عثو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ث-و1 sîga, 44 mücavir kök, 5 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عصوبخسبوأأنسحجرعثوفسدشعبتَعْثَوْاأرضقومفجرمدينسهلكيل

KökSîga 1Ayet 5Sure 5Mücavir 44

▶ Ağı aç (3B)

عثو

ع - ث - و

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 1 sîga
  • 10 sözlük

Sopa, değnek demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: عثى · عثي

Notlarım

Sözlükler(10)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sopa, değnek demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR880 harf
Madde başı: عثوباب العين والثاء وواي معهما ع ث و، ع ث ي، و ع ث، ع ي ث مستعملات عثو: العَثا: لون إلى السّواد مع كثرة شعر. والأَعْثَى: الكثير الشّعر. والأَعْثَى: الضبع الكبير، والأنثى: عَثْواء، وفي لغة: عثياء والواو أصوب. والجميعُ: العُثْوُ، ويقال: العُثْيُ، والعِثْيانُ: اسم الذَّكر من الضِّباع. عثي: عَثِيَ يَعْثَى في الأرض عِثيّاً وعَثَياناً: أفسد. وعث: الوَعْثُ من الرّمل: ما غابتْ فيه القوائمُ. ومنه اشتُقَّ
Tamamını oku

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR880 harf
Madde başı: عثيباب العين والثاء وواي معهما ع ث و، ع ث ي، و ع ث، ع ي ث مستعملات عثو: العَثا: لون إلى السّواد مع كثرة شعر. والأَعْثَى: الكثير الشّعر. والأَعْثَى: الضبع الكبير، والأنثى: عَثْواء، وفي لغة: عثياء والواو أصوب. والجميعُ: العُثْوُ، ويقال: العُثْيُ، والعِثْيانُ: اسم الذَّكر من الضِّباع. عثي: عَثِيَ يَعْثَى في الأرض عِثيّاً وعَثَياناً: أفسد. وعث: الوَعْثُ من الرّمل: ما غابتْ فيه القوائمُ. ومنه اشتُقَّ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.368 harf
Madde başı: عثيباب العين والثاء عثا ، عثي ، عيث ، وعث ، ثوع ، عوث . عثا : قال الله جلّ وعزّ : ( وَلاَ تَعْثَوْاْ فِى الاَرْضِ مُفْسِدِينَ ) ( البَقَرَة : 60 ) القراء كلهم قرءوه ) ولا تَعثوا بفتح التاء من عَثِي يَعْثَى عُثُوّاً وهو أشد الفساد . وفيه لغتان أخريان لم يُقرأ بواحدة منهما عثا يعثو مثل سما يسمو ، قال ذلك الأخفش وغيره . ولو جازت القراءة بهذه اللغة لقرىء ( ولا تَعْثُوا ) ولكن القراءة سنَّة ، ولا يُقرأ
Maddenin bağlantısı

باب العين والثاء عثا ، عثي ، عيث ، وعث ، ثوع ، عوث . عثا : قال الله جلّ وعزّ : ( وَلاَ تَعْثَوْاْ فِى الاَرْضِ مُفْسِدِينَ ) ( البَقَرَة : 60 ) القراء كلهم قرءوه ) ولا تَعثوا بفتح التاء من عَثِي يَعْثَى عُثُوّاً وهو أشد الفساد . وفيه لغتان أخريان لم يُقرأ بواحدة منهما عثا يعثو مثل سما يسمو ، قال ذلك الأخفش وغيره . ولو جازت القراءة بهذه اللغة لقرىء ( ولا تَعْثُوا ) ولكن القراءة سنَّة ، ولا يُقرأ إلاّ بما قرأ به القراء . واللغة الثالثة عاث يعيث وتفسيره في بابه . وحكى ابن بُزُرج : عَثَا يَعْثَى ، وهم يَعْثَون في الأرض مثل يسعَون . قال : وعثا يعثو عَثْواً . قلت : واللغة الجيّدة : عثِىَ يَعْثَى ؛ لأن فَعَل يفعَل لا يكون إلا مما ثانيه أو ثالثه أحد حروف الحلق . وقال أبو زيد : في الرأس العُثْوة ، وهو حُفوف شعره والتباده . وقددَعثِيَ شعره يعثى عَثاً ورجل أعثى . وقال أبو عمرو : الأعثى : الثقيل ، الأحمق . ورجل أعثى : كثيف اللحية وقد عَثِي يعثى عَثاً . أنشد أبو عمرو : وحاص مني فَرَقاً وطَحْربا فأدرك الأعثى الدَثور الخُنْتُبا فشدّ شدّاً ذا نَجَاء مُلْهَبا الدثور الذي ينام ناحية . والخُنْتب : القصير . وقال ابن السكيت : يقال : شاب عَثَا الأرض مقصور إذا هاج نبتها . وأصل العَثَا : الشعر ثم يستعار فيما تشعّث من النبات ، مثل النَّصِيِّ والبُهْمَى والصِّلِّيان . وقال الليث : الأعثى : لون إلى السواد . والأعثى : الكثير الشعر . والأعثى : الضبع الكبير . والأنثى عثواء والجميع العُثْو ، ويقال : العُثْيُ . وقال أبو عبيد : الذكر من الضباع يقال له عِثْيان . عمرو عن أبيه قال العَثْوة والوَفْضة والغُسْنة هي الْجُمَّة من الرأس وهي الوَفْرة . وقال ابن الأعرابي : العِثَى : اللِّمم الطوال . وقال ابن الرقاع فيمن قال : عثا يعثو إذا أفسد : لولا الحياء وأن رأسي قد عثا فيه المشيب لزرت أم القاسم عثا فيه المشيب أي أفسد . وقال ابن الرقاع أيضاً : بسرارة حَفَش الربيع غُثَاؤها حوَاء يزدرع الغَمير ثراها حتى اصطلى وهج المقيظ زمانه أبقى مشاربه وشاب عثاها أي يبس عشبها . عيث : قال الليث : العيث : مصدر عاث يعيث ، وهو الإسراع في الفساد . والذئب يعيث في الغنم فلا يأخذ منه شيئاً إلاّ قتله . وأنشد غيره لكثيّر : وذِفْرَى ككاهل ذِيخ الخليف أصاب فَرِيقة ليل فعاثا وقال أبو عمرو : العيث أن تركب الأمر لا تبالي علام وقعت . وأنشد : فعِثْ فيمن يليك بغير قصد فإني عائث فيمن يليني قال : وإذا كانت الأرض دَهِسة فهي عَيْثة . وقال الليث : التعييث : طلب الأعمى ، وطلب الرجل البصير الشيء في الظلمة . والتعييث إدخال الرجل يده في الكِنانة يطلب سهماً . وقال أبو ذؤيب : . . . فعيَّثَ في الكنانة يُرجع وقال شمر : قال أبو عمرو : العَيْثة : الأرض السهلة . وقال ابن أحمر الباهلي : إلى عَيْثية الأطهار غيَّر رسمها بناتُ البلَى من يخطىء الموت يهرم وقال الأصمعيّ : عَيْثة : بلد بالشُّرَيْف . وقال المؤرج : العَيْثة بالجزيرة . وروى ابن الأعرابي بيت القطامي : سمعتها ورِعَان الطَوْد مُعْرِضةٌ من دونها وكثيب العيثة السهِلُ وعث : يروى عن النبي أنه كان إذا سافر سفراً قال : اللَّهم إنا نعوذ بك من وَعْثاء السفر ، وَكآبة المنقلب . قال أبو عبيدة : وهو شدة النَصَب والمشقَّة وكذلك هو في المآثم . وَقال الكميت يذكر قُضَاعة وانتسابهم إلى اليمن : وَابنُ ابنها منا ومنكم وبعلها خُزَيمة والأرحام وَعثاءُ حوبُها يقول : إن قطيعة الرحم مأثم شديد . وإنما أصل الوعثاء من الوعث وهو الدَهْس . الدهس : الرمال الرقيقة والمشي يَشْتَدُّ فيه على صاحبه ، فجُعل مَثَلاً لكل ما يَشُقّ على صاحبه . وقال الليث : الوَعْث من الرمل : ما غابت فيه القوائم وهو مشقة ، وأوعث القوم : وقعوا في الوَعْث . وقال غيره : أوعث فلان إيعاثاً إذا خلّط . والوَعْثُ : فساد الأمر واختلاطه ، ويجمع على الوُعُوث . ابن السكيت : أوعث فلان في ماله وأقْعث في ماله وطأطأ الركضَ في ماله إذا أسرف فيه . وقال الأصمعي : الوَعْث : كل ليّن سهل . وقال الفراء : قال أبو قطرِيّ : أرض وَعْثة ووَعِثة ، وقد وَعْثت وَعْثاً . وقال غيره : وُعُوثة ووَعَاثة . وقال خالد بن كلثوم : الوعثاء : ما غابت فيه الحوافر والأخفاف من الرمل الرقيق ، والدَهَاسِ من الحصى الصغار وشبهه . وقال أبو زيد : يقال طريق وَعْث في طُرُق وُعُوث . وقد وَعُث الطريق ووعِث وُعوثة وأوعث القومُ إذا وافقوا الوعوثة . وأوعث البعير . وقال رؤبة : ليس طريق خيرهِ بالأَوْعَث قال : ويقال : الوَعَث : رقَّة التراب ورخاوة الأرض تغيب فيه قوائم الدواب . وَنَقاً مُوَعَّث إذا كان كذلك . وامرأة وَعْثة : كثيرة اللحم ، كأن الأصابع تسوخ فيها من لينها وكثرة لحمها . وَقال رؤبة : تُمِيلها أعجازُها الأوَاعث ثوع : ثعلب عن ابن الأعرابي : ثُعْ ثُعْ إذا أمرته بالانبساط في البلاد في طاعة الله . عمرو عن أبيه الثاعي : القاذف . وقال ابن الأعرابي : الثاعة : القَذَفة . عوث : في ( نوادر الأعراب ) ( : تقول : عوَّثني فلان عن أمر كذا تعويثَاً أي ثبَّطني عنه . وتعوَّث القوم تعوثاً إذا تحيروا . وتقول عوَّثني حتى تعوثت ، أي صرفني عن أمري حتى تحيرت . وتقول : إن لي عن هذا الأمر لَمَعاثاً أي مندوحة ، أي مذهباً ومسلكاً ، وتقول : وَعثَّته أي صرفته .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.392 harf
Madde başı: عثي(باب العين والثاء وما يثلثهما) (عثر) العين والثاء والراء أصلانِ صحيحان، يدل أحدهما على الاطِّلاع على الشيء، والآخر [على] الإثارة للغُبار. فالأوَّل عَثَر عُثُوراً، وعثر الفرسُ يعثُر عِثاراً، وذلك إذا سقَطَ لوجهه. قال بعض أهل العلم: إنما قيل عَثَر من الاطِّلاع، وذلك أنَّ كل عاثرٍ فلا بدَّ أن ينظر إلى موضع عَثْرته. ويقال: عَثَر الرجل يعثُر عُثوراً وعَثراً، إذا اطَّلع على أمرٍ لم يطَّلع عليه غيرُه.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR363 harf
Madde başı: عثى- العيث والعثي يتقاربان، نحو: جذب وجبذ، إلا أن العيث أكثر ما يقال في الفساد الذي يدرك حسا، والعثي فيما يدرك حكما. يقال: عثي يعثي عثيا (قال ابن سيده: عثا عثوا، وعثي عثوا: أفسد أشد الإفساد. وقال ابن منظور: عثى يعثى، عن كراع، نادر. اللسان (عثا) )، وعلى هذا: ﴿ولا تعثوا في الأرض مفسدين﴾ [البقرة/60]، وعثا يعثو عثوا، والأعثى: لون إلى السواد، وقيل: للأحمق الثقيل: أعثى.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR237 harf
Madde başı: عثي* ع ث ي * * عَثَا * في الأرض أفسد وبابه سما و * عَثِيَ * بالكسر * عُثُواً * أيضا و * عَثىً * بفتحتين قال الله تعالى ﴿ولا تعثوا في الأرض مفسدين﴾ قلت قال الأزهري القراء كلهم متفقون على فتح الثاء دل على أن القرآن نزل باللغة الثانية لا غير
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.968 harf
: ( و ( *!العَثْوَةُ : اللِّمَّةُ : الطَّويلَةُ ) ، وهي الوَفْرةُ والوَفْضةُ والغُسنةُ ، ( ج *!عِثًى ، كرِبًى ) جَمْعُ رَبْوةٍ ، هكذا في النسخِ ، وضَبَطَه بعضٌ بالتَّشْديدِ في كِلَيْهما ، وكلُّ ذلكَ غَلَطٌ والصَّوابُ *!عِثًى كإلَى ، كما هو نَصُّ المُحكم فإنَّه قالَ : والعِثَى : اللِّمَمُ الطِّوالُ . ( *!وعَثَى ، كرَمَى وسَعَى ورَضِيَ ) ، وهذه لُغَةُ الحِجازِ ومَصْدَرُه عَثاً و ( *!عُثِيًّا ) ،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.382 harf
عثو and عثى عَثَا 1 عَثَا ذ , aor. يَعْثُو, (S, Msb, K,) inf. n. عُثُوٌّ, (K, TA,) [accord. to the CK عَثْوٌ, but] like سُمُوٌّ; (TA;) and عَثِىَ, aor. يَعْثَى, (S, Msb, K,) which is of the dial. of El-Hijلz, and of which the inf. n. is عَثًا; (TA;) and عَثَى, aor. يَعْثَى and يَعْثِى; inf. n. عُثِىٌّ and عِثِىٌّ and عَثَيَانٌ; (K, TA;) He acted corruptly; or made, or did, mischief: (S, Msb, K:)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR483 harf
عَثَا عَثَا U ( n. ac. عُثُوّ [ 27 ] ) عَثِيَ A , I ( n. ac. عَثَوَاْن 36 , عُثِيّ a. Did, caused mischief, evil. عَثْوَة عَثْوَة [ 1t ] , ( pl. عُثًى [ 9 ] ), a. Tress of hair. عُثْوَة عُثْوَة [ 3t ], a. Matted hair. عُثًى عُثًى [ 9 ], a. Plants. b. Hair. أَعْثَى أَعْثَى [ 14 ], a. Hairy. b. Hyena. c. Foolish, stupid. عَاثٍ عَاثٍ [ 21 ] , ( pl. عُثَاة [ 9tA ] , a. عُثِيّ ),
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.095 harf
Madde başı: عثيعثي عَثِيَ - يَعْثَى عَثِيَ - يَعْثَى + كائن + شيئاً أو أمراً أو في شيئ أو أمر: أفسده وخربه: يدخل فيه بنفسه أو بيده فيخرب ترتيبه ونظامه وبنيته عَثِيَ - يَعْثَى + كائن + فساداً: أدخل نفسه أو يده بين كائنات أو أشياء صالحة مرتبة، بشكل أخرق وأرعن، فخرب ترتيبها وصلاحها وجعلها فاسدة عَثِيَ - يَعْثَى + كائن + في الأرض + فساداً: يتحرك متنقلاً بين
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler44 mücavir (52 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فسد

    5 ortak ayet · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…

  2. أرض

    5 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  3. بخس

    2 ortak ayet · Çalgın ekin, cılız ekin demektir

  4. سهل

    1 ortak ayet · Sehl, ova demektir

  5. أنس

    3 ortak ayet · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

  6. نحت

    1 ortak ayet · Yontulmuş taş demektir

  7. مدين

    1 ortak ayet · Medyen

  8. قصر

    1 ortak ayet · Kusare, anız demektir

  9. قوم

    3 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  10. شعب

    1 ortak ayet · Ağacın dalı demektir

  11. عصو

    1 ortak ayet · Asân

  12. كيل

    1 ortak ayet · Kile ölçü birimidir

Geçtiği ayetler(5)

  1. … أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Karışıklık çıkarmayınHani, bir vakit Musa, kavmi için su arayınca; asanla taşa vur, demiştik de, taştan oniki çeşme fışkırmış, her zümre su alacağı yeri öğrenmişti. Allah’ın rızkında yeyin, için, yalnız yeryüzünde bozgunculuk yaparak, karışıklık çıkarmayın.

  2. … قُصُورًا وَتَنْحِتُونَ الْجِبَالَ بُيُوتًا فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Karışıklık çıkarmayınDüşününüz ki; O, sizi Ad kavminden sonra halifeler yaptı, yeryüzüne sizi yerleştirdi. Ovalarından köşkler yapıyor, dağlarından evler yontuyorsunuz. Artık Allah’ın nimetlerini anın. Yeryüzünde fesadçılar olarak taşkınlık yapmayın.

  3. وَيَاقَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Karışıklık çıkarmayınEy kavmim; ölçüyü ve tartıyı yerine getirin. İnsanlara eşyalarını eksik vermeyin, yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın.

  4. وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Karışıklık çıkarmayınİnsanların eşyasını azaltmayın ve yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın.

  5. وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا فَقَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَارْجُوا الْيَوْمَ الْآخِرَ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Karışıklık çıkarmayınMedyen halkına da kardeşleri Şuayb’ı: Ey kavmim; Allah’a ibadet edin, ahiret gününe ümid bağlayın ve yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayım, dedi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعثو
YapıÜçlü
Özel DurumNakıs (üçüncü harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerفسد, عيث, بغي
Zıt Kökصلح
Çekirdek Özet 1Bir yapının, nizamın veya zeminin altını oyacak biçimde gizli, yaygın ve pervasızca fesat çıkarmak, tahribat yapmak
Çekirdek Özet 2İlahi nizamın, imar edilmiş yeryüzünün ve toplumsal dengenin ifsad edici bir cüretle çiğnenmesi
Çekirdek Özet 3Islah edilmiş düzenin altüst edilmesine ve bozulmanın kontrolsüz bir taşkınlıkla yayılmasına yol açan cürümler
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca genel bir kötülük veya anlık bir günah sanılarak, ıslah edilmiş zemini sistematik biçimde çökerten sinsi ve tahripkâr boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عثDağıtma, altını oyma, içten kemirerek düzensizleştirme ve pürüz çıkarma; bu çekirdek عثر kökünde tökezleme ve gizli olanın açığa çıkması, عثي kökünde ise doğrudan tahrip ve bozgunculuk hareketini yüklenirوÇekirdekteki içten kemirme ve dağıtma eğilimine dinamizm, süreklilik ve yeryüzüne yayılan etkin bir cüret katarak bozgunculuğu görünür ve yaygın bir eyleme dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakAlgılama, hedefe yönelme ve fesadın dışarıdan fark edilen kaynağı olma niteliğini kurar
ثİşaret, sınır veya ikiz harfi ت üzerinden im, sınır; türetme ses olarak nefesli sırtlanma ve pürüz çıkarmaSınırları aşındırma, kurulu hatları çiğneme ve mevcut düzenin pürüzsüz yapısını hırpalama hareketini temsil eder
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaEylemin sürekliliğini, tahribatın birbirine eklenerek bir hat boyunca yayılmasını sağlar
عثوDüzenli sınırları göz göre göre aşındırarak tahribatı birbirine ekleme hareketiKurulu bir nizamın, zeminin veya toplumsal yapının sınırlarını pervasızca ve ardı ardına çiğneyerek fesadı yaygınlaştırma eylemini ifade eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin altını oyup karmakarışık etmek, çöl zemininde ayakların batıp kuma gömülmesiyle hareketin zorlaşması ve sırtlanın hırpani, karışık ve yırtıcı kargaşası
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde kurdun veya yırtıcının sürüye dalarak parçalaması, dağıtması ve ardında darmadağın bir harabe bırakması tablosu bu kök ve yakın varyantlarıyla anlatılmıştır
Erken Arapça kullanımKlasik lügatlerde «عاث الذئب في الغنم» ifadesinde olduğu gibi, kurdun koyun sürüsüne dalıp sadece yiyeceğini almakla kalmayıp sürüyü kırıp geçirmesi ve ölçüsüz tahribat yapması durumunda kullanılmıştır

Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Mekâyîsü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Arapça عثو kökü, Sami dil ailesinde içten içe kemirme, dağıtma, zemini gevşetme ve kurulu yapıyı bozma anlam matrisine dayanan arkaik bir köktür. Akraba Sami dillerinde özellikle güve, kurtçuk veya haşaratın kumaşı ya da nesneyi içten kemirip lif lif ayırması anlamını taşıyan İbranice 'āsh ve Süryanice 'āthā biçimleriyle fonetik ve anlamsal bir süreklilik arz eder. Arapçada bu kök, hem عثو hem de عثي biçiminde nakıs formlar olarak yaşamış; fiziki kemirme ve çürümeden toplumsal ve ahlaki bozgunculuğa doğru semantik bir sıçrama göstermiştir. Kökün çöl bağlamında ayakların gevşek kuma batıp yürüyüşü zorlaştırması anlamındaki وعث ile olan kökteşliği de zeminin sağlamlığını yitirmesi fikrini destekler. Böylece Arapça, içten çürüten veya zemini dağıtan maddi hareketi, yeryüzünde sınır tanımayan pervasız bir tahribat fiili haline getirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعثو / عثي / وعثMaddi olarak zeminin gevşemesi, ayakların kuma batması ve hırpani bir yırtıcılıktan, soyut fesat ve tahribe geçişGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice 'āsh, Süryanice 'āthāKumaşın veya maddenin içten güve tarafından kemirilip çökertilmesi ortak anlamsal köküGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik zeminİçten aşındırma ve organik yapının dağılması bağlamında arkaik ses yansımalı kalıntılarMuhtemel

Kaynak Mekâyîsü’l-Luğa ve HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عثوAnlamlıFesat çıkarmak, bozmakYeryüzünde haddi aşarak kurulu düzeni pervasızca tahrip etmekHedef kök; Kur'an'da geçer
عوثAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız müstakil kullanım kaydı yokturKur'an'da geçmez
ثعوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız müstakil kullanım kaydı yokturKur'an'da geçmez
ثوعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız müstakil kullanım kaydı yokturKur'an'da geçmez
وعثAnlamlıAyakların kuma batması, meşakkatÇöl yolculuğunda yumuşak kuma batıp zorlanmak; zahmetli yolKalb ve yer değiştirme ilişkisi taşır; Kur'an'da geçmez
وثعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız müstakil kullanım kaydı yokturKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عثوMerkezBozgunculukBir düzeni içten aşındırıp pervasızca ve sınır tanımadan yaygınlaştırmakYeryüzünde fesadı azgınca sürdürme eylemi
فسدKomşuBozulmaDenge ve itidal halinin kaybolması, genel ıslahın bozulmasıKök anlamı fıtri ve meşru durumdan sapmaktır
عيثKomşuHızlı tahripKurdun sürüye dalması gibi saldırgan, ölçüsüz ve kontrolsüz yıkımعثو ile aynı kök ailesinden olup tahribatın süratini vurgular
بغيKomşuHaddi aşmaKendi hakkı olmayan sınırlara tecavüz ederek zulme yönelmeHakkı gasp etme ve otoriteye başkaldırma yönü öne çıkar
صلحZıtIslah, dirlikBir şeyin olması gereken fıtri, adil ve faydalı hale gelmesiFesadın ve tahribatın tam karşıtı olan uyum hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعثوFesat çıkarmakYeryüzünde pervasızca bozgunculuk ve yıkım üretmekKesin
LatinceGrassari, vastareYağmalamak, pervasızca tahrip etmekDüzenli bir alana tecavüz ederek ortalığı kasıp kavurma hareketini karşılarGüçlü
İngilizceTo ravage, to commit wanton corruptionPervasızca bozgunculuk yapmakKökün sadece kötülük değil, kontrolsüz ve ölçüsüz tahrip yönünü verirGüçlü
AlmancaWüten, Verwüstung anrichtenKasıp kavurmak, tahribat yapmakYıkıcı bir taşkınlıkla düzeni tahrip etme anlamına odaklanırGüçlü
FransızcaRavager, semer la corruptionFesat saçmak, yıkıp geçmekToplumsal veya fiziki dokuyu pervasızca çökertmeyi ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Muzari / Nehiy kipi (لا تَعْثَوْا)Yeryüzünde nizamı ve nimeti tahrip eden pervasız bozgunculuk yasağıİlahi nimetlerin ardından gelen toplumsal şımarıklık ve ifsad bağlamı; Bakara 2:60, A'râf 7:74, Hûd 11:85, Şuarâ 26:183, Ankebût 29:36

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamFesat ve ilahi adaletİnsanın yeryüzündeki hilafet sorumluluğuna aykırı olarak cüzi iradesini nizamı yıkma yönünde kullanmasıİfsad fiilinin ahlaki ve ontolojik mesuliyeti
FıkıhHırâbe ve kamu düzenini ihlalToplumun can, mal ve emniyet zeminini çökerten silahlı ya da örgütlü eşkıyalık fiilleriKamu emniyetini bozan ve terör üreten cürümler
TefsirNimet-külfet dengesiPeygamberlerin tebliğinde toplumlara verilen zenginlik ve kudretin ifsat aracına dönüştürülmemesi ikazıŞükrün terkiyle ortaya çıkan azgın tahribat
HadisFitne ve bozgunculukÜmmet içinde birlik ve dirlik zeminini dinamitleyen yıkıcı hareketlerin zemmedilmesiBirliği dağıtan ve fesadı körükleyen yıkıcılık

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kullukİlahi fıtratı ve emaneti ifsatSınırları çiğnemeYeryüzünde ilahi nizamın tesis ettiği haram-helal dengesini pervasızca bozmaKesin
İlmiDoğruluk ve tefekkürBilgiyi tahrif ve manipülasyonGerçeği çarpıtmaİlmi verileri ve hakikati toplumu saptıracak bir tahribat aracına dönüştürmeGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve otoriteAnarşi, terör ve isyanMeşru düzeni çökertmeToplumsal barışın ve hukuk nizamının altını oyup istikrarsızlık üretmeGüçlü
İktisadiMülkiyet ve piyasaVurgunculuk ve haksız tekelİktisadi zemini kemirmeÖlçü ve tartıyı bozarak, piyasayı manipüle edip refahın adil dolaşımını engellemeGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi artışı ve aşındırıcı korozyonKapalı ya da dengeli bir sistemin iç dinamiklerinin düzensizleşerek enerjinin iş yapamaz hale gelmesi ve yapının ufalanmasıGüçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve sosyal doku çözülmesiToplumsal normların bağlayıcılığını yitirerek bireylerin ve grupların denetimsizce kamu düzenini tahrip etmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece bireysel ahlaksızlık veya basit bir günah işleme eylemine indirgenerek algılanması
Kur'an içi daha geniş anlamİnsana bağışlanan maddi ve manevi nimetlerin (su, yurt, ticaret, güç) ardından, toplumsal zemini ve kamu hukukunu hırpalayan organize ve pervasız tahribat
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki peygamber uyarılarının sadece soyut bir vaziyetten ibaret sanılması; ekonomik, siyasi ve ekolojik boyutları olan sistematik ifsat projelerinin gözden kaçması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da yerleşik nizamların nasıl çöktüğünü, helak edilen kavimlerin refah ve güç şımarıklığıyla yeryüzünü nasıl yaşanmaz kıldığını ve ıslah karşıtı sinsi cüreti kavramak için anahtar bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Mûsâ, Hz. Sâlih, Hz. Şuayb ve Hz. Lût kıssalarında kavimlerin uyarılması ve ilahi nimetlerin nankörlükle tahribe dönüştürülmesini anlatan pasajlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bozgunculuğun yalnızca açık ve kaba bir şiddetten ibaret olmadığını; ölçüde hile yapmak, tabii kaynakları kirletmek ve hukuku aşındırmak gibi medeni görünümlü tahribatların da birer ifsat suçu olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAyakların gevşek kuma batması, zeminin altının oyulması ve kurdun sürüye dalıp her şeyi hırpani bir taşkınlıkla parçalaması.
  • Soyut anlamİlahi yasalar ve fıtratla dengelenmiş yeryüzü nizamının, sınır tanımaz bir cüretle ifsat edilerek anarşi ve çöküşe sürüklenmesi.
  • Sistematik karşılıkKurulu sistemin (hukuki, iktisadi, ahlaki) temel parametrelerini aşındırarak entropiyi kontrolsüz biçimde yükselten tahrip hareketi.
  • LaTeX modeliSt+1=St−∇⋅(D⋅C)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S, sistemin kararlı ve ıslah edilmiş durumunu; t, zamanı; C, tahripkâr cüreti ve ifsat eylemini; D, bu eylemin toplumsal ve mekânsal düzlemdeki yayılma katsayısını; ∇⋅(D⋅C) ise bozgunculuğun diverjansını, yani düzen zeminini içten dışa doğru aşındıran kayıp akısını temsil eder. Eksi işareti, yapılan eylemin mevcut nizamı eksilten ve çökerten mahiyetini gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع