عقد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ق-د7 sîga, 76 mücavir kök, 7 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عَقَّدْتُمُعُقْدَةَعقدعَقَدَتْنكحالْعُقَدِنفثقربعُقْدَةًيمنكسوعُقْدَةُلغو

KökSîga 7Ayet 7Sure 5Mücavir 76

▶ Ağı aç (3B)

عقد

ع - ق - د

KÖK
  • 7 geçiş
  • 7 ayet
  • 7 sîga
  • 12 sözlük

Düğüm demektir. Sonra sözleşmeler anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Sözleşmelerin içine tükürmek demek, sözleşmelerin yorumlarını kötüye doğru yorumlamak demektir. Müteşabih ayetleri muhkemata aykırı yorumlamak gibi, sözleşmeleri, kanunları ve nizamları da ters yorumlamak ve sözleşmelerin gereklerini yerine getirmemektir. Bu hususta bireysel ters yorumlar yetmez, topluluk içinde belli çıkarları olanların ters yorumu benimsemeleri ile mümkün olur. Onun için neffasat kurallı dişi çoğul olarak kullanılmıştır. Erkek kurallı çoğul tüzel kişiliği olan topluluğu, dişi kurallı çoğul tüzel kişiliği olmayan, başkanları olmayan ama belli bir amaçla örgütlenmiş bir topluluğu ifade eder. Bu çoğulda erkekler de yer alırlar. “Vessaffati saffen”deki saflar namaz saflarıdır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Düğüm demektir. Sonra sözleşmeler anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Sözleşmelerin içine tükürmek demek, sözleşmelerin yorumlarını kötüye doğru yorumlamak demektir. Müteşabih ayetleri muhkemata aykırı yorumlamak gibi, sözleşmeleri, kanunları ve nizamları da ters yorumlamak ve sözleşmelerin gereklerini yerine getirmemektir. Bu hususta bireysel ters yorumlar yetmez, topluluk içinde belli çıkarları olanların ters yorumu benimsemeleri ile mümkün olur. Onun için neffasat kurallı dişi çoğul olarak kullanılmıştır. Erkek kurallı çoğul tüzel kişiliği olan topluluğu, dişi kurallı çoğul tüzel kişiliği olmayan, başkanları olmayan ama belli bir amaçla örgütlenmiş bir topluluğu ifade eder. Bu çoğulda erkekler de yer alırlar. “Vessaffati saffen”deki saflar namaz saflarıdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.794 harf
باب العين و القاف والدال ع ق د، ع د ق، ق ع د، ق د ع، د ق ع، د ع ق عقد: الأعْقَادُ والعُقُودِ: جماعة عَقْدِ البِناء. وعَقَّدَهُ تَعْقِيداً أي جعل له عُقُوداً. وعَقَدْتُ الحبل عَقْداً، ونحوه فانْعَقَدَ. والعُقُدَةُ: مَوْضعُ العقد من النظام ونحوه. وتَعَقَّدَ السَّحابُ: إذا صار كأنه عَقْد مَضْرُوبٌ مَبْنِيّ. وأعْقَدْتُ العسل فانْعَقَد، قال: كأنّ رُبّاً سال بعْدَ الإعْقادْ وعَقْدُ اليمينِ: أن
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.494 harf
عَقَدْتُ الحبلَ والبيعَ والعهدَ، فانعَقَدَ. وعَقَدَ الرُبُّ وغيره، أي غلُظ، فهو عَقيدٌ. وأعْقَدْتُهُ أنا وعَقَّدْتُهُ تَعْقيداً. قال الكسائي: يقال للقطران والرُبُّ ونحوه: أعْقَدْتُهُ حتَّى تَعَقَّدَ. والعُقدةُ بالضم: موضع العَقْدِ، وهو ما عُقِدَ عليه، يقال: جبرت يده على عُقْدَةٍ، أي على عَثْمٍ. والعُقْدَةُ: الضيعةُ. والعُقْدَةُ: المكان الكثير الشجر أو النخل. وفي المثل: آلَفُ من غراب عُقْدَةٍ؛
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok15.972 harf
باب العين والقاف مع الدال عقد ، عدق ، قعد ، قدع ، دقع ، دعق : مستعملان عقد : قال الله جلّ وعزّ ) يَاأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ أَوْفُواْ بِالْعُقُودِ ) ( المَائدة : 1 ) قيل العُقود العهود ، وقيل الفرائض التي أُلزِموها . وقال الزَّجاج في قوله : ( أَوْفُواْ بِالْعُقُودِ ) ( المَائدة : 1 ) : خاطب الله جلّ وعزّ المؤمنين بالوفاء بالعقود التي عقدها عليهم والعقود التي يَعقدها بعضُهم على بعضٍ على ما
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR36.381 harf
(باب العين والقاف وما يثلثهما في الثلاثي) (عقل) العين والقاف واللام أصلٌ واحد منقاس مطرد، يدلُّ عُظْمُه على حُبْسة في الشَّيء أو ما يقارب الحُبْسة. من ذلك العَقْل، وهو الحابس عن ذَميم القَول والفِعل. قال الخليل: العَقل: نقيض الجهل. يقال عَقَل يعقِل عَقْلا، إذا عرَفَ ما كان يجهله قبل، أو انزجَر عمّا كان يفعلُه. وجمعه عقول. ورجل عاقلٌ وقوم عُقَلاء. وعاقلون. ورجل عَقُول، إذا كان حسَنَ الفَهم وافر
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.293 harf
ع ق د بناء معقود ومعقد‏:‏ جعل عقوداً أي طاقات معطوفةً كالأبواب وعقد بناءه وعقّده‏.‏ وتعقّد السحاب إذا صار كأنه عقد مبني‏.‏ وعسل عقيد ومعقد‏.‏ وأعقده فعقد عقوداً إذا غلظ‏.‏ قال‏:‏ أي على ليتي قويّ صلب‏.‏ يقال‏:‏ عقد العسل وعقد التمر وانعقد وتمر عاقد‏.‏ وهو مني معقد الإزار ومقعد القابلة‏:‏ يراد القرب‏.‏ وتقول‏:‏ شرف وطّأ الله مقاعده وأحصف معاقده‏.‏ وعقد فلان كلامه وفي كلامه تعقيد‏.‏ وأعوذ
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.966 harf
العَقْد: نقيض الحَلِّ؛ عَقَدَه يَعْقِدُه عَقْداً وتَعْقاداً وعَقَّده؛ أَنشد ثعلب: لا يَمْنَعَنَّكَ، مِنْ بِغاءِ الخَيْرِ، تَعْقادُ التمائمْ واعتَقَدَه كعَقَدَه؛ قال جرير: أَسِيلَةُ معْقِدِ السِّمْطَيْنِ منها، وَرَيَّا حيثُ تَعْتَقِدُ الحِقابا وقد انعَقَد وتعَقَّدَ. والمعاقِدُ: مواضع العَقْد. والعَقِيدُ: المُعَاقِدُ. قال سيبويه: وقالوا هو مني مَعْقِدَ الإِزار أَي بتلك المنزلة في القرب، فحذفَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR549 harf
* ع ق د * * عَقَدَ * الحبل والبيع والعهد * فانْعَقَد * و * عَقَدَ * الرُّبُّ وغيره غَلُظ فهو * عقِيد * وبابهما ضرب و * أعْقَدَهُ * غيره و * عَقَّدَهُ تَعْقيدا * و * العُقْدَةُ * بالضم موضع العقْد وهو ما عُقد عليه والعُقْدة الضيعة و * العِقْدُ * بالكسر القلادة وكلام * مُعَقَّد * بالتشديد أي مُغَمَّض و * اعْتَقَد * كذا بقلبه وليس له * مَعْقودٌ * أي عَقْدُ رأى و * المُعاقَدَة * المعاهدة و * تَعَاقَد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.508 harf
عقد الحبل والبيع والعهد يعقده عقدا فانعقد: شده. والذي صرح به أئمة الاشتقاق: أن أصل العقد نقيض الحل، عقده يعقده عقدا وتعقادا، وعقده، وقد انعقد، وتعقد، ثم استعمل في انواع العقود من البيوعات، والعقود وغيرها، ثم استعمل في التصميم والاعتقاد الجازم. وفي اللسان: ويقال عقدت الحبل فهو معقود، وكذلك العهد، ومنه عقدة النكاح، وانقعد الحبل انعقادا. وموضع العقد من الحبل: معقد، وجمعه: المعاقد. وعقد العهد،
Maddenin bağlantısı

عقد الحبل والبيع والعهد يعقده عقدا فانعقد: شده. والذي صرح به أئمة الاشتقاق: أن أصل العقد نقيض الحل، عقده يعقده عقدا وتعقادا، وعقده، وقد انعقد، وتعقد، ثم استعمل في انواع العقود من البيوعات، والعقود وغيرها، ثم استعمل في التصميم والاعتقاد الجازم. وفي اللسان: ويقال عقدت الحبل فهو معقود، وكذلك العهد، ومنه عقدة النكاح، وانقعد الحبل انعقادا. وموضع العقد من الحبل: معقد، وجمعه: المعاقد. وعقد العهد، واليمين، يعقدهما عقدا وعقدهما: أكدهما. قال أبو زيد في قوله تعالى: والذني عقدت أيمانكم وعاقدت أيمانكم وقد قرئ: عقدت، بالتشديد، معناه التوكيد والتغليظ، كقوله تعالى ولا تنقضوا الأيمان بعد توكيدها وقال إسحاق بن فرج: سمعت أعرابيا يقول: عقد فلان عنقه إليه، أي إلى فلان، إذا لجأ إليه وعكدها كذلك. وعقد الحاسب يعقد عقدا: حسب. والعقد بفتح فسكون: الضمان والعهد جمعه: العقود. وقوله تعالى يا أيها الذين آمنوا أوفوا بالعقود قيل: هي العهود، وقيل: هي الفرائض التي ألزموها، وقال الزجاج أوفوا بالعقود، خاطب الله المؤمنين بالوفاء بالعقود التي عقدها الله تعالى عليهم، والعقود التي يعقدهأ بعضهم على بعض، على ما يوجبه الدين. والعقد: الجمل الموثق الظهر، قال النابغة: فكيف مزارها إلا بعقـد ممر ليس ينقضه الخؤون والعقد، بالتحريك، قبيلة من بجيلة أو اليمن، يعن قيسا، ذكرهأ ابن الأثير، منها بشر بن معاذ العقدي. وأبو عامر عبد الملك ابن عمرو بن قيس البصري. قال الحاكم: ينسب إلى العقد مولى الحارث بن عباد بن قيس بن ثعلبة ابن بكر بن وائل، وومثله قال ابن عبد البر والرشاطي، وأبو علي الغساني، وكلهم اتفقوا على أنه عقدي، وأنه من قيس، فتحصل من أقوالهم ترجيح القول الأخير. والله أعلم. والعقد: عقدة في اللسان وهو الالتواء والرتج. وعقد الرجل كفرح فهو اعقد وعقد: في لسانه عقدة، وعقد لسانه يعقد عقدا. وقال ابن الأعرابي: العقد تشبث ظبية اللعوة ببسرة قضيب الثمثم، هكذا أورده في نوادره. وقد فسره الصاغاني، وقلده المصنف بقوله: أي تشبث حيائ الكلبة برأس قضيب الكلب فإن الثمثم كلب الصيد، واللعوة: الأنثى وظبيتها: حياؤها. والعقدة بهاء: أصل اللسان وهو ما غلظ منه. وكذلك العكدة. والعقد، ككتق وجبل: ما تعقد من الرمل وتراكم، واحدهما بهاء، والجمع أعقاد وقيل: العقد ترطب الرمل من كثرة المطر. والعقد ككتف: الجمل القصير الصبور على العمل، عن ابن الأعرابي. وقال غيره: جمل عقد: قوي. والعقد: شجر ورقه يلحم الجراح لخاصية فيه. والعقد، بالكسر: القلادة، وهي الخيط ينظم فيه الخرز، ج: عقود، وقد اعتقد الدر والخرز وغيره، إذا اتخذ منه عقدا، قال عدي بن الرقاع: وما حسينة إذ قامت تودعنـا للبين واعتقدت شذرا ومرجانا

وعن سيبويه: يقال هومني، وفي الأساس: هي مني معقشد الإزار، مقعد القابلة، أي قريب المنزلة أي بتلك المنزلة في القرب، فحذف وأوصل، ومن الظروف المختصة التي أجريت مجرى غير المختصة، كالمكان وإن لم يكن مكانا، وإنما هو كالمثل. والعاقد: حريم البئر وما حولها. أي البئر، وفي المحكم: وما حوله، أي الحريم، وهو الصواب. وظبي عاقدك ثنآ عنقه للنوم، أو وضع عنقه على عجزه، قال ساعدة بن جؤية: وكأنما وافاك يوم لقـيتـهـا من وحش مكة عاقد متربب والجمع: العواقد، قال النابغة الذبياني: حسان الوجوه كالظباء العواقد والعاقد، وفي التكملة: العاقدة: الناقة التي أرتجت على ماء الفحل، وذلك حين تعقد بذنبها فيعلم أنها قد حملت، وأقرت باللقاح أنشد ابن الأعرابي: جمال ذات معجمة وبـزل عواقد أمسكت لقحا وحول والعقداء: الأمة، والشاة التي ذنبها كأنه معقود، وذلك الالتواء فيه يسمى: العقد، محركة. والعقدة، بالضم الولاية على البلد، ج: العقد كصرد، وفي حديث قيس بن عباد، قال: كنت آتي المدينة فألقى أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم وأحبهم إلى عمر بن الخطاب، وأقيمت صلاة الصبح فخرج عمر، وبين يديه رجل، فنظر في وجوه القوم فعرفهم غيري، فدفعني من الصف وقام مقامي، ثم قعد يحدثنا، فما رأيت الرجال مدت أعناقها متوجهة إليه، فقال: هلك أهل العقد ورب الكعبة، قالها ثلاثا، ولا آسى عليهم إنما آسى على من يهلكون من الناس. وفسره أبو منصور بما قاله المصنف. والعقدة: الضيعة والعقار الذي اعتقده صاحبه ملكا، وأنشد أبو علي: ولما رأيت الدهر أنحت صروفـه علي وأودت بالذخائر والعـقـد حذفت فضول العيش حتآ رددتهـا إلى القوت خوفا أن أجاء إلى أحد

واعتقدها أيضا: اشتراها. وفي الحديث فإنه لأول مال اعتقدته، ويروى: تأثلته. والعقدة: موضع العقد، وهو ما عقد عليه، وفي حديث أبي: هلك أهل العقدة ورب الكعبة يريد البيعة المعقودة لهم، أي لولا يتهم. ويقال: في أرض بن فلان عقدة تكفيهم سنتهم، أي المكان الكثير الشجر يرعونه من الرمث والعرفج. وأنكرها بعضهم في العرفج. وقال ابن الأنباري، في قولهم: عقدة: العقدة عند العرب: الحائط الكثير النخل، ويقال للقرية الكثيرة النخل: عقدة. وكان الرجل إذا اتخذ ذلك فقد أحكم أمره عند نفسه، واستوثق منه، ثم صيروا كل شيء يستوثق الرجل به لنفسه، ويعتمد عليه: عقدة. والعقدة أيضا: المكان الكثير الكلإ، الكافي للإبل، وفي الأمهات اللغوية: الماشية. والعقدة: ما فيه بلاغ الرجل وكفايته، وجمعه: عقد. والعقدة من الكلب: قضيبه وإنما قيل له عقدة، إذا عقدت عليه الكلبة فانتفخ طرفه، عن ابن الأعرابي. وكل أرض مخصبة كثيرة الشجر، فهي عقدة. والعقداة من النكاح، وكل شيء، كالبيع ونحوه: وجوبه، قال الفارسي: هو من الشد والربط، ولذلك قالوا: إملاك المرأة، لأن أصل هذه الكلمة أيضا: العقد، فقيل: إملاك المرأة، كما قيل: عقدة النكاح وانعقد النكأح بين الزوجين، والبيع بين المتبايعين. والعقدة: الجنبة من المرعى ما كان فيها من عام أول، وتسمى عروة أيضا. والمال المضطر إلى أكل الشجر، هكذا في سائر النسخ. والذي في اللسان: وقد يضطر المال إلى الشجر، ويسمى عقدة وعروة، فإذا كانت الجنبة لم يقل للشجر: عقدة ولا عروة، قا لعدي بن الرقاع، يصف ظبية أكلت الربيع فحسن لونها: خضبت لها عقد البراق جبينها من علكها علجانها وعرادها والعقدة العثم في اليد، وهو شبه الكسر. وعقدة: د، قرب يزد في طرف المفازة. نقله الصاغاني. وفي طيئ عقد بنت معتز بن بولان بن عمرو بن الغوث بن طييئ، كانت تحت عمرو بن سنبيس بن معاوية بن جرول بن ثعل بن عمرو بن الغوث. وإليها نسب العقديون، وهم ولد عمرو بن سنبس، ومنهم الطرمأح بن الجهم العقدي لاشاعر السنبسي، ذكره الآمدي. وعقدة: اسم رجل، به هو لقب والد أبي العباس أحمد بن محمد بن سعيد بن عبد الرحمن، المعروف بابن عقدة، الحافظ، الكوفي. وقولهم آنف من غراب عقدة، قال ابن حبيب: هي أرض كثيرة النخيل لا يطير غرابها. وفي الصحاح: لأنه لا يطير غرابها لكثرة شجرها. وتصرف عقدة لأنها اسم كل أرض مخصبة، كما تقدم، وتمنع لأنها علم أرض بعينها، كما قاله ابن حبيب. وعقدة الجوف، وعقدة الأنصاب وبخط الصاغاني: الأنصاف: موضعان. والعقد كصرد، أو كتف: ع بين البصرة وضرية، نقله الصاغاني. وبنو عقيدة: كجهينة: قبيلة من قريش. والعقدان، محركة: تمر، أي ضرب منه، كالعقد. الأعقد: الكلب لالتواء في ذنبه، جعلوه اسما له معروفا، وقيل كلب أعقد وهو الذي في قضيبه كالعقدة. والاعقد: الذئب الملتوي الذنب، وكل ملتوي الذنب أعقد. وقال جرير: تبول على القتأد بنات تـيم مع العقد النوابح في الديار

وليس شيء أحب إلى الكلب من أن يبول على قتادة، أو على شجيرة، صغيرة غيرها. والبناء المعقود هل البناء الذي جعلت له عقود عطفت كالأبواب. والعقد عقد طاق البناء، وعقد البناء بالجص يعقده عقدا: ألزقه. وجمع العقد: عقود وأعقاد. واليعقيد: عسل يعقد بالنار حتى يخثر، وقيل: اليعقيد: طعام يعقد بالعسل، قال ابن دريد: وزعم بعض أهل اللغة أن ليس في كلام العرب يفعيل، إلا يعقيد، ويعضيد، قال: وهذا مردود عليه. والعقيد كأمير: المعاقد وهو الحليف، قال أبو خراش الهذلي: كم من عقيد وجار حل عندهم ومن مجأر بعهد الله قد قتلوا والعنقاد، بالكسر، والعنقود، من العنب والأراك والبطم ونحوه: م، أي معروف، والأول لغة في الثاني، قال الراجز: إذ لمتي سوداء كالعنقاد وجمع العنقود: عناقيد. وعقدته، أي العسل تعقيدا أغليته حتى غلظ رواه بعضهم، كأعقدته فهو معقد. قال الكسائي: ويقال للقطران والرب ونحوه: أعقدته حتى تعقد. وفي المحكم: عقد العسل والرب ونحوهما يعقد، وانعقد، وأعقدته فهو معقد وعقيد: غلظ. وعقدت البناء تعقيدا: جعلت له عقودا، أي طاقات معقودة كالأبواب. واستعقدت الخنزيرة استحرمت. وأعوذ بالله من المعقد المعقد، كمحدث: الساحر. وفي كلامه تعقيد، وهو معقد كمعظم: الغامض من الكلام وعقد كلامه: أعوصه وعمأه. وتعقد الدبس: غلظ، وقد أعقده. وتعقدت قوس قزح في السماء: صارت كعقد مبني وكذا تعقد السحاب، إذا صار كالعقد المبني. واعتقد الرجل، مثل اعتفد بالفاء، هكذا رواه ابن بزرج بالقاف، وقد تقدم قريبا، وفي اعتقد ضيعة، ومالا: اقتناهما. وفي الأساس: اعتقد فلان عقدة: اشترى ضيعة أو اتخذ مالا، من عقار أو غيره. وتعاقدوا: تعاهدوا، من العقد، وهو العهد. وتعاقدت الكلاب: تعاظلت. ويقال: ماله معقود، أي عقد رأي، وفي الحديث: أن رجلا كان يبايع وفي عقدته ضعف أي في رأيه ونظره في مصالح نفسه. والعقيد، والمعاقد: المعأهد، وقد عاقده، إذا عاهد، ويقال: عهدت إلى فلان في كذا وكذا، وتأويله: ألزمته ذلك، فإذا قلت: عاقدته، أو عقدت عليه، فتأويله أنك ألزمته ذلك باسيثاق، وفي حديث ابن عباس في قوله تعالى: والذين عاقدت أيمانكم : المعاقدة: المعاهدة والميثاق والأيمان جمع يمين القسم أو اليد. ويقال: هو عقيد الكرم، وعقيد اللؤم. ويقال: تحللت عقده، إذا سكن غضبه، وهو مجاز، والمعقاد: خيط ينظم فيه خرزات تعلق في عنق الصبي، نقله الصاغاني كالعقد، بالكسر. وعقدان بالضم: لقب الفرزدق الشاعر، لقبه به جرير إما على التشبيه، له بالكلب الأعقد الذنب وإما على التشبيه بالكلب المتعقد مع الكلبة إذا عاظلها، فقال: وما زلت يا عقدان صاحب سؤءة يناجي بها نفسا لئيما ضميرهـا وقال أبو منصور: لقبه عقدان لقصره، وفيه يقول: يا ليث شعري ما تمنى مجاشع ولم يترك عقدان للقوس منزعا أي أعرق في النزع، ولم يدع للصلح موضعا. والتعقد في البئر: أن يخرج أسفل الطي ويدخل أعلاه إلى جرابهان أي اتساع البئر، قاله الأحمر. ومما يستدرك عليه: التعقاد: العقد، وأنشد ثعلب: لا يمنعنك من بـغـا ء الخير تعقاد التمائم واعتقده كعقده، قال جرير:

أسيلة معقد السمطين منها وريا حيث تعتقد الحقابأ وقد انعقد، وتعقد. والمعأقد: مواضع العقد. وقالوا للرجل، إذا لم يكن عنده غناء: فلان لا يعقد الحبل، أي أنه يعجز عن هذا، على هوانه وخفته، قال: فإن تقل يا ظبي حلا حلا تعلق وتعقد حبلها المنحلا أي تجد وتتشمر لإغضابه وإرغامه، حتى كأنها تعقد على نفسه الحبل. والعقدة: حجم العقد، والجمع: عقد، وخيوط معقدة، شدد للكثرة. وفي حديث الدعاء. أسألك بمعاقد العز من عرشك، أي بالخصال التي استحق بها العرش العز، أو بمواضع انعقادها منه، وحقيقة معناه: بعز عرشك، قال ابن الاثير: وأصحاب أبي حنيفة يكرهون هذا اللفظ من الدعاء. ويقال: جبر عظمه على عقدة، إذا لم يستو، وعقد التاج فوق رأسه واعتقده: عصبه به، أنشد ثعلب لابن قيس الرقيات: يعتقد التاج فوق مفرقه على جبين كأنه الذهب واعتقد الدر والخرز وغيرهن اتخذ منه عقدا، وأعقاد السحاب: ما تعتقد منه عقدا. وأعقاد السحأب: ما تعقد منه، واحدها: عقد. والمعقد: المفصل، والأعقد من التيوس: الذي في قرنه عقدة. وفحل أعقد، إذا رفع ذنبه، وإنما يفعل ذلك من النشاط. وظبية عاقد: رفعت رأسها حذرا على نفسها وعلى ولدها، وجاء عاقدا عنقه، أي لاويا لها من الكبر. وفي الحديث: من عقد لحيته فإن محمدا بريء منه، قيل: هو معالجتها حتى تنعقد وتتجعد. وقيل: كانوا يعقدنها في الحرب، فأمرهم بإرسالها، كانوا يفعلون ذلك تكبرا وعجبا. وعقد قلبه على الشيء: لزمه، والعرب تقول: عقد فلان ناصيته، إذا غضب وتهيأ للشر، وقال ابن مقبل: أثابوا أخاهم إذ أرادوا زياله بأسواط قد عاقدين النواصيا وفي حديث: الخيل: معقود في نواصيها الخير، أي ملازم لها، كأنه معقود فيها. وفي حديث الدعاء: لك من قلوبنا عقدة الندم. يريد عقد العزم على الندامة، وهو تحقيق التوبة، وعقدة كل شيء: إبرامه. وفي الحديث: من عقد الجزية في عنقه فقد برئ مما جاءبه رسول الله صلى الله عليه وسلم. عقد الجزية كناية عن تقريرها على نفسه، كما تعقد الذمة للكتابي عليها. واعتقد الشيء: صلب واشتد، ومنه: اعتقد بينهما الإخاء: صدق وثبت. وتعقد الإخاء: استحكم، وتعقد الثرى جعد. وثرى عقد، على النسب: متجعد. وعقد الشحم يعقد: انبنى وظهر. والعقد محركة: ترطب الرمل من كثرة المطر. ولئيم أعقد: عسر الخلق لي بسهل. والعقد في الأسنان كالقادح. وناقة معقودة القرا: موثقة الظهر. والعقدة: بقية المرعى، والجمع: عقد وعقاد. واعتقد كذا بقلبه. وعقدت السباع، يعني منعت أن تضر البهائم، أي عولجت بالأخذ والطلسمات. وفي حديث أبي موسى: أنه كسا في كفارة اليمين ثوبين ظهرانيا ومعقدا، المعقد ضرب من برود هجر. وفي الأساس: مسح كاتب قلمه بكمه، فقيل له. فقال: إنما اعتقدنا ذا بذا. والعاقدات: السواحر. وعقدة: قرية بمصر. والمعقد، كمكرم: اسم رجل نبال كان يريش السهام، وبه فسر قول عاصم بن ثابت بن أبي الأقلح الأنصاري حين قتله المشركون.

أبو سليمان وريش المعقد هكذا يروآ ويروى بتقديم القاف. وسيأتي في : ق ع د.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok28.811 harf
عَقَدَ الحَبْلَ 1 عَقَدَ الحَبْلَ ذ , (S, Mgh, L, Msb, K, &c.,) aor. عَقِدَ , (L, Msb, K,) inf. n. عَقْدٌ (Mgh, L, Msb) and تَعْقَادٌ [of which see an ex. in a verse cited voce رَتَمٌ, and which is properly an intensive or a frequentative form]; and ↓ عقّدهُ [which is also intensive or frequentative, inf. n. تَعْقِيدٌ]; and ↓ اعتقدهُ; (L;) He tied the cord, or rope; knit it; complicated it so as
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.711 harf
عَقَدَ عَقَدَ I ( n. ac. عَقْد 1 ) a. Tied, knotted; connected. b. Concluded, settled, ratified, contracted; organized ( engagement & c. ). c. Vaulted, arched; built. d. [ acc. & La or Ila ], Warranted, guaranteed, assured, secured to. e. [ acc. & 'Ala ], Bound, pledged to. f. [ acc. & Ila ], Had recourse to. g. Dressed. trimmed ( beard ). عَقِدَ عَقِدَ A ( n. ac. عَقَد 4 ), a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR39.132 harf
عقد عَقَدَ - يَعْقِدُ - عَقْد - عُقْدَة - عُقوْد - عُقْدَة - عُقَد - عَقَّدَ - يُعَقِّدُ عَقَدَ - يَعْقِدُ + كائن + شيئين أو أمرين منفصلين: عمل على شيئين أو كائنين منفصلين، فجعلهما متصلين مترابطين بوسيلة ربط واتصال عَقَدَ - يَعْقِدُ + كائن + شيئاً + إليه: عمل على شيئ منفصل عنه فجعله متصل ومرتبط به بوسيلة ربط واتصال عَقْد: اسم فعل " عَقَدَ -
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler76 mücavir (99 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نكح

    2 ortak ayet · Nikah

  2. نفث

    1 ortak ayet · Tükürük demektir

  3. حلل

    2 ortak ayet · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  4. يمن

    2 ortak ayet · Sağ yandır

  5. بهم

    1 ortak ayet · Dört ayak üzerine yürüyen hayvanlar demektir

  6. صيد

    1 ortak ayet · Av

  7. كسو

    1 ortak ayet · Sıvının zıddı katı demektir

  8. وسط

    1 ortak ayet · Orta

  9. قرب

    2 ortak ayet · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir

  10. نصف

    1 ortak ayet · Yarısı

  11. عزم

    1 ortak ayet · Kesin karar

  12. لغو

    1 ortak ayet · Reğev, köpüktür

Geçtiği ayetler(7)

  1. وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ

    DüğümlerDüğümlere üfürenlerin şerrinden,

Sîga sayfası: بِالْعُقُودِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعقد
YapıÜçlü kök (sülâsî)
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعهد, وثق, ربط, حلف, شدد
Zıt Kökحلل
Çekirdek Özet 1İki ucu birbirine bağlayıp sıkılaştırmak, düğüm atmak, sıvı maddeleri koyulaştırıp katılaştırmak
Çekirdek Özet 2İrade beyanlarını bağlayıcı bir ahde dönüştürmek, hukuki taahhütleri ve yeminleri çözülemez bağ kılmak
Çekirdek Özet 3Bireysel ve toplumsal iradelerin kurumsal ve ahlaki sorumluluk doğuran sağlam sözleşme düzenine bağlanması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca büyü düğümü veya soyut yeminle sınırlayıp hukuki, ahlaki ve toplumsal sözleşmelerin bağlayıcılığını göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عقBir şeyi bükmek, tutmak, hapsetmek, bir sınıra veya bariyere bağlamakدKapı, giriş ve kalıcı sınır belirten dal harfi eklenerek bükülüp tutulan bağın iki ucunun birbirine geçirilip kilitlenmesi, çözülmesi zor bir düğüm ve bağlayıcı taahhüt haline gelmesi sağlanmıştır; عقب, عقر, عقل, عقم köklerinde de tutma ve engelleme ortak tabandır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz, pınar, kaynakBilinçli yöneliş, dikkatle izleme ve iradenin nesnesine odaklanması
قUfuktaki güneş, iğne deliğiİki ucu bir çemberde kavuşturma, sınırlandırma ve dar bir geçitten geçirerek toplama
دKapı, giriş, hareket engeliGeçişi kilitleme, sabit kılma ve kalıcı bir sınıra bağlama
عقدBilinçli iradenin iki ucu bir araya getirip kilitlemesiGözün dikkatle yöneldiği iki ayrı tarafın bir delikten veya çemberden geçirilerek kapı gibi kilitlenmesi, çözülmesi zor bir bağ ve düğüm oluşturulması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİpin iki ucunu birbirine dolayıp sıkıca bağlayarak düğüm oluşturmak; bal ve pekmez gibi sıvıları kaynatarak koyulaştırıp kıvamlı hale getirmek; taşları birbirine bağlayarak kemer veya tonoz inşa etmek
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi İbn Hılve el-Kelbî (veya Huveylid) koyulaşmış pekmezin sert nesne üzerindeki akışını tasvir eder: كأن ربا سال بعد الإعقاد / على لديدي مصمئل صلخاد
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Cerîr, kadının takılarının ve kuşağının bağlandığı yeri överken bu kökü kullanır: أسيلة معقد السمطين منها / وريا حيث تعتقد الحقابا

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa, Lisânü’l-Arab, Dîvânu Cerîr.

Sami etimolojik katman

Arapça عقد kökü, Sami dillerinin güney ve batı kollarında fiziksel bağlama, düğümleme ve buradan türeyen mecazi taahhüt anlamlarıyla köklü bir geçmişe sahiptir. İbranicede yer alan ve bağlamak, bükmek, hayvanın ayaklarını bağlamak anlamına gelen עקד (ʿāqad) fiili, bu kökle doğrudan fonetik ve anlamsal soydaşlık gösterir; nitekim kurban anlatılarında bağlama eylemi bu kökle ifade edilir. Süryanice ve Aramicede de düğümleme ve bağlama kavram alanı aynı ünsüz çatısıyla korunmuştur. Kökün ilksel çekirdeği, iki nesneyi çözülmeyecek biçimde birbirine dolaştırmak ve sabitlemektir. Arapça bu somut fiziksel hareketi korumakla kalmamış; balın koyulaşması gibi fiziksel yoğunlaşmalara, taş kemer gibi mimari örgüye ve en belirgin şekilde hukuk ve ahlak sahasında iki tarafın iradesini birbirine kitleyen sözleşme (akid) kavramına evrilterek semantik matrisi zenginleştirmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİpi düğümlemekten sözleşme ve yemin bağına geçişFiziksel ip düğümünden zihni kanaat (itikad), yemin pekiştirme ve iki iradenin birleştiği hukuki bağa (akid) kurallı soyutlamaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice עקד (ʿ-q-d) ve Aramice kökdeşlerHayvanı bağlamak, düğümlemek ve kurban bağlamında tutmak anlamıyla tam fonetik ve anlamsal denklikKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda bağlama ve bükme izleriDil ailesinin diğer kollarında bağlama, bükme ve kıvırma ifade eden ikili çekirdek izleriMuhtemel

Kaynak Mekâyîsü’l-Luğa, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عقدAnlamlıİpi bağlamak, düğümlemek, sözleşme yapmakİki ucu birleştirip çözülmez kılmak, koyulaştırmakHedef kök; Kur'an'da geçer
عدقAnlamlıHurma salkımı, dal veya ağaçSalkım bağı ve hurma ağacının dallarıKur'an'da geçmez
قعدAnlamlıOturmak, yerleşmek, geri durmakAyaktayken durulup yere sabitlenmekOrtak çekirdekte sabitlenme bağı vardır; Kur'an'da geçer
قدعAnlamlıEngellemek, dizginlemek, menetmekAtın başını veya birini kötülükten alıkoymakTutma ve kısıtlama boyutuyla akrabadır; Kur'an'da geçmez
دعقAnlamlıÇiğnemek, basıp ezmek, hızla sürmekYolu veya toprağı ayaklarıyla çiğneyip iz bırakmakKur'an'da geçmez
دقعAnlamlıYere yapışmak, sefalete düşmek, toprağa bulanmakFakirlikten ötürü toprağa yapışıp kalmakKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عقدMerkezBağlama ve sözleşmeİki iradeyi veya ucu kilitli bir düğümle birbirine perçinlemekHukuki ve ahlaki sorumluluk doğuran, çözülmesi iradeye bağlı sağlam düğüm
عهدKomşuTaahhüt ve gözetmeBir durumu sürekli koruma, kollama ve zaman içinde gözetme taahhüdüZaman faktörünün, vefa ve emanet bilincinin ağır bastığı sözleşme
وثقKomşuSağlamlaştırmaBir şeyi çözülmeyecek, kopmayacak ve sarsılmayacak biçimde berkştirmekGüvenilirlik ve nesnel sağlamlık boyutunun öne çıktığı bağ
ربطKomşuİple tutturmaBir nesneyi kaçmaması veya dağılmaması için bir yere bağlamakDışsal sabitleme ve dağılmayı önleme anlamının baskın olduğu bağ
حلفKomşuYeminleşme ve ittifakBirbirine karışma ve dayanışma amacıyla yapılan antlaşmaYeminle perçinlenen tarafgirlik ve ortaklık bağı
شددKomşuSıkılaştırma ve güçlendirmeBir bağın veya yapının direncini ve sertliğini artırmakKuvvet ve gerilim boyutunun vurgulandığı durum
حللZıtÇözme ve serbest bırakmaDüğümü açmak, bağı ortadan kaldırmak ve yükümlülüğü sona erdirmekAkdin veya düğümün tam karşıtı olarak bağlılığı ve kısıtlamayı kaldırma

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعقدDüğümlemek, sözleşme yapmak, kıvamlandırmakİki ucu birbirine bağlayıp çözülmez taahhüt ve kilitli yapı kurmakKesin
Latincecontractus, nodus, ligareSözleşme, düğüm, bağlamakNodus fiziksel düğümü, contractus ise iki iradenin bir araya gelerek hukuki bağ kurmasını tam karşılarGüçlü
İngilizceknot, contract, covenant, consolidateDüğüm, sözleşme, ahit, koyulaşmakFiziksel düğüm ve hukuki sözleşme anlamlarını ayrı ayrı karşılar; tek kelimede birleşmezGüçlü
AlmancaKnoten, Vertrag, bindenDüğüm, sözleşme, bağlamakDüğümleme ve iki tarafın irade uyuşmasıyla bağ kurması yönlerini verirGüçlü
Fransızcanœud, contrat, lierDüğüm, sözleşme, bağlamakFiziksel düğüm ile bağlayıcı antlaşma boyutlarını eşzamanlı taşırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْعُقُودِHukuki, dini ve toplumsal sözleşmelerİman edenlerin tüm meşru taahhütlerine ve antlaşmalarına sadakat gösterme emri; Mâide 5:1
عُقْدَةُ النِّكَاحِEvlilik bağı ve nikah akdiBoşanma ve mehir hükümleri bağlamında evliliğin kurduğu bağlayıcı hukuki kilit; Bakara 2:235, 2:237
عَقَّدْتُمُ الأَيْمَانَBilinçli ve kasıtlı olarak pekiştirilen yeminlerBoş ve lağv yeminlerden ayrı olarak kalpten kararlaştırılan sorumlu yeminler; Mâide 5:89
عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْAhitleşme ve yeminli antlaşma ortaklığıMiras ve dayanışma hukuku bağlamında yeminlerle kurulan bağlar; Nisâ 4:33
عُقْدَةً مِنْ لِسَانِيDil tutukluğu, konuşma engeliHz. Mûsâ'nın tebliğ sırasında konuşmasını zorlaştıran fiziki veya psikolojik tutukluk; Tâhâ 20:27
فِي الْعُقَدِİplere atılan düğümler, gizli entrika ve fesat bağlarıSihirbazların ve düzenbazların bağları bozmak için üfledikleri düğümler; Felak 113:4

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamاعتقاد (itikat) ve imanKalbin bir hakikate şüphesiz biçimde bağlanması, imanın bilgi ve tasdik ile düğümlenmesiKalbin çözülmez bir kararlılıkla hakikate kilitlenmesi
Fıkıhعقد (akid) teorisi, nikah ve yeminİrade beyanlarının (icap ve kabul) birbirine bağlanarak hukuki sonuç doğurması, akitlerin şartlarıHukuken bağlayıcı, hak ve borç doğuran çift taraflı irade kilidi
TefsirAhde vefa, nikah bağı ve Felak suresiSözleşmelere bağlılık emrinin sınırları ve düğümlere üfleyenlerin mahiyetiHem ahlaki ve hukuki sözleşmeler hem de gizli fesat girişimleri
HadisŞeytanın düğümleri, yeminler ve biatGeceleyin uyuyanın ensesine atılan üç düğüm ve bunların namazla çözülmesiİnsanın iradesini ve basiretini felce uğratan manevi prangalar

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAllah ile kul arasındaki ahitTevhid ve kulluk sözleşmesiİnsanın yaratılış gayesine ve ilahi sınırlara sadakatle bağlanmasıDinin esası, iradenin ilahi emirlere çözülmez bir bağla bağlanmasıdırKesin
İlmiKesin hüküm ve aksiyomİtikat ve mantıksal öncülBilginin şüpheden arındırılarak kesin bir kabule bağlanmasıGevşek kanaatlerin delil ile kilitlenip aksiyomatik bilgiye dönüşmesiGüçlü
SiyasiToplum sözleşmesi ve anayasaBiat, anayasa ve kamusal muahedeİktidar ile toplum arasındaki hak ve ödev sınırlarını kilitlemekKeyfiliği önleyen, yöneticileri ve yönetilenleri bağlayan ortak mutabakatGüçlü
İktisadiTicari sözleşmeler ve mülkiyetAkid, borçlanma ve taahhütPiyasada belirsizliği giderip güvenli mübadeleyi sağlamakMal ve hizmet devirlerini hukuki güvenceye bağlayarak ekonomik güveni tesis etmekKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüğüm teorisi (topoloji) ve moleküler bağ (kimya)Ayrı hatların veya atomların çözülmez bir geometri oluşturacak şekilde birbirine kilitlenmesi ve sistem dengesi kurmasıKesin
Beşeri bilimlerSözleşme hukuku ve sosyal mutabakat (sosyoloji)Bağımsız bireysel iradelerin ortak bir norm ve yaptırım etrafında birleşerek kurumsal düzen üretmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca Felak suresindeki sihir iplerine indirgemek veya sadece soyut bir kalbi inanç (itikat) kalıbına sıkıştırmak
Kur'an içi daha geniş anlamHukuki sözleşmeler, evlilik bağı, yeminler, toplumsal nizam, dilsel engeller ve ahlaki taahhütlerin tamamını kuşatan bir bağ kurma düzeni
Yanlış anlamanın doğuracağı hataToplumsal, ticari ve anayasal sözleşmelerin bozulmasını sıradan bir ihlal saymak; sözleşmeleri ters yorumlayarak nizamı felce uğratan fesatçı eylemleri Kur'an'ın uyarı alanından çıkarmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın inşa ettiği ahlaki, hukuki ve toplumsal düzenin omurgasını sözleşmelere ve taahhütlere bağlılık ilkesi oluşturur; kök, keyfilik ile nizam arasındaki farkı belirler.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mâide suresinin sözleşmeleri emreden ve yeminleri düzenleyen hüküm ayetlerinde, Bakara suresindeki aile hukuku kurallarında ve Felak suresinin şerlerden sığınma bağlamında.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeminlerin ve sözlerin önemsizleştirilmesini engeller; dinin sadece bireysel bir vicdan hali değil, tarafları bağlayan somut akitler düzeni olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki ip ucunun birbirine geçirilerek çözülmesi güç bir düğüm oluşturulması, sıvıların kaynatılarak koyulaştırılması ve taşların kemer biçiminde örülmesi.
  • Soyut anlamSerbest ve bağımsız iradelerin karşılıklı rıza ile birbirine kilitlenerek ahlaki, hukuki ve manevi sorumluluk doğuran bağlayıcı taahhütlere dönüşmesi.
  • Sistematik karşılıkBireyler arası ilişkileri keyfilikten koruyan, toplumda güven ve adalet düzenini teminat altına alan anayasal, hukuki ve toplumsal sözleşme nizamı.
  • LaTeX modeliC(A,B)=(A×B)→fKo¨yle kiΔK→0
  • LaTeX açıklamasıModelde A ve B bağımsız irade veya tarafları, A×B bu tarafların karşılaşma ve ilişki alanını, f irade beyanlarını birleştiren bağlama ve düğümleme fonksiyonunu, K oluşan çözülmez sözleşmeyi veya düğümü (akid), ΔK→0 ise kurulan bu bağın keyfi biçimde çözülmeye veya bozulmaya karşı direncini ve bağlayıcılığını temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع