صمت

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-م-ت1 sîga, 4 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.صَامِتُونَصمتسويتبعهدي

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 4

▶ Ağı aç (3B)

صمت

ص - م - ت

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Sessiz kalanlar

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR837 harf
باب الصاد والتاء والميم معهما ص م ت، م ص ت، ص ت م مستعملات صمت: الصَّمْتُ: طُولُ السُّكوتِ. وأخَذَه الصُّماتُ. وقُفْلٌ مُصْمَتٌ: أبْهِمَ إِغلاقُه، وبابٌ مُصمَتٌ كذلك، قال: ومن دونِ لَيْلَى مُصمَتاتُ المَقاصِرِ والصِّماتُ: إِشرافُكَ على أمر، وتقول: هو منه على صِماتٍ. والصُّمْتَةُ: ما أصْمَتَكَ من قضاء حاجتك. مصت: المَصت: لغة في المَسْط، فاذا جَعَلوا مكان السِّين صاداً جَعَلوا مكان الطّاءِ تاءً،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR856 harf
صَمَتَ يَصْمُتُ صَمْتاً وصُموتاً وصُماتاً: سَكَتَ. وأَصْمَتَ مثله. والتَصْميتُ: التَسكيتُ. والتَصْميتُ أيضاً: السُكوتُ. ورجلٌ صِمِّيتٌ، أي سِكِّيتٌ. والصُمْتَةُ: مثل السكْتَة. أبو زيد: رَمَيْتُهُ بصُماتِهِ سُكاتِهِ، أي بما صَمَتَ به وسكت. ويقال فلان على صُماتِ الأمر، إذا أَشْرَفَ على قضائه. وبات من القوم على صُماتٍ، أي بمرأىً ومسمعٍ في القرب. قال الشاعر: وحاجةٍ كنتُ على صُماتِها أي كنت على
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.265 harf
ص ت م مصت ، صمت ، صتم : مستعملى . مصت : قال الليث : المَصْتُ : لغةٌ في المسط ، فإذا جعلوا مكان السّين صاداً جعلوا مكان الطّاء تاءً ، وهو أَنْ يُدْخِل يَدَه فيقبضَ على الرَّحِم فَيَمْصُتَ ما فيها مَصْتاً . صمت : سلَمة عن الكسائيّ قال الفراء : تقول العرب : لا صمْتَ يوماً إلى الليل ، ولا صَمْتَ يومٌ إلى الليل ، ولا صَمْتَ يومٍ إلى الليل ، فمن نصب أراد : لا تَصْمُتْ يوماً إلى الليل ، ومن رفع أراد :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.816 harf
(باب الصاد والميم وما يثلثهما ) (صمي) الصاد والميم والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ يدلُّ على السُّرعة في الشيء. يقال للرَّجُل المبادِر إلى القتال شَجاعةً: هو صَمَيانٌ. وهو من الصَّمَيان وهو الوثْب والتقلُّب. ويقال انصمى الطائر، إِذا انقضَّ. ويقال أصمى الفَرسُ، إِذا مضى على وجْهه عاضّاً على لجامه. ومن الباب: رمى الرَّجُل الصّيدَ فأصمى، إذا قتله مكانه، وهو خلاف أنْمَى. (صمت) الصاد والميم والتاء أصلٌ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR736 harf
ص م ت أخذه الصمات‏.‏ ورماه الله تعالى بصماته‏.‏ وصمت الرجل وأصمت‏.‏ وأصمته وصمته‏.‏ ‏"‏ وإنك لتشكو إلى غير مصمت ‏"‏‏.‏ وقال‏:‏ إنك لا تشكو إلى مصمت فأصبر على الحمل الثقيل أو مت وصمتي صبيك‏:‏ أطعميه الصمتة وهي قدر ما تصمته به من الطعم‏.‏ وما عندها صمتة ليلة‏:‏ قدر ما تصمت به صبيها ليلة واحدة‏.‏ ‏"‏ ولقيته ببلدة إصمت ‏"‏‏:‏ بقفر لا أحد بها‏.‏ وشيء ومن دون ليلى مصمتات المقاصر ومن المجاز‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.271 harf
صَمَتَ يَّسْمُتُ صَمْتاً وصُمْتاً (* قوله «صمتاً وصمتاً» الأول بفتح فسكون متفق عليه. والثاني بضم فسكون بضبط الأصل والمحكم. وأَهمله المجد وغيره. قال الشارح: والضم نقله ابن منظور في اللسان وعياض في المشارق.) وصُمُوتاً وصُماتاً، وأَصْمَتَ: أَطالَ السكوتَ. والتَّصْميتُ: التَّسْكِيت. والتَّصْميتُ أَيضاً: السكوتُ. ورجل صِمِّيتٌ أَي سِكِّيتٌ. والاسم من صَمَتَ: الصُّمْتةُ؛ وأَصْمَتَه هو، وصَمَّتَه.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR288 harf
* ص م ت * * صَمَتَ * سكت وبابه نصر ودخل و * صُمَاتاً * أيضا بالضم و * أصْمَتَ * مثله و * التَّصْمِيتُ * التسكيت والسكوت أيضا ورجل * صَمِيتٌ * كسكيت وزنا ومعنى ويقال ماله * صامِتٌ * ولا ناطق فالصامت الذَّهب والفضة والناطق الإبل والغنم أي ليس له شيء قلت هذا التفسير أخص مما فسره به في ن ط ق
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.033 harf
الصمت، بالفتح، كما يفهم من إطلاقه، والصمت، بالضم، كما نقله ابن منظور في اللسان، وعياض في المشارق. وأنشدني من سمع شيخنا الإمام أبا عبد الله محمد بن سالم الحفني، قدس سره ونفعنا به، إلقاء في بعض دروسه: إذا لـم يكـن فـي الـسـمـع مـــنـــي تـــصـــامـــم وفـي بـصـري غـض وفـي مـنـطـقـــي صـــمـــت فحظي إذا من صومي الجوع والظمافإن قلت يوما إنني صمت ما صمت ورواية شيخنا
Maddenin bağlantısı

الصمت، بالفتح، كما يفهم من إطلاقه، والصمت، بالضم، كما نقله ابن منظور في اللسان، وعياض في المشارق. وأنشدني من سمع شيخنا الإمام أبا عبد الله محمد بن سالم الحفني، قدس سره ونفعنا به، إلقاء في بعض دروسه: إذا لـم يكـن فـي الـسـمـع مـــنـــي تـــصـــامـــم وفـي بـصـري غـض وفـي مـنـطـقـــي صـــمـــت فحظي إذا من صومي الجوع والظمافإن قلت يوما إنني صمت ما صمت ورواية شيخنا عن شيخة ابن المسناوي: تصون بدل تصامم . والصموت، والصمات، بالضم فيهما أيضا: السكوت، وقيل: طوله. ومنهم من فرق بينهما، وقد تقدم في: سكت. وقال الليث: الصمت: السكوت. وقد أخذه الصمات. وأنشد أبو عمرو: ماإن رأيت مـــن مـــغـــنــــيات ذوات آذان وجمجمات أصبر منهن على الصمات

ونقل شيخنا عن أهل الاشتقاق: فعال، بالضم، هو المشهور والمقيس في الأصوات، كالصراخ ونحوه. قالوا: والصمات محمول على ضده كالإصمات. قال السهيلي في الروض: صمت وأصمت، وسكت وأسكت: بمعنى، وتقدم الفرق بينهما، وفي الحديث: أن امرأة من أحمس حجت، وهي مصمتة أي: ساكتة لا تتكلم. والتصميت: السكوت، والتسكيت والاسم من صمت: الصمتة. ورماه بصماته، بالضم، أي: بما صمت منه. وروى الجوهري عن أبي زيد: رميته بصماته، وسكاته أي بما صمت به وسكت. وأصمته هو، وصمته: أسكته، لا زمان، متعديان. والصمات، بالضم: العطش، وبه فسر الأصمعي قول أبي عمرو السابق ذكره. وقيل: سرعة العطش في الناس والدواب. والصامت من اللبن: الخائر، ومثله في الصحاح. الصامت من الإبل: عشرون. من المجاز: ماله صامت، ولا ناطق: الصامت من المال: الذهب والفضة، والناطق منه الحيوان من الإبل والغنم، أي: ليس له شيء. وعن ابن الأعرابي: جاء بما صاء وصمت، قال: ما صاء: يعني الشاء والإبل، وما صمت: يعني الذهب والفضة. من المجاز: درع صموت، الصموت، بالفتح كصبور: الدرع الثقيل. وفي اللسان: الصموت من الدروع: اللينة المس، ليست بخشنة، ولا صدئة، ولا يكون لها إذا صبت صوت. وقال النابغة: وكل صموت نثلة تبـعـية ونسج سليم كل قضاء ذائل قال: يطلق أيضا على السيف الرسوب، وإذا كان كذلك، قل صوت خروج الدم، قال الزبير بن عبد المطلب: وينفي الجاهل المختال عني رقاق الحد وقعته صموت من المجاز: الصموت: الشهدة الممتلئة التي ليست فيها ثقبة فارغة نقله الصاغاني والزمخشري. الصموت: اسم فرس العباس بن مرداس السلمي، رضي الله عنه. أو فرس خفاف بن ندبة السلمي. وفي لسان العرب: وهو فرس المثلم بن عمرو التنوخي، وفيه يقول: حتى أرى فارس الصموت على أكساء خيل كـأنـهـا الإبـل ومعناه: حتى يهزم أعدءه، فيسوقهم من ورائهم ويطردهم كما تساق الإبل. وضربة صموت: إذا كانت تمر في العظام، لا تنبو عن عظم، فتصوت؛ قال الزبير بن عبد المطلب: وينفي الجاهل المختال عني رقاق الحد رقعته صموت وأنشد ثعلب بيت الزبير أيضا على هذه الصورة: ويذهب نخوة المختال عني رقيق الحد ضربته صموت وتركته ببلدة إصمت، كإربل، وهي القفرة التي لا أحد بها. تركته بصحراء إصمت. عن ابن سيده: تركته بوحش إصمت وإصمته، بكسرهن، عن اللحياني. ولي يفسره، وهو بقطع الهمز ووصله. قال أبو زيد. وقطع بعضهم الألف من إصمت، ونصب التاء، فقال: بوحش الإصمتين له ذباب وقال ابن كراع: إنما هو ببلدة إصمت قال ابن سيده: والأول هو المعروف أي بالفلاة، فسره ابن سيده. قالوا سميت بذلك لكثرة ما يعرض فيها من الخوف، كأن كل واحد يقول لصاحبه: اصمت، كما قالوا في مهمه: إنها سميت لقول الرجل لصاحبه: مه مه؛ قال الراعي: أشلى سلوقية باتت وبات لـهـا بوحش إصمت في أصلابها أود

أو تركته بصحراء إصمت: الألف مقطوعة مكسورة، أي: بحيث لا يدرى أين هو. ولقيته ببلدة إصمت: إذا لقيته بمكان قفر لا أنيس به. ثم إن إصمت من الأسماء التي لا تجرى، أي: لا تنصرف كما صرح به الجوهري وغيره، نقله عن أبي زيد، والعلتان هما: العلمية والتأنيث، أو وزن الفعل، حققه شيخنا. والمصمت، كمكرم:الشيء الذي لا جوف له. وأصمته أنا. يقال: باب مصمت، وقفل مصمت: أي مبهم، قد أبهم إغلاقه؛ وأنشد: ومن دون ليلى مصمتات المقاصر

عن ابن السكيت: ألف مصمت، كما تقول: ألف كامل، وألف أقرع، بمعنى واحد. ويشدد، فتقول: ألف مصمت، أي: متمم، كمصتم. وثوب مصمت إذا كان لا يخالط لونه لون. وفي حديث العباس: إنما نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم، عن الثوب المصمت من خز هو الذي جميعه إبريسم، لا يخالطه قطن، ولا غيره. والحروف المصمتة: ما عدا حروف الذلاقة، وهي ما في قولك مر بنفل، وأيضا قولك فر من لب. هكذا في نسختنا، بل سائر النسخ التي بأيدينا، ومثله في التكملة. وزاد: والإصمات أنه لا يكاد يبنى منها كلمة رباعية، أو خماسية، معراة من حروف الذلافة، فكأنه قد صمت عنها. وقد سقطت لظة ما عدا من نسخة شيخنا، ونقل عن شيخه ابن المسناوي أن الظاهر أن لفظة ما عدا إن وجدت في نسخة، فهو إصلاح؛ لأن أكثر الأصول التي وجدت حال الإملاء خالية عنها، وثبتت في نسخ قليلة. والصمتة، بالضم والكسر رواهما اللحياني: ما أصمت، أي: أسكت به الصبي من طعام ونحوه، كتمر، أو شيء ظريف. ومنه قول بعض مفضلي التمر على الزبيب: وماله صمتة لعياله، أي: ما يطعمهم، فيصمتهم به. وفي الحديث في صفة التمرة صمتة الصغير يريد: أنه إذا بكى، أصمت وأسكت بها، وهي السكتة، لما يسكت به الصبي. وصمتي صبيك: أي أطعميه الصمتة. والمصمت، كمحسن: سيف شيبان النهدي، نقله الصاغاني. والصميت: السكيت زنة ومعنى، أي طويل الصمت. ويقال: ما ذقت صماتا كسحاب: أي ما ذقت شيئا. عن الكسائي: تقول العرب: لا صمت يوما إلى الليل، بفتح فسكون؛ أو لا صمت يوم: بالرفع، إلى الليل، أو لا صمت يوم، بالخفظ، إلى الليل. فمن نصب أراد لا يصمت يوما إلى الليل؛ ومن رفع أراد أي لا يصمت يوم تام إلى الليل، ومن خفض فلا سؤال فيه. وفي حديث علي، رضي الله عنه: أن النبي، صلى الله عليه وسلم، قال: لا رضاع بعد فصال، ولا يتم بعد الحلم، ولا صمت يوما إلى الليل . من المجاز: جارية صموت الخلخالين: إذا كانت غليظة الساقين، لايسمع لهما أي لخلخاليها حس، أي صوت، لغموضه في رجليها. وأصمتت الأرض: إذا أحالت آخر حولين. ومما يستدرك عليه: يقال: لم يصمته ذلك: أي لم يكفه، وأصله في النفي، وإنما يقال ذلك فيما يؤكل أو يشرب. ويقال للرجل إذا اعتقل لسانه فلم يتكلم: أصمت، فهو مصمت. وفي حديث أسامة بن زيد قال: لما ثقل رسول الله، صلى الله عليه وسلم، هبطنا وهبط الناس، يعني إلى المدينة، فدخلت إلى رسول الله، صلى الله عليه وسلم، يوم أصمت فلا يتكلم، فجعل يرفع يده إلى السماء، ثم يصبها علي، أعرف أنه يدعو لي . قال الأزهري: قوله يوم أصمت ، معناه: ليس بيني وبينه أحد. ويحتمل أن تكون الرواية يوم أصمت، يقال: أصمت العليل، فهو مصمت، إذا اعتقل لسانه. وفي الحديث أصمتت أمامة بنت أبي العاص أن اعتقل لسانها. قال: وهذا هو الصحيح عندي، لأن في الحديث يوم أصمت فلا يتكلم. ورده ابن منظور، وقال: وهذا يعني أنه، صلى الله عليه وسلم، في مرضه اعتقل يوما فلم يتكلم لم يصح. وصمت الرجل: شكا إليه، فنزع إليه من شكايته؛ قال: إنك لا تشكو إلـى مـصـمـت فاصبر على الحمل الثقيل أو مت

وفي التهذيب: ومن أمثالهم: إنك لا تشكو إلى مصمت أي: لا تشكو إلى من يعبأ بشكواك. ويقال بات فلان على صمات أمره: إذا كان معتزما عليه. وهو بصماته: إذا أشرف على قصده. قال أبو مالك: الصمات: القصد. وأنا على صمات حاجتي: أي على شرف من قضائها؛ يقال: فلان على صمات الأمر: إذا أشرف على قضائه، قال: وحاجة كنت على صماتها أي: على شرف قضائها. ويروى: بتاتها. وبات من القوم على صمات: بمرأى ومسمع في القرب. ويقال للون البهيم: مصمت. ومن المجاز: فرس مصمت، وخيل مصمتات: إذا لم يكن فيها شية. وكانت بهما. وأدهه مصمت: لا يخالطه لون غير الدهمة. وفي الصحاح: المصمت من الخيل: البهيم، أي لون كان، لا يخالط لونه لون آخر. وحلي مصمت. إذا كان لا يخالطه غيره. وقال أحمد بن عبيد: حلي مصمت: معناه قد نشب على لابسه فما يتحرك، ولا يتزعزع، مثل الدملج والحجل وما أشبههما. ومن المجاز. الفهد مصمت النوم. كذا في الأساس. واستدرك شيخنا. البيت المصمت، وهو الذي ليس بمقفى ولا مصرع، بأن لا يتحد عروضه وضربه في الزنة، أي: في حرف الروي ولواحقه، كما حققه العروضيون.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR12.446 harf
صَمَتَ 1 صَمَتَ ذ , (S, M, A, Mgh, Msb,) aor. صَمُتَ , (S, M, Msb,) inf. n. صَمْتٌ (S, M, A, Mgh, Msb, K) and صُمْتٌ (M, L, TA) and صُمُوتٌ and صُمَاتٌ, (S, M, Mgh, Msb, K,) or the first of these is the inf. n. and the rest are simple substs.; (M;) and ↓ اصمت, (S, M, Msb,) inf. n. اـِصْمَاتٌ; (K;) and ↓ صمّت, inf. n. تَصْمِيتٌ; (S, K; but only the inf. n. is mentioned;) He was, or became, silent,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR984 harf
صَمَتَ صَمَتَ U ( n. ac. صَمْت 1 , صُمْت 3 , صُمَاْت 24 , صُمُوْت 27 ), a. Was, became silent; kept silence; was taciturn, mute. صَمَّتَ صَمَّتَ II , a. Silenced. b. see I . أَصْمَتَ أَصْمَتَ IV , a. see I & II ( a ). c. Became hard ( ground ). d. Made solid, massive. صَمْت صَمْت 1 , a. Silence. صِمْتَة صِمْتَة 2t , a. see 3t (b) . صُمْتَة صُمْتَة 3t , a. Silence, muteness,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok19.750 harf
صمت صَمَتَ - يَصْمُتُ - صَامِت - صَامِتُوْن صَمَتَ - يَصْمُتُ + الكائن: لا ينطق ولا يلفظ القول بل يبقيه داخل النفس من غير نطق ولا لفظ صَامِت: اسم فاعل صفة مشبهة من " صَمَتَ - يَصْمُتُ " صَامِتُوْن: جمع " صَامِت" واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " كتم أو إخفاء أو إنقاص شدة الصوت في الكلام المنطوق" وهي: نَصَتَ - يَنْصِتُ، خَفَتَ - يَخْفِتُ،
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler4 mücavir (10 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سوي

    1 ortak ayet · Seviye: Engebesiz düz yerdir

  2. تبع

    1 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  3. دعو

    1 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  4. هدي

    1 ortak ayet · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَإِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدَى لَا يَتَّبِعُوكُمْ سَوَاءٌ عَلَيْكُمْ أَدَعَوْتُمُوهُمْ أَمْ أَنْتُمْ صَامِتُونَ

    Sessiz kalanlarOnları doğru yola çağırsanız da, size uymazlar. Çağırmanız da, susmanız da onlar için birdir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصمت
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسكت, خرس, عجم
Zıt Kökنطق
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin, yapının veya canlının dışarıya ses, titreşim veya geçiş vermeyecek biçimde bütünüyle kapanması, masif ve sessiz kalması
Çekirdek Özet 2İnsanın veya muhatap nesnenin yöneltilen çağrıya, iletişime veya uyarana hiçbir karşılık vermeyip tam bir sessizlik ve hareketsizlik içinde kalması
Çekirdek Özet 3Varlığın aktif fonksiyon üretmeyip kendi içine kilitlenmesi, iletişimsel ve varlıksal açıdan tepkisiz bir kütle durumuna indirgenmesi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca iradi bir suskunluk veya ahlaki erdem olarak anlaşılıp somut masiflik, ontolojik tepkisizlik ve iletişim üretememe boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صمİçinde boşluk bulunmama, geçişe kapalı olma, katılık, ses alıp vermeme ve masifleşme; nitekim صمم kökünde kulak kanalının tıkanıp ses almaması, صمد kökünde içinin boş olmaması ve masif kütle yapısı, صمع kökünde ise kulağın yapışık ve küçük olması bu tıkalı ve sıkı dokuyu gösterirتÇekirdekteki kapalılık ve masiflik hareketine sonlanma, kesin durma ve dış dünyaya dönük ses üretimini tamamen keserek suskunlukta sabitlenme boyutu eklenmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaHareketi daraltarak kıstırma, toparlama ve içeriye hapsetme etkisi
مSu; akış, çokluk, derinlikYoğunluk, toplanma, kütlesel birikim ve içe dönük derin hacim
تİşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonSürecin nihai sınıra dayanması, kesin kesilme ve durma
صمتOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | Su; akış, çokluk, derinlik | İşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonEnerjiyi ve sesi içeriye doğru kıstırıp yoğunlaştırarak dışa vurumu kesin bir sınırla sonlandırmak, böylece varlığı kapalı ve sessiz bir kütleye dönüştürmek

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİçi dolu, aralıksız ve kilitli nesne; bir yere boşaltıldığında şıkırtı veya ses çıkarmayan koyu süt (el-lebenü's-sâmit), deliksiz ve kapalı kapı (bâbün musmet), hareket ettiğinde ses çıkarmayan yumuşak zırh (ed-dir'u's-samût) ve canlı olmayan, ses çıkarmayan taşınır mal / maden (el-mâlü's-sâmit)
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde ses çıkarmayan, örülüşü sıkı ve yumuşak zırh anlamında kullanılmıştır: وكل صموت نثرة تبعية / ونسج سليم كل قضاء ذائل
Erken Arapça kullanımÇöl ve bedevi hayatında hiçbir canlının sesinin duyulmadığı ıssız arazi için "beldetü ısmit" deyimi kullanılmış; ayrıca ağlayan çocuğu susturacak küçük yiyecek veya hurma lokmasına "sumte" adı verilmiştir

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde صمت kökü, özellikle Güney-Batı Sami kolunda ve Arapçada belirginleşen, fonetik olarak sert ıslıklı bir konsonant ile başlayan ve temelde "kapalılık, yoğunlaşma, ses çıkarmama" matrisine dayanan bir kullanıma sahiptir. İbranicede צמת (ts-m-t / ṣāmat) biçimi "kesmek, yok etmek, susturmak, kesin olarak tüketmek" anlam alanını taşır; bu durum kökün bir süreci kesintiye uğratıp hareketsiz bırakma yönünü yansıtır. Süryanice ve diğer Doğu Aramice lehçelerinde de sesin veya hayat belirtisinin kesilmesiyle ilgili paralel semantik gölgeler mevcuttur. Arapçada kök, genel ses kesilmesinin ötesinde fiziki bir nesnenin pürüzsüz, aralıksız ve masif olması boyutuyla özelleşmiş; "musmet" kelimesinde görüldüğü üzere içi boşluksuz, yekpare ve kilitli olan her şey bu semantik çekirdekten türetilmiştir. Dolayısıyla Sami dillerindeki ortak arka plan, dışa dönük tezahürün kesilip yok olması veya susturulması ekseninde birleşmektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصم çekirdeğinden türeme ses ve geçiş kapalılığıSesin kesilmesi, sütün koyuluğundan dolayı dökülürken ses vermemesi, zırhın ve kapının yekpareliği üzerinden somut masiflikten soyut sükûta uzanırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice צמת (kesmek, susturmak, yok etmek)Eylemin veya sesin kesin biçimde kesilerek susturulması bağlamında ortak bir semantik kökene işaret ederGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin Sami dışı kolları arasında bu kökle birebir örtüşen güvenilir bir biçim tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs ve Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صمتAnlamlıSessiz kalmak, kapalı olmakDışa ses vermemek, masif ve yekpare kütle oluşturmakHedef köktür, Kur'an'da geçer
صتمAnlamlıTam, sağlam, sert ve kalın olmakHer şeyin tam, eksiksiz ve iri cüsseli olması; binlik tam sayı veya sağlam taş ve deveKur'an'da geçmez; hedef kökle masiflik ve sağlamlık bağlamında akrabadır
مصتAnlamlıSıvazlayıp çekmek, boşaltmakElini rahme sokup içindekini çekip alma veya sıvazlama; masat biçiminin harf dönüşümlü kullanımıKur'an'da geçmez
متصAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
تصمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan bir dizilimdir
تمصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan bir dizilimdir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صمتMerkezİletişimsizlik ve sessizlikSes çıkarma imkânı varken veya yokken dışa doğru hiçbir reaksiyon ve ses vermeme durumuMasif kütleleşme ve dışa kapalı olma halidir
سكتKomşuİradi duraklamaKonuşabilir durumdayken kendi iradesiyle sözü kesme ve beklemeye geçmeSüreklilik şartı taşımaz, konuşmanın arasına giren sükûneti ifade eder
خرسKomşuYapısal dilsizlikBiyolojik veya uzvi bir arıza sebebiyle konuşma yetisinin bütünüyle yok olmasıDış iradeden bağımsız, organ yetersizliğine dayalı konuşamama durumudur
عجمKomşuİfade kapalılığıSes ve söz bulunsa bile dinleyen tarafından anlaşılamayacak düzeyde kapalı ve yabancı kalmasıSesin yokluğu değil, anlam ve açıklığın kaybolması halidir
نطقZıtSesli ve anlamlı ifadeDüşüncenin sese bürünerek düzenli, anlaşılır ve muhataba yönelen bir beyan halinde açığa çıkmasıKökün kapalılık ve tepkisizlik niteliğini bütünüyle ortadan kaldıran karşıt durumdur

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصمتDışa ses vermeme, masif kapanmaHem konuşmaktan geri durmayı hem de nesnelerin tepkisizliğini kapsayan temel durumdurKesin
LatinceSilere, TacereSessiz olmak, susmakSilere daha çok nesnel ve genel sessizliği, tacere ise iradi konuşmamayı karşılar; kökün masif madde boyutunu tam yansıtmazGüçlü
İngilizceSilence, Mutism, TaciturnitySessizlik, suskunlukSilence genel ses yokluğunu verir, ancak kökün deliksiz ve yekpare olma fiziki çağrışımını dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaSchweigen, StummheitSusmak, dilsizlik/sessizlikSchweigen eylemsel susmayı, Stummheit ise ses çıkaramamayı vurgular; ontolojik kapalılık nüansı eksik kalırGüçlü
FransızcaSilence, MutismeSessizlik, suskunlukİletişimin kesilmesi ve ses vermeme boyutunu tam karşılar, kütlesel ağırlık ve kapalılık anlamını taşımazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İsmi fail çoğul kalıbı (sâmitûn)Çağrıya cevap veremeyen, tepkisiz ve eylemsiz kalma yüzüSahte ilahların ve putların acziyetini, onlara dua edilse de edilmese de bir şey değiştiremeyeceklerini anlatan bağlam (A'râf 7:193)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamUluhiyet ve ilahi sıfatlarİlah kabul edilen varlıkların kelam ve hitap kabiliyetinin bulunması gerektiği, sessiz ve tepkisiz bir varlığın mabut olamayacağıKonuşma ve icabet etme yetisinden tamamen yoksun olma hali
FıkıhZekât ve iktisatCanlı hayvan (en'âm) türünden zekâta tabi mallar "nâtık", altın ve gümüş gibi madenler ise "sâmit" olarak tasnif edilmiştirSes çıkarmayan, cansız madeni servet anlamı
TefsirPutperestliğin eleştirisiMüşriklerin yöneldiği putların çağrıyı işitmemesi, yönlendirme yapamaması ve mutlak bir hareketsizliğe gömülü olmasıİletişimsel körlük ve hiçbir ontolojik etki üretememe hali
HadisAhlak ve dilin korunmasıKişinin gereksiz ve zararlı konuşmalardan kaçınarak susmayı tercih etmesinin necat (kurtuluş) vesilesi sayılmasıDili kontrol altına alma ve bilinçli sessizlik terbiyesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniMabut tasavvuru ve tevhîdİcabet edemeyen ve konuşamayan bâtıl odakAcziyet göstergesiDua edenle iletişim kuramayan, doğru yolu gösteremeyen tepkisiz nesnelerin ilahlık vasfını yitirmesiKesin
İlmiİletişim teorisi ve sibernetikSıfır geri bildirim (no-feedback)Sinyal kesintisiSisteme gelen uyarıcı girdiye hiçbir çıktı veya tepki vermeyen mutlak soğurucu durumGüçlü
SiyasiYönetim ve kamuoyuKitlelerin tepkisizliği veya yönetim mekanizmasının halka karşı sağırlığıStatükonun kilitlenmesiYöneltilen taleplere, çağrılara ve ikazlara karşı yürütme organının tamamen duyarsız kalmasıMuhtemel
İktisadiServet ve varlık sınıflandırmasıLikit madenler, külçe altın ve gümüş (el-mâlü's-sâmit)Pasif değer deposuKendiliğinden üremeyen ve ses çıkarmayan durağan servet türlerinin tanımlanmasıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkustik yalıtım ve mutlak soğurucu ortam (akustik anekoik durum)Sisteme giren ses dalgalarının yansımadan tamamen sönümlenmesi ve dış ortama hiçbir akustik geri dönüşün üretilmemesi yapısıyla izomorfiktirGüçlü
Beşeri bilimlerKatatonik tepkisizlik ve iletişimsel yabancılaşmaBireyin veya grubun çevreden gelen sosyal, ahlaki veya duygusal uyarılara karşı tüm tepki kanallarını kapatıp donuklaşması durumuyla örtüşürGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece insanların ağzını kapatıp konuşmaması şeklindeki ahlaki suskunluk boyutuna indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKökün, putların ve sahte otoritelerin ontolojik niteliksizliğini, yani dua ve çağrıya karşı hiçbir varlıksal yankı üretemeyen kütlesel acziyetini ifade eden genişliği
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlgili ayette putların durumunun geçici bir susma eylemi sanılması; halbuki onların doğası gereği konuşma ve yol gösterme yeteneğinden büsbütün mahrum olduklarının kavranamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın canlı, işiten ve dualara icabet eden gerçek İlah anlayışı ile insanların elleriyle ürettiği tepkisiz, durağan ve masif sahte otoriteler arasındaki ontolojik ayrımı tek bir sahnede ortaya koyduğu için temel önemdedir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tevhîd ve şirk tartışmalarının yürütüldüğü, putların acziyetinin delillendirildiği ve duanın yönlendirileceği makamın niteliklerinin açıklandığı ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Mabut edinilen varlıkların kendilerine sığınıldığında veya seslenildiğinde lütuf ya da ceza üretebileceğine dair bâtıl beklentileri çürütür; çağrılmaları ile terk edilmeleri arasında sonuç bakımından hiçbir fark bulunmadığını gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDeliksiz, pürüzsüz, aralıksız ve kilitli olan; yere döküldüğünde veya hareket ettirildiğinde hiçbir ses ve çınlama çıkarmayan masif ve yekpare yapı.
  • Soyut anlamBir çağrıya, iletişime veya etkiye karşı bütünüyle sessiz, eylemsiz, tepkisiz ve kılavuzluktan yoksun kalma durumu.
  • Sistematik karşılıkBir uyarana maruz kaldığında sisteme ait dönüşüm fonksiyonunun sıfır üretmesi; varlığın iletişim ve icabet üretmeyen bir durağanlığa gömülmesi.
  • LaTeX modelif(x)=0∀x∈I
  • LaTeX açıklamasıModelde I kümesi sisteme veya varlığa dışarıdan yöneltilen tüm çağrı, talep, hidayet arayışı ve yönlendirme girdilerini temsil eder. x bu girdilerden herhangi biridir. f fonksiyonu varlığın dış uyaranlara karşı ürettiği karşılık ve icabet mekanizmasıdır. Model, girdinin niteliği ne olursa olsun fonksiyonun daima 0 değerini ürettiğini, yani dış etkiye karşı mutlak bir iletişimsel boşluk ve tepkisizlik durumu ortaya koyduğunu sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص