عنكب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ن-ك1 sîga, 9 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وليأخذعنكبوهنالْعَنْكَبُوتِبيتألهمثلعلم

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 9

▶ Ağı aç (3B)

عنكب

ع - ن - ك

KÖK
  • 2 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 7 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Örümcek

Notlarım

Sözlükler(7)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR257 harf
عنكب: العَنْكَبوتُ بلغة أَهْل اليَمَن العَنْكَبوه والعَنْكباه، والجمع العَناكِب، وهي دَوَيبةٌ تَنْسِجُ نَسْجاً بينَ الهواء وعلى رَأْس البئر وغيرها، رَقيقاً مُتَهلْهِلاً، قال ذو الرّمة: هي اصطَنَعْته نَحْوَها وتَعاوَنَتْ عَلى نَسْجها بينَ المَثابِ عَناكبُه
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR60 harf
العَنكَبوت: الناسجة، والغالب عليها التأنيث، والجمع العَناكب.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR53 harf
ع ن ك ب تقول بالت عليه الثعالب ونسجت عليه العناكب‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.104 harf
العَنْكَبُوتُ: دُوَيْبَّة تَنْسُجُ، في الهواءِ وعلى رأْس البئر، نَسْجاً رقيقاً مُهَلْهَلاً، مؤَنثة، وربما ذُكِّرت في الشعر؛ قال أَبو النجم: مما يُسَدِّي العَنْكَبُوتُ إِذ خَلا قال أَبو حاتم: أَظنه إِذ خَلا الـمَكانُ، والموضعُ؛ وأَما قوله: كأَنَّ نَسْجَ العَنْكَبُوتِ الـمُرْمِلِ فإِنما ذَكَّره لأَنه أَراد النَّسْجَ، ولكنه جَرَّه على الجِوارِ. قال الفراء: العَنْكَبُوت أُنثى، وقد يُذَكِّرها بعض
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.971 harf
العنكبوت: دويبه تنسج في الهواء وعلى رأس البئر نسجا رقيقا مهلهلا، وهي م. قال شيخنا: قد سبق أن سيبويه قال: إذا كانت النون ثانية فلا تجعل زائدة إلا بثبت، وهذا الكلام نقله الجوهري عنه في عندليب، كما أشرنا إليه ثمة، وذكر الجوهري العنكبوت في عكب فكلامه كالصريح في أصالتها كما قلنا في عندليب قبله. وكلام الجوهري أو صريحه أن النون زائدة لأنه لم يجعل لها بناء خاصا، بل أدخلها في عكب من غير نظر، والله أعلم.
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.324 harf
عَنْكَبٌ عَنْكَبٌ ذ : see عَنْكَبُوتٌ, in two places. عَنْكَبَاةٌ عَنْكَبَاةٌ ذ and عَنْكَبَآءُ: see the next paragraph. عَنْكَبُوتٌ عَنْكَبُوتٌ ذ ; (S, O, K;) generally fem., (S, O,) but sometimes masc.; (O, K;) also, fem., عَكْنَبَاةٌ, (S, O, K,) in the dial. of El-Yemen, with the ك put before the ن; (TA;) and ↓ عَنْكَبَاةٌ and عَنْكَبُوهٌ (so in the O and TA, but in the CK and a MS. copy
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR13.601 harf
عنكب عَنْكَبَ - يُعَْنْكِبُ - عَنْكَب - عنكبة - عَنَاكِب - عَنْكَبوْت عَنْكَبَ - يُعَْنْكِبُ + الكائن أو الشيء + بالشيء :يدور ويطوف ويلتوي حوله بشكل مستدير دائرة كاملة كأنه حلقة عَنْكَب: على وزن " فَعلل": اسم فاعل من " عَنْكَبَ - يُعَْنْكِبُ ":الذي يدور ويطوف دورة كاملة: وهو اصطلاحاً ذكر الحشرة المعروفة، التي تدور دورة كاملة وهي تنسج بيتها
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler9 mücavir (13 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. وهن

    1 ortak ayet · Gevşemeyin

  2. بيت

    1 ortak ayet · Beyt ev demektir

  3. دون

    1 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  4. مثل

    1 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  5. ولي

    1 ortak ayet · Veli arka demektir

  6. أخذ

    1 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  7. علم

    1 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  8. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  9. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: الْعَنْكَبُوتِ
  1. مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتًا وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ

    ÖrümcekAllah’tan başka dostlar edinenlerin misali; kendine yuva yapan örümceğin misali gibidir. Evlerin en çürüğü muhakkak ki örümceğin yuvasıdır. Keşki bilselerdi.

  2. مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتًا وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ

    ÖrümcekAllah’tan başka dostlar edinenlerin misali; kendine yuva yapan örümceğin misali gibidir. Evlerin en çürüğü muhakkak ki örümceğin yuvasıdır. Keşki bilselerdi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعنكب
YapıDörtlü
Özel DurumDörtlü isim kökü; sonundaki zâid tâ harfi ile isimleşen form
Bağlamsal Yakın Köklerنسج, وهن, بيت
Zıt Kökحصن
Çekirdek Özet 1Havada veya boşlukta ince, gevşek ve korumasız ağ ören sekiz bacaklı küçük canlı
Çekirdek Özet 2Dışarıdan korunaklı bir sığınak gibi algılanan fakat ontolojik bakımdan en çürük ve zayıf dayanak
Çekirdek Özet 3İlahi bağdan kopuk sahte velayet, himaye ve güvenlik sistemlerinin yapısal kırılganlığı
Kritik Hata RiskiMeseli yalnızca biyolojik bir böcek tasviri sayıp şirkin ve sahte otoritelerin ontolojik çöküşünü ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عنBir yöne yönelme, engelle karşılaşma, ortaya çıkma veya düğümlenme anlamı taşır; عنب, عنت, عند, عنق köklerinde belirgin bir nesneleşme veya sınır teşkil etme hareketini gösterir.كعنك yapısında bükülme, düğümlenme, karmaşıklaşma ve kendi üzerine sarılma hareketi belirginleşir.
عنكBükülerek, sarılarak birbirine tutturulan ve karmaşıklaşan doku veya düğüm hareketi.بب harfinin getirdiği mekan, barınak ve içerme boyutuyla bu sarılıp dokunan ağın bir yuvaya ve sığınağa dönüştürülmesi anlamı oluşur.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakİpliğin salgılandığı içsel kaynağı ve dokuma eyleminin başladığı merkez noktayı temsil eder.
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkSalgılanan ipliğin kesintisiz uzamasını, sürekliliğini ve esnek akışını ifade eder.
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaAçılan ipliklerin kavranarak, bükülerek ve birbirine çatılarak bir yüzey örtüsüne dönüştürülmesini gösterir.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaKurulan bu karmaşık ve dairesel örgünün bir mesken, sığınak ve barınak işlevi görmesini simgeler.
عنكبBir kaynaktan çıkan ipliğin süreklilikle bükülüp örülmesiyle meydana getirilen barınak hareketiKendi bedeninden çıkardığı kesintisiz lifleri büküp kavrayıcı bir yüzey halinde çatarak kendine kırılgan bir yuva kurma dinamizmini anlatır.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHavada, kuyu ağzında veya terk edilmiş viranelerde gevşek ve incecik ipliklerden dairesel ağ ören sekiz bacaklı eklem bacaklı canlı ve onun dayanıksız ağı.
Cahiliye şiiri kullanımıTerk edilmiş yurtların ve kurumuş su kaynaklarının ıssızlığını, zamana yenik düşmüşlüğünü tasvir etmek üzere örümcek ve onun ağı istiare olarak kullanılmıştır; bu dönemde bağımsız bir şair beytinde lafzen doğrulanmış doğrudan şahit tespit edilememiştir.
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Zü'r-Rimme kuyu başındaki örümceklerin ortaklaşa ağ örmesini şu mısralarla tasvir etmiştir: هي اصطَنَعْته نَحْوَها وتَعاوَنَتْ / عَلى نَسْجها بينَ المَثابِ عَناكبُه

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, Dīvânu Zî'r-Rimme.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde عنكب kökü kadim bir fauna adlandırması olarak ortak morfolojik bir gövdeye dayanır. Proto-Sami biçiminin genel olarak *ʿakkab- veya *ʿakkabīt- yapısında olduğu kabul edilir; İbranicede ʿakkāvīš (עַכָּבִישׁ), Süryanicede ʿeqbā ve ʿakkāḇīṯā, Aramicede ʿakkābītā biçimleriyle korunmuştur. Akkadca ettūtu biçiminin de fonetik benzeşmelerle bu semantik alana bağlandığı düşünülür. Arapça ve bazı Güney Sami türevlerinde görülen nun harfi, Sami dil ailesinde kök genişlemesi yoluyla oluşan tipik bir nazalizasyon örneğidir. Kelimenin semantik matrisi, bütün bu dillerde bükülerek veya dokunarak kurulan zayıf bir tuzak ve bu tuzağı kuran çok bacaklı canlı tasarımına işaret eder. Kelime sonundaki zâid tâ eki, Aramice ve İbranicede olduğu gibi Arapçada da dişil cinsiyet veya türemiş isim göstergesi olarak yerleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعنك ve بيت birleşimi veya عنك kökünün zâid harflerle rubâîleşmesiKendi kendine bükülen ipliğin barınak formuna kavuşması tasavvurundan türemiş dörtlü isim yapısıdır.Güçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʿakkāvīš, Süryanice ʿakkāḇīṯā, Aramice ʿakkābītāProto-Sami ortak gövdeden gelen ve Arapçada nazalizasyon ile genişleyen müşterek fauna adıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan doğrulanabilir soydaş tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lisānü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عنكبAnlamlıÖrümcek ve onun ağıAğ ören canlı ve bu canlının dayanıksız yuvası.Hedef kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عنكبMerkezKırılgan sığınak ve ağ kurmaKendi salgısından inşa edilen, dış koruyuculuğu sıfır olan zaaf timsali yapı.Meselin merkezindeki canlı ve ev modeli
نسجKomşuİplikleri birbirine geçirmeYalnızca dokuma ve örme fiilini ifade eder; yuva veya ontolojik zayıflık içermez.Nescin genel dokuma eylemi oluşu
وهنKomşuGüçsüzlük, gevşeklik, zaafMaddi ve manevi takatsizliği bildirir; bizzat yuva veya nesne adı değildir.Ağın yapısal niteliğini bildiren vasıf
بيتKomşuBarınak, mesken, sığınakİnsanın ve canlının korunduğu her türlü mekanı kapsayan genel isimdir.Örümceğin kurduğu yapının tür kategorisi
حصنZıtTahkimat, sağlam kale, dokunulmaz sığınakDış tehditlere karşı tam koruma sağlayan, yıkılmaz ve muhkem korunak.Örümcek ağının zıddı olan mutlak güvenlik

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعنكبÖrümcekAğ ören sekiz bacaklı canlı ve onun kurduğu zayıf sığınak.Kesin
Latincearanea, araneusÖrümcek ve örümcek ağıBiyolojik canlıyı ve dokuduğu ağı karşılar; mecazî zayıflık vurgusu bağlama bağlıdır.Kesin
İngilizcespider, cobwebÖrümcek, örümcek ağıBiyolojik türü ve terk edilmişliği karşılar; Kur'an'daki ontolojik zaaf nitelemesini doğrudan taşımaz.Kesin
AlmancaSpinne, SpinnwebeÖrümcek, örümcek ağıDokuma eylemine dayalı canlı adıdır; yapısal çürrüklük anlamı tali olarak kurulur.Kesin
Fransızcaaraignée, toile d'araignéeÖrümcek, örümcek ağıCanlıyı ve dokusunu bildirir; sahte sığınak metaforu metin içi kullanımla kazanılır.Kesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْعَنْكَبُوتِMaddi ve biyolojik zayıflık meseliFiziksel bakımdan en dayanıksız, hava akımlarına ve dış etkilere karşı korumasız yuva örneği; Ankebût 29:41.
الْعَنْكَبُوتِTevhid karşıtı sahte velayet sistemleriAllah'tan başka sığınak ve koruyucu edinenlerin dayandıkları sistemlerin ontolojik çöküşü; Ankebût 29:41.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞirk eleştirisi ve sahte velayetAllah dışındaki varlıkların koruyuculuğunun yok hükmünde olması ve şirkin temelsizliği.İlahî iradeden bağımsız her tür otoritenin ontolojik yokluğu.
FıkıhHaşerat hükümleriHaşeratın yenilip yenilmeyeceği ve eziyet vermeyen örümceğin öldürülmesinin hükmü.Canlıya zarar vermeme ve necis sayılmayan canlılar hukuku.
TefsirTemsilî istiare ve lafız inceliğiAyetteki dişil sîganın biyolojik gerçeklikle uyumu ve ağın evin maddî/manevî zaafını temsil edişi.Sahte güvenliğin nihai çöküşünü tasvir eden edebî ve hakiki temsil.
HadisSevr mağarası rivayetleriHicret esnasında mağara girişine ağ örülmesi ve korunma mucizesi bağlamındaki rivayetler.İlahi kudretin en zayıf vasıtayla en güçlü korumayı var etmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniŞirk ve sahte tanrılarSahte velayet sığınağıYanıltıcı emniyet hissi vermeİlahi temele dayanmayan her türlü itikat ve ibadet sistemi yıkılmaya mahkumdur.Kesin
İlmiTemelsiz kabuller ve dogmalarÇürük öncüller ağıYanıltıcı tutarlılık kurmaGerçek delilden yoksun metodolojiler dışarıdan karmaşık görünse de ilk sorgulamada dağılır.Güçlü
SiyasiMeşruiyetsiz iktidar ittifaklarıKırılgan himaye düzeniTehdit anında çöküşHalkın veya hakkın rızasına dayanmayan tiranlıkların kurduğu ittifak ağları ilk krizde parçalanır.Güçlü
İktisadiSpekülatif ve teminatsız sermayeKöpük ve karşılıksız yapıSahte zenginlik algısıReel üretime ve adalete dayanmayan borç ve faiz ağları en ufak dalgalanmada iflas eder.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüşük kesme mukavemetli iki boyutlu gerilim ağlarıBireysel liflerin çekme mukavemeti bulunsa dahi üçüncü boyutta hacimsel ve rijit bir koruma sağlayamayan açık yüzeyler.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal ve ahlaki dayanaktan yoksun patronaj ilişkileriBireylerin menfaat amacıyla kurduğu, dışarıdan güçlü görünen fakat kriz anında tarafları koruyamayan kırılgan himaye ağları.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiAyeti sadece biyolojik bir canlının zoolojik özelliklerine ve liflerinin kimyasal inceliğine indirgeyerek okumak.
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın Allah dışında mutlak koruyucu, sığınak ve otorite saydığı bütün siyasi, iktisadi ve zihni yapıların kökten güvensizliği.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMeseli yalnızca doğa ibretine indirgeyip bireyin ve toplumun kurduğu putlaştırılmış sahte sığınakların tehlikesini kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Şirkin ve Allah'tan başka dayanak arayışının felsefi, psikolojik ve sosyolojik mahiyetini tek bir canlı ve yuva metaforuyla çarpıcı biçimde somutlaştırdığı için hayati önemdedir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Velayet, şirk, tevhidi güven, sahte ilahlar ve insan eliyle kurulan dayanıksız koruma mekanizmalarını konu edinen mesel ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Güç, zenginlik, taraftar çokluğu veya karmaşık teşkilatlanmaların kendi başına mutlak bir koruma ve güvenlik sağlayabileceği vehmini ortadan kaldırır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKendi bedeninden salgıladığı incecik liflerle havada veya boşlukta dairesel ve dayanıksız bir ağ kuran küçük canlı.
  • Soyut anlamZahiren koruyucu bir sığınak görüntüsü sunan fakat mahiyeti itibarıyla hiçbir dış tehlikeye karşı koruma sağlayamayan ontolojik zaaf ve sahte emniyet.
  • Sistematik karşılıkİlahi hakikatten ve meşruiyetten kopuk bütün dini, siyasi ve iktisadi güvenlik ve himaye modellerinin mutlak kırılganlığı.
  • LaTeX modeliR(x)={R0⋅δ,x∈Ω0,x∉Ωveyalim⁡F→FcS(x)F=0(∀x∉Ω)
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω ilahi mutlak himaye ve hakikat alanını simgeler. x∉Ω ifadesi, Allah'tan başka sığınak ve veli edinen her türlü yapıyı gösterir. S(x) kurulan yapının veya barınağın mukavemetini, F dışarıdan gelen varoluşsal sarsıntı veya tehdit kuvvetini temsil eder. Dış kuvvet kritik bir eşik değere (Fc) yaklaştığında, ilahi kaynağa dayanmayan yapının koruyuculuk oranı sıfıra yaklaşır; yani yapı bütünüyle çöker.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع