صرم
ص - ر - م
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 3 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Devşirenler
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.475 harfباب الصاد والراء والميم معهما
ص ر م، م ر ص، ص م ر، م ص ر مستعملات
صرم:
الصَّرْمُ دَخيلٌ.
والصَّرْمُ: قَطعٌ بائِنٌ لحَبْل وعِذْقٍ ونحوه.
والصِّرامُ: وقت صِرام النّخْل، وصَرَمَ العِذْقُ عن النَّخْلة، وأصْرَمَ النَّخْلُ اذا حان وقتُ اصِطِرامِه.
والصَّريمة: إحكامُكَ أمراً والعَزْمُ عليه.
وقوله تعالى: "وأَصْبَحَتُ كالصَّريمِ" أي كاللَّيلِ.
والصَّريمةُ: الرأيُ النافِذُ.
والصريمة: الرَّمْلُ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.695 harfصَرَمْتُ الشيء صَرْماً، إذا قطعتَه. وصَرَمْتُ الرجلَ صَرْماً، إذا قطعت كلامه. والاسم الصُرْمُ. وصَرَمَ النخلَ، أي جَدَّهُ. وأَصْرَمَ النخلُ، أي حان له أن يُصْرَمَ. واصْطِرامُ النخل: اجترامه. والانْصِرامُ: الانقطاعُ. والتَصارُمُ: التقاطع. والتَصَرُّمُ: التقطع. وتَصَرَّمَ، أي تجلّد. وتَصْريمُ الحبال: تقطيعها، شدِّد للكثرة. وناقةٌ مُصَرَّمَةٌ، وهو أن يقطع طُبْياها ليَيْبَس الإحليل ولا يخرج اللبن،
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR8.017 harfص ر م
صرم ، رصم ، صمر ، رمص ، مرص ، مصر : مستعملة .
مرص : قال الليث : المَرْصُ للثَّدْيِ وغيرِه ، وهو غَمْزٌ بالأصابع . والْمَرْسُ : الشيءُ يُمرَس في الماء حتى يَتَمَيَّثَ فيه .
ثعلب عن ابن الأعرابي : المَرُوصُ والدَّرُوسُ : النّاقَةُ السَّريعةُ .
قال : والنَّشُوصُ : العظيمةُ السَّنام . والمَصُوصُ : القَمِئَةُ ، والشخوص : النضوة من التعب . والعَرُوصُ : الطيبةُ الرائحة إذا عَرِقَتْ .
صمر : أبو
ص ر م صرم ، رصم ، صمر ، رمص ، مرص ، مصر : مستعملة . مرص : قال الليث : المَرْصُ للثَّدْيِ وغيرِه ، وهو غَمْزٌ بالأصابع . والْمَرْسُ : الشيءُ يُمرَس في الماء حتى يَتَمَيَّثَ فيه . ثعلب عن ابن الأعرابي : المَرُوصُ والدَّرُوسُ : النّاقَةُ السَّريعةُ . قال : والنَّشُوصُ : العظيمةُ السَّنام . والمَصُوصُ : القَمِئَةُ ، والشخوص : النضوة من التعب . والعَرُوصُ : الطيبةُ الرائحة إذا عَرِقَتْ . صمر : أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ : التصْميرُ : الْجَمْع والمَنْع ، يقال : صَمَر مَتاعَه وصَمَّرَه وأَصْمَرَه . والتَّصْمِيرُ أيضاً : أن يَدْخُل الرجلُ في الصُّمَيْرِ وهو مَغيبُ الشمس ، يقال : أَصْمَرَنا وصَمَّرْنَا ، وأقْصرْنا وقَصَّرْنا ، وأَعْرَجْنَا وعَرَّجْنَا بمعنًى واحد . وقال اللّيث : صَمَرَ الماءُ يَصْمُر صُمُوراً : إذا جرى مِن حَدُورٍ في مُسْتَوٍ ، فَسَكَنَ فهو يَجرِي ، وذلك المكانُ يُسَمَّى صِمْرَ الوادي . قال : وصَيْمَرَةُ : أرضٌ مَهْرَحان ، وإليها يُنسبُ الْجُبْن الصَّيْمَرِي . الفرّاء : أدهقْتُ الكأسَ إلى أَصْبَارِها وأَصْمَارِها ، أي : إلى أعلاها الواحد صَيْر وصُمْر . وفي حديثِ عليَ أنه أعطَى أبا رافع حَتِيّاً وعُكَّةَ سَمْنٍ . وقال : ادْفَعْ هذه إلى أسماءَ بِنْتِ عُمَيْس وكانت تحتَ أَخيهِ جعفر لِتَدْهُنَ بني أخيه من صَمَر البحر ، وتُطعمهم من الحَتِيّ . أمَّا صَمَرُ البحرِ : فهو نَتْنُ ريح غَمَقِه ووَمَدِه ، والْحَتِيُّ : سَوِيقُ الْمُقْل . عمرو عن أبيه قال : الصُّمَارَى : الاست لنَتْنها . ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : الصَّمْر : رائحةُ السَّمَكِ الطّرِيّ . والصَّمْرُ : غَتْمُ البَحْر إذا خَبّ وخَبِيبُه : تَناطُح أمْوَاجِه . ابنُ دُرَيد : رَجُلٌ صَمِيرٌ : يابِسُ اللَّحم على العَظْم . رمص : أبو عُبَيْد : رَمَصَ اللَّهُ مصيبتَه ، أي : جَبَرها . وقال الليث : الرَّمَص : عَمَصٌ أبيض تَلفِظُه العَيْن فتَوْجَع له . عَينٌ رَمْصاءُ ، وقد رَمِصَتْ رَمَصاً : إذا لَزِمها ذلك . ابن دُرَيد : رَمِيص : اسمُ بلدٍ . مصر : أبو عُبيد عن الأصمعيّ : ناقة مَصُورٌ : وهي التي يُتَمَصّر لبنُها قليلاً قليلاً . وقال الليث : المَصْرُ : حَلْبٌ بأطراف الأصابع ، السّبابة والوُسْطى والإبهام ونحو ذلك . وناقةٌ مَصُور : إذا كان لبنُها بطيءَ الخروج لا يُحلَب إلاّ مَصْراً . والتمصُّر : حَلْبُ بَقايا اللبن في الضَّرْع بعد الدَّرّ وصار مستعمَلاً في تتبُّع القِلّة ، يقولون : تمتصِرُونها . ومَصَّر فلانٌ غَطاءَه تمصيراً : إذا فَرّقه قليلاً قليلاً . وقولُ الله جلّ وعزّ : ( اهْبِطُواْ مِصْرًا فَإِنَّ لَكُم مَّا سَأَلْتُمْ ) ( البقرة : 61 ) . قال أبو إسحاق : الأكثر في القراءة إثباتُ الألف وفيه وجهان جائزان : يرادُ بها مصرٌ من الأمصار ؛ لأنهم كانوا في تِيهٍ ، وجائز أن يكون أراد مصرَ بعيْنِها ؛ فجعل مِصْرَ اسماً للبلد فصَرفَ ، لأنه مذكَّر سُمِيَ به مذكّر . ومن قرأ : ( مصرَ ) بغير ألفٍ أراد مِصْرَ بعينِها ؛ كما قال : ( ادْخُلُواْ مِصْرَ إِن شَآءَ اللَّهُ ءَامِنِينَ ) ( يوسف : 99 ) ولم يُصرَف ، لأنه اسم المدينة فهو مذكَّر سمّيَ به مؤنث . وقال اللّيث : المِصْرُ في كلام العرب : كلّ كُورةٍ . تُقام فيها الحُدود ويُقسَم فيها الفَيْءُ والصدقاتُ من غير مؤامرة الخليفة ، وكان عمرُ رضي الله عنه مَصّر الأمصارَ منها البَصْرة والكوفة . والأمصار عند العرب تلك . قال : ومصر : الكورة المعروفة لا تصرف . وقال غيره : المصر : الحد . ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : قيل للكوفة والبَصْرة : المِصْران لأن عُمَر قال : لا تَجعلوا البحرَ فيما بيني وبينكم مَصِّرُوها ، أي : صيِّروها مِصْراً بين البحر وبيني ، أي : حدّاً . قال : والمِصْرُ : الحاجز بين الشيئين . وقال عديّ بن زيد : وجَعَل الشمسَ مِصْراً لا خَفاءَ به بين النهار وبين الليلِ قد فَصَلاَ أي : حدّاً . ويقال : اشتَرى الدارَ بمُصُورِها ، أي : بحُدودها . أبو عُبَيد : الثِّيابُ المُمَصَّرة : التي فيها شيءٌ من صُفْرة ليست بالكثيرة . ثعلب عن ابن الأعرابي : ثوبٌ ممصَّر : مصبوغٌ بالعِشْرِق ، وهو نَباتٌ أحمَرُ طيّبَ الرّائحة ، تستعمله العرائس ، وأَنشدَ : مُختلِطاً عِشْرِقُهُ وكُرْكُمُهْ قال : والمِصْرُ : الحدُّ في كلّ شيءٍ . والمِصْرُ : الحدُّ في الأرضين خاصّة . قال : والمَصْرُ : تَقطُّعُ الغَزْلِ وتَمسُّخُه ، امَّصَرَ الغَزْلُ : إذا تَمَسَّخه . قال : والمُمَصَّرَة : كُبّة الغَزْل ، وهي المُسَفَّرة . وقال شمر : قيل : الممصَّرُ من الثياب : ما كان مَصْبوغاً فغُسِل . وقال أبو سَعِيد : التَّمصير في الصَّبغ : أن يَخرج المصبوغُ مبقَّعاً لم يَستحكمْ صَبغُه . قال : والتَّمصر في الثياب : أن تَتَمشَّق تَخرُّقاً من غير بلًى . قال : والمَصِيرُ : المِعَى ، وجمعُه مُصْران ؛ كالغَدِير والغُدْران . وقال الليث : المَصَارين خطأ . قلتُ : المَصارين جمعُ المُصْران ، جمعته العرب كذلك على توهُّم النون أنها أصليّة ، وكذلك قالوا : قُعُود وقِعْدان ، ثم قَعادِين جمع الجمع . وكذلك توهَّموا الميمَ في المَصير أنها أصليّة فجَمعوها على مُصْران ؛ كما قالوا لجَماعَة مَصادِ الجَبَل : مُصْدان . رصم : أهمله الليث . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الرَّصَم : الدُّخولُ في الشِّعْب الضيِّق . والصَّرْمُ : الهِجران ، في موضعه . صرم : قال الليث : الصَّرْمُ : دَخيل . والصَّرْمُ : القطعُ البائنُ للحبْل والعِذْق ، ونحوُ ذلك الصِّرام ؛ وقد صَرَمَ العِذْقُ عن النخلة . وأَصرَمَ النخلُ : إذا حانَ وقتُ صِرَامِه . والصُّرْمُ : اسمٌ للقطيعة ، وفِعلُه الصَّرْم . والمُصَارمَة بين الاثنين . والصَّرِيمة : إحكامُك أمراً وعَزْمُك عليه . وقال الله جلّ وعزّ : ( للهنَآئِمُونَ فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ ) ( القلم : 20 ) . قال الفرّاء : ( كالصَّريم ) ، يريد : اللّيلَ المسوَدَّ ، ونحو ذلك قال الزجّاج . قال : وقوله : ( حَرْثِكُمْ إِن كُنتُمْ ) ( القلم : 22 ) ، إن كنتم عازمين على صِرام النخل . أبو عُبَيد عن أبي عُبَيْدة : الصَّرِيمُ : الصبح . والصَّرِيمُ : اللَّيل . وقال بِشر في الصَّريم بمعنى الصُّبح يصف ثَوْراً : فباتَ يقولُ أَصْبِحْ لَيْلُ حتى تَكَشَّفَ عن صَرِيمته الظَّلاَمُ قال : ومن الليل قولُ الله تعالى : ( للهنَآئِمُونَ فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ ) ( القلم : 20 ) يعني احترقتْ فصارت سوداءَ مِثْل اللّيل . وقال الأصمعيّ وأبو عمرو في قوله : تكشَّفَ عن صَرِيمته ، أي : عن رَمْلَته التي هو فيها ، يعني الثوّر ، وكذلك قال ابن الأعرابي . وقال قَتادة في قوله : ( للهنَآئِمُونَ فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ ( ، قال : كأنها صُرِمتْ . وقيل : الصَّرِيم : أرضٌ سَوْداء لا تُنبِت شيئاً . وقال شَمِر : الصَّريمُ : الليل ، والصَّرِيمُ : النهار ؛ يَنْصَرم النهارُ من اللّيل ، واللّيلُ من النهار . قال : ويُروى بيت بشر : تَكَشَّف عن صَرِيميه قال : وصَرِيماه أوّلُه وآخره . وقال الأصمعي : الصَّرِيمةُ من الرَّمل : قطعةٌ ضخمةٌ تَنْصَرِمُ عن سائر الرمال ، وتُجمع الصَّرائم . أبو عُبيد : الصِّرْم : الفِرْقة من الناس ليسوا بالكثير وجمعُه أصْرام . وقال الطِّرِمّاح : يا دارُ أقوَتْ بعد اصْرامِها عاماً وما يُبكيكَ من عامِها وقال أبو زيد : الصِّرمةُ : ما بين العشر إلا الأربعين من الإبل . ثعلب عن ابن الأعرابي : جاء فلانٌ صَرِيمَ سَحْرٍ : إذا جاء بائساً خائفاً . وقال في موضعٍ آخر : أنا من هذا الأمر صريم سحر ، أي : آيس منه . الليث : رجل صارِمٌ ، أي : ماضٍ في كلّ أمر ، وقد صَرُم صرامةً . قال : وناقةٌ مصرَّمةٌ ، وذلك أن يُصَرَّم طُبْيُها فيُقْرَحَ عَمْداً حتى يَفْسُد الإحليل فلا يخرج اللبن فيَيْبَس ، وذلك أقوى لها . وقال نُصير الرازي فيما روى عنه أبو الهيثم قال : ناقةٌ مصرَّمةٌ : هي التي صَرَمَها الصِّرَارُ فوقَّذَها ، وربما صُرِمَتْ عَمْداً لتَسْمَن فتُكْوَى . قلت : ومنه قولُ عنترة : لُعِنَتْ بمَحْروم الشَّراب مصرَّمِ ويقال : أصرَمَ الرجُل إصرَاماً فهو مُصْرِم : إذا ساءَتْ حالُه وفيه تماسُك ؛ والأصلُ فيه أنه بقيتْ له صِرْمة من المال ، أي : قطعة . وسيفٌ صارِمٌ : أي : قاطع . وصَرَامِ : من أسماء الحرب . قال الكُمَيت : جَرَّدَ السيفَ تَارَتين من الدَّهرِ على حينَ دَرَّةٍ من صَرامِ وقال الجعْدِيّ : ألا أبلغْ بني شيبانَ عنِّي فقد حَلبتْ صَرامُ لكم صَراهَا وصَرامُ من أسماء الحرب ، وفي ( الألفاظ ) لابن السكّيت : صُرامُ : داهية ، وأنشد : على حين دَرّةٍ من صُرامِ والصَّرْماءُ : الفَلاةُ من الأرض ، وقال : على صَرْماءَ فيها أصْرَماها وخِرِّيتُ الفَلاةِ بها مَليل قال ابن السكّيت : الأصرَمان : الذئب والغُراب ، لأنّهما انصَرَما من النّاس ، أي : انقطعا . أبو عُبَيد عن الفرّاء : فلانٌ يأكُل الصَّيْرَم في اليوم واللّيلة : إذا كان يأكلُ الوَجْبَة . قال أبو عُبَيدة : هي الصَّيْلَم أيضاً وهي الجَرْزَم ، وأنشد : وإن تُصِبْكَ صَيْلَمُ الصَّيالِم لَيْلاً إلى لَيْلٍ فعيْشُ ناعِمِ وقال اللّحياني : هي أَكلَةٌ عند الضُّحى إلى مِثلها من الغد . وفي الحديث : ( في هذه الأمة خَمْسُ فِتَن ، قد مَضَتْ أربعٌ ، وبقيت واحدةٌ وهي الصَّيْرَم ) ، وكأنها بمنزلة الصَّيْلَم ، وهي التي تستأصل كلَّ شيء . عمرو عن أبيه : الصَّرُومُ : الناقةُ التي لا تَرِدُ النَّضِيحَ حتى يَخْلُو لها . تَنصرِم عن الإبل ، ويقال لها : القَذُور والكَنُوف ، والعَضَادُ ، والصَّدُوف ، والآزِيَة . وقال غيرُه : الصَّيْرَم : الرأيُ المُحكَم . والصَّرِيمة : العزيمة . يقال : فلانٌ ماضِي الصَّريمة ، أي : العزيمة . وأخبرَني المنذريُّ عن المفضَّل عن أبيه : صَرَم شَهْراً ، بمعنى مكث . والله أعلم .
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR9.734 harf(باب الصاد* والراء وما يثلثهما)
(صرع) الصاد والراء والعين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على سقوطِ شيءٍ إلى الأرض عن مراس اثنين، ثم يُحمَلُ على ذلك ويشتقُّ منه. من ذلك صَرَعْتُ الرَّجلَ صَرْعَاً، وصارعتُهُ مصارَعة، ورجلٌ صَرِيع. والصَّريع من الأغصانِ: ما تَهدَّلَ وسقط إلى الأرض، والجمع صُرُع. وإذا جُعِلَتْ من ذلك السَّاقط قَوْسٌ فهي صَرِيع.
وأمَّا المحمول على هذا فقولُهم: هما صِرْعان، يقال إنَّ معنى ذلك
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR508 harf- الصرم: القطيعة، والصريمة: إحكام الأمر وإبرامه، والصريم: قطعة منصرمة عن الرمل. قال تعالى: ﴿فأصبحت كالصريم﴾ [القلم/20]، قيل: أصبحت كالأشجار الصريمة، أي: المصروم حملها، وقيل: كالليل؛ لأن الليل يقال له: الصريم، أي: صارت سوداء كالليل لاحتراقها، قال: ﴿إذ أقسموا ليصرمنها مصبحين﴾ [القلم/17]، أي: يجتنونها ويتناولونها، ﴿فتنادوا مصبحين * أن اغدوا على حرثكم إن كنتم صارمين﴾ [القلم/21 - 22]. والصارم: الماضي،
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.285 harfص ر م
زرع صريم ومصروم: مجزوز.
وصرم النخل واصطرمه وهو وقت الصرام والاصطرام.
وأصرم النخل والزرع.
وصرمت أخي وصارمته وتصارمنا وبينهما صرم وصريمة: قطيعة.
وسيف صارم وسيوف صوارم.
وناقة مصرمة: صرم طبياها فيبس الإحليل وذلك أقوى لها.
وطبيٌ مصرم.
قال عنترة: لعنت بمحروم الشراب مصرم وتصرمت السنة.
وانصرم الشتاء.
وله صرمة من الإبل وصرم.
ومنه: أصرم فلان وهو مصرم أي افتقر
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR12.249 harfالصَّرْمُ: القَطْعُ البائنُ، وعم بعضهم به القطع أيَّ نَوْعٍ كان، صَرَمَه يَصْرِمُه صَرْماً وصُرْماً فانْصَرَم، وقد قالوا صَرَمَ الحبلُ نَفْسُه؛ قال كعب بن زهير:
وكنتُ إذا ما الحَبْلُ من خُلَّةٍ صَرَمْ
قال سيبويه: وقالوا للصارِمِ صَرِيم كما قالوا ضَرِيبُ قِداحٍ للضارب، وصَرَّمَه فَتَصَرَّم، وقيل: الصَّرم المصدر، والصُّرْمُ الاسم. وصَرَمَه صَرْماً: قطع كلامه. التهذيب: الصَّرْمُ الهِجْرانُ في موضعه.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR588 harf* ص ر م * * صَرَمَ * الشيء قطعه وصرم الرجل قطع كلامه والاسم * الصُّرْمُ * بالضم و * صَرَمَ * النخل جده وباب الثلاثة ضرب و * أصْرَمَ * النخل حان له أن * يُصْرَمَ * و * الانْصِرَامُ * الانقطاع و * التَّصَارُمُ * التقاطع و * التَّصَرُّمُ * التقطع و * الصَّرْمُ * الجلد فارسي معرب و * الصِّرَامُ * بفتح الصاد وكسرها جداد النخل و * الصَّارِمُ * السيف القاطع ورجل * صَارِمٌ * أي جلد شجاع وقد * صَرُمَ * من
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR13.860 harf| | ( صَرَمَه يَصْرِمه صَرْماً ) بالفَتْح ، | ( ويُضُمّ ) . وقيل : الصَّرْم : | المَصْدَر ، والصُّرم الاسْم : ( قَطَعَه | بائِناً ) يكون في الحَبْل والعِذْق . | وعَمّ به بَعْضُم القَطْع أيَّ نَوعٍ كان . | ( و ) صَرَم ( فُلاناً ) صَرْماً : ( قَطَع | كَلامَه . و ) صَرَمَ ( النَّخْلَ والشَّجَر ) : | إذا ( جَزَّه كاْصْطَرَمَه ) ، وَكَذلِكَ | الزَّرعَ ، واْصَطِرامُ النَّخْل : اْجْتِرَامُه ، | قال
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR yok19.811 harfصَرَمَهُ
1 صَرَمَهُ ذ , (S, M, Mgh, Msb, K,) aor. صَرِمَ , (M, Msb, K,) inf. n. صَرْمٌ (S, M, Msb, K) and صُرْمٌ, (M, K,) or the latter is a simple subst., (M, Msb,) He cut it, syn. قَطَعَهُ, (S, M, Mgh, Msb,) in any manner: [i. e. it signifies also he cut it through; or he cut it off, or severed it; for thus the meaning of قَطَعَهُ is generally explained:] (M:) or it signifies [only] he cut it
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.029 harfصَرَم
صَرَم I ( n. ac. صَرْم 1 , صُرْم 3 ),
a. Cut, cut off, severd; plucked, gathered ( fruit ).
b. Interrupted, cut short.
c. Broke, snapped ( cord ).
d. Stayed, resided, sojourned ( with ).
صَرُمَ
صَرُمَ U ( n. ac. صَرَاْمَة 22t , صُرُوْمَة 27t ),
a. Was brave, courageous; was determined, energetic, enterprising.
b. [ coll. ], Was stern, austere, unbending.
صَرَّمَ
صَرَّمَ II ,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok30.787 harfصرم
صَرَمَ - يَصْرِمُ - صَارِم- صَارِمِيْن - صَرِيْم
صَرَمَ - يَصْرِمُ + كائن + شيئاً: يقطعه ليأخذه وينتفع به: يقطع غصناً أو ثمراً من على شجر أو نبت باستخدام سيف أو سكين أو منشار أو منجل أو ما شابه ثم يأخذه لينتفع به
صَارِم: اسم فاعل صفة مشبهة من " صَرَمَ - يَصْرِمُ "
صَارِمِيْن: جمع " صَارِم "
صَرِيْم: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة بمعنى
Mücavir kökler8 mücavir (12 toplam)
- صبح
2 ortak ayet · Tan demektir
- حرث
1 ortak ayet · Hars ekin demektir
- غدو
1 ortak ayet · Ğida, Sabah yemeği, kahvaltı demektir
- قسم
1 ortak ayet · Kasem sad ile gövdesi kopmuş ağacın yerinde duran köküdür
- بلو
1 ortak ayet · Biley taşı
- صحب
1 ortak ayet · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…
- جنن
1 ortak ayet · Bahçe demektir
- كون
1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir
Geçtiği ayetler(3)
أَنِ اغْدُوا عَلَى حَرْثِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَارِمِينَ
DevşirenlerMahsullerinizi devşirecekseniz erkence çıkın, diye.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | صرم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | قطع, جذذ, قطف |
| Zıt Kök | وصل |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi kökünden veya dalından kesin ve nihai bir biçimde koparıp ayırmak |
| Çekirdek Özet 2 | Meyve ve mahsulü devşirme kastıyla kesin bir kararlılıkla hareket etme ve aniden bütünüyle mahrum kalıp yok olma |
| Çekirdek Özet 3 | Paylaşmayı ve hakkı kesme kastının nimetin kendisini kökünden koparan ilahi bir kesintiye yol açması |
| Kritik Hata Riski | Kelimenin yalnızca basit bir bağbozumu veya sıradan bir hasat olarak görülüp taşıdığı kesin koparma, kökten ayırma ve payı kesme cüretinin gözden kaçırılması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| صر | Sıkıştırma, daraltma, ses ve gerilimle bağlama veya sınırlandırma; صرر, صرع, صرف, صرخ köklerinde olduğu gibi gerilimli ve sert bir kuşatma veya yön değiştirme hareketi | م | Çekirdekteki gerilim ve sıkıştırma hareketine mim harfinin toplayıcı ve tüketici kapanış karakteri eklenerek koparmanın kesinleşmesi, bağın tam olarak kesilmesi ve ayrılığın nihai hale gelmesi sağlanmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ص | Olta veya av aleti; yakalama, daraltma, sıkıştırma | Nesneye odaklanma, onu dış dünyadan yalıtarak kendi tasarrufuna alma hamlesi |
| ر | İnsan başı; başlangıç, yöneliş, iradi hareket | İradenin bir karara kilitlenmesi, zihinsel azim ve eylemin yönünün belirlenmesi |
| م | Su veya sıvı kütlesi; kuşatıcı toplanma, kapanma ve son bulma | Hareketi nihai sınırına ulaştırma, bağlantıyı tamamen kesip kendi içine kapatma |
| صرم | Bir nesneyi hedef alarak iradi bir yönelişle kavramak ve bağlantısını bütünüyle kesip ayırmak | Kökün bütünü, zihinsel azimle birleşen fiziksel bir koparışı, bağın geri dönülmez şekilde sonlandırılmasını ifade eder |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Hurma salkımını veya meyveyi dalından kökten kesip ayırmak (صِرَام); ipi veya ilişkiyi bir daha birleşmeyecek şekilde kesip koparmak (قَطْعٌ بَائِنٌ) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Bişr b. Ebî Hâzim bir beytinde son raddeye varan ve kesintiye uğrayan durumu ifade etmek için şöyle der: ألا أبلغ بني سعد رسولا / ومولاهم فقد حلبت صرام |
| Erken Arapça kullanım | İki kişi arasındaki bağın ve konuşmanın tamamen koparılması anlamında هجران ve قطيعة karşılığı kullanılmış; ayrıca gecenin gündüzü, gündüzün de geceyi kesip ayırması sebebiyle her iki vakte de صريم adı verilmiştir |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab ve Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça صرم kökü, Sami dil ailesinde belirgin bir kesme, dilimleme, biçme ve nihai olarak koparma çekirdeğiyle temsil edilir. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede bu kök doğrudan aynı dizilimle yaygın olmasa da, ses denkliği ve semantik paralellik bakımından kökten kesme, kemirme veya deriyi/kabuğu ayırma anlamlarını taşıyan formlarla akrabadır. Doğu Sami kolunda (Akadca) sert nesneleri kesme ve biçme eylemlerinde kullanılan benzer sert sessiz dizilimleri mevcuttur. Güney Sami sahasında, bilhassa Arapça ve Eski Güney Arapçada kök, tarımsal hasat (özellikle hurma devşirme) ile insani ilişkilerdeki nihai kopuşu (boykot ve terk etme) birleştiren özgün bir anlam genişlemesine uğramıştır. Kökün asli semantik omurgası, kesilen parçanın artık geriye bağlanamayacak biçimde bütünden ayrılmasıdır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve klasik Arap leksikografisi.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | صرم kökünün türevleri: صَرْم, صَرِيمَة, صَارِم, إِصْرَام | Hurma kesimi gibi tarımsal somut bir eylemden, azim ve kesin kararlılık gibi soyut zihinsel durumlara ve nihai ayrılığa aktarılmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı ve Güney Sami varyantlarında kesme ve ayırma semantiği | Hurma devşirme ve kesin koparma manaları Güney Sami/Arap yarımadası bağlamında kurumsallaşmıştır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik dillerde sert kesme fiilleri | Biçme, koparma ve uç alma kökleriyle uzak fonosemantik örtüşmeler mevcuttur | Muhtemel |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve ilgili Sami karşılaştırmalı sözlükleri.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| صرم | Anlamlı | Kesmek, koparmak, hasat etmek | Meyveyi dalından veya ilişkiyi temelinden kesin olarak kesmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| صمر | Anlamlı | Katılaşmak, kokuşmak, donmak | Sıvının veya sütün donup katılaşması, suyun kokması | Kur'an'da geçmez; donukluk ve toplanma bildirir |
| رصم | Anlamlı | Sağlamlaştırmak, iz bırakmak | Bir şeyi iyice pekiştirmek veya mühürlemek | Kur'an'da geçmez |
| رمص | Anlamlı | Göz pınarında çapak birikmesi | Göz sıvısının kuruyup birikmesi | Kur'an'da geçmez |
| مصر | Anlamlı | Sınır koymak, sağmak, şehir kurmak | İki şey arasını ayırmak, sütü damla damla sonuna kadar sağmak | Kur'an'da geçer; sınırlandırma ve ayırma ortaklığı taşır |
| مرص | Anlamlı | Sıyırmak, koparmak, çimdiklemek | Tüyü veya deriyi yüzeyden çekip koparmak | Kur'an'da geçmez; yüzeyden koparma yönüyle ilişkilidir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| صرم | Merkez | Kesme ve koparma | Nihai ve geri dönüşsüz biçimde, bağını bütünüyle kopararak ayırmak | Hem meyveyi dalından devşirme hem de ilişkiyi ebediyen kesme |
| قطع | Komşu | Genel kesme | Bir bütünü ikiye ayırmak | Ayrılığın nihai olması veya olmaması şart değildir |
| جذذ | Komşu | Parçalayarak kesme | Sertçe kırıp ufalamak, kökünden biçmek | Nesnenin kırılıp kırıntı haline getirilmesi baskındır |
| قطف | Komşu | Meyve toplama | Olgunlaşmış meyveyi dalından nazikçe veya olağan şekilde koparmak | Mahsul alma gayesi vardır, kökten koparma veya düşmanlık içermez |
| وصل | Zıt | Birleştirme ve bağlama | İki ucu veya nesneyi birbirine bitiştirip aradaki irtibatı sürdürmek | Kesmenin ve bağları koparmanın tam karşıtıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | صرم | Kesip koparmak, hasat etmek, ilişkiyi kesmek | Hem fiziksel hasadı hem de kesin kararlılıkla bağı koparmayı içerir | Kesin |
| Latince | abscidere, decerpere | Kesip ayırmak, koparmak | Abscidere kesin kesmeyi, decerpere meyve devşirmeyi karşılar; kökün azim ve gece anlamını dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | to sever, to harvest ruthlessly, to cut off | Kökten koparmak, acımasızca hasat etmek | Sever kopuşun kesinliğini verir; tek başına tarımsal devşirme boyutunu eksik bırakır | Güçlü |
| Almanca | abschneiden, abernten | Kesip ayırmak, hasat etmek | Abschneiden kesin kopuşu, abernten mahsulü toplamayı karşılar | Güçlü |
| Fransızca | trancher, récolter, rompre | Kesip atmak, hasat etmek, bağ koparmak | Trancher kararlılık ve keskinliği, rompre ilişkiyi koparmayı karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch ve Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لَيَصْرِمُنَّهَا | Kesin bir kararla sabah erkenden devşirmek, meyvesini toplamak | Bahçe sahiplerinin yoksulların payını engellemek amacıyla sabah erkenden mahsulü toplama yemini (Kalem 68:17) |
| كَالصَّرِيمِ | Yanıp kül olmuş, simsiyah kesilmiş, kökünden koparılmış kara gece gibi | Bahçenin ilahi bir felaketle simsiyah, çorak ve mahsulü bütünüyle yok edilmiş hale gelmesi (Kalem 68:20) |
| صَارِمِينَ | Devşiriciler, mahsulü kesip toplamaya kararlı olanlar | Sabah erkenden kimseye haber vermeden bahçeyi hasat etmeye azmetmiş kişiler (Kalem 68:22) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ceza ve niyet ilişkisi | Henüz fiilen engelleme gerçekleşmeden sırf azim ve niyet yüzünden bahçenin helak edilmesinin adaleti | Günaha kesin azmetmenin (azm-i musammem) ahlaki ve ontolojik sorumluluğu |
| Fıkıh | Ziraat ve yoksul hakkı (hasat vakti) | Hasat günü yoksula pay vermekten kaçınma hilesinin batıl oluşu ve doğurduğu tazmin/mesuliyet | Mahsul devşirme zamanı yoksulun hakkını kesmenin (صرام) haramlığı |
| Tefsir | صرم ve صريم kavramlarının tasviri | Bahçenin gece gibi kararması veya biçilmiş tarlaya dönmesi arasındaki lügavî ve semantik farklar | İnsan niyetindeki kesme arzusu ile ilahi takdirin bağı kökten kesişi arasındaki tenasüp |
| Hadis | Müslümanların ilişkisini kesmesi (müsârame) | Müminin din kardeşiyle üç günden fazla ilişkisini kesmesinin (لا يحل لمسلم أن يصارم) yasaklanması | Dargınlık, küslük ve bağları nihai olarak koparma yasağı |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Nimet ve şükür dengesi | Hakkı kesmenin ilahi mahrumiyet doğurması | Nimetin akışını koruma | Nimetten hak sahiplerine düşen payı kesmeye azmetmek, nimetin kökünden kesilmesine yol açar | Kesin |
| İlmi | İrade ve eylem ilişkisi (Sarîme) | Şüpheyi kesip atan kesin karar | Harekete geçirici azim | Tereddüt ve gevşekliği kesip amele dönüştüren zihinsel netlik | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal sözleşme ve adalet | Zayıfları sistem dışına itme girişimini engelleme | Sosyal dengenin muhafazası | Güçlülerin ortaklaşa hareket ederek kamusal payı zayıflardan kesmesi düzeni çökertir | Güçlü |
| İktisadi | Hasat ve zekat/infak hukuku | Tekelci hasat ve yoksulu dışlama | Kaynakların dolaşımını sağlama | Malı yalnızca kendi tekeline almak için gizlice hasat etmek bereketi kökünden tüketir | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Ayrık kesinti (Dirac delta fonksiyonu / Süreksizlik noktası) | Bir fonksiyonun veya akışın belirli bir anda sıfıra düşürülerek sürekliliğinin ani bir darbeyle kesilmesi ve sistemin çökmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal dışlama ve boykot (Ostrasizm) | Bir grubun diğer bir zümreyle olan iktisadi ve insani bağları tek taraflı bir kararla bütünüyle kesip onları yokluğa terk etmesi | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün Kalem suresindeki kullanımının yalnızca sıradan bir meyve toplama faaliyeti zannedilmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, sadece fiziksel hasadı değil; arkasında yoksulun payını kesme niyetini, bu niyetin doğurduğu katı azmi ve sonuçta bahçenin kapkara bir geceye dönerek kökten kesilmesini kuşatır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Bahçe sahiplerinin helakinin meşru bir hasat eyleminden ötürü olduğu yanılgısına düşülmesi; asıl suçun infakı ve zayıfların hakkını kesin olarak kesme cüreti olduğunun gözden kaçması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da sadece Kalem suresindeki bahçe sahipleri (ashâbü'l-cenne) kıssasında geçerek, bencilce biriktirme ve hak kesme eyleminin nasıl bir varoluşsal yok oluşa (sarîm) yol açtığını dramatik bir semantik döngüyle gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İktisadi ahlak, infak yükümlülüğü ve niyetin ilahi takdir karşısındaki acziyetini anlatan Kalem 68:17-33 ayet grubunda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın niyet düzeyinde dahi olsa mülkü mutlak sahiplenip muhtaçların payını kesmeye kalkışmasının meşru bir tasarruf sayılamayacağını, bu tür bir kesintinin bizzat mülkün mahvına sebep olacağını öğretir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamMeyvenin veya hurmanın dalından koparılması, ipin ve bağın kesilip bütünden tamamen ayrılması.
- Soyut anlamBir konuda tereddütleri kesip kesin kararlılık göstermek; zayıflarla ve muhtaçlarla olan ahlaki ve insani bağı kökten koparmak.
- Sistematik karşılıkİktisadi ve ahlaki akıştan pay kesme iradesinin, nimeti tamamen kurutan ilahi bir kopuşa ve mutlak karanlığa dönüşmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Burada , bahçe sahiplerinin sahip olduğu başlangıçtaki mahsul ve imkânlar kümesini temsil eder. operatörü, infakı ve yoksulun payını kesmeyi hedefleyen ani ve kesin kararlılık (azm-i sarîm) eylemidir. , sistemdeki bağ ve merhamet akışının zamana bağlı fonksiyonudur; bu akış anında sıfıra ulaştığında (), sonuç durumu olan , bütünüyle mahrum kalınmış ve simsiyah kesilerek sıfırlanmış boş kümeyi (, yani es-sarîm durumunu) ifade eder.