شرذم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-ر-ذ1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.شرذمقلللَشِرْذِمَةٌ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

شرذم

ش - ر - ذ

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

“Şerit” bir deriden kesilmiş ince uzun parçadır. Şirdime veya şirzime topluluktan kopan küçük topluluk demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Şerit” bir deriden kesilmiş ince uzun parçadır. Şirdime veya şirzime topluluktan kopan küçük topluluk demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR361 harf
الشين والذال ش ن ذ ر، ش ب ر ذ، ش ر ذ م مستعملات شنذر: رجلٌ شِنذيرةٌ وشنظِيرةٌ وشنفيرةٌ. إذا كان سيء الخلق. شبرذ: الشَّبرذاةُ: الناقةُ النّاجيةُ السَّريعة. شرذم: الشَّرذمةُ: القطعة من السَّفرجلة ونحوها. والشِّرذمة: الجماعة القليلة، قال تعالى: "إن هؤلاء لشِرذمةٌ قليلون" وثيابٌ شراذم، أي: أخلاق متقطعة، قال: جاء الشِّتاء وقميصي أخلاق شراذم يضحك مني التَّواق
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR78 harf
الشِرْذِمَةُ: الطائفة من الناس، والقِطعة من الشيءِ. وثوبٌ شَرادِمُ، أي قِطَعٌ.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR682 harf
الشِّرْذِمةُ: القِطْعة من الشيء، والجمع شَراذِمُ؛ قال ساعدة بن جؤية: فَخَرَّتْ وأَلْقَتْ كلَّ نَعْلٍ شَراذِماً، يَلُوحُ بضاحي الجِلْدِ منها حُدُورُها الليث: الشِّرْذِمةُ القطعة من السَّفَرْجَلة ونحوها؛ وأَنشد: يُنَفِّرُ النِّيبَ عنها بَيْنَ أَسْوُقِها، لم يَبْقَ من شَرِّها إِلاَّ شَراذِيمُ والشِّرْذِمةُ: القليل من الناس، وقيل: الجماعةُ من الناس القليلة. والشِّرْذمة في كلام العرب: القليلُ. وفي
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR61 harf
* ش ر ذ م * * الشَرْذِمةُ * الطائفة من الناس والقطعة من الشيء
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR835 harf
| | ( الشِّرْذِمَةُ بالكَسْر : القَلِيلُ من | النّاس ) . وقيل : الجَماعةُ القَلِيلَة | منهم . وفي التَّنْزِيل العَزِيز : ! 2 < إن هؤلاء لشرذمة قليلون > 2 ! ، وحَكَى | الوَزِيرُ عَن أَبِي عَمْرو بالدَّال | المُهْمَلَة ، وقد تَقَدَّم . | | ( و ) قال اللَّيْثُ : الشِّرْذِمَةُ : ( القِطْعَة | من السَّفْرْجَلة وغَيْرها ج : شَراذِمُ | وشَراذِيمُ ) ، قال ساعِدَةُ بنُ جُؤَيَّة | % ( فَخَرَّتْ وَأَلْقَتْ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR509 harf
شِرْذِمَةٌ شِرْذِمَةٌ ذ A party, or company, (طَائِفَةٌ,) of men, or people: (S:) or a small company: (TA:) or a small number of men, or people: (K:) and so شِرْدِمَةٌ, with the unpointed د, on the authority of AA: (IB, TA:) the former occurring in the Kur xxvi. 54. (TA.) ― -b2- A piece, or portion, (S, K,) of a thing, (S,) of a quince &c.: pl. شَرَاذِمُ and شَرَاذِيمُ. (K.) ― -b3- [Hence,]
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR99 harf
شَرْذَمَ شَرْذَمَ شِرْذِمَة 53t , ( pl. مَشَاْرِذُ 44 , مَشَاْرِيْذُ 65 ), a. Troop, band of men.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR2.807 harf
شرذم شَرْذَمَ - يُشرْذِمُ - شِرْذِمَة شَرْذَمَ - يُشرْذِمُ + كائن + أشياء: يضمها ويجعلها حزماً أو أضغاثاً صغيرةً متفرقةً شِرْذِمَة: اسم مفعول للمرة صفة مشبهة من " شَرْذَمَ - يُشرْذِمُ ": جمع قليل من الكائنات منقطع لا يتصل بأي جمع آخر واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ" التجميع على شكل جماعات صغيرة تتحرك معاً"،وهي: زَمَرَ - يَزْمُرُ، فَاجَ -
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قلل

    1 ortak ayet · Az

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: لَشِرْذِمَةٌ
  1. إِنَّ هَؤُلَاءِ لَشِرْذِمَةٌ قَلِيلُونَ

    Küçük toplulukŞüphesiz ki bunlar; döküntü azınlıklarıdır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشرذم
YapıDörtlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerطائفة, عصبة, رهط
Zıt Kökجمع
Çekirdek Özet 1Bir bütünden koparak ufalanmış, yırtılmış parça; paçavra veya dilim
Çekirdek Özet 2Ana gövdeden ayrılmış, dağınık, güçsüz ve sayıca önemsiz görülen azınlık zümre
Çekirdek Özet 3Muktedir iktidar algısında muhalif veya ayrılan kitleyi değersizleştirme ve meşruiyetini kırma söylemi
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca nötr bir «küçük topluluk» sayıp taşıdığı aşağılama, parçalanmışlık ve kopukluk tonunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شرYarmak, kesmek, ayırmak ve dağıtmak; شرح, شرد, شرط, شرم ve شري köklerinde görüldüğü üzere bütünden bir parçayı çekip ayırma veya yayma hareketiذDağılma ve kopma eylemine süreklilik ve uçlara doğru dağılma boyutu eklenerek parçanın ufalanıp ana gövdeden büsbütün kopması sağlanmıştır
شرذBütünden kopup saçılmış küçük kırıntı ve paçavra haliمToplama ve cem edici harf eklenerek ufalanmış ve kopmuş parçalardan oluşan derme çatma bir küme veya topluluk anlamı somutlaştırılmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDiş; ısırma, parçalama, keskinlikBütünün diş darbeleriyle kesilmesi, bölünmesi ve parçalara ayrılması
رİnsan başı; baş, ilk, üstAyrışmanın belirgin bir hareketle öne çıkması ve müstakil bir hat tutması
ذKapı; geçiş, akış, aralıktan sızma (ikiz harfi د imgesinden türetme olup peltek sesle dağılma nüansı kazanmıştır)Kopan parçaların açık bir aralıktan dışarıya savrulması, dökülmesi ve saçılması
مSu; akış, toplanma, kütleSaçılmış ve ufalanmış bu döküntü parçaların bir araya gelerek eğreti bir küme teşkil etmesi
شرذمParçalanarak ana gövdeden dışarı dökülen kırıntıların bir araya gelmesiBütünden zorla veya koparak ayrılmış, kendi içinde yeknesaklığı olmayan, paçavra misali döküntü bir azınlığın belirmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir bütünden kesilip koparılmış küçük parça, paçavra haline gelmiş yırtık kumaş döküntüsü veya ayvanın kesilmiş ince dilimi
Cahiliye şiiri kullanımıSâide b. Cüeyye el-Hüzelî bir şiirinde parçalanıp yırtılmış ayakkabı döküntülerini bu kökle tasvir eder: فَخَرَّتْ وأَلْقَتْ كلَّ نَعْلٍ شَراذِماً، / يَلُوحُ بضاحي الجِلْدِ منها حُدُورُها
Erken Arapça kullanımİbn Berrî'nin naklettiği erken dönem recez beytinde lime lime olmuş eski elbise parçaları için kullanılır: جاء الشِّتاءُ وقَمِيصي أَخْلاقْ / شَراذِمٌ يَضْحَكُ مني التَّوَّاقْ

Kaynak Lisânü'l-Arab, Kitâbü'l-ʿAyn, Şerhu Eş'âri'l-Hüzeyliyyîn.

Sami etimolojik katman

Arapça شرذم kökü, dört harfli genişlemiş bir yapı olup köken bakımından ikili شر tabanının fonetik ve anlamsal bir türevidir. Genel Sami dillerinde kesme, yarma, ayırma ve dağıtma anlamı taşıyan köklerle doğrudan akrabadır. İbranicede kürk veya kumaşın yırtılması, parçalanması anlamındaki benzer kökler ile Süryanicede dağılma ve ayrılma bildiren formlar bu anlamsal çekirdeği destekler. Arapçada kök, sonuna eklenen eklerle bünyevî bir dörtlüye dönüşmüş; kumaşın lime lime olması, derinin parçalanması ve bir meyvenin dilimlenmesi gibi somut bedevî hayat tecrübelerinden hareketle mecazen ana gruptan kopmuş, dağınık ve ciddiye alınmaz insan fırkaları için kullanılmaya başlanmıştır. Dört harfli bu yapının müstakil Sami ortak mirası olmaktan ziyade, Güney Sami / Arapça iç gelişiminde ikili çekirdeğe yapılan morfolojik genişletmeyle teşekkül ettiği kabul edilir.

Güven Muhtemel

Kaynak Lisânü'l-Arab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönشر çekirdeğinden türetilmiş dörtlü genişlemeYarmak, kesmek ve ufalamak anlamındaki köke peltek zel ve mim eklenerek kopmuş döküntülerin derme çatma kümesi manası inşa edilmiştirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı ve Kuzeybatı Sami dillerindeki kesme ve ayrılma kökleriyle kök-çekirdek yakınlığıİbranice ve Ârâmîcede parçalanma ve yırtılma bildiren ilksel köklerle anlamsal paralellik taşır ancak dörtlü form Arapçaya özgüdürMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışındaki Afro-Asyatik kollarda güvenilir bir dörtlü eşdeğer tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Lisânü'l-Arab, Tâcü'l-Arûs, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شرذمAnlamlıBir şeyden kopup ayrılan küçük parça, paçavra, döküntü azınlıkAna gövdeden ayrılmış, güçsüz ve lime lime olmuş topluluk veya nesne parçasıHedef köktür; Kur'an'da tekil isim formunda geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شرذمMerkezParçalanmış döküntü azınlıkAna bütünden kopmuş, dağılmış, lime lime olmuş ve hasmı tarafından hor görülen küçük toplulukSayıca azlığın yanında dağınıklık, güçsüzlük ve paçavralaşmışlık çağrışımı taşır
طائفةKomşuBir bütünden ayrılan kısımBelirli bir vasıf veya eylem etrafında öne çıkan, sayıca az veya çok olabilen zümreAşağılama kastı olmaksızın bütünden ayrılan veya dolaşan fırkayı anlatır
عصبةKomşuDayanışma halindeki kümeBirbirine sımsıkı bağlı, güç ve kuvvet oluşturan kenetlenmiş toplulukBirlik ve güç eksenlidir; شرذم kökünün zıddına dağılmışlığı değil dayanışmayı imler
رهطKomşuKüçük insan grubuSayıları on kişiyi aşmayan, genelde aynı kabileye mensup dar klikSayısal darlık bildirir ancak kumaş yırtığı gibi döküntü ve kopukluk manası barındırmaz
جمعZıtBir araya gelmiş bütün kitleAyrışmamış, derlenip toparlanmış, yekvücut olmuş büyük toplulukDağılmanın, lime lime olmanın ve döküntü haline gelmenin mutlak zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشرذمLime lime parça, döküntü azınlıkBütünden kopup saçılmış, sayıca ve güççe önemsiz sayılan grupKesin
LatinceFactio, quisquiliae, fragmentumAyrılıkçı grup, döküntü, kırıntıFactio hizipleşmeyi, quisquiliae toplumun süprüntü veya döküntü sayılan kesimini karşılarGüçlü
İngilizceSplinter group, ragtag band, remnantKopuk azınlık, derme çatma güruh, kalıntıRagtag derme çatma ve paçavra döküntüsü halini, splinter group ana gövdeden kopuşu verirGüçlü
AlmancaSplittergruppe, HäufleinKopmuş küçük fırka, döküntü toplulukSplitter kırılıp kopan parçayı, Häuflein güçsüz küçük kümeyi ifade ederGüçlü
FransızcaBande dérisoire, groupusculeÖnemsiz azınlık, cılız fırkaBütünden kopan ve siyaseten ciddiye alınmak istenmeyen marjinal grubu anlatırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İsim (شِرْذِمَة)Firavun'un gözünde İsrâiloğullarını aşağılama ve meşruiyetlerini yok sayma sıfatıSiyasi istibdadın, hak arayan ve göç eden mazlum bir topluluğu güçsüz, dağınık ve sayıca önemsiz döküntüler olarak nitelemesi (Şuarâ 26:54)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve ilahi yardımın tecellisiSayıca ve teçhizatça güçsüz görülen bir zümrenin devasa bir imparatorluğu mağlup etmesindeki ilahi iradeZâhirî güç azlığına rağmen hakikatin sayısal üstünlüğe mahkûm olmadığı fikri
FıkıhVeri bulunamadıFıkhî hüküm ve terim dağarcığında doğrudan bir ıstılah oluşturmamıştırVeri bulunamadı
TefsirFiravun'un propaganda dili ve psikolojik savaş analiziFiravun'un kendi halkının korkusunu yatıştırmak ve İsrâiloğullarını küçümsemek için kullandığı retorikKelimenin paçavra ve döküntü kök anlamına dikkat çekilerek siyasi aşağılama boyutu öne çıkarılır
HadisAhir zaman fitneleri ve fırkalaşma tasvirleriRivayetlerde ana gövdeden kopan, sayıca az ve dağınık zararlı hizipleri niteleme bağlamıAna cemaatten kopup ufalanan ve ciddiyeti olmayan marjinal fırkalar

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHak-batıl mücadelesinde zâhirî güç algısıMustaz'af azınlıkİmtihan ve ilahi takdirHakkı temsil edenlerin başlangıçta egemen güçlerce döküntü ve önemsiz bir azınlık olarak yaftalanmasıGüçlü
İlmiSosyolojik zümre ve grup dinamikleriMarjinalize edilmiş grupToplumsal yabancılaşmaAna toplum bünyesinden tecrit edilmiş, kendi içine kapalı ve zayıf bırakılmış döküntü kitleMuhtemel
SiyasiOtoriter rejimlerin muhalefeti yaftalama retoriğiGayrimeşru döküntü hizipTahkir ve tehdit algısını kırmaMuktedirin, tabanını konsolide etmek için muhalif kitleyi sayıca ve nitelikçe paçavra ilan etmesiKesin
İktisadiÜretimden ve sermaye mülkiyetinden dışlanmış sınıfMülksüzleştirilmiş kitleUcuz işgücü veya dışlanmışlıkEkonomik pastadan pay alamayan, üretimin kıyısına itilmiş marjinalleşmiş azınlıkMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSüreksiz kırıntı veya ihmal edilebilir artık (epsilon büyüklüğü)Bir katı kütleden ufalanarak ayrılan ve sistemin ana kütlesi yanında dinamik etkisi sıfıra yakın varsayılan saçılmış parçacıklarGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojik marjinalleşme ve siyasi değersizleştirmeİktidar seçkinlerinin, tehdit olarak algıladıkları ayrılıkçı veya muhalif hareketleri halk nezdinde küçük düşürmek için başvurdukları etiketleme mekanizmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece tarafsız bir sayı azlığı («küçük bir grup») olarak tercüme edip bırakmak
Kur'an içi daha geniş anlamKelimenin kökündeki paçavra, döküntü, lime lime olmuş kumaş ve ayrılmış kırıntı metaforunu; yani zalim bir iktidarın kibrini yansıtan ideolojik aşağılama tonunu kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataFiravun'un içine düştüğü derin korkuyu gizlemek amacıyla başvurduğu psikolojik harbi ve mazlumları nesneleştirme siyasetini fark edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Otoriter iktidarların hak arayan kitleleri nasıl tanımladığını, dili bir tahakküm ve aşağılama aracı olarak nasıl kurguladığını tek bir kelimeyle deşifre eder
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Firavun ile Hz. Mûsâ arasındaki mücadeleyi ve İsrâiloğullarının Mısır'dan çıkış sürecini anlatan kıssa ayetlerinde (Şuarâ Suresi)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin veya meşruiyetin çoğunlukta veya iktidarın tanımlama tekelinde olduğu yanılgısını giderir; iktidarın «döküntü» dediğinin Allah katında seçilmiş olabileceğini gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kumaşın yırtılıp lime lime olması, derinin veya meyvenin kesilip küçük parçalara ve paçavralara ayrılmasıdır.
  • Soyut anlamBir ana kütleden koparak ayrılan, bütünlüğünü ve gücünü yitirmiş, dışarıdan bakıldığında önemsiz ve döküntü görülen azınlık kümesidir.
  • Sistematik karşılıkOtoriter rejimlerin kendi meşruiyet tekellerini korumak adına muhalif veya ayrılan kitleleri gayrimeşru, güçsüz ve paçavralaşmış ilan etme retoriğidir.
  • LaTeX modeliM≫S  ⟹  lim⁡∣S∣→0∣S∣∣M∣=0∧Φ(S)=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde M ana hâkim kitleyi veya imparatorluk gövdesini, S bu kütleden kopan ve hor görülen azınlığı (شرذم) temsil eder. ∣S∣≪∣M∣ bağıntısı niceliksel eziciliği gösterirken, oranın sıfıra yaklaşması kütlenin iktidar gözündeki sayısal önemsizliğini modeller. Φ fonksiyonu ise iktidarın kitleye atfettiği değer ve meşruiyet fonksiyonudur; iktidar algısında kopan zümrenin değeri boş kümeye (∅) eşitlenerek tahkir ve tezyif tamamlanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش