صغو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-غ-و2 sîga, 14 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وليظهررضيوَلِتَصْغَىألهصغوقرفملكجبرصَغَتْصلحأمنتوببعد

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 14

▶ Ağı aç (3B)

صغو

ص - غ - و

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 10 sözlük

“Sıgv” kepçe demektir. Kepçe ile eğerek dökme işi yapıldığından bir yere akmak ona doğru yönelmek, kaba göre şekil almak manalarına gelir .devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: صغو/ي · صغي

Notlarım

Sözlükler(10)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Sıgv” kepçe demektir. Kepçe ile eğerek dökme işi yapıldığından bir yere akmak ona doğru yönelmek, kaba göre şekil almak manalarına gelir .

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR638 harf
Madde başı: صغيباب الغين والصاد غ وص، ص ي غ، ص غ ي، ص و غ مستعملات غوص: الغَوْصُ: الدخول تحت الماء. والغَوْصُ: موضع يخرج منه اللؤلؤ، ويقال: هو المَغاصُ، والغَاصَةُ مستخرجوه. والهاجم على الشيء غائصٌ. صيغ: الصِّياغَةُ: حرفة الصّائِغ، وصَاغَ يَصُوغُ صَوْغاً، والشيء مَصُوغٌ. والصِّيغةُ: سِهامٌ من صَنعةِ رجلٍ. صوغ: وهذا صَوْغُ هذا أي على قدره. صغو: والصَّغَا: ميل في الحنك وفي إحدى الشفتين، ورجل أَصْغَى وامرأة
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.238 harf
Madde başı: صغيباب الغين والصاد غوص ، صوغ ، صغا ، صغي . غوص : قال الليث : الغَوْصُ : الدخول تحت الماء ، والغَوْصُ : موضع يخرج منه اللُّؤلؤُ ، والغاصَةُ : مُستخرجُوه ، والهاجم على الشيء : غائصٌ . قلت : ويقال للذي يغوصُ على الأصداف في البحر فيستخرجها : غائصٌ وغَوَّاصٌ ، وقد غاصَ يغوصُ غوصاً ، وذلك المكان يقال له : المَغَاصُ ، والغَوْصُ : فِعْلُ الغائصِ ، ولم أسمع الغوصَ بمعنى المَغاصِ غير ما قاله الليث . صوغ :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.530 harf
Madde başı: صغو/ي(باب الصاد والغين وما يثلثهما ) (صغو/ي) الصاد والغين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على المَيْل، من ذلك قولُهم: صِغْو فلانٍ معك، أي ميلُه. وصَغتِ النجوم: مالت للغُيوب. وأصغى إليه، إِذا مال بسمعِهِ نحوَه. وأَصْغَيت الإِناءَ أَمَلْتُهُ. ومنه قولهم للذين يَميلون مع الرَّجُل من أصحابِهِ وذوي قُرْباه: صاغِيةٌ. وحُكي: صَغَوْتُ إليه أَصْغَى صَغْواً وصَغىً، مقصور. (صغر) الصاد والغين والراء أصلٌ صحيح
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR810 harf
ص غ و صغوت إلى فلان وصغا فؤادي إليه‏.‏ وصغوي معه‏:‏ وصغت النجوم‏:‏ مالت للغروب وهن صواغٍ‏.‏ وأصغى الإناء للهرة‏:‏ أماله‏.‏ وأصغت الخيل جحافلها للشرب‏.‏ وأصغى إلى حديثه‏:‏ مال بسمعه إليه‏.‏ ورجل أصغى وقد صغي صغًى وهو ميل في الحنك وإحدى الشفتين وامرأة صغواء وأقام صغاه‏:‏ ميله‏.‏ قال‏:‏ قراع تكلح الروقاء منه ويعتدل الصغا منه سوياً وهؤلاء صاغية فلان‏:‏ قومه الذين يميلون إليه‏.‏ وأكرموا فلاناً
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR218 harf
Madde başı: صغي* ص غ ي * * صَغَا * مال وبابه عدا وسما ورمى وصدي و * صُغِيّاً * أيضا قلت ومنه قوله تعالى ﴿فقد صغت قلوبكما﴾ وقوله تعالى ﴿ولتصغى إليه أفئدة الذين لا يؤمنون بالآخرة﴾ و * أصْغَى * إليه مال بسمعه نحوه وأصغى الإناء أماله
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.311 harf
Madde başı: صغو: ( و ( *!صَغا ) إلى الشَّيءِ ( *!يَصْغُو ) ، كدَعَا يَدْعُو ، ( *!وَيَصْغَى ) ، كسَعَى يَسْعَى ؛ هكذا هو في النسخِ ومثْلُه في نسخِ المُحْكم ؛ وفي الصِّحاح : يَصْغِي بالكسْرِ وهو الصَّحِيحُ ؛ ( *!صَغْواً ) ؛ مَصْدرٌ للبَابَيْن ؛ ( وَصغِيَ يَصْغَى ) ، كرَضِيَ يَرْضَى ، ( *!صَغاً ) ، بالقَصْر ، ( *!وصُغِيّاً ) ، كعُتِيَ : ( مالَ ) ؛ ومنه صَغَتْ إليه أُذُنُه : إذا مالَتْ . ( أَو ) *!صَغَا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR603 harf
Madde başı: صغي: ( ى ( *!صَغِيَ ، كرَضِيَ ) : كَتَبَه بالأَحْمر مع أنَّ الجوهريَّ ذَكَرَه فقالَ : وكَذلكَ *!صَغِيَ بالكَسْر ، يَصْغَى . وقالَ ابنُ سِيدَه : قد سُمِعَ . وفي المِصْباح : *!صَغا يَصْغُو لُغَةُ القُرْآن ، يُشِيرُ إلى قوْلِه تعالى : ﴿فقد *!صَغَتْ قُلُوبُكما﴾ . ( *!صَغْياً ) ؛ هكذا في النَّسخِ والصَّوابُ *!صَغاً ، كما هو نَصُّ الصِّحاحِ والمُحْكم ؛ ( *!وصُغِيّاً ) ، كعُتِيَ . ويقالُ : هو
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.856 harf
صغو and صغى صَغَا 1 صَغَا ذ , aor. يَصْغُو; (S, Msb, K;) and [صَغَى, aor.] يَصْغِى, (S, TA, and so in some copies of the K,) or يَصْغَى; (Msb, and so in some copies of the K, and in the M, but it is said in the TA that it is correctly يَصْغِى, with kesr, as in the S;) inf. n. صُغُوٌّ; (S, Msb, K;) and صَغِىَ, aor. يَصْغَى, inf. n. صَغًا and صُغِىٌّ; (S, Msb, K;) He, or it inclined, (S, Msb, K,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR121 harf
Madde başı: صغوصَغَا صَغَا A , U ( n. ac. صَغْو [ 1 ] ) a. [ Ila ], Inclined, leant, bent towards. b. Was low, near setting ( sun ).
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR427 harf
Madde başı: صغيصغِيَ صغِيَ A ( n. ac. صَغًى [ 4 ] , صُغِيّ [ 27 ] ), a. see supra (a) . أَصْغَيَ أَصْغَيَ IV a. [ Ila ], Leant towards; listened, hearkened, gave ear to; was attentive to. b. Tipped over. c. Diminished, impaired, detracted from. صَغْو صَغْو [ 1 ], a. Inclination. صِغْو صِغْو [ 2 ], a. see 1 . b. Interior, inside; side. صَغًى صَغًى [ 4 ], a. see 1 . اِصْغآء اِصْغآء [ N. Ac. a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR10.063 harf
Madde başı: صغيصغي صَغَى - يَصْغَى صَغَى - يَصْغَى + الكائن+ إلى شيء: يميل بوجهه وسمعه إليه: يميل بوجهه أو بنفسه إلى كائن أو أمر أو صوت ليتلقاه بأحسن حال ليفهمه ﴿إن تتوبا إلى الله فقد صغت قلوبكما﴾: مالت وتوجهت قلوبكما (إلى الاتجاه الصحيح: التوبة) {يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا ... وَلِتَصْغَى إِلَيْهِ أَفْئِدَةُ الَّذِينَ لَا
Maddenin bağlantısı

صغي صَغَى - يَصْغَى صَغَى - يَصْغَى + الكائن+ إلى شيء: يميل بوجهه وسمعه إليه: يميل بوجهه أو بنفسه إلى كائن أو أمر أو صوت ليتلقاه بأحسن حال ليفهمه ﴿إن تتوبا إلى الله فقد صغت قلوبكما﴾: مالت وتوجهت قلوبكما (إلى الاتجاه الصحيح: التوبة) ﴿يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا ... وَلِتَصْغَى إِلَيْهِ أَفْئِدَةُ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ﴾: تتوجه أفئدتهم نحو زخرف القول فتسمع له وتأخذ به أَصْغى - يُصْغِي: على وزن " أفعل " من " صَغَى - يَصْغَى ": جعله " يَصْغَى ": جعل نفسه " تصغى" نحو كائن أو أمر أو مكان لصوت: أصغى نفسه بنفسه واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " انحراف الحركة الذاتية لكائن من مستوي إلى آخر وخاصة للأسفل والجانب"، وهي: جَنَحَ - يَجْنَحُ، عرِجَ - يَعرَجُ، صَعِرَ - يَصْعَرُ، صَغَى - يَصْغَى، مَادَ - يَمِيْدُ، مَالَ - يَمِيْلُ صغى - يصغى - تصغى ﴿إن تتوبا إلى الله فقد صغت قلوبكما وإن تظاهرا عليه فإن الله هو مولاه وجبريل وصالح المؤمنين والملائكة بعد ذلك ظهير (4)﴾ التحريم ﴿وَكَذَلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ(112)وَلِتَصْغَى إِلَيْهِ أَفْئِدَةُ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُوا مَا هُمْ مُقْتَرِفُونَ (113)﴾ الأنعام جاء في التفسير: صغت قلوبكما: مالت عن حقه عليه السلام مختار الصحاح ● [صغا] ص غ ا: صَغَا مال وبابه عدا وسما ورمى وصدي و صُغِيّاً أيضا قلت ومنه قوله تعالى ﴿فقد صغت قلوبكما﴾ وقوله تعالى ﴿ولتصغى إليه أفئدة الذين لا يؤمنون بالآخرة﴾ و أصْغَى إليه مال بسمعه نحوه وأصغى الإناء أماله الراغب صغا - الصغو: الميل. يقال: صغت النجوم، والشمس صغوا (يقال: صغوا وصغوا. اللسان (صغا) ) : مالت للغروب، وصغيت الإناء، وأصغيته، وأصغيت إلى فلان: ملت بسمعي نحوه، قال تعالى: }ولتصغى إليه أفئدة الذين لا يؤمنون بالآخرة{ [الأنعام/113]، وحكي: صغوت إليه أصغو، وأصغى، صغوا وصغيا، وقيل: صغيت أصغى، وأصغيت أصغي (في اللسان: وأصغيت إلى فلان: إذا ملت بسمعك نحوه). وصاغية الرجل: الذين يميلون إليه، وفلان مصغى إناؤه (يقال: فلان مصغى إناؤه: إذا نقص حقه. انظر: المجمل 2/534)، أي: منقوص حظه، وقد يكنى به عن الهلاك، وعينه صغواء إلى كذا، والصغي: ميل في الحنك والعين. ملخص اللسان صَغا إليه يَصْغى ويَصْغُو صَغْواً وصُغُوّاً وصَغاً: مال،وصغا إليه سمْعي يَصْغُو صُغُوّاً وصَغِيَ يَصْغى صغاً: مال وصاغِيةُ الرجل: الذين يميلونَ إليه ويأْتونه ويَطْلُبون ما عنده ويَغْشَوْنَه؛ وصغا الرجلُ إذا مال على أَحدِ شِقَّيْه أَو انْحَنى في قوسه، وصغَا على القوم صَغاً إذا كان هواه مع غيرهم. وأَصْغى إليه رأْسَه وسَمْعه: أَماله. وأَصْغاهُ: نقَصَه. يقال: فلان مُصْغىً إناؤُه إذا نُقِصَ حَقُّه. والصَّغا: مَيَلٌ في الحَنَك في إحدى الشَّفَتين، وصَغَتِ الشمسُ والنجومُ تَصْغُو صُغُوّاً: مالَتْ للغُروبِ، وصِغْوُ المِغْرَفَةِ: جَوْفُها. وصِغْوُ البئرِ: ناحِيَتُها. وصِغْوُ الدَّلْوِ: ما تَثَنىً من جَوانِبِه؛ لسان العرب ● - صغا: صَغا إليه يَصْغى ويَصْغُو صَغْواً وصُغُوّاً وصَغاً: مال، وكذلك صَغِيَ، بالكسر، يَصْغى صَغىً وصُغِيّاً. ابن سيده في معتلّ الياء: صَغى صَغْياً مالَ. قال شمر: صَغَوْتُ وصَغَيْتُ وصَغِيتُ وأَكثرهُ صَغَيْت. وقال ابن السكيت: صَغَيْت إلى الشيء أَصْغى صُغِيّاً إذا مِلت، وصَغَوْت أَصْغُو صُغُوّاً. قال الله تعالى: ولِتَصْغى إليه أَفْئِدة؛ أَي ولِتَمِيل. وصَغْوه معك وصِغْوه وصَغاهُ أَي مَيْلُه معَك. وصاغِيةُ الرجل: الذين يميلونَ إليه ويأْتونه ويَطْلُبون ما عنده ويَغْشَوْنَه؛ ومنه قولهم: أَكرِموا فلاناً في صاغَيتِه؛ قال ابن سيده: وأُراهُم إنما أَنَّثُوا على معنى الجماعة، وقال اللحياني: الصاغِيَة كلُّ من أَلَّم بالرجلِ من أَهلهِ. وفي حديث ابن عَوْف: كاتَبْتُ أُمَيَّة بنَ خَلَف أَن يَحْفَظَني في صاغِيَتي بمكة وأَحْفَظه في صاغِيَته بالمدينة؛ هم خاصَّة الإنسان والمائلون إليه. وفي حديث عليّ، كرم الله وجهه: كان إذا خلا مع صاغيته وزافِرتهِ انْبَسط، والصَّغا كتابته بالأَلف. وصغا الرجلُ إذا مال على أَحدِ شِقَّيْه أَو انْحَنى في قوسه، وصغَا على القوم صَغاً إذا كان هواه مع غيرهم. وصغا إليه سمْعي يَصْغُو صُغُوّاً وصَغِيَ يَصْغى صغاً: مال. وأَصْغى إليه رأْسَه وسَمْعه: أَماله. وأَصْغَيْتُ إلى فلانٍ إذا مِلْت بسَمْعك نحوهَ؛ وأَنشد ابن بري شاهداً على الإصْغاء بالسمْع لشاعر: تَرى السَّفِيه به عن كلّ مَكرُمَةٍ زَيْعٌ، وفي إلى التشبيه إصغاءُ (* قوله «وفي إلى التشبيه» هكذا في الأصول، ولعلها: وفيه إلى التسفيه). وقال بعضُهم: صغَوْت إليه برأْسي أَصْغى صَغْواً وصَغاً وأَصْغَيْتُ. وأَصْغَتِ الناقةُ تُصْغي إذا أَمالتْ رأْسَها إلى الرجلِ كأَنها تَسْتَمع شيئاً حين يَشُدُّ عليها الرحْل؛ قال ذو الرمة يصف ناقته: تُصْغِي إذا شَدَّها بالكُورِ جانِحَةً، حتى إذا ما استَوى في غَرْزِها تَثِبُّ وأَصغى الإناءَ: أَماله وحَرَفَه على جَنْبه ليَجَتمِع ما فيه، وأَصْغاهُ: نقَصَه. يقال: فلان مُصْغىً إناؤُه إذا نُقِصَ حَقُّه. ويقال: أَصْغى فُلان إناءَ فُلانٍ إذا أَماله ونقَصَه من حظِّه، وكذلك أَصْغى حظَّه إذا نقَصَه؛ قال النَّمِرُ بن تَوْلبٍ: وإنَّ ابن أُخْتِ القومِ مُصْغىً إناؤُه، إذا لم يزاحِمْ خالَه بأَبٍ جَلْدِ وفي حديث الهرَّة: كان يُصغي لها الإناءَ أي يُميلُه ليَسْهُل عليها الشربُ؛ ومنه الحديث: ينفخُ في الصُّور فلا يسمَعُه أَحدٌ إلا أَصْغى لِيتاً أي أَمال صَفْحَة عُنقهِ إليه. وقالوا: الصَّبيُّ أَعلمُ بمُصْغى خذِّه أي هو أعلم إلى من يلجأُ أوحيثُ يَنْفعُه. والصَّغا: مَيَلٌ في الحَنَك في إحدى الشَّفَتين، صَغا يَصْغُو صُغُوّاً وصَغِيَ يَصْغى صَغاً، فهو أَصْغى، والأُنْثى صَغْواءُ؛ قال الشاعر: قِراعٌ تَكْلَحُ الرَّوْقاءُ منه، ويعْتَدِلُ الصَّفا منه سَوِيَّا وقوله أنشده ثعلب: لم يَبْقَ إلا كلُّ صَغْواءَ صَغْوَةٍ بصَحْراء تِيهٍ، بين أَرْضَيْنِ مَجْهَلِ لم يفسره؛ قال ابن سيده: وعندي أَنه يعني القَطاةَ. والصَّغْواءُ: التي مالَ حَنَكُها وأَحدُ مِنْقارَيْها، فأَمّا صَغْوةٌ فعلى المبالغة، كما تقول لَيْلٌ لائِلٌ، وإن اختَلَف البِناءَانِ، وقد يجوز أَن يريد صَغِيَّةً فخَفَّفَ فردَّ الواوَ لعدم الكسرة، على أَن هذا البابَ الحكمُ فيه أَن تَبْقَى الياءُ على حالِها لأَن الكسرة في الحرفِ الذي قَبْلَها منوية. وصَغَتِ الشمسُ والنجومُ تَصْغُو صُغُوّاً: مالَتْ للغُروبِ، ويقال للشمسِ حينئذ صَغْواءُ، وقد يتَقاربُ ما بين الواو والياء في أَكثرِ هذا الباب، قال: ورأَيتُ الشمسَ صَغْواءَ؛ يريدُ حين مالَتْ؛ وأَنشد: صَغْواءَ قد مالَتْ ولَمَّا تَفْعَلِ وقال الأَعْشَى: تَرَى عينَها صَغْواءَ في جَنْبِ مُوقِها، تُراقِبُ كَفِّي والقَطِيعَ المُحَرَّمَا قال الفراء: ويقالُ للقَمَرِ إذا دَنا للغُروبِ صَغَا، وأَصْغَى إذا دَنَا. وصِغْوُ المِغْرَفَةِ: جَوْفُها. وصِغْوُ البئرِ: ناحِيَتُها. وصِغْوُ الدَّلْوِ: ما تَثَنىً من جَوانِبِه؛ قال ذو الرمَّة: فجاءت بمُدٍّ نِصفُه الدِّمْنُ آجِنٌ، كِماء السَّلَى في صِغْوِها يَتَرَقْرَقُ ابن الأَعرابي: صِغْوُ المِقْدَحَةِ جَوْفُها. ويقال: هو في صِغْوِ كفّهِ أَي في جَوْفِها. والأَصاغي: بلد؛ قال ساعدة بن جُؤَيَّة: لَهُنَّ بما يَبْنَ الأَصاغِي ومَنْصَحٍ تَعَاوٍ، كما عَجَّ الحَجِيجُ المُلَبِّدُ (* قوله «الملبد» تقدم لنا في مادة نصح: الحجيج المبلد؛ والصواب ما هنا). مقاييس اللغة: (صغو/ي) الصاد والغين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على المَيْل، من ذلك قولُهم: صِغْو فلانٍ معك، أي ميلُه. وصَغتِ النجوم: مالت للغُيوب. وأصغى إليه، إِذا مال بسمعِهِ نحوَه. وأَصْغَيت الإِناءَ أَمَلْتُهُ. ومنه قولهم للذين يَميلون مع الرَّجُل من أصحابِهِ وذوي قُرْباه: صاغِيةٌ. وحُكي: صَغَوْتُ إليه أَصْغَى صَغْواً وصَغىً، مقصور. القاموس المحيط: و صَغا يَصْغُو ويَصْغَى صَغْواً، وصَغِيَ يَصْغَى صَغَاً وصُغِيًّا مالَ، أو مالَ حَنَكُه، أو أحَدُ شِقَّيْهِ، وهو أصْغَى، و الشَّمْسُ مالَتْ للغُروبِ، وهي صَغْواءُ. وصَغْوَهُ وصِغْوُهُ وصَغاهُ مَعَكَ، أي مَيْلُه. وصاغِيَتُكَ الذينَ يَميلونَ إليكَ في حَوَائِجِهِم. وأصْغَى اسْتَمَعَ، و إليه مالَ بِسَمْعِه، و الإِناءَ أمالَهُ، و الشيءَ نَقَصَهُ، و الناقَةُ أمالَتْ رأسَها إلى الرَّجُلِ كالمُسْتَمِع شيئاً. والصِّغْوُ، بالكسر، منَ المِغْرَفَةِ جَوْفُها، و منَ البِئْرِ ناحِيَتُها، و من الدَّلْوِ ما تَثَنَّى من جَوانِبِه. والْأَصاغِي د. - ي صَغِيَ، كَرَضِيَ، صَغْياً وصُغِيًّا مالَ، واسْتَمَع. تاج العروس: و ( صغا ) الى الشئ ( يصغو ) كدعا يدعو ( ويصغى ) كسعى يسعى هكذا هو في النسخ ومثله في نسخ المحكم وفى الصحاح يصغى بالكسر وهو الصحيح ( صغوا ) مصدر للبابين ( وصغى يصغى ) كرضى يرضى ( صغا ) بالقصر ( وصغيا ) كعتى ( مال ) ومنه صغت إليه أذنه إذا مالت ( أو ) صغا الرجل ( مال حنكه أو أحد شقيه ) كذا في النسخ والصواب احدى شفتيه كما هو نص المحكم والاساس يصغو صغوا ويصغى صغا والاسم والصغا ( وهو أصغى ) وهى صغواء ( و ) سغت ( الشمس مالت للغروب و ) يقال لها حينئذ ( هي صغواء ) وقد يتقارب ما بين الواو والياء في أكثر هذا الباب ( وصغوة وصغوة ) كذا في النسخ معربا بالرفع فيهما فيظن الغبى انهما معطوفان على صغواء وهو غلط والصواب وصغوه وصغوه بهاء الضمير ( وصغاه معك أي ميله ) معك فهو تفسير للالفاظ الثلاثة وهكذا نقله الجوهرى عن ابى زيد ( وصاغيتك الذين يميلون اليك ) ويأتونك ( في حوائجهم ) يقال أكرموا فلانا في صاغيته وصغت الينا صاغية من بنى فلان قال ابن سيده وأراهم انما أنثوا على معنى الجماعة وقيل الصاغية كل من ألم بالرجل من أهله ( وأصغى ) فلان ( استمع و ) أصغى ( إليه مال بسمعه ) نحوه كما في الصحاح وفى المحكم أصغى إليه سمعه أماله ( و ) أصغى ( الاناء ) للهرة ( أماله ) وفى المحكم حرفه على جنبه ليجتمع ما فيه ( و ) من المجاز أصغى ( الشئ ) إذا ( نقصه ) كان الاولى أن يقول أصغى حقه نقصه كما في الاساس أوان يقول بعد أماله ونقصه كما في الصحاح ونصه يقال فلان مصغى اناؤه إذا نقص حقه وأنشد ابن سيده للنمر بن تولب وان ابن أخت القوم مصغى اناؤه * إذا لم يزاحم خاله باب جلد وقيل أصغى اناءه إذا وقع فيه نقله الزمخشري ( و ) أصغت ( الناقة ) اصغاء إذا ( أمالت رأسها الى الرجل ) وفى بعض نسخ الصحاح الى الرحل ( كالمستمع شيأ ) وذلك حين يشد عليها الرحل نقله الجوهرى وأنشد لذى الرمة تصغي إذا شدها بالكور جانحة * حتى إذا ما استوى في غرزها تثب ( والصغو بالكسر من المغرفة جوفها ومن البئر ناحيتها ومن الدلوما تثنى من جوانبه ) كل ذلك في المحكم وجمع الكل أصغاء كقدح وأقداح ( والاصاغى د ) قال ساعدة بن جؤية لهن بما بين الاصاغى ومنصح * تعاوكما عج الحجيج الملبد * ومما يستدرك عليه صغا الرجل مال على أحد شقيه أو انحنى في قوسه والصواغى هن النجوم التى مالت للغروب وأقام صغاه ميله وأصغى اناء فلان أي هلك نقله الراغب وفى المثل الصبى أعلم بمصغى خده أي هو أعلم الى من يلجأ إليه أو حيث ينفعه والصغواء القطاة التى مال حنكها وأحد منقاريها قال الشاعر لم يبق الا كل صغواء صغوة * لصحراء تيه بين أرضين مجهل وقوله صغوة على المبالغة كليل لائل وان اختلف البناآن ى ( صغى كرضى ) كتبه بالاحمر مع ان الجوهرى ذكره فقال وكذلك صغى بالكسر يصغى وقال ابن سيده قد سمع وفى المصباح صغا يصغو لغة القرآن يشير الى قوله تعالى فقد صغت قلوبكما ( صغيا ) هكذا في النسخ والصواب صغا كما هو نص الصحاح والمحكم ( وصغيا ) كعتى ويقال هو مصدر صغى يصغى كسعى يسعى وأصله صغوى ولذا اقتصر الجوهرى وغيره على صغا ( مال واستمع ) * ومما يستدرك عليه صغى على القوم صغا إذا كان هواه مع غيرهم

Sîgalar(2)

Mücavir kökler14 mücavir (24 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قرف

    1 ortak ayet · Ağacın koparılmış kabuğudur

  2. جبر

    1 ortak ayet · Kırıkların tutturulması için konan tahta parçasına denir

  3. فأد

    1 ortak ayet · Fuad, Fevd somun ekmek demektir

  4. أمن

    2 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  5. ظهر

    1 ortak ayet · Arka demektir

  6. رضي

    1 ortak ayet · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  7. توب

    1 ortak ayet · Eveye yuva demektir

  8. قلب

    1 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  9. صلح

    1 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  10. ملك

    1 ortak ayet · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  11. ولي

    1 ortak ayet · Veli arka demektir

  12. بعد

    1 ortak ayet · Baid uzak demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلَائِكَةُ بَعْدَ ذَلِكَ ظَهِيرٌ

    EğrildiEğer her ikiniz de Allah’a tevbe ederseniz; gerçekten kaymış olan kalbleriniz düzelmiş olur. Şayet ona karşı birbirinize destek olmaya kalkışırsanız; hiç şüphesiz Allah, onun mevlasıdır. Cebrail de, mü’minlerin salih olanı da, bunun ardından bütün melekler de ona yardımcıdırlar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصغو
YapıÜçlü
Özel DurumNakıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerميل, جنف, زيغ
Zıt Kökعدل
Çekirdek Özet 1Bir kabı, başı, kulağı veya uzvu bir tarafa doğru eğmek, meyil ettirmek
Çekirdek Özet 2Kalbin, dikkatin ve işitmenin bilinçli ve geri döndürülebilir biçimde bir yöne kayması, dinlemek üzere yönelmesi
Çekirdek Özet 3İradî yönelişin ve algı meylinin adalet veya hakikat ekseninden saparak bir tarafa eğilim göstermesi
Kritik Hata RiskiKökü salt pasif bir işitme veya duygusal sempati olarak daraltıp, ardındaki iradî eğilimi, dikkat kesilmeyi ve eksen kaymasını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صغBir bütünün eksilmesi, alçalması, asıl boyut veya dengesinden bir tarafa çekilerek küçülmesi; صغر kökünde görüldüğü gibi boyut ve hacimce ufalma, zayıflamaوİllet harfi olan و, boyutsal ufalmayı dinamik ve yönlü bir harekete dönüştürmüş; anlamı bir nesnenin, kabın veya duyunun bir tarafa doğru bükülüp meylederek dengesinden sapması şeklinde özelleştirmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaDikkatin veya bir nesnenin bir hedefe odaklanarak o yöne doğru kıvrılması ve çekilmesi
غÇit veya perdeleme; ses farkı ve imge türetmesiyle derinleşme, gizlenme veya örtünmeEksenin düzlüğünü kaybederek bir tarafa batması, derinleşmesi ve asıl hizada kaybolması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaBelirli bir odağa veya nesneye eklemlenme, meylin bir varlığa doğru yönelip bağlanması
صغوOdaklanıp çekilerek bir tarafa bağlanma hareketiVarlığın veya algı organının kendi dik ve dengeli konumunu bırakıp, hedefe doğru kavis alarak eğilmesi ve ona kulak kesilmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir sıvıyı boşaltmak veya bir hayvanın su içmesini sağlamak için kabı bir tarafa eğmek (أصغى الإناء); başı veya kulağı bir sesi duymak üzere bir yöne çevirip eğmek; dudakta veya çenede doğuştan ya da sonradan oluşan tek taraflı eğiklik.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem Arap şiirinde kök, mızrakların ve kılıçların çarpışması anında ortaya çıkan eğriliklerin ve zorlu anlarda safların dengesini yitirip bir yöne meyletmesinin tasvirinde yer alır: قراع تكلح الروقاء منه ويعتدل الصغا منه سوياً ibaresinde geçen الصغا kelimesi, savaştaki şiddetli vuruşma neticesinde tarafların veya yayların eğrilip bükülmesini, ardından dengelenmesini ifade etmek için kullanılmıştır.
Erken Arapça kullanımYıldızların batı ufkuna doğru eğilmesi ve batmaya yüz tutması durumunda صغت النجوم denilmiştir. Bir kimsenin bir söze kulak kabartması ve dikkat kesilmesi أصغى إلى حديثه ibaresiyle, bir lidere veya akrabaya tarafgirlik gösterip onların tarafına eğilim gösteren topluluk ise صاغية fâil kalıbıyla anılmıştır.

Kaynak Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça صغو kökü, merkezi Sami dillerinde görülen ve kabın eğilmesi, eğik durma, bir tarafa bükülme ve dikkat kesilme semantiğini taşıyan köklerle örtüşür. Kökün İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan sesçil karşılıkları zayıf kalmakla birlikte, benzer semantik alanı taşıyan ve eğilme, kulak verme fiillerini karşılayan צָעָה / צָגָה biçimleriyle dolaylı paralellikler kurulmuştur. Arapçada kök, son harfi olan vâv/yâ ile birlikte yönlü bir eğilmeyi (tilt, incline) temsil edecek biçimde özelleşmiş ve soyut düzlemde kalbin ve işitmenin bir söze veya arzuya doğru yönelmesi anlamını merkezine almıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصغ kök ailesiAsıl diklikten ve hacimden kaybetme, eksilme veya bir yöne kavislenme anlamından, kabı ve başı bir yöne eğme fiiline evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı ve Güney Sami paralelleriEğilme, kavis yapma, bir tarafa kulak kabartma eylemleriyle fonetik ve semantik kesişim gösterir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yönelim kökleriVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صغوAnlamlıEğilmek, meyletmekKabı, kulağı, kalbi bir tarafa eğmekHedef kök; Kur'an'da geçer
صوغAnlamlıŞekil vermek, dökmekMadenleri eritip kalıba dökerek biçimlendirmekEğim ve akış ile ortak biçimlenme ilişkisi; Kur'an'da geçmez
غصوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
غوصAnlamlıDalmakSuyun veya bir derinliğin içine bütünüyle girmekDerine inme ve eğilim ile dolaylı bağ; Kur'an'da geçer
وصغAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez
وغصAnlamlıHareket etmek, sarsılmakKıpırdamak, hafif sarsıntı veya yerinden oynamaDengeyi yitirme bağlamında zayıf ilişki; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صغوMerkezİradî meyil ve yönelişBir tarafa bilinçli ve algısal olarak kulak/kalp eğmeDenge noktasından ayrılıp bir söze veya duyguya odaklanarak kavis alma
ميلKomşuGenel eğilim ve sapmaHer türlü yönden sapmayı ve eğriliği kapsayan genel terimdirصغو kökünde özellikle kulak kabartma ve kalbî alaka ön plandadır
جنفKomşuHaksız meyil ve tarafgirlikHükümde veya vasiyette bilerek haktan tarafgirliğe kaymaجنف daha ziyade adaletsizlik ve zulüm bağlamındaki sapmayı vurgular
زيغKomşuDoğru yoldan kaymaHakikat çizgisinden kalıcı ve tehlikeli biçimde sapmaزيغ doğruluktan ayrılıp bozulmayı, صغو ise bir odağa kulak kesilip meyledişi ifade eder
عدلZıtDenge ve eşitlikHer iki tarafa eşit mesafede durma, istikametHiçbir tarafa eğilmeksizin tam ortada ve dik kalma hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصغوKabı, kulağı veya kalbi eğmekDikkati ve hissi bir tarafa akıtmakKesin
LatinceInclinare, attendereBir tarafa eğilmek, dikkat kesilmekHem fiziksel eğilmeyi hem de zihinsel yönelmeyi karşılarGüçlü
İngilizceTo incline, to lean toward, to hearkenMeyletmek, kulak vermekKalbî ve işitsel odaklanmayı iyi yansıtırGüçlü
AlmancaZuneigen, hinhorchenEğilim göstermek, kulak kabartmakBir yöne doğru dikkati bükme nüansını verirGüçlü
FransızcaS'incliner, prêter l'oreilleMeyletmek, kulak vermekHem kalbin hem kulağın eğilmesini kapsarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صَغَتْ (Mazi fiil)Kalplerin haktan ve mutedil dengeden bir tarafa kayması, meyletmesiAile mahremiyeti ve peygamberi üzen bir meselede eşlerin iradî meyli bağlamı (Tahrîm 66:4)
وَلِتَصْغَىٰ (Muzari fiil)Ahirete inanmayanların aldatıcı ve süslü sözlere kulak kabartması, gönül indirmesiŞeytanların ve bâtıl ehlinin tezviratına zihnen ve kalben kapılma bağlamı (En'âm 6:113)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİrade, kalbin ameli ve meyilKalbin küfre veya bidate kaymasında kişinin iradî yönelişinin ve algı kapılarını açmasının sorumluluğuKalbin bâtıla kulak verip sempati beslemesi yönünde anlam daralması
FıkıhHâkimin tarafsızlığıHâkimin taraflardan birine fazlaca kulak vermesi veya meyletmesinin (isgâ) hükmüDinleme sırasında adalet dengesini bozacak derecede bir tarafa temayül göstermek
TefsirTahrîm ve En'âm tefsirleriAyetlerde geçen kalplerin meyli ve bâtıl sözlere kulak kesilmenin niteliğiPeygamberî dengeyi sarsan duygusal temayül veya vesveseye teslim oluş
HadisHadis dinleme ve ahlakSöz söyleyen kimseye beden ve zihinle tam yönelip kulak kabartma (isgâ) tavrıBir muhataba saygı ve ilgiyle bütünüyle yönelerek dinleme edebi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalp ve niyet ekseniİradî temayülKalbi vahye veya vesveseye açmakİmanın sıhhati kalbin hakka tam yönelmesine, nifak ise bâtıla kulak kabartmasına bağlıdır.Kesin
İlmiEpistemoloji ve dikkatAlgıda seçicilikBilgi kaynağına dikkat kesilmekZihnin belirli bir iddiaya meylederek önyargı veya objektif dinleme geliştirmesi sürecidir.Güçlü
SiyasiKamuoyu ve propagandaPropaganda etkisiToplumsal algının yönlendirilmesiKitlelerin aldatıcı söylemlere gönül indirip taraf tutması ve adaletten uzaklaşmasıdır.Güçlü
İktisadiTüketici davranışıTercih kaymasıTalebin bir mala odaklanmasıReklam veya telkinlerle tüketicinin iradesinin belirli bir yöne eğilip kaba göre şekil almasıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAçısal sapma (Angular tilt / Bias)Bir denge veya referans ekseninin, uygulanan harici bir moment veya kuvvet etkisiyle sıfır noktasından belirli bir açı derecesinde bir yöne yatması.Güçlü
Beşeri bilimlerDoğrulama yanlılığı (Confirmation bias)Bireyin veya topluluğun, kendi arzusuna veya ön kabullerine uyan söylemlere öncelikli olarak kulak kesilip o yönde bilişsel eğilim göstermesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir dinleme (hearing) veya kontrolsüz, masum bir his zannedip mekanik bir algı düzeyine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, sadece fiziksel işitmeyi değil; kalbin, iradenin ve algı kanallarının bilinçli biçimde hakikatten bir yana bükülüp telkine teslim olmasını içerir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın bâtıl söylemlere kulak vermesini nötr veya zararsız bir eylem saymak; kalbin meylinin sorumluluk doğuran iradî bir başlangıç olduğunu fark edememek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da insanın saptırılma sürecinin dışarıdan gelen bir zorlamayla değil, algı organlarını ve kalbi bâtıla doğru eğip ona kulak kesilmesiyle başladığını gösterdiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Şeytanî ve ideolojik propagandaların insan bilincini nasıl ele geçirdiğini anlatan ayetlerde ve inananların iç disiplin ve kalp istikametini konu edinen bağlamlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Günah ve sapmanın aniden ortaya çıkan eylemler olduğu zannını düzeltir; her büyük kırılmanın önce kalbin ve kulağın hafifçe bir yana eğilmesiyle (meyil) başladığını öğretir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir sıvının akması için kabı eğmek, bir sesi işitmek üzere başı ve kulağı o yöne kavisli biçimde çevirmek.
  • Soyut anlamZihnin, dikkatin ve kalbin nötr ve adil denge çizgisinden ayrılarak belirli bir tesire veya arzuya doğru iradî olarak meyil göstermesi.
  • Sistematik karşılıkBir referans sisteminin harici bir telkin veya çekim etkisiyle dengeden saparak açısal bir yönelişe girmesi.
  • LaTeX modeliθ=∫0tF(τ) dτ≠0  ⟹  V⃗⋅N⃗<1
  • LaTeX açıklamasıModelde sıfır sapma durumu tam dikliği ve dengeli doğruluğu temsil eder. Zamana (t) bağlı olarak uygulanan dış tesir veya iradî yönelme fonksiyonu (F), sistemde sıfırdan farklı bir açısal sapma (θ) meydana getirir. Bunun sonucunda niyet ve dikkat vektörü (V⃗) ile hakikat ve adalet normali (N⃗) arasındaki skaler çarpım birden küçük hale gelir; yani sistem tam istikametten çıkıp bir tarafa eğilmiş olur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص