عير

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ي-ر2 sîga, 20 mücavir kök, 3 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أذنأبوسقيسألعيرفندأخوجهزقريالْعِيرُسرقصدقفصلوجد

KökSîga 2Ayet 3Sure 1Mücavir 20

▶ Ağı aç (3B)

عير

ع - ي - ر

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Kervan

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR10.057 harf
باب العين والرّاء والواو معهما ع ر و، ع ر ي، ع و ر، ع ي ر، ر ع و، ر ع ي، و ر ع، ر و ع، ر ي ع، و ر ع، ي ع ر عرو: عري: عراه أمرٌ يَعْرُوه عَرْواً إذا غشيه وأصابه، يقال: عراه البرد، وعَرَتْهُ الحُمَّى، وهي تَعْروه إذا جاءته بنافض، وأخذته الحُمَّى بعُرَوائها. وعُرِيَ الرّجلُ فهو مَعْروّ، واعتراه الهمّ. عامّ في كلّ شيء، حتى يقال: الدّلف يعتري الملاحة. ويقال: ما مِنْ مؤمنٍ إلا وله ذَنْبٌ يعتريه قال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.077 harf
العَيْرُ: الحمار الوحشيّ والأهليُّ أيضاً، والأنثى عَيْرَةٌ، والجمع أعْيارٌ ومَعْيوراءُ وعُيورَةٌ. وعَيْرُ العين: جفنُها. ومنه قولهم: فعلت ذاك قبل عَيْرٍ وما جرى، أي قبل لحظ العينِ. قال أبو عبيدة: ولا يقال اَفعَلُ. ويقال: ما أدري أيُّ من ضرب العَيْرَ هو، أي أيّ الناس هو. وعَيْرُ القوم: سيّدهم. وقولهم: "عَيْرٌ بِعَيْرٍ وزيادةُ عَشَرَةٍ". كان الخليفة من بني أمية إذا مات وقام آخر زاد في أرزاقهم عشرةَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok38.223 harf
باب العين والراء عرى ، عرا ، عير ، عور ، رعي ، روع ، ريع ، ورع ، وعر ، يعر ، يرع . عرا : قال الله جلّ وعزّ : ( إِن نَّقُولُ إِلاَّ اعْتَرَاكَ بَعْضُ ءَالِهَتِنَا بِسُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 ءٍ ) ( هُود : 54 ) قال الفراء : كانوا كذّبوه يعني هوداً ثم جعلوه مختلِطاً ، وادَّعَوا أن آلهتهم هي التي خَبَّلته لعيبه إيّاها . فهنالك قال : ( إِنِّى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 أُشْهِدُ اللَّهِ
Türkçe çeviri henüz yokMaddenin bağlantısı

باب العين والراء عرى ، عرا ، عير ، عور ، رعي ، روع ، ريع ، ورع ، وعر ، يعر ، يرع . عرا : قال الله جلّ وعزّ : ( إِن نَّقُولُ إِلاَّ اعْتَرَاكَ بَعْضُ ءَالِهَتِنَا بِسُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 ءٍ ) ( هُود : 54 ) قال الفراء : كانوا كذّبوه يعني هوداً ثم جعلوه مختلِطاً ، وادَّعَوا أن آلهتهم هي التي خَبَّلته لعيبه إيّاها . فهنالك قال : ( إِنِّى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 أُشْهِدُ اللَّهِ وَاشْهَدُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 اْ أَنِّى بَرِى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 ءٌ مِّمَّا تُشْرِكُونَ ) ( هود : 54 ) . وقال الزجاج في قوله ) إِن نَّقُولُ إِلاَّ اعْتَرَاكَ بَعْضُ ءَالِهَتِنَا بِسُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 ءٍ ) ( هود : 54 ) أي ما نقول إلا مَسَّك بعض أصنامنا بجنون لسبّك إياها . وأخبرني المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابي أنه سمعه يقول : إذا أتيت رجلاً تطلب منه حاجة قلت : عروْته وعررْته ، واعتريته واعتررته . وقال الليث : عراه أمر يعروه عَرْواً إذا غشِيه وأصابه . يقال : عراه البرد وعرته الحُمَّى وهي تعروه إذا جاءته بنافض ، وأخذته الحمى بعُرَوائِها ، وعُرِي الرجل فهو مَعْرُوّ ، واعتراه الهم ، عام في كلّ شيء . أبو عبيد عن الأصمعي : إذا أخذت المحمومَ قِرَّةٌ ووجد مسّ الحمى ، فتلك العُرَواء وقد عُرِي فهو مَعْرُوّ . قال : وإن كانت نافضاً قيل : نفضته فهو منفوض ، وإن عَرِق منها فهي الرُحَضاء . وقال ابن شميل : العُرَواء : قلٌّ يأخذ الإنسان من الحُمّى ، ورِعدة . وأخذته الحمَّى بنافض أي برعدة وبرد . وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( خفّفوا في الْخَرص ؛ فإن في المال العرِيّة والوصيَّة ) . وفي حديث آخر أنه رخَّص في العرايا . قال أبو عبيد : العرايا واحدتها عريّة . وهي النخلة يُعْريها صاحبها رجلاً محتاجاً ، والإعراء : أن يجعل له ثمرة عامِها . قال : وقال الأصمعي : استعرى الناسُ في كل وجه إذا أكلوا الرُطَب ، أخذه من العرايا . وقال ابن الأعرابي : قال بعض العرب : منا من يُعْرِي . قال : وهو أن يشتري الرجُلُ النخل ثم يستثني نخلة أو نخلتين . وقال الشافعي : العرايا ثلاثة أصناف : واحدتها أن يجيء الرجل إلى صاحب الحائط ، فيقول له : بعني من حائطك ثمر نَخَلات بأعيانها بخرْصِها من التَمْر ، فيبيعه إياها ويقبض التَمْر ويُسلِّم إليه النَخَلات يأكلها ويبيعها ويُتَمِّرها ، ويفعل بها ما يشاء . قال : وجِمَاع العرايا : كل ما أُفرد ليؤكل خاصّة ، ولم يكن في جملة البيع من ثمر الحائط إذا بيعت جملتها من واحد . والصنف الثاني أن يحضر ربَّ الحائط القومُ فيعطى الرجلَ ثمر النخلة أو النخلتين وأكثر عرِيّة يأْكُلها . وهذه في معنى المِنْحة . قال وللمُعْرَى أن يبيع ثمرها ، ويُتَمِّره ، ويصنع فيه ما يصنع في ماله ؛ لأنه قد ملكه . والصنف الثالث من العرايا أن يعرى الرجل الرَّحُلَ النخلة وأكثر من حائطه ليأكل ثمرها ويهديه ويتَمِّره ويفعل فيه ما أحبّ ويبيع ما بقي من ثمر حائطه منه فتكون هذه مفردة من المبيع منه جملة . وقال غيره العرايا أن يقول الغني للفقير : ثمر هذه النخلة أو النَخَلات لك ، وأصلها لي . وأما تفسير قوله ج : أنه رخّص في العرايا فإن الترخيص فيها كان بعد نهي النبي ( صلى الله عليه وسلم ) عن المزابنة ، وهي بيع الثمر في رؤوس النخل بالتَّمْرِ ، ورخَّص من جملة المزابنة في العرايا فيما دون خمسة أوسق وذلك الرجلُ يفضُل من قوت سنته التمرُ ، فيدرك الرُطبُ ولانَقْد بيده يشتري به الرُطَب ، ولا نخل له يأكل من رُطَبه ، فيجيء إلى صاحب الحائط فيقول له : بعني ثمر نخلة أو نخلتين أو ثلاث بِخِرْصها من التمر ، فيعطيه التَّمْر بثمر تلك النَخَلات ؛ ليصيب من رُطَبها مع الناس ، فرخّص النبي ( صلى الله عليه وسلم ) من جملة ما حرم من المزابنة فيما دون خمسة أوسق ، وهو أقلّ ممّا تجب فيه الزكاة ، فهذا معنى ترخيص النبي ( صلى الله عليه وسلم ) في العرايا ، لأن بيع الرُطَب بالتَمْر محرّم في الأصل ، فأخرج هذا المقدار من الجملة المحرَّمة لحاجة الناس إليه . قلت : ويجوز أن تكون العِرْية مأخوذة من عَرِي يَعْرى ، كَأنها عُرِّيت من جملة التحريم فعَرِيت أي خلت وخرجت منها فهي عرِيَّة : فعيلة بمعنى فاعلة ، وهي بمنزلة المستثناة من الجملة ، وجمعها العرايا . وروى أبو عبيد عن الأصمعي : استعرى الناسُ في كل وجه إذا أكلوا الرُطَب ، وأعرى فلان فلاناً ثمر نخلة إذا أعطاه إيَّاها ، يأكل رُطَبها وليس في هذا بيع ، إنما هذا معروف وفضل ، والله أعلم . وَرَوَى شمر عن صالح بن أحمد عن أبيه قال : العرايا : أن يُعري الرجل من نخلِهِ ذا قرابته أو جاره ما لا يجب فيه الصدقة ، أي يهبها له ، فأرخص للمُعْرِي في بيع ثمر نخلة في رأسها بخِرصها من التمر . قال والعَرِيَّة مستثناة من جملة ما نُهي عن بيعه من المزابنة . وقيل : يبيعها الْمُعَرى ممن أعراه إياها . وقيل له أن يبيعها من غيره . وقال شمر : يقال لكل شيء أهملته وخليته : قد عرّيته . وأنشد : إيجعُ ظهري وأَلَوِّي أبهري ليس الصحيح ظهره كالأدبر ولا المعرَّى حِقبة كالموقَر فالمعرَّى : الجمل الذي يرسَل سُدًى ولا يحمل عليه . ومنه قول لبيد : فكلفتها ما عُرّيت وتأبَّدت وكانت تسامي بالعَزيب الجمائلا قال : عُرّيت : ألقى عنها الرحل ، وتركت من الحمل عليها ، وأُرسلت ترعى ، يصف ناقة . وقال أبو عدنان : قال الباهلي : العرِيّة من النخل : الفاردة التي لا تُمسك حَملها ، يتناثر عنها . قال وأنشدني لنفسه : فلما بدت تُكْنَى تُضيع مودتي وتخلِط بي قوماً لئاماً جدودُها رددتُ على تكنى بقيَّة وصلِها ذميماً فأمست وهي رَثّ جديدها كما اعتكرت للاّقطين عرِيَّة من النخل يوطى كلّ يوم جريدُها قال : اعتكارها كثرة حَتّها ، فلا تأتي أصلها دابة إلا وجد تحتها لُقَاطاً من حملها ولا يأنى خوافيها إلا وجد سِقَاطاً من أيّ ما شاء ويقال : عرِي فلان من ثوبه يَعْرَى عُرْياً فهو عار ، وعُرْيان . ويقال هو عِرْو من هذا الأمر ، كما يقال : هو خِلْو منه وعَرْوَى اسم جبل ، وكذلك عَرْوان . سلمة عن الفراء قال : العريان من النبت : الذي قد عرِي عُرْياً إذا استبان لك . قال أبو بكر : الأعراء الذين لا يُهمهم ما يُهِمُّ أصحابهم . ثعلب عن ابن الأعرابي : العرا : الفناء مقصور يكتب بالألف ؛ لأن أنثاه عَرْوة . وقال غيره : العَرَى : الساحة والفناء ؛ سمّي عَرًى لأنه عرِي من الأبنية والخيام . ويقال : نزل بعراه وعَروتِه أي نزل بساحته . وكذلك نزل بحراه . وأما العراء ممدود فهو ما اتّسع من فضاء الأرض . قال الله جلّ وعزّ : ( يَوْمِ يُبْعَثُونَ فَنَبَذْنَاهُ بِالْعَرَآءِ وَهُوَ سَقِيمٌ ) ( الصَّافات : 145 ) . وقال أبو عبيدة : إنما قيل له عَرَاء لأنه لا شجر فيه ولا شيء يغطيه . وقيل : إن العَراء وجه الأرض الخالي وأنشد : ورفعتُ رجلاً لا أخاف عِثَارها ونبذت بالبلد العَراءَ ثيابي وقال الزجاج : العَرَاء على وجهين : مقصور وممدود . فالمقصور الناحية ، والممدود المكان الخالي . وقال أبو زيد : العُرَواء عند اصفرار الشمس إلى الليل إذا اشتدّ البرد ، واشتدّت معه ريحه باردة وشَمَال عرِيّة باردة . وقد أعرينا إعراء إذا بلغنا بَرْد العِشيّ : قال : والعرب تقول : أهلَك فقد أعريت . ويقال : عُرِيت إلى مال لي أشدَّ العُرَواء إذا بعته ثم تبعته

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR18.691 harf
(باب العين والياء وما يثلثهما) (عيب) العين والياء والباء أصلٌ صحيح، فيه كلمتان: إحداهما العَيب والأخرى العَيْبة، وهما متباعدتان. فالعَيب في الشيء معروفٌ. تقول: عابَ فلان فلاناً يَعيبُه. ورجلٌ عَيَّابةٌ: وَقَّاعٌ في الناس. وعابَ الحائطُ وغيرهُ، إذا ظهر فيه عَيب. والعاب: العيب([1]) . والكلمة الأخرى العَيْبَة: عَيْبَة الثيابِ وغيرها، وهي عربيَّة صحيحة. قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR821 harf
- العير: القوم الذين معهم أحمال الميرة، وذلك اسم للرجال والجمال الحاملة للميرة، وإن كان قد يستعمل في كل واحد من دون الآخر. قال تعالى: ﴿ولما فصلت العير﴾ [يوسف/94]، ﴿أيتها العير إنكم لسارقون﴾ [يوسف /70]، ﴿والعير التي أقبلنا فيها﴾ [يوسف/82]، والعير يقال للحمار الوحشي، وللناشز على ظهر القدم، ولإنسان العين، ولما تحت غضروف الأذن، ولما يعلو الماء من الغثاء، وللوتد، ولحرف النصل في وسطه، فإن يكن استعماله
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR617 harf
ع ي ر يقال للموضع الذي لا خير فيه‏:‏ ‏"‏ هو كجوف العير ‏"‏ وهو الحمار لأنه ليس في جوفه ما ينتفع به‏.‏ وقيل‏:‏ رجل خرّب الله واديه‏.‏ قال‏:‏ لقد كان جوف العير للعين منظراً أنيقاً وفيه للمجاور منفس وقد كان ذا نخلٍ وزرع وجامل فأمسى وما فيه لباغٍ معرّس وفلان نسيج وحده وعيير وحده‏.‏ و ‏"‏ فعل ذلك قبل عيرٍ وما جرى ‏"‏ أي قبل عيرٍ وجريه‏:‏ يراد السرعة‏.‏ وقيل‏:‏ العير‏:‏ إنسان العين أي قبل لحظةٍ‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok16.770 harf
العَيْر: الحمار، أَيّاً كان أَهليّاً أَو وَحْشِيّاً، وقد غلب على الوَحْشِيْ، والأُنثى عَيْرة. قال أَبو عبيد: ومن أَمثالهم في الرضا بالحاضر ونِسْيان الغائب قولهم: إِن ذَهَب العَيْرُ فعَيْرٌ في الرِّباط؛ قال: ولأَهل الشام في هذا مثل: عَيْرٌ بِعَيْرٍ وزيادةُ عشرة. وكان خلفاء بني أُميّة كلما مات واحد منهم زاد الذي يخلُفه في عطائهم عشرة فكانوا يقولون هذا عند ذلك. ومن أَمثالهم: فلان أَذَلُّ من
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR16.799 harf
العير، بالفتح: الحمار، أهليا كان أو وحشيا، وقد غلب على الوحشي، والأنثى عيرة. قال شمر: لو كنت عيرا كنت عير مـذلة أو كنت عظما كنت كسر قبيح أراد بالعير الحمار، وبكسر القبيح طرف عظم المرفق الذي لا لحم عليه. قال: ومنه قولهم: أذل من العير قيل: سمى به لأنه يعير فيتردد في الفلاة، ج أعيار، قال الشاعر: أفي السلم أعيارا جفاء وغلظةوفي الحرب أشباه النساء العوارك
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR23.271 harf
عَارَ 1 عَارَ ذ , aor. يَعِيرُ, He went, or journeyed. (TA.) ― -b2- عَارَ فِى الأَرْضِ, aor. as above, He went away in, or into, the land, or country. (S.) ― -b3- And عَارَ, (S, O, &c.,) aor. as above, (Msb, K,) inf. n. عِيَارٌ, (Msb, TA,) or this is a simple subst., (K,) He (a horse, S, Mgh, O, Msb, K, and a dog, K) went away (O, K, TA) hither and thither, (O, TA,) which action is also termed
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.517 harf
عَارَ عَارَ ( y ) I ( n. ac. عَيْر 1 ), a. Roamed, roved, wandered about. b. Became widely-known ( poem ). c. Went away with. d. see II (a) . عَيَّرَ عَيَّرَ II , a. Reproached, upbraided; insulted, affronted. b. Weighed, tested, gauged, verified ( money &c. ). c. Became slimy ( water ). عَاْيَرَ عَاْيَرَ III , a. see II (a) , ( b ). c. [ Bain ], Compared; made equal. أَعْيَرَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR48.287 harf
عَارَ - يَعِيْرُ - عِيْر - العِيْر عَارَ - يَعِيْرُ + الكائن: يطوف ويتردد بين بلدين أو مكانين بنشاط، ماشياً أو راكباً: وغالباً لنقل أو حمل أفراد أو متاع عِيْر - العير: جمع " عاير " و " عَيَّار " اسم فاعل صفة مشبهة من " عَارَ - يَعِيْرُ ": الجمع من الناس ودوابهم وعرباتهم، والذين يعملون بالتردد والطواف لحمل الأفراد والأمتعة بين البلاد: تشبه
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler20 mücavir (26 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فند

    1 ortak ayet · Beni bunak sayarsınız

  2. جهز

    1 ortak ayet · Cihaz yola çıkan kimsenin yol için aldığı gereklerdir

  3. رحل

    1 ortak ayet · Rıhle : “Hayvan eğeri” demektir

  4. سرق

    1 ortak ayet · Çaldı

  5. سقي

    1 ortak ayet · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  6. يوسف

    1 ortak ayet · Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir

  7. فصل

    1 ortak ayet · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır

  8. روح

    1 ortak ayet · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır

  9. قري

    1 ortak ayet · Kasaba

  10. أخو

    1 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  11. أذن

    1 ortak ayet · Kulak demektir

  12. وجد

    1 ortak ayet · Su birikintisidir

Geçtiği ayetler(3)

  1. فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ

    KervanOnların yüklerini yüklettiğinde su kabını öz kardeşinin yüküne koydurdu. Sonra bir münadi: Ey kafile; siz gerçekten hırsızlarsınız, diye bağırdı.

  2. وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيرُ قَالَ أَبُوهُمْ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَ لَوْلَا أَنْ تُفَنِّدُونِ

    KervanKafile ayrılınca babaları dedi ki: Bana bunak demezseniz; inan olsun ki, Yusuf’un kokusunu duyuyorum.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعير
YapıÜçlü kök
Özel DurumEcvef (yaî)
Bağlamsal Yakın Köklerركب, قفل, ظعن
Zıt Kökثوى
Çekirdek Özet 1İki nokta arasında erzak ve yük taşımak üzere durmaksızın gidip gelen binek hayvanı veya kervan; nesnelerdeki belirgin çıkıntı ve sırt çizgisi
Çekirdek Özet 2Kıtlık, ihtiyaç ve ikmal zamanlarında merkez ile çevre arasında erzak nakleden, bünyesinde toplu sorumluluk barındıran kafile
Çekirdek Özet 3Topluluğun iktisadi bekasını sağlayan dolaşım sistemi; mal ve bilgi akışının kolektif hareket ve denetim yoluyla kurumsallaşması
Kritik Hata RiskiKelimeyi sadece rastgele yolculuk yapan herhangi bir grup veya sıradan süvari kafilesi sayıp erzak temini, iktisadi ikmal ve kolektif hukuki bağ bağlamını göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عيSomut varlıkta belirme, ortaya çıkma, canlanma, özün görünür hale gelmesi ve yoğunlaşma anlamı taşır; عين, عيش, عيل, عيب köklerinde olduğu gibi canın, kaynağın, geçimin ve asli durumun dışa vurumunu yansıtır.رÇekirdeğe eklenen ر harfi, baş, hareket, akış, tekrar ve süreklilik karakteri katarak özün sabit kalmayıp iki kutup arasında ritmik bir hatta gidip gelmesini, yüklenip sevk edilmesini ve sırt hattı boyunca kabarmasını sağlamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; kaynak, odaklanma, dışarıyı gözetleme ve suyun/özün fışkırdığı merkez noktasıİhtiyaç duyulan erzak ve hedefin gözetilmesi, hareketin yönünün belirlenmesi
يEl ve kol; iş görme, uzanma, tutma, taşınan nesneyi kavrama ve kontrol etmeErzak ve yükün binek hayvanlarına yüklenmesi, ameli çaba ve sevk
رİnsan başı; öncülük, yön tayini, öne atılma, sürekli ve ritmik devinimKafilenin baş çekerek yolu adımlaması, hedefe doğru kesintisiz ilerleyişi
عيرGözün menzili gözetmesi, elin yükü bağlayıp sevk etmesi ve başın yolu çekmesiyle oluşan dinamik intikalHayatî bir ihtiyacı gidermek üzere yüklenip bir menzilden diğerine intizamla gidip gelen erzak kafilesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl ve bozkır hayatında iki vaha veya yerleşim arasında erzak (mîre) getirmek üzere sürekli gidip gelen deve ve yük hayvanları kafilesi; ayrıca çok gidip gelmesi ve dayanıklılığı sebebiyle yaban eşeği; nesnelerin sırtındaki belirgin çıkıntı ve kılıç/ok sırtı
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde kafilelerin uzaktan bir omurga ve sırt hattı gibi görünmesi, kervanın çöl ufkundaki hareketi ve yaban eşeğinin seğirtişi bu kökle tasvir edilir. İbn Manzûr ve İbn Fâris'in aktardığı üzere kök, hem kervan hem de hedefe fırlayan ok sırtı için kullanılır: فصادف سهمه أحجار قف / كسرن العير منه والغرارا
Erken Arapça kullanımErken bedevi örfünde üzerine erzak ve buğday yüklenmiş deve topluluğuna tahsis edilmiştir; daha sonra erzak taşıyan insan ve deve topluluğunun bütününe ad olmuştur. Ayrıca altın ve gümüşün saflık ve tartı ölçümüne de عيار denilmiştir.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça عير kökü, Sami dillerinin batı ve güney kollarında yük taşıma, yük hayvanı ve özellikle yabani veya evcil eşek kavramlarıyla belirgin bir biçimsel ve anlamsal örtüşme gösterir. İbranicede ʿayir (עַיִר) kelimesi genç eşek, yük taşıyan binek hayvanı anlamında kullanılırken, Aramice ve Süryanicede de benzer şekilde binek ve yük hayvanı anlam katmanı muhafaza edilmiştir. Arapçada kök bir yandan hayvanın bizzat kendisine ve onun iki menzil arasında gidip gelme dinamizmine işaret ederken, diğer yandan soyutlaşarak üzerinde erzak taşınan bütün bir kervan sistemini adlandırmıştır. Kökün ikinci somut damarı olan nütû (kabarma, sırt verme) anlamı da yük hayvanının ve kervanın ufukta oluşturduğu omurga hattıyla semantik olarak örtüşmektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönRitmik gidip gelme, kabarma ve çıkıntı yapmaBir vadiden diğerine erzak için gidip gelme hareketiyle yükün ve hayvanın sırtta oluşturduğu tepeleşme aynı kökte birleşir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʿayir (עַיִר), Süryanice benzer yük hayvanı formlarıGenç eşek, yük taşıyan binek hayvanı ve zahire nakliyle doğrudan ortak miras bağı bulunur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda yük taşıma ve çöl intikali kökleriDoğu Afrika ve berberi dillerinde yük nakli ve kervan dinamiklerine dair morfolojik benzerlikler mevcuttur.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عيرAnlamlıKervan, gidip gelme, sırtErzak taşıyan deve kafilesi, yük hayvanı, belirgin çıkıntı ve ölçü ayarıHedef kök; Kur'an'da geçer
عريAnlamlıÇıplak ve örtüsüz kalmaNesnenin veya bedenin üzerindeki örtüden soyunması, korunaksız kalmasıKur'an'da geçer; harf benzerliği
يعرAnlamlıBağırma, ses çıkarmaKoyun veya keçinin acı ve kesik sesle bağırması, melemeKur'an'da geçmez; ses taklidi
يرعAnlamlıİçi boş kamış, korkaklıkBoşluk, zayıflık ve kamış gibi kof olma haliKur'an'da geçmez; zayıflık anlamı
رعيAnlamlıOtlatma, gözetme, korumaHayvanları gütme, tebaayı ve hakları koruyup idare etmeKur'an'da geçer; ortak harf grubu
ريعAnlamlıYükselti, artış, geri dönüşYüksek yer, arazinin mahsul vermesi ve bereketli dönüşKur'an'da geçer; yükseklik bağı

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عيرMerkezErzak kafilesi, yük kervanıErzak ve yiyecek nakli amacıyla organize olmuş, yük taşıyan deve ve insan topluluğuDoğrudan iktisadi ve lojistik sefer
ركبKomşuSüvariler, binek kafilesiBinek üstünde yol alan topluluk; yük taşımaktan ziyade yolcunun bizzat binmesine odaklanırBinek üstündeki insan grubu
قفلKomşuDönen kafileSeferden, savaştan veya ticaretten ana vatanına geri dönmekte olan kervanDönüş evresindeki intikal
ظعنKomşuGöç eden kafileBir yurttan başka bir yurda yerleşmek üzere yola çıkan hane halkı ve göç kafilesiYer değiştirme ve göç hareketi
ثوىZıtYerleşip kalma, mukimlikBir yerde uzun süre çakılı kalma, hareket ve intikalden tamamen durmaSefer ve dolaşımın zıddı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعيرErzak kervanıZahire taşıyan yük hayvanları ve insan kafilesiKesin
LatinceCommeatus, caranaİkmal kafilesi, kervanAskeri veya iktisadi erzak taşıma konvoyunu tam karşılar; çöl mistisizmini içermezGüçlü
İngilizceCaravan, pack-train, supply convoyErzak konvoyu, yük kervanıErzak ikmali ve yük taşıyan hayvan katarını karşılar; kafile içi ortak hukuki sorumluluğu tam yansıtmazGüçlü
AlmancaKarawane, Tross, VersorgungskolonneTedarik kafilesi, kervanLojistik erzak naklini ve toplu yük intikalini karşılarGüçlü
FransızcaCaravane, convoi de ravitaillementİkmal konvoyu, kervanErzak ve mal taşıyan kafileyi ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْعِيرُ (el-ʿÎru)Erzak yüklü kafileye sesleniş ve isnatMısır'dan zahire yüklenip Kenan diyarına dönmekte olan kardeşler kafilesine hırsızlık ithamında bulunulması bağlamı (Yûsuf 12:70)
وَالْعِيرَ (ve'l-ʿÎra)Hukuki ve fiili tanık olarak kafileHırsızlık hadisesine şahit olan, aynı güzergâhta birlikte yolculuk edilen diğer kervan ehline başvurulması bağlamı (Yûsuf 12:82)
الْعِيرُ (el-ʿÎru)Menzilden ayrılan ve koku taşıyan kafileMısır sınırından çıkıp yola koyulan, Yûsuf'un gömleğinin kokusunu ulaştıran hareket halindeki kervan bağlamı (Yûsuf 12:94)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi takdir ve tedbir ilişkisiKıtlık zamanında erzak arayışı ile Yûsuf'un kardeşlerini Mısır'a getiren ilahi planın kervan vasıtasıyla gerçekleşmesiBeşeri iktisadi hareketin kader örgüsüyle bütünleşmesi
FıkıhOrtak sorumluluk ve kafile hukukuKafiledeki bir kişinin fiilinden ötürü bütün kervanın durdurulabilmesi, arama yapılabilmesi ve yol emniyetiKolektif tanıklık ve lojistik denetim
Tefsirعير kelimesinin kapsamıSadece develeri mi, yük sahiplerini mi yoksa her ikisini birden mi ifade ettiği; mecaz-ı mürsel olup olmadığıZahire taşıyan insan ve hayvan bütünlüğü
HadisTicaret ve ordu ikmaliŞam ve Yemen kervanlarının intikali, Medine'ye gelen buğday ve erzak kervanlarının karşılanması adabıPazar öncesi erzak kervanına müdahale yasağı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi rızkın dağıtımıSefer ve rızık arayışıKıtlık anında yeryüzüne dağılarak rızkı arama ve tevazu ile boyun eğmeMaddi sebep dairesinde erzak temini ibadetiKesin
İlmiLojistik ve haber akışıBilgi taşıyıcılığıCoğrafi bilgiyi, haberleri ve kokuları menziller arasında taşımaMerkez ile çevre arasındaki iletişim kanalıGüçlü
SiyasiDevletler arası ikmal ve denetimDiplomatik ve gümrük intikaliSınır geçişlerinde teftiş, tebaa denetimi ve suç soruşturması zeminiKafile üzerinden yürütülen egemenlik ve teftiş mekanizmasıKesin
İktisadiKıtlık yönetimi ve lojistikErzak tedarik zinciriÜretim fazlası olan merkezden kıtlık çeken çevreye zahire aktarımıİktisadi dengelenme ve kıtlıkla mücadele omurgasıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTaşıma ve difüzyon modeli (Transportation / Flux network)Yoğun bölgeden (Mısır erzak depoları) seyrek bölgeye (kıtlık çeken Kenan) gradyan farkı sebebiyle gerçekleşen kütle transferiGüçlü
Beşeri bilimlerTedarik zinciri ve kolektif sorumluluk sosyolojisiToplu hareket eden bireylerin dışarıya karşı tek bir tüzel kişilik gibi algılanması ve iktisadi dayanışma ağıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece egzotik bir çöl yolculuğu veya alelade develer topluluğu olarak görmek, taşıdığı hayati iktisadi ikmal boyutunu unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKıtlık ve kriz anlarında toplumların hayatta kalmasını sağlayan, hukuki denetime tabi, haber ve emanet taşıyan organize lojistik teşkilat
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYûsuf kıssasındaki siyasi teftişi, sınır güvenliğini, kervanın tanıklığını ve kardeşlerin toplu sorgulanmasını sıradan bir yolcu sürtüşmesi zannetmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın iktisadi kriz, kıtlık ve devlet yönetimi modellerinde lojistiğin, erzak dağıtımının ve hukuki denetimin nasıl işlediğini gösteren anahtar bir kavram olduğu için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yûsuf suresinde (12:70, 12:82, 12:94) kıtlık yönetimi, suikast/hırsızlık soruşturması, ailevi kavuşma ve kokunun intikali temalarını bağlayan omurga ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kervanı sadece binek topluluğu sanma yanılgısını düzeltir; kelimenin doğrudan zahire ve hayati erzak taşımak üzere yola çıkan teşkilatlı heyeti anlattığını belgeler.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki merkez arasında erzak ve zahire temini amacıyla yüklenip yola çıkan deve ve binek kafilesi; sırtta kabaran belirgin hat.
  • Soyut anlamBir kaynağın potansiyelini ihtiyaç duyulan sahaya ulaştıran toplu, intizamlı ve hukuki denetime açık akış kanalı.
  • Sistematik karşılıkKriz ve kıtlık dönemlerinde toplumsal dengeyi kuran, mal ve haber transferini kolektif sorumluluk altında yürüten lojistik ağ.
  • LaTeX modeliFA→B=∑i=1nmi⋅vi⋅δH
  • LaTeX açıklamasıModelde FA→B, A merkezinden (üretim/depo) B merkezine (kıtlık/ihtiyaç bölgesi) gerçekleşen erzak ve lojistik akıyı; n, kafiledeki binek ve insan unsurlarının sayısını; mi, her bir birimin taşıdığı zahire kütlesini; vi, kafilenin intikal hız ve doğrultusunu; δH ise kafileyi bir arada tutan hukuki ve kolektif sorumluluk katsayısını temsil eder. Çekirdeğin erzak taşıma ve sürekli akış dinamiği bu bağıntıyla sembolize edilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع