عيسى

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ي-س4 sîga, 71 mücavir kök, 25 ayet, 11 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قولمسحوَعِيسَىسبطبِعِيسَىعيسىمريميَاعِيسَىبنوإسماعيلسريقفوقدسنجل

KökSîga 4Ayet 25Sure 11Mücavir 71

▶ Ağı aç (3B)

عيسى

ع - ي - س

KÖK
  • 25 geçiş
  • 25 ayet
  • 4 sîga
  • 0 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: İsa

Notlarım

Sözlükler(0)

Bu kök için sözlük maddesi yok.

Sîgalar(4)

Mücavir kökler71 mücavir (196 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مريم

    16 ortak ayet · Meryem

  2. بنو

    16 ortak ayet · Oğullar

  3. أيد

    4 ortak ayet · Yed el veya kol demektir

  4. قفو

    3 ortak ayet · Kafa tası demektir

  5. سبط

    3 ortak ayet · Ve oymaklar

  6. إبراهيم

    5 ortak ayet · İbrahim

  7. قدس

    3 ortak ayet · Cemaatlerin toplandığı yerde önderin durduğu yerdir

  8. قول

    16 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  9. إسماعيل

    3 ortak ayet · Ve İsmail

  10. حور

    3 ortak ayet · Hale güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır

  11. مسح

    3 ortak ayet · Mesih

  12. نجل

    3 ortak ayet · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir

Geçtiği ayetler(25)

  1. … آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَاءَكُمْ …

    İsaAndolsun ki, biz Musa’ya kitab verdik. Ondan sonra da birbiri ardınca peygamberler gönderdik. Meryem oğlu İsa’ya da beyyineler verdik. Ve onu ruh’ül-Kudüs ile destekledik. Demek, bir peygamber size ne zaman gönüllerinizin hoşlanmadığı bir şeyi getirirse, kibirlenmek isteyeceksiniz de; kimini yalanlayarak, kimini de öldüreceksiniz öyle mi?

  2. … مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاءَ …

    İsaŞu peygamberler onlardan kimini kiminden üstün kıldık. Allah, onlardan kimiyle söyleşmiş, kimini de derecelerle yükseltmiştir. Meryem oğlu İsa’ya da açık deliller verdik. Ve onu Ruh’ul-Kudüs ile destekledik. Eğer Allah dilesydi; onların arkasındakiler; kendilerine apaçık deliller geldikten sonra birbirlerini öldürmezlerdi. Fakat ihtilafa düştüler, sonra onlardan kimi inandı, kimi de inkar etti. Allah dileseydi; birbirlerini öldürmezlerdi. Ancak Allah, istediğini yapar.

  3. إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

    İsaMelekler demişlerdi ki: Ey Meryem; Allah kendinden bir kelimeyi sana müjdeliyor. Adı; Meryem oğlu İsa, Mesih’tir. Dünyada da, ahirette de, şanı yücedir. Allah’a yakın kılınanlardandır.

  4. فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ

    İsaİsa, onların inkarlarını sezince; Allah uğrunda yardımcılarım kimlerdir? dedi. Havariler: Biziz Allah’ın yardımcıları, Allah’a iman ettik. Sen de şahid ol ki biz, muhakkak müslümanlarız, dediler.

  5. إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

    İsaGerçekten Allah katında İsa’nın durumu, Adem’in durumu gibidir. Allah o’nu topraktan yarattı. Sonra o’na; ol dedi, o da oluverdi.

  6. وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ …

    İsaVe Allah elçisi Meryem oğlu İsa Mesihi öldürdük, demelerinden. Oysa onu öldürmediler ve asmadılar. Ancak onlara (İsa’ya) benzer gösterildi. Onun hakkında ihtilafa düşerler. Ondan yana şüphe içindedirler. Bu husustaki bilgileri ancak zanna dayanmaktan ibarettir. Onu gerçekten öldürememişlerdir.

  7. … وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ …

    İsaEy Ehl-i Kitab; dininizde taşkınlık etmeyin. Allah hakkında ancak gerçeği söyleyin. Meryem oğlu İsa Mesih; Allah’ın peygamberi, O’nun Meryem’e ulaştırdığı kelimesi ve kendinden bir ruhtur. Allah’a ve peygamberlerine iman edin. Allah üçtür, demeyin. Kendi yararınıza olarak bundan vazgeçin. Allah sadece bir tek ilahtır. Çocuğu olmaktan münezzehtir. Göklerde olanlar da, yerde olanlar da O’nundur. Vekil olarak Allah yeter.

  8. قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنْزِلْ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ تَكُونُ لَنَا عِيدًا لِأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآيَةً مِنْكَ وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ

    İsaMeryem oğlu İsa’da: Allahım; Rabbımız, üstümüze gökten bir sofra indir ki, bizim hem öncekilerimiz, hem sonrakilerimiz için bir bayram ve Senden bir ayet olsun. Bizi rızıklandır. Sen, rızık vernlerin en hayırlısısın, diye dua etmişti.

  9. ذَلِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ

    İsaİşte hakkında şüpheye düştükleri Meryem oğlu İsa, hak söze göre budur.

  10. وَلَمَّا جَاءَ عِيسَى بِالْبَيِّنَاتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ وَلِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

    İsaİsa huccetlerle gelince; demişti ki: Size hikmetle ve ihtilafa düştüğünüz şeylerin bir kısmını açıklamak için geldim. Öyleyse Allah’tan korkun ve bana itaat edin.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعيسى
YapıÖzel ad
Özel DurumA‘cemî (Arapçalaşmış yabancı özel isim), maksûr elif ile biten dörtlü lafız
Bağlamsal Yakın Köklerمصح, نصر, رسل
Zıt Kökكفر
Çekirdek Özet 1Erken Sami dillerindeki kurtuluş, esenlik ve ilahi yardım taşıyıcısı özel isim
Çekirdek Özet 2Kur'an'da Meryem oğlu, kelimetullah, ruhullah ve İsrailoğullarına gönderilen peygamber
Çekirdek Özet 3İlahi tevhidi tahriften koruyan, aşırılıkları reddeden beşer-resul modeli
Kritik Hata Riskiİsmi salt Arapça kök türetimiyle sınırlayarak tarihsel-vahiy geleneğindeki yerini veya uluhiyet iddialarıyla tevhidi zedeleyen teolojik sapmaları gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عيCanlılık, kaynak, belirginleşme ve açığa çıkma hareketi (عين, عيش)سİsmin Arapça ses yapısına uyarlanması esnasında akışkan ve diri anlam nüvesine tutunma ve sınır kazanma boyutu katılmıştır
عيBelirginleşme ve açığa çıkma hareketiىMaksûr son ek ile isme süreklilik ve zati bir hüviyet kazandırılmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGözGörme, bilme, basiret ve doğrudan ilahi şahitlik
يEl ve kolGüç, teyit, ilahi lütufla iş görme ve kudret
سDiken, destekTutunma, dayanma, ilahi desteğe yaslanma ve direnç
ىEl ve kolAmelin, vahyin ve elçilik vazifesinin nihai hedefe erişmesi
عيسىGöz, el, destek ve nihai uzanışın birleşimiİlahi basiretle donatılmış, kudret eliyle teyit edilmiş ve insanlığı sarsılmaz bir desteğe çağıran peygamberi şahsiyet

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖzel isim olması sebebiyle nesnel veya fiziksel bir beden eylemine dayanmaz; Arap dilcileri kelimenin türetme olduğunu varsaydıklarında kızıllığa çalan beyaz deve tüylerini ifade eden el-‘ayas kavramıyla irtibatlandırmışlarsa da kökeni a‘cemîdir
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem Hristiyan Arap kabileleri (Gassânîler, Lahmîler) ve Cahiliye dönemi tevhidi şiirlerinde Hristiyanlık teolojisiyle irtibatlı peygamber ismi olarak anılmıştır
Erken Arapça kullanımKur'an öncesi ve nüzul dönemi Arapçasında Süryanice Yeşû‘ isminin Arap fonetiğine aktarılmış biçimi olarak bilinir ve kullanılır

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, el-Müfredât, Tehzîbü’l-Luğa ve erken dönem Arapça şahitleri.

Sami etimolojik katman

Kelime Sami dil ailesinde kurtarıcı, ilahi yardım ile esenliğe erdiren anlamındaki kökten neşet etmiştir. İbranice Yeşûa veya Yehoşua biçimi, Süryaniceye İsho veya Yeşû‘ olarak geçmiş; oradan Arapçanın ses uyumuna tabi tutularak ‘Îsâ biçimini almıştır. Başındaki ayın harfinin konumu, Süryanicedeki kelime sonu ayın sesinin Arapçada başa alınması (metatez) veya Güney Arabistan Sami lehçelerindeki erken fonetik geçişlerle açıklanır. Sami kök matrisinde kelimenin çekirdeği kurtarmak, genişliğe çıkarmak ve ilahi inayettir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Lexicon, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönel-‘Ayas / el-‘AysArap dilcilerinin Arapçalaştırma sonrası sarf kalıbına uydurma çabasıdır; asıl kök Arapça içi türetim değildirMuhtemel
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice Yeşûa, Süryanice İsho‘Kurtuluş ve esenlik anlamındaki Sami kökten Arap fonetiğine aktarılmıştırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiGrekçe Iēsous, Latince IesusDoğu Akdeniz havzasındaki tüm dillerde ortak Sami kökten ödünçleme yoluyla yer almıştırKesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Arthur Jeffery, Lisânü’l-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عيسىAnlamlıÖzel isimKur'an'da adı geçen peygamberHedef kök; Kur'an'da geçer
عيىسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıDörtlü kalıp permütasyonu Arapçada mühmeldir
عسيىKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel diziliş
سىعىKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel diziliş
يسعىAnlamlıKoşmak, çabalamakسعى üçlü kökünün muzari kalıbıdır, bağımsız kök değildirPermütasyon dışı biçim
يعسىKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel diziliş

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عيسىMerkezPeygamberlik ve ilahi elçilikBizzat şahsı, mucizeleri ve tevhid tebliğini temsil eden alem isimdirMeryem oğlu İsa peygamberin Kur'an'daki adı
مصحKomşuSıfat ve unvanMesih lafzı onun ilahi bereketle mesh edilişini ve yolculuğunu niteler, özel adın yerini değil sıfatını kurarعيسى şahıs adı iken مصح onun rütbe ve durumunu bildirir
نصرKomşuYardım ve intisapOna inananların ve yardımcılarının (havariler, Nasara) bağlandığı köktürعيسى rehber zat iken نصر ona tabi olanların eylemidir
رسلKomşuGörev ve vazifePeygamberlik misyonunun genel çerçevesidirعيسى bu elçilik dairesi içinde belirli bir kavme gönderilen kuldur
كفرZıtİnkar ve örtmeİsa'nın getirdiği açık delilleri yalanlama ve onu ilahlaştırarak tevhidi örtme eylemidirHakikati gizleme ve şirk ile zıtlık oluşturur

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعيسىÖzel ad, peygamberKur'an vahyinde Meryem oğlu peygamberin ismiKesin
LatinceIesusİsaGrekçe üzerinden Sami asıllı kurtarıcı isminin aktarımıdır; Batı dillerindeki formu belirlemiştirKesin
İngilizceJesusİsa peygamberHristiyan teolojisindeki tanrısal oğulluk yüklemini de taşır; Kur'an'daki yalın nebi vurgusundan teolojik olarak ayrışırKesin
AlmancaJesusİsa peygamberBatı Hristiyan muhitindeki kullanımı karşılar; beşer-peygamber sınırını aşan teolojik anlam barındırırKesin
FransızcaJésusİsa peygamberBatı dillerindeki genel kullanımı yansıtır; peygamberlik boyutunu aşan anlamları içerirKesin

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Meryem oğlu İsa (İbnu Meryem)Annesine nispetle beşer peygamberNesep ve yaratılış bağlamı; babasız doğum ve beşerilik vurgusu (Âl-i İmrân 3:59, Mâide 5:114)
İsrailoğullarına elçi İsaTevrat'ı tasdik eden, İncil verilen resulİsrailoğullarına yönelik tebliğ ve hüküm bağlamı (Bakara 2:87, Saff 61:14)
Hitap muhatabı İsa (Yâ ‘Îsâ)İlahi denetime, lütfa ve sorguya tabi kulKıyamet günü sorgulanma ve ilahi nimetleri hatırlatma bağlamı (Âl-i İmrân 3:55, Mâide 5:110, 5:116)
Peygamberler silsilesinde İsaUlü'l-azm resullerle birlikte anılan nebiVahiy ve nübüvvet ortak paydası bağlamı (Bakara 2:136, Nisâ 4:163, Şûrâ 42:13)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamUluhiyet, nübüvvet ve tevhidTeslis inancının reddi, İsa'nın yaratılmış bir kul ve kelimetullah oluşunun niteliği, nüzul-i İsa meselesiBeşer peygamber kimliğinin şirk unsurlarından arındırılması
FıkıhHristiyanların ehlikitap statüsü ve şer‘u men kablenâİsa'nın şeriatının Kur'an hükümleri karşısındaki konumu ve nesh tartışmalarıŞeriatın devamlılığı ve tecdidi meselesi
TefsirKıssalar ve kelimetullah/ruhullah tabirleriMeryem'in hamileliği, mucizeler ve ref‘ (göğe yükseltilme) ayetlerinin teviliTarihsel hakikat ile lafzın zâhirinin cem edilmesi
HadisEşrât-ı sâat (kıyamet alametleri) ve faziletlerAhir zamanda inişi, Deccal'i öldürmesi ve adaletle hükmetmesi rivayetleriMehdi ve kıyamet alametleri dairesinde adalet sembolü

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid inancıKutsal kul ve resulŞirki ve ifratı tasfiyeİlahlaştırılmayı reddedip yalnızca Allah'a kulluğa çağıran arı tevhid tebliğcisiKesin
İlmiVahiy ve mucizeAçık beyyine ve kelimeDeterminizmi sarsan ilahi kanıtTıbbın ve aklın sınırlarını aşan harikulade olaylarla vahyin hakkaniyetini ispatGüçlü
Siyasiİsrailoğulları idaresiIslahatçı ve adil önderRuhban ve iktidar tahakkümünü kırmaŞekilci din adamlarının ve yozlaşmış otoritelerin meşruiyetini ilahi ahlakla sorgulamaGüçlü
İktisadiZahidane duruşDünya hırsını dengeleyen ahlakAşırı birikim ve sömürüyü engellemeMaddeciliğe ve servet biriktirme hırsına karşı kanaat ve manevi arınma dengesi kurmaGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoğrusal olmayan sıçrama (tekillik noktası)Standart biyolojik sebep-sonuç zincirinin dışına çıkan babasız doğum ve mucizeler, fizikteki kırılma ve sıçrama durumlarına yapısal olarak benzerMuhtemel
Beşeri bilimlerKarizmatik ahlaki otoriteKurumsallaşmış katı bürokratik ve dini yapıları ahlaki ve manevi samimiyetle dönüştüren liderlik tipolojisiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİsa'yı yalnızca hümanist bir ahlak vaizi, pasifist bir mistik veya mitolojik bir figür olarak görerek onun şeriat getiren, tevhidi savunan ve uluhiyet iddialarını şiddetle reddeden peygamberlik vazifesini yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamBabasız yaratılışıyla Âdem'e benzetilen, Allah'ın bir kelimesi ve ruhu olarak takdim edilen, ancak asla tanrısal bir tabiat atfedilmeyen, İsrailoğullarını tahrifattan kurtarmakla görevli resullük makamı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHristiyan teolojisinin teslis dogmasına kaymak veya tam aksine Yahudi muhalefetinin onu gayrimeşru ve sahte peygamber sayan ifrat ve tefrit tuzaklarına düşerek Kur'an'ın kurduğu mutlak tevhid dengesini yitirmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın tevhidi inşa ederken karşılaştığı en büyük sapmalardan biri olan teslis inancını ve peygamberlerin ilahlaştırılmasını doğrudan bu şahsiyet üzerinden tashih etmesi sebebiyle temel bir teolojik eksendir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ehl-i kitabın inançlarının eleştirildiği, peygamber kıssalarının anlatıldığı, uluhiyet ve ubudiyet sınırlarının çizildiği ve ahiret sorgusunun tasvir edildiği surelerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hem İsa'yı ilahlaştıran aşırı yüceltmeci Hristiyan doktrinini hem de onu inkar edip iftira atan Yahudi reddiyesini bertaraf ederek peygamberin Allah'ın kulu ve elçisi olduğu yalın hakikatini yerleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSami dillerinde kurtuluş ve ilahi yardım taşıyıcısı özel isim; Kur'an'da Meryem oğlu İsa peygamberin adı.
  • Soyut anlamİlahi kelimenin beşeri bedende tecellisiyle gerçekleşen, şirke ve aşırılığa geçit vermeyen saf ubudiyet ve tevhid rehberliği.
  • Sistematik karşılıkİfrat (ilahlaştırma) ile tefrit (inkar ve iftira) arasında mutlak tevhid dengesini kuran resul modeli.
  • LaTeX modeliP(x)=M(x)∧R(x)∧¬D(x)  ⟹  T
  • LaTeX açıklamasıModelde x İsa şahsiyetini temsil eder. M(x) onun Meryem oğlu bir beşer olduğunu, R(x) Allah'ın elçisi ve kelimesi olduğunu, ¬D(x) uluhiyet ve tanrılık niteliğinin onda mutlak surette bulunmadığını ifade eder. Bu üç şartın birleşimi, ilahi tevhidin (T) tahrif edilmeden korunması sonucunu doğurur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع