شكو
ش - ك - و
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 3 sîga
- 6 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Abajur gibi
Notlarım
Sözlükler(6)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.864 harfالكاف والشين و"وايء" معهما
ك و ش، ش ك و، ش و ك، و ش ك ، ك ش ي، ك ش أ مستعملات كوش: الكَوْشُ: رأس الكَوْشلَة.
شكو: الشَّكْوَى: الاشتكاء تقول: شكا يشكو شكاة. ويستعمل الاشتكاء في الموجدة والمرض. هو شاك: مريض، وقد تَشَكَّى واشْتَكَى.
وشكا إلي فلان فلاناً، فأَشْكَيْته، أي: أخذت ما يرضاه.
والشَّكْوُ: المرض نفسه، قال:
أخ إن تَشَكَّى من أذى كنت طـبـه وإن كان ذاك الشَّكْوُ بي فأخي طبي
والشَّكْوَةُ:
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR5.286 harf(باب الشين والكاف وما يثلثهما)
(شكل) الشين والكاف واللام مُعظمُ بابِهِ المُماثَلة. تقول: هذا شَِكل هذا، أي مِثله. ومن ذلك يقال أمرٌ مُشْكِل، كما يقال أمر مُشْتبِه، أي هذا شابَهَ هذا، وهذا دخل في شِكل هذا، ثم يُحمل على ذلك، فيقال: شَكَلتُ الدّابةَ بِشكالِهِ، وذلك أنَّه يجمع بين إحدى قوائمهِ وشِكْلٍ لها. وكذلك دابّة بها شِكال، إذا كان إحدى يديه وإحدى رجليه مُحَجَّلا. وهو ذاك القياس؛ لأنَّ البياض
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR680 harfش ك و
شكـوت إليـه واشتكيـت وتشكيت وبلغته شكايتي وشكواي وشكوتي وشكاتي.
وما شكيتك: مم تشكو فتقول: شكيتي مرض أو غم وهي كالرمية اسم للمشكو كما أنها اسم للمرميّ ويقال: أشكاني فشكوتـه وشكوتـه فأشكانـي الـأول حمـل علـى الشكايـة وإلجـاء إليهـا والثاني إزالة لها.
قال جرير: أشكـو إليـك فأشكني ذرية لا يشبعون وأمهم لا تشعب وقال آخر: تمد بالأعناق أو تثنيهـا وتشتكي لو أننا نشكيها ونحوه أطلبته
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR13.862 harfشكو and شكى
شَكَا
1 شَكَا ذ , (K,) first pers. شَكَوْتُ, (S, Msb,) of which شَكَيْتُ is a dial. var., (K in art. شكى,) aor. ١َ٢ُ٣َ , (S, Msb,) [and of the latter ١َ٢ِ٣َ ,] inf. n. شَكْوٌ, (S, Msb,) or شَكْوَى, (K,) or this is a simple subst., (S, Msb,) also pronounced شَكْوًى, (K,) and شِكَايَةٌ, (S, K,) with kesr, (K,) in which the ى is [said to be] substituted for و because most inf. ns. of
شكو and شكى
شَكَا 1 شَكَا ذ , (K,) first pers. شَكَوْتُ, (S, Msb,) of which شَكَيْتُ is a dial. var., (K in art. شكى,) aor. ١َ٢ُ٣َ , (S, Msb,) [and of the latter ١َ٢ِ٣َ ,] inf. n. شَكْوٌ, (S, Msb,) or شَكْوَى, (K,) or this is a simple subst., (S, Msb,) also pronounced شَكْوًى, (K,) and شِكَايَةٌ, (S, K,) with kesr, (K,) in which the ى is [said to be] substituted for و because most inf. ns. of the measure فِعَالَةٌ of verbs ending with an infirm radical letter are of verbs of which that letter is ى, (TA,) or this also is a simple subst., (Msb,) and شَكَاةٌ, (S, K,) or this too is a simple subst., (Msb,) and شَكَاوَةٌ, (K,) and شَكِيَّةٌ, (S, K,) is a trans. verb; (S, Msb, K;) and ↓ اشتكى signifies the same; (S, K;) as also ↓ تشكّى: (K:) one says, شَكَا أَمْرَهُ اـِلَى اللّٰهِ and ↓ اشتكى [i. e. اشتكى أَمْرَهُ], and ↓ تشكّى [i. e. تشكّى أَمْرَهُ], (K, TA,) meaning [He complained of his case to God; or] he told to God the weakness of his condition: (TA:) and شَكَوْتُ فُلَانًا and ↓ اِشْتَكَيْتُهُ [I complained to such a one of his conduct to me]; (S;) [or] شَكَا فُلَانًا means he told such a one of his evil conduct to him: (TA:) and شَكَا فُلَانًا اـِلَى فُلَانٍ He complained of such a one to such a one: (MA:) [and شَكَوْتُ اـِلَيْهِ كَذَا I complained to him of such a thing:] see 4: and [in like manner] اـِلَيْهِ كَذَا ↓ اشتكى He complained to him of such a thing: (MA:) and مِنْهُ ↓ اِشْتَكَيْتُ [I complained of him, or it; like شَكَوْتُهُ]: (Msb:) Er-Rلghib says, الشِكَايَةُ is The showing, or revealing, of grief, or sorrow; whence the saying in the Kur [xii. 86], اـِنَّمَا أَشْكُو بَثِّى وَحُزْنِى اـِلَى اللّٰهِ [I only show my grief and my lamentation to God]; and in the same [lviii. 1], اـِلَى اللّٰهِ ↓ وَتَشْتَكِى [And showeth her grief, or sorrow, to God]; the primary signification of الشَّكْوُ being the opening of the small skin for water or milk called شَكْوَة, and showing what is in it; so that it is as though originally metaphorical [though what is termed حَقِيقَةٌ عُرْفِيَّةٌ (expl. in art. حق)]; like the phrases بَثَثْتُ لَهُ مَا فِى وِعَائِى and نَفَضْتُ لَهُ مَا فِى جِرَابِى, meaning “ I showed him what was in my heart. ” (TA.) ― -b2- شَكَا is also said of a camel as meaning He stretched out his neck, and made much moaning, or prolonged utterance of a complaining voice, being fatigued by journeying. (TA.) ― -b3- And شَكَاهُ, (MA, K, TA,) inf. n. شَكْوٌ and شَكَاةٌ and شَكْوَى, (MA, TA,) is said in relation to a disease, or sickness; (MA, K, TA;) meaning He (a diseased, or sick, person) complained of it, namely, his disease, or sickness; (MA; [accord. to the TK, followed in this case, as in many others, by Freytag, it means it (i. e. disease, or sickness,) afflicted him; which I think to be indubitably a mistake;]) and ↓ تشكّى and ↓ اشتكى signify the same [as شَكَا مَرَضَهُ he complained of his disease, or sickness]: (TA:) [or] these two verbs (تشكّى and اشتكى) signify [or signify also] he was, or became, diseased, or sick. (TA in additions at the end of this art.) One says also, ↓ اشتكى عُضْوًا مِنْ أَعْضَائِهِ and ↓ تشكّى, both meaning the same [i. e., originally, He complained of a pain, or disease, in some one of his members; but generally meaning he had a complaint of, or a pain or a disease in, some one of his members; and شَكَا عُضْوًا not unfrequently occurs used in the same sense]: (S:) [thus one often says of a brute; for ex.,] As says, in explaining القُلَابُ as meaning “ a certain disease that attacks the camel, ” مِنْهُ قَلْبَهُ ↓ يَشْتَكِى [he has a pain in consequence thereof in his heart; in which قَلْبَهُ, though determinate, may be considered as an explicative, like بَطْنَهُ in the phrase أَلِمَ بَطْنَهُ, q. v.]. (S in art. قلب.) ― -b4- One says also, هُوَ يُشْكَى بِكَذَا, meaning He is accused, or suspected, of such a thing; syn. يُتَّهَمُ بِهِ: (K: [there mentioned as though it were from أُشْكِىَ, and held to be so by the author of the TK; but it is from شُكِىَ; as though meaning he is complained of by reason of such a thing:]) mentioned by Yaakoob, in the “ Alfلdh. ” (TA.) -A2- شكى فُلَانٌ [thus in my original, app. شَكَا or شَكَى,] is mentioned by Az as meaning The nails of such a one became split in several, or many, places. (TA.)
شَكَّتِ النِّسَآءُ 2 شَكَّتِ النِّسَآءُ ذ , inf. n. تَشْكِيَةٌ; and ↓ اشتكت; and ↓ تشكّت; (K;) or, accord. to Th, only this last; (TA;) The women took for themselves, or made, a شَكْوَة [q. v.] for the churning of milk; (K, TA;) because it was little in quantity; the شكوة being small, so that only a small quantity can be churned in it: (TA:) or, as in the T, شكّى and ↓ تشكّى he took for himself, or made, a شَكْوَة: (TA:) [or] so ↓ اشتكى: (S:) and so ↓ اشكى. (IKtt, TA.) -A2- شَكَّى شَاكِيَهُ, inf. n. تَشْكِيَةٌ, expl. in the K as meaning كَفَّ عَنْهُ and طَيَّبَ نَفْسَهُ, is a foul mistranscription: correctly, سَلَّى شَاكِيَهُ, meaning “ He comforted his complainer, and consoled him for that which had befallen him; ” as in the Tekmileh. (TA.)
شاكاهُ 3 شاكاهُ ذ , inf. n. مُشَاكَاةٌ, He complained of him, i. q. شَكَاهُ: or he told of his deceit, guile, or circumvention, and his vices, or faults. (TA.)
اشكاهُ 4 اشكاهُ ذ [He made him, or caused him, to complain;] he did to him that which made him, or caused him, to have need to complain of him. (S, Msb.) He increased his annoyance and complaining. (Az, K, TA.) ― -b2- And He removed, or did away with, his complaint; or made his complaint to cease; (S, * Mgh, Msb, K;) he caused him to be pleased or contented [and so relieved him from his complaint]; syn. أَعْتَبَهُ مِنْ شَكْوَاهُ; (S, and Har p. 337;) i. e. أَرْضَاهُ; (Har ibid.;) and he desisted from that of which he complained: (S, * Msb:) thus it has two contr. significations. (S, K.) Hence the saying, (Mgh, Msb, TA,) in a trad., (TA,) اـِلَى رَسُولِ اللّٰهِ حَرَّ الرَّمْضَآءِ ↓ شَكَوْنَا فِى صِيَامِنَا فَلَمْ يُشْكِنَا [We complained, to the Apostle of God, of the heat of the burning ground, in our fasting,] and he did not remove, or cause to cease, our complaint. (Mgh, * Msb, TA.) And [hence] one says, اشكى فُلَانًا مِنْ فُلَانٍ, meaning He took for such a one, from such a one, what pleased or contented him [and so relieved him from complaining of him]. (ISd, K, TA: omitted in the CK.) ― -b3- Also He told him his complaint, and the desire, or longing of the soul, that he endured. (TA.) ― -b4- And i. q. وَجَدَهُ شَاكِيًا [which may mean He found him to be complaining, or, as seems to be indicated by what immediately precedes it in the K, he found him to be complaining of a disease of the slightest sort]: (K:) or, as in the T, اشكى [app. meaning اشكى حَبِيبَهُ] signifies he found the object of his love, or his friend, to be complaining; expl. by صَادَفَ حَبِيبَهُ يَشْكُو. (TA.) -A2- See also 2.
تشكّى 5 تشكّى ذ He expressed complaint or lamentation, pain, grief, or sorrow; syn. تَوَجَّعَ; (Msb and K in art. وجع;) he made complaint or lamentation. (MA, KL.) See 1, in four places. ― -b2- [Hence] one says, تشكّى شَآئِى أَرْضَ كَذَا, meaning (assumed tropical:) [My sheep or goats] forsook such a land, [as though they complained of it,] and did not go near it. (TA. [But I have substituted شَائِى for what is there written شاكى, an evident mistranscription.]) -A2- See also 2, in two places.
تَشَاكَوْا 6 تَشَاكَوْا ذ They complained, one to another. (K.)
8 اـِ١ْتَ٢َ٣َ see 1, in nine places: -A2- and see also 2, in two places.
شَكْوٌ شَكْوٌ ذ inf. n. of شَكَا. (S, Msb.) ― -b2- It is also used in the sense of وَجْدٌ [meaning Grief, mourning, or sorrow]. (TA.) ― -b3- Also, and ↓ شَكْوَى, and ↓ شَكَاةٌ, and ↓ شَكَآءٌ, and ↓ شَكْوَآءُ, (K,) this last mentioned by Az, (TA,) [but it is omitted in some copies of the K,] A complaint, meaning a disease, malady, or sickness. (K.) -A2- Also, the first, A small, or young, lamb: or a small, or young, camel: (K accord. to different copies: in some, الشَّكْوُ having for its explanation الحَمَلُ الصَّغِيرُ, and thus in the TA: in others, الجَمَلُ الصغير:) mentioned by ISd. (TA.)
شَكَاةٌ شَكَاةٌ ذ an inf. n. of شَكَا; (S, K;) or a simple subst., like شَكْوَى. (Msb.) ― -b2- See also شَكْوٌ. ― -b3- Also i. q. عَيْبٌ [A vice, fault, &c.]. (TA.) [See a verse cited voce رِفَاقٌ.]
شَكْوَةٌ شَكْوَةٌ ذ The skin of a sucking kid, (T, * S, M, *) for milk: that of the جَذَع and of such as is above that [in age] is termed وَطْبٌ; (S;) or that of the جَذَع is termed سِقَآءٌ; and that of such as is weaned, بَدْرَةٌ: (T, TA:) or a receptacle of skin or leather, for water and for milk, (K, TA,) or, as some say, in which water is cooled and in which milk is kept close: (TA:) or a small skin for water or milk: or a small receptacle in which water is put: (Er-Rلghib, TA:) the dim. is ↓ شُكَيَّةٌ: (TA:) and the pl. is شَكَوَاتٌ and شِكَآءٌ (K, TA) and شُكِىٌّ [like as بُدُورٌ is a pl. of بَدْرَةٌ, being originally شُكُووٌ, like as دُلِىٌّ (pl. of دَلْوٌ) is originally دُلُووٌ]. (TA.)
شَكْوَى شَكْوَى ذ an inf. n. of شَكَا, as also شَكْوًى; (K;) or a simple subst. [signifying Complaint]: (S, Msb:) pl. شَكَاوَى. (TA.) ― -b2- See also شَكْوٌ.
شَكْوَآءُ شَكْوَآءُ ذ : see شَكْوٌ.
شَكَآءٌ شَكَآءٌ ذ : see شَكْوٌ.
شَكِىٌّ شَكِىٌّ ذ i. q. ↓ شَاكٍ [i. e. Complaining]; (Msb;) [or a complainer; i. e.] الشَّكِىُّ signifies اَلَّذِى يَشْتَكِى, (S,) or الذى يَشْكُو. (JM.) ― -b2- And Pained; syn. مُوجَعٌ; (K, TA;) in this sense an instance of فَعِيلٌ in the sense of مَفْعُولٌ: (TA:) or causing pain; syn. مُوجِعٌ: [thus accord. to both of my copies of the S: and this appears to be correct; for it is there immediately added,] El-Tirimmلh says, وَسْمِى شَكِىٌّ وَلِسَانِى عَارِمُ [which is inconsiderately cited in the TA immediately after the former of these two explanations: I say “ inconsiderately ” because the meaning evidently is, not that thus indicated in the TA, but, My branding, or stigmatizing, by satire, (for one says وَسَمَهُ بِالهِجَآءِ,) is such as causes pain, and my tongue is vehement: or شَكِىٌّ may here have the last but one of the meanings expl. in this paragraph]: وَسْمِى is from السِّمَةُ. (S.) ― -b3- Also Affected with a complaint, meaning disease, malady, or sickness, [app. in an absolute sense, (see شَكْوٌ,) and also] of the least, or lightest, or slightest, sort; and so ↓ شَاكٍ. (M, K.) ― -b4- And i. q. ↓ مَشْكُوٌّ, (S, Msb, K,) which is a pass. part. n. of شَكَا; [and therefore signifies Complained of; and also complained to; but mostly seems to be used in the former of these senses;] as also ↓ مَشْكِىٌّ. (S, Msb.)
شِكَايَةٌ شِكَايَةٌ ذ an inf. n. of شَكَا; (S, K:) or a simple subst., like شَكْوَى. (Msb.)
شَكِيَّةٌ شَكِيَّةٌ ذ an inf. n. of شَكَا. (S, K.) ― -b2- And also (TA) a subst. signifying A thing complained of (اِسْمٌ لِمَشْكُوٍّ); like رَمِيَّةٌ a subst. signifying “ a thing cast at or shot at ” (اِسْمٌ لِمَرْمِيٍّ): (Msb, TA:) pl. شَكَايَا. (TA.) -A2- Also A remainder, or remaining portion, (K and TA in art. شكى,) of a thing: mentioned by Sgh. (TA.)
شُكَيَّةٌ شُكَيَّةٌ ذ dim. of شَكْوَةٌ, q. v. (TA.)
شَكِّىٌّ شَكِّىٌّ ذ , (thus in copies of the K,) or شُكِّىٌّ, with damm to the ش, (TA,) is mentioned in art. شك [q. v.], and J has committed a mistake (K, TA) in mentioning it here, as Sgh has observed: (TA:) [accord. to F, it seems to be a rel. n. applied to a bit, or bridle; for it is said to be so applied in the K, as well as in the O, in art. شك, in which both explain it as meaning Difficult; and also to a skin; for immediately after asserting that J has committed a mistake, F adds,] and شَكَّى, like حَتَّى, is a town in Armenia, whence [are brought] bits, or bridles, (لُجُم,) and skins, (K,) [and SM adds that they are termed شكّيّة: but what I find J to have stated is as follows:] الشَّكِىُّ, [thus in one of my copies of the S,] or الشُكِى, [thus in the other of those copies,] in relation to weapons, is an arabicized word, and is in Turkish لَش or لَشْ. (S. [But in the JM, this last word is written, as from the S, تشن: it may therefore be correctly لَشْن, or لَشِن, which, though used in Turkish, is a Pers. word, meaning smooth.])
شَاكٍ شَاكٍ ذ : see شَكِىٌّ, in two places. -A2- In the phrase رَجُلٌ شَاكِى السِّلَاحِ, (S,) which means A man whose weapon is sharp, or whose weapons are sharp, (S, K, *) Akh says that شاكى is formed by transposition from شَائِك [q. v. in art. شوك]: (S:) and accord. to AZ, one says also شَاكٍ فِى السِّلاحِ. (TA in art. شوك.) ― -b2- And الشَّاكِى [is app. formed in like manner from الشَّائِكُ, and] signifies The lion. (K.)
مِشْكَاةٌ مِشْكَاةٌ ذ A niche in a wall; i. e. a hole, or hollow, (كُوَّةٌ,) in a wall, not extending through; (Fr, S, M, K, &c.;) in which a lamp, placed therein, gives more light than it does elsewhere: thus expl: by the generality of the expositors [of the Kur-لn]; and this is said by Ibn-' Ateeyeh to be the most correct explanation: (TA:) said by Aboo-Moosà to mean the iron, or leaden, thing in which is the wick [of the lamp]: thought by Az to mean the tube which is the place of the wick in the glass lamp, as being likened to the كُوَّة which is thus called: (TA:) some expl. it as having this meaning in the Kur xxiv. 35, and say that the مِصْبَاح there mentioned is the lighted wick: (Bd:) accord. to Mujلhid, the pillar, or the like, (العَمُود,) upon the top, or head, of which the مِصْبَاح [meaning lamp] is put: or the iron things by means of which the قِنْدِيل [or lamp] is suspended: IJ says that its ا is originally و, and hence it is [often] written مِشْكٰوةٌ: and Zj says that it is an Abyssinian word, and used in the language of the Arabs: (TA:) [the pl. is مَشَاكٍ, like مَسَاحٍ pl. of مِسْحَاةٌ:] Kaab says that, in the verse of the Kur [xxiv. 35], by the مِشْكَاة is meant the breast of Mohammad; and by the مِصْبَاح, his tongue; and by the زُجَاجَة, his mouth. (TA.)
مَشْكُوٌّ مَشْكُوٌّ ذ and مَشْكِىٌّ: see شَكِىٌّ, last sentence.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.413 harfشَكَا
شَكَا U ( n. ac. شَلْوَى [ 1ya ] , شَكَاة [ 4tA ] , شَكَاوَة [ 22t ] , شِكَايَة [ 23tI ] , شَكِيَّة [ 25tI ] )
a. [ acc. & Ila ], Complained of....to.
b. [ acc. & Ila or La ], Showed, told, described to.
c. ( n. ac. شَكْو 1 , شَكْوَى 1ya , شَكَو 4tA ), Affected, pained; made to complain.
d. Soothed, comforted; condoled with.
أَشْكَوَ
أَشْكَوَ IV ,
a. Caused to complain.
b.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR17.969 harfشكو
شَكَا - يَشْكُو - اشْتَكَى - يَشْتََكِي
شَكَا - يَشْكُوْ + كائن + إلى كائن + أمراً: يتألم بشدة وبصوت عال يسمعه الكائن الآخر طلباً للعون: ينقل إلى آخر عبر الكلام والتأوه والتألم، ما يحس به من عدم الرضا والألم في نفسه، طلباً للمساعدة والمشاركة
اشْتَكَى - يَشْتَكِي: على وزن " افتعل "من " شَكَا - يَشْكُو": جهد أن " يَشْكُو " بشكل ذاتي: يشكو
Mücavir kökler31 mücavir (44 toplam)
- زجج
1 ortak ayet · Cam demektir
- درر
1 ortak ayet · Dürre (dal) : Büyük parlak inci demektir
- كوكب
1 ortak ayet · “Necm” gezegen, “kevkeb” sabit yıldız demektir
- زيت
1 ortak ayet · Zeytindir
- ضوأ
1 ortak ayet · Aydınlattı
- بثث
1 ortak ayet · Rüzgarın esmesi sonucu etrafa dağılan toz anlamından gelmiş…
- وقد
1 ortak ayet · Onun yakıtı
- حور
1 ortak ayet · Hale güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır
- شرق
1 ortak ayet · Güneşin doğduğu yerdir
- غرب
1 ortak ayet · Ğarb, Güneşin batığı yerdir
- كود
1 ortak ayet · Neredeyse o
- أله
3 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
Geçtiği ayetler(3)
قَالَ إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّهِ وَأَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ
Açığa vururumDedi ki: Ben, üzüntümü ve kederimi yalnız Allah’a açarım. Ve ben, Allah katından sizin bilmediğinizi biliyorum.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شكو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nakıs (lâm harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بثث, حزن, جهر |
| Zıt Kök | صبر |
| Çekirdek Özet 1 | İçte biriken acıyı, sancıyı veya sızıyı dışa vurup açığa dökme; sığınak teşkil eden dar oyuk veya hazne |
| Çekirdek Özet 2 | Çaresizliği, haksızlığı ve ağır kederi yalnızca merhamet ve adalet merciine arz ederek iç döküşte bulunma |
| Çekirdek Özet 3 | Adaletin ve onarımın tesis edilmesi için maruz kalınan zararın yetkili mercie aktarılması; ışığın dağılmadan toplandığı korunaklı niş |
| Kritik Hata Riski | Kökü basit bir isyan, kadere rıza göstermeme veya yersiz bir sızlanma sayarak, Kur'an'daki meşru hak arama ve ilahi dergaha sığınma boyutunu gözden kaçırma riski |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شك | Birbirine geçme, nüfuz etme, batma, daralma ve çatallanma hissi barındıran iç gerilim; nitekim شكك kökünde zihni delen şüphe ve yarılma, شكر kökünde içteki doluluğun dışa taşması, شكس kökünde geçimsizlik ve terslik, شكل kökünde ise bağlama ve benzerlik anlamları öne çıkar | و | İlletli uzantı, içte batma ve baskı hissi oluşturan sızının veya kederin sesli/sözlü bir yönelişle dışarıya akıtılması, tutulup korunacak bir kaba veya oyuğa yönlendirilmesi anlamını katar |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş | Isırma, delme, içe batan keskin acı ve baskı |
| ك | Avuç içi | Kavrama, tutma, biriktirme ve muhafaza etme |
| و | Çengel, çadır kazığı | Bağlama, yönelme, bir mercie raptolma ve iletme |
| شكو | Isıran bir sızının avuç içinde tutulup bir mercie raptedilmesi | İçte düğümlenen ve batan elemin, güvenilir bir sığınağa veya yargı makamına bağlanıp aktarılması hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bedendeki bir rahatsızlık ve ağrının kişiyi inletmesi, sızlatması; ayrıca deriden yapılmış, içine süt veya su konularak serinletilen küçük tulum (şekve) ve duvarda ışığı toplayıp dağılmasını önleyen penceresiz oyuk (mişkât) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye döneminde devenin veya binitin ağır yol şartlarından, susuzluktan ve yükten ötürü yorulup inlemesi, boynunu büküp halini sürücüsüne arz etmesi bağlamında kullanılmıştır; şairler binitin bu tükenmişlik durumunu dil ile değil hal ile dile getirmesini kökle tasvir etmişlerdir |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi Cerîr'in geçim darlığı ve kalabalık ailesi sebebiyle halini arz ettiği şu beyti meşhurdur: أشكـو إليـك فأشكني ذرية / لا يشبعون وأمهم لا تشعب |
Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisānü'l-Arab.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde شكو kökü, özellikle Batı Sami dillerinde acı çekme, inleme, iç dökme ve adli bir talepte bulunma ekseninde temsil edilir. İbranice שׂיח veya שׂחה (sîah) kökünde iç kederini açığa vurma, yakarma, tefekkür etme ve sızlanma anlamı yer alırken; Aramice ve Süryanice ܣܟܐ / ܫܟܐ ekseninde dikkate alma, umma ve bir merhamet kapısına yönelerek dert yanma izleri görülür. Ayrıca kandil yuvası anlamındaki مشكاة kelimesinin Habeşçe kökenli (Ge'ez: maskot/maskât) olup Arapçaya erken dönemde geçmiş olabileceği dilbilimcilerce ileri sürülmüştür. Arapça kök, içte batan fiziksel veya psikolojik ağrının (şekv) bir muhataba taşınması ve bu vesileyle ferahlama aranması anlamını muhafaza etmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Lexicon, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شكو | Bedenin ağrıması, hastalanması, sütün tulumda çalkalanarak yağından ayrıştırılması ve içteki kederin söze dökülerek boşaltılması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ve İbranice paralelleri | İç sızısını açma, adli/ruhi yakarışta bulunma ve derdin giderilmesini isteme çizgisiyle fonetik ve semantik akrabalık | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Habeşçe (Ge'ez) | مشكاة kelimesinin duvardaki ışık nişi veya penceresiz oyuk anlamında Güney Sami/Etiyopya dilleriyle olan erken temas alanı | Muhtemel |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, HALOT, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شكو | Anlamlı | İç acısını açığa vurma, sızlanma | Ağrıyı, hüznü veya haksızlığı bir makama arz ederek çare arama | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| شوك | Anlamlı | Batmak, sivrilmek, diken | Dikenli bitki, batıcı alet, silah ve savaş gücü hissi | Kur'an'da geçer; acı verme ve batma yönüyle ortak çekirdek barındırır |
| كشو | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| كوش | Anlamlı | Toplanmak, büzüşmek | Bir nesnenin başı veya büzülen kısmı | Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydı; Kur'an'da geçmez |
| وشك | Anlamlı | Yaklaşmak, süratli olmak | Bir durumun vuku bulmasının çok yaklaşması, acele etmek | Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydı; Kur'an'da geçmez |
| وكش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شكو | Merkez | Dert ve acıyı mercie arz etme | İçteki sızıyı ve haksızlığı onarım talebiyle güvenilen makama iletme | Hedef kök |
| بثث | Komşu | Kederi yayma, saçma | İçte tutulamayıp etrafa yayılan, dağıtılan yoğun üzüntü | شكو muhataba onarım için yönelirken, بثث kederin taşmasıdır |
| حزن | Komşu | Kalpteki keder ve elem | Yaşanan kayıp karşısında iç dünyada hissedilen darlık ve çöküntü | حزن duygunun kendisidir; شكو ise bunun söze ve talebe dökülmesidir |
| جهر | Komşu | Sesi ve sözü yükseltme | Gizli olanı aleni kılma, yüksek sesle açığa vurma | جهر aleniyeti, شكو ise içerikteki acı ve hak talebini vurgular |
| صبر | Zıt | Nefsi tutma, direnç gösterme | Başa gelen sıkıntı karşısında dağılmayıp iç direnci koruma, sızlanmama | شكو içtekini dışa dökerken, صبر nefsi dizginleyip feryadı engeller |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شكو | İç acısını arz etme, sığınak nişi | Bir sıkıntıyı veya haksızlığı çare bulacak makama aktarma; ışığı toplayan hazne | Kesin |
| Latince | Queror, lamentor, querela | Şikayet etmek, yakınmak, feryat etmek | İçteki acının ve haksızlığın söze dökülmesini karşılar; kandil yuvası anlamını içermez | Güçlü |
| İngilizce | Complain, plead, niche | Şikayet etmek, yalvarmak, niş | Maruz kalınan durumu iletme ve hak arama yönünü verir; mişkât için mimari yuva anlamını kapsar | Güçlü |
| Almanca | Klagen, beschweren, Nische | Yakınmak, dava etmek, niş | Hukuki ve ruhi hak arayışını ve iç döküşü tam karşılar; somut kap yönünü dışarıda bırakır | Güçlü |
| Fransızca | Se plaindre, déplorer, niche | Sızlanmak, yakınmak, hücre | Elem duyulan bir durumun yetkiliye aktarılmasını ifade eder; duygusal ve adli boyutu kapsar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَشْكُو | Keder ve dağınıklığı yalnız Allah'a arz etme | Yakub'un oğullarına karşı içindeki derin hüznü ve acıyı insanlara değil yalnızca Allah'a açması (Yûsuf 12:86) |
| وَتَشْتَكِي | Uğranılan haksızlığı ve çaresizliği ilahi adalete iletme | Eşi tarafından zıhâr ile mağdur edilen kadının Peygamber'e gelip durumunu Allah'a arz ederek çözüm araması (Mücâdele 58:1) |
| كَمِشْكَاةٍ | Işığı toplayıp odaklayan kapalı niş / oyuk | İlahi nurun kalpteki tecellisinin tasvir edildiği, ışığı dağıtmayan korunaklı hücre (Nûr 24:35) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sabır ve rıza meselesi | Kulun başına gelen bela ve musibetleri Allah'a arz etmesinin kaza ve kadere rıza ilkesiyle çelişip çelişmediği | Şikayetin mahluka yapılması sabırsızlık sayılırken, yalnız Halık'a yapılması ubudiyet ve tevhidin zirvesi kabul edilmiştir |
| Fıkıh | Zıhâr, aile hukuku ve dava | Mağdur edilen kadının hakkını aramak üzere başvuruda bulunması ve meşru şikayet hakkının sınırları | Zararın izalesi ve adli süreçlerin başlatılması için yetkili otoriteye başvurmanın meşruiyeti |
| Tefsir | Nûr ayeti ve peygamber sabrı | Mişkât kelimesinin sembolik anlamı ile peygamberlerin yakarışlarındaki edebin mahiyeti | Nurun toplandığı göğüs/kalp ve nefsin feryat etmeksizin yalnızca Rabbine yönelişi |
| Hadis | Dua ve adli müracaat | Hz. Peygamber'in Taif dönüşü yaptığı duada zaafını Allah'a arz etmesi ve ashabın haksızlıkları iletmesi | Beşeri zaafın kibre kapılmadan dergaha sunulması ve meşru hak arayışı |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve ubudiyet | Halini yalnızca Allah'a açma | Acziyetin itirafı | Derdin yaratılmışlara değil yaratıcıya iletilmesiyle şirk şaibelerinden arınma | Kesin |
| İlmi | Bilgi ve hakikat arayışı | Problemin ve anomalinin tespiti | Sorunu görünür kılma | Zihni rahatsız eden çelişkinin tespiti ve aydınlatıcı nişte toplanması | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve adalet mekanizması | Şikayet ve istinaf hakkı | Zulmü engelleme | Vatandaşın uğradığı haksızlığı yargı veya otoriteye ileterek onarım talep etmesi | Güçlü |
| İktisadi | Tüketici ve emek hakkı | Mağduriyetin tazmini | Piyasa dengesi | Haksız kazanç ve sömürü karşısında tarafların denetim organlarına başvurması | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Geri besleme mekanizması (Feedback loop) ve odaklama reflektörü | Sistemdeki bir hata veya basınç artışının kontrol merkezine sinyal olarak iletilmesi; dalganın dağılmadan niş benzeri bir geometride toplanarak odaklanması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Adli müracaat ve ombudsmanlık kurumu | Toplumsal yapıda baskı altında kalan bireyin, maruz kaldığı anomalileri çözüme kavuşturmak üzere merkezi otoriteye bildirmesi | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca modern dildeki mızmızlanma, kadere itiraz etme, dedikodu veya olumsuz sızlanma seviyesine indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Acının ve haksızlığın meşru merciye taşınarak giderilmesini isteme; ayrıca nurun dağılmasını engelleyip yoğunlaştıran koruyucu odak/hazne olma boyutu |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kulun derdini Allah'a açmasını (istiğâse/tazarru) veya mazlumun hakkını aramasını sabırsızlık veya günah sayarak pasif bir teslimiyetçiliğe saplanma tehlikesi |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın kırılganlığı ve çaresizliği karşısında sığınacağı doğru adresi belirlemesi, sabır kavramının duyguları inkar etmek değil onları doğru mercie yönlendirmek olduğunu göstermesi bakımından temel bir öneme sahiptir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin en ağır imtihan anlarındaki iç döküşlerinde (Yûsuf suresi), aile içi haksızlığa uğrayan kadının adalet talebinde (Mücâdele suresi) ve ilahi nurun tecelli alanının tasvir edildiği Nûr ayetinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Müminin kederlenmeyeceğini, ağlamayacağını veya maruz kaldığı haksızlık karşısında susması gerektiğini savunan sahte vakar anlayışını yıkar; meşru sızlanmanın ve hak aramanın bizzat ilahi onay aldığını teyit eder. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBedenin ağrıyıp sızlaması, sütün deriden bir tulumda korunarak işlenmesi ve duvarda kandil ışığını dağıtmadan muhafaza eden deliksiz niş.
- Soyut anlamİç dünyada dayanılmaz hale gelen keder, acı veya haksızlığın, onarım ve adalet ümidiyle yetkili ve güvenilir bir makama söz veya tavırla aktarılması.
- Sistematik karşılıkAdalet ve merhamet merkezine yönelik girdi akışı; kontrolsüz dağılmayı önleyip enerjiyi tek bir sığınakta toplama prensibi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde sistemin maruz kaldığı dış baskı veya iç acıyı, öznenin anlık iç direnç ve absorbe kapasitesini temsil eder. Bu ikisi arasındaki farkın zaman içindeki birikimi ile iç gerilim/sızlanma potansiyelini oluşturur. yönlendirici aktarım fonksiyonu olup, içte biriken bu yükün rastgele çevreye değil doğrudan yetkili ve koruyucu merciye () deşarj edilerek adalete ve huzura dönüştürülmesini modeller.