاءً ، وهو الدّواء الذي يسهل ، مثل : الحَسُوّ والحَسَاء ، قاله بفتح الميم ، وذكر المشيَّ أيضاً ، وهو صحيح . ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : مَشى الرجل يمشي ، إذا أنْجى ، داواؤه ، قال : ومشى يمشي بالنَّمائم . وقال الليث : المَشَاء ، ممدود : فِعل الماشية ، تقول : إنّ فلاناً لذو مَشاءٍ وماشية . وأمشى فلان ، كثرت ماشِيتُه ، وأنشد : وكلُّ فتىً وإن أمْشى فأثرَى ستخِلجُه عن الدّنيا المنونُ وقال الحُطيئة : فَيبْني مَجْدَهَا وَيُقيمُ فيها ويَمْشِي إنْ أُرِيد بِها المَشاءُ قال أبو الهَيْثَم : يمشي : يكثر يقال : مشت إبلُ بنِي فلان تمشي مَشاءً ، إذا كثرت والمشَاء : النَّماءِ ، ومنه قيل : الماشية . وقال غيره : كلّ مالٍ يكون سائمةً للنَّسل والقُنْية من إبل وبقر وشاءٍ ، فهي ماشية ، وأصل الشاء النّماءِ والكثرة والتناسل . وقال الراجز : الْعَنْزُ لاَ تَمْشِي مَعَ الْمَمَلَّعِ ابن السّكّيت : الماشية تكون من الإبل والغَنَم ، يقال : قد أمشى الرجل ، إذا كَثُرت ماشيتُه ، وقد مَشِيَت الماشية ، إذا كثرت أولادُها . وناقة ماشية : كثيرة الأولاد . ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : المَشاء الجَزَرُ الذي يؤكل ، وهو الإصطفلين . أبو زَيد : شَرِبتُ مَشيّاً ، فمشيْتُ عنه مَشياً كثيراً .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.826 harf
(باب الشين والهمزة وما يثلثهما) (شأت) الشين والهمزة والتاء. إنَّ الشئِيت من الأفراس: العَثُور. * كميتٌ لا أحَقُّ ولا شئِيتُ([1]) * (شأز) الشين والهمزة والزاء أُصَيْلٌ يدل على قلق وتَعَادٍ([2]) في مكان. من ذلك المكان الشّأْز، وهو الخشِن المتعادِي. قال رؤبة: * شأزٍ بمَنْ عَوَّه جدْبِ المنطَلَق([3]) * ويقال أشْأَزهُ([4]) الشيءُ، إِذا أقْلَقَه. (شأس) الشين والهمزة والسين، هو كالباب الذي قَبلَه،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR514 harf
ش أ م هو من أهل الشّأم ورجلٌ شآم وقد أشأم وتقول‏:‏ جمع بين المتفرق وقرن المشئـم بالمعـرق‏.‏ وقعـد شأمة‏:‏ يسرة‏.‏ والشأم عن مشأمة القبلة و ‏"‏ هم أصحاب المشأمة ‏"‏‏.‏ وشائم بأصحابك‏:‏ ياسر واعتمد على رجله الشؤمى‏:‏ اليسرى ومضـى علـى شؤمـي يديـه‏.‏ وشئـم فلـان وهـو مشئوم وأصابهم بالشؤم والمشأمة وجرى لهم الطائر الأشأم والطير الأشائم‏.‏ قال‏:‏ فإذا الأشائم كالأيا - من والأيامن كالأشائم وقال
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.199 harf
الشُّؤْمُ: خلافُ اليُمْنِ. ورجل مَشْؤُوم على قومه، والجمع مَشائِيمُ نادر، وحكمه السلامة؛ أَنشد سيبويه اللأَحْوص اليَرْبوعي: مَشائِينِ ليسوا مُصْلحين عَشيرةً، ولا ناعِبٍ إِلاَّ بشُؤْمٍ غُرابُها رَدَّ ناعباً على موضع مصلحين، وموضعه خفض بالباء أَي ليسوا بمصلحين لأَن قولك ليسوا مصلحين وليسوا بمصلحين معناهما واحد، وقد تَشاءمُوا به. وفي الحديث: إِن كان الشُّؤْم ففي ثلاث؛ معناه إِن كان فيما تكره عاقبته
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR472 harf
* ش أ م * * الشَأَمُ * بلاد يُذكر ويُؤنث ورجل * شَأْميُّ * و * شَآمٍ * على فعال و * شَآمِيُّ * أيضا حكاه سيبويه ولا تقل شَأْمٌ وما جاء في ضرورة الشعر فمحمول على أنه اقتصر من النسبة على ذكر البلد وامرأة * شَآميَّةٌ * و * شَآمِيةٌ * مخففة الياء و * المَشْأَمةُ * الميسرة و * الشُّؤْمُ * ضد اليمن يقال رجل * مَشْومٌ * و * مَشْئُومٌ * ويقال ما أشأم فلانا والعامة تقول ما أيشمه وقد * تَشَاءَمَ * به بالمد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.531 harf
| | ( *!الشَّأْم : بِلادٌ عن *!مَشْأَمة القِبْلة ، و ) | قد ( سُمِّيَتِ لذلِك ) أي : لأَنَّها عن | مَشْأَمة القِبْلة ، ( أو لأَنَّ قومًا من بَنِي | كَنْعان *!تَشاءَمُوا إِلَيْها أَي : تَياسَروا ، أو | سُمِّي بِسامِ بنِ نُوح فإِنَّه بالشِّين ) | المُعْجَمَة ( بالسُّرْيَانِيَّة ) ، ثم لَمَّا | أعرَبُوه أَعجَمُوا الشِّين ، وهذا | الوَجْه قد أَنْكَرَه كَثِيرٌ من مُحَقِّقِي | أَئِمَّة التَّوارِيخ ،
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.096 harf
Madde başı: شءمشَأَمَ شَأَمَ A ( n. ac. شَأْم 1 ) a. [ acc. or 'Ala ], Was unlucky; inauspicious for, brought evil upon. شَؤُمَ شَؤُمَ U ( n. ac. شَآمَة [ 22t ] ) a. [ 'Ala ], Brought ill-luck. شَأَّمَ شَأَّمَ II , a. Sent to Syria. شَاْءَمَ شَاْءَمَ III a. [ Bi ], placed himself on the left of. أَشْءَمَ أَشْءَمَ IV , a. Journeyed to Syria. تَشَاْءَمَ تَشَاْءَمَ VI a. [ Bi ], Deemed unlucky, augured
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok13.978 harf
Madde başı: شءمشءم شَأَمَ - يَشْأَمُ - مَشأَمَة شَأَمَ - يَشْأَمُ + كائن أو شيء + كائناً: ضد " يَمَنَه - يَمِينُه يَمْناً ويُمْناً، فهو مَيْمون ": يجعله مشؤوماً: ينحسه ويقلل في حظه من الخير والبركة مَشأَمَةْ: اسم فعل من على وزن " مَفْعَلة ": مصدر ميمي من " شَأَمَ - يَشْأَمُ ": اسم مكان منه: جهة النحس والشؤم وسوء الحظ وقلة الخير والبركة،: وهي الشمال الذي
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler3 mücavir (6 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صحب

    2 ortak ayet · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…

  2. كفر

    1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  3. أيي

    1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: الْمَشْأَمَةِ
  1. وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ

    UğursuzlukSolcular; o solcular ne bahtsızdırlar.

  2. وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ

    UğursuzlukSolcular; o solcular ne bahtsızdırlar.

  3. وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا هُمْ أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ

    UğursuzlukAyetlerimize küfredenler ise, solcuların kendileridir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشأم
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerشمل, نحس, طير
Zıt Kökيمن
Çekirdek Özet 1Doğuya yönelen birinin sol tarafında kalan yön, sol el veya sol taraf
Çekirdek Özet 2Hayrın, bereketin ve istikametin zıddı; bedbahtlık, uğursuzluk ve sol taraf ehli
Çekirdek Özet 3Yön tayininde sol kutup; ilahi hidayet ve bereket akışından mahrumiyet
Kritik Hata RiskiKökü ontolojik ve kaçınılmaz bir uğursuzluk veya büyüsel bir kader kabul ederek iradi sapmayı ve yöneliş hatasını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شأBelirme, yönelme, başlangıç hali veya durum kazanmaمÇekirdeğin işaret ettiği yönelme halini sol cihete, kuzey ufkuna ve bereketten yoksunluk konumuna bağlayarak sabit bir yön ve nitelik haline dönüştürmüştür; nitekim aynı çekirdeği paylaşan شأن kökünde durumun ve işin tezahürü varken, شأم kökünde bu durum sol tarafa ve uğursuz sayılan neticeye tahsis edilmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDişIsırma, keskinlik, ikiye ayrılma ve ayrışma hareketi
أÖküz başıGüç, öncülük, yönelim ve başlangıç ilkesi
مSuAkış, yayılma, kuşatıcılık ve toplanma
شأمDiş, öküz başı ve su imgelerinin birleşimiGücün ve hareketin ana eksenden ayrılarak (diş/kesilme) sol tarafa doğru yönelmesi (öküz başı) ve bu yönde toplanıp bir hal olarak çökmesi (su)

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGüneşe veya doğuya yönelindiğinde sol tarafta kalan yön; bedenin sol yanı ve bu doğrultuda Arabistan yarımadasının solunda/kuzeyinde kalan coğrafi bölge (eş-Şâm).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem Arap şiirinde sol taraftan uçan veya uğursuzluk getirdiğine inanılan kuşlar için kullanılır: عدِي بن خَرَشة الخَطْمي veya bir ensârîye nispet edilen beyitte sol cihet ve Şam diyarı kastedilerek şöyle denmiştir: أُمِّي شآمِيَةً إِذْ لا عَرَاقَ لنا / قوماً نودُّهُمُ إِذْ قومُنا شُوسُ
Erken Arapça kullanımYön tayininde sol tarafı tutmak (شأمت القوم: topluluğun soluna geçtim) ve sol taraftan gelen işaretleri tefeülün zıddı olan tatayyur/uğursuzluk sayma tabiri olarak kullanılmıştır: جرت لهم طير الأشائم

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde شأم kökü, ilksel oryantasyonda (yüzün doğan güneşe çevrildiği kadim yön bulma sisteminde) sol tarafı ve dolayısıyla kuzeyi ifade eden kök ailesiyle doğrudan bağlantılıdır. İbranicede sol taraf ve kuzey yönü için kullanılan שְׂמֹאל (śəmōl) ile Süryanicedeki ܣܸܡܵܠܵܐ (semmālā) kelimeleri, Arapçadaki شمل ve شأم biçimleriyle fonetik ve semantik bir akrabalık gösterir. Arapçada hemzeli شأم kökü, somut yön anlamının (sol/kuzey) yanında, kadim Sami algısında sol tarafın zayıflık, tehlike ve bereketsizlikle ilişkilendirilmesi sonucu soyut anlamda uğursuzluk ve talihsizlik (şü'm) manasını kazanmıştır. Güney Samicede ve kadim Arap lehçelerinde coğrafi olarak Mekke merkezli bakışta sol kolda kalan kuzey topraklarına eş-Şâm denmesi de bu kökene dayanır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane's Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönشأم - شؤمSol taraf (el-meş'eme) anlamından soyutlanarak kutsuzluk, bereketsizlik ve hayrın karşıtı olan şü'm kavramına evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שְׂמֹאל (śəmōl), Süryanice ܣܸܡܵܠܵܐ (semmālā)Kadim Sami yön tasavvurunda sol ve kuzey kavramının fonetik ve semantik ortaklığı mevcuttur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yön tasavvuruYüzün doğuya dönülmesiyle bedenin solunun kuzey, sağının güney olarak kodlanması ortak kadim modeldir.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شأمAnlamlıSol taraf, uğursuzlukSol taraf, kuzey ciheti ve bereket yoksunluğuHedef kök; Kur'an'da geçer
شمأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
أشمAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon
أمشAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon
مشأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon
مأشAnlamlıSıyırmak, temizlemekYağmurun toprağın yüzünü sıyırıp götürmesiKitābü'l-ʿAyn'da müsta'mel; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شأمMerkezSol taraf ve bereketsizlikSol ciheti ve ilahi feyizden mahrum kalma durumunu ifade ederMaddi ve manevi sol taraf ehli
شملKomşuSol taraf ve kuşatmaشمل yön ve kapsama bildirirken, شأم doğrudan bereketsizlik ve bedbahtlık manasına bürünürYön ve kuşatma boyutu baskındır
نحسKomşuUğursuzluk ve sıkıntıنحس zaman ve şartların sertliğini ve darlığını, شأم ise konumun bereketsizliğini bildirirŞiddetli sıkıntı ve tozutma
طيرKomşuUğursuz sayma (tatayyur)طير psikolojik bir zan ve alamet arama fiili iken, شأم ortaya çıkan olumsuz neticedirKuşun uçuşundan kötü anlam çıkarma
يمنZıtSağ taraf ve bereketيمن sağ ciheti, feyzi, emniyeti ve ilahi lütfa mazhar olmayı ifade ederشأم kökünün her boyutta tam zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشأمSol cihet, bedbahtlıkYön olarak sol ve ahlaki/ontolojik mahrumiyetKesin
LatinceSinisterSol taraf, uğursuzHem fiziksel sol yönü hem de meşum ve talihsiz olmayı karşılarGüçlü
İngilizceSinister, ill-omened, inauspiciousUğursuz, hayırsız, solAhlaki kötülükten ziyade hayırsız akıbet ve bereketsizlik yönünü vurgularGüçlü
AlmancaUnheilvoll, linkischUğursuz, felaketli, sol yönlüYıkıcı sonuç ve olumsuz kutup anlamını karşılarGüçlü
FransızcaSinistre, néfasteMeşum, uğursuzSol anlam kökünden gelip felaket çağrışımını barındırırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
el-Meş'eme (المشأمة)Sol taraf, inkarcıların konumuAhirette amel defterini solundan alanlar ve cehennem ehli bağlamında (Vâkıa 56:9, Vâkıa 56:41)
Ashâbü'l-Meş'eme (أصحاب المشأمة)Bedbahtlar, hayırdan mahrum olanlarAyetleri inkar eden ve nefislerine haksızlık eden helak ehli bağlamında (Beled 90:19)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEşkiya ve said kavramlarıİnsanın ezelden meşum olup olmadığı; kaderde bedbahtlığın ilahi ilim ve iradeyle ilişkisiİlahi lütuftan mahrumiyet ve helak hali
FıkıhTatayyur ve uğursuzluk inancıCahiliye adeti olan eşyada ve zamanda uğursuzluk görme (teşa'üm) inancının yasaklanmasıBatıl inançların hukuki ve itikadi reddi
TefsirAshâbü'l-meş'eme tamlamasıAmel defterlerinin soldan verilmesi veya sol tarafa sevk edilme keyfiyetiMahşer günü hesap ve ayrışma sahneleri
HadisŞü'm rivayetleriBazı varlıklarda (ev, at, kadın) uğursuzluk olabileceğine dair rivayetlerin teviliUğursuzluğun varlığın zatında değil uyumsuzlukta aranması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret ve hesapSol kutup (küfür ve hüsran)İnkarcıların nihai akıbetini tayinHakikate sırt çevirenlerin mahrumiyetini gösterirKesin
İlmiYön ve koordinat sistemiSol referans aksıCoğrafi ve uzamsal belirlemeDoğu eksenli yön tayininde sol kutbu temsil ederGüçlü
SiyasiHukuk ve meşruiyet dışılıkHaktan sapan muhalefetDüzenin ifsadı ve sapmaAdalet ve meşruiyet ekseninden kopuşu simgelerMuhtemel
İktisadiVerimsizlik ve iflasZarar ve bereketsizlikSermaye ve emeğin telef oluşuBereketin ve üretimin tam zıddı olan hüsran halidirMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerNegatif yönelim ve skaler azalmaKartezyen veya vektörel düzlemde referans noktasının soluna düşen ve değeri eksilten yönelimGüçlü
Beşeri bilimlerMarjinalleşme ve anomiToplumsal meşruiyet ve normatif merkezden kopup işlevsiz ve dışlanmış alana kaymaMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca büyüsel, kaçınılmaz ve irade dışı bir uğursuzluk (kara talih) olarak anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın kendi inkârı ve amelleri sebebiyle ilahi rahmetin ve meymenetin zıddı olan meş'eme tarafına savrulması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKötülüğü ve hüsranı eşyanın veya kaderin kör bir cilvesi sayarak insanın ahlaki sorumluluğunu göz ardı etmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin insanlığı iki ana kutba (meymene ve meş'eme) ayırdığı sahnelerde, bâtılın ve hüsranın ontolojik değil ahlaki ve istikametsel bir kopuş olduğunu anlamayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vâkıa suresindeki mahşer tasnifinde ve Beled suresindeki sarp yokuşu aşamayanların akıbetini bildiren ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Cahiliye dönemindeki tabiatta veya nesnelerde bağımsız bir uğursuzluk gücü bulunduğu zannını yıkarak, uğursuzluğu ilahi hakikatten yüz çevirmenin tabii sonucu kılar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüz doğuya çevrildiğinde sol kolda kalan yön, sol el ve kuzey coğrafyası.
  • Soyut anlamİlahi bereketten, selametten ve hidayetten mahrum kalarak hüsran ve bedbahtlık kutbuna dahil olma hali.
  • Sistematik karşılıkİki kutuplu ahiret ve ahlak tasnifinde negatif, verimsiz ve helake giden sol kutup.
  • LaTeX modeliV⃗net=D⃗0−R⃗  ⟹  lim⁡t→∞Φ(V⃗net)=−∞
  • LaTeX açıklamasıFormülde D⃗0 fıtrî istikameti, R⃗ ise haktan ve rahmetten sapmayı temsil eder. Bu iki vektörün farkı olan net yönelim V⃗net, sol kutba doğru negatif bir yöneliş üretir. Zaman t sonsuza (ahirete) uzandığında bereketi ve ilahi lütfu gösteren Φ potansiyel fonksiyonu eksi sonsuza ıraksayarak tam bir mahrumiyet ve hüsran halini (el-meş'eme) neticelendirir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش