غرب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: غ-ر-ب16 sîga, 129 mücavir kök, 17 ayet, 13 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رببطلعذووَالْمَغْرِبُتَغْرُبُالْغُرَابِغربغَرَبَتْشرقالْغَرْبِيِّشمسالْغُرُوبِصبرفجوشكو

KökSîga 16Ayet 17Sure 13Mücavir 129

▶ Ağı aç (3B)

غرب

غ - ر - ب

KÖK
  • 19 geçiş
  • 17 ayet
  • 16 sîga
  • 13 sözlük

Ğarb, Güneşin batığı yerdir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ğarb, Güneşin batığı yerdir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.178 harf
باب الغين والراء والباء معهما غ ب ر، ر غ ب، غ ر ب ، بغر مستعملات غرب: الغَرْبُ: التَّمادي وهو اللَّجاجَةُ في الشيء، قال: قد كفَّ من غَرْبي عن الإنشادِ وكُفَّ من غَرْبِكَ أي: من حِدَّتِكَ. واستَغْرَبَ الرجلُ إذا لجَّ في الضحكِ خَاصةً، واستَغْرَبَ عليه في الضَّحِكِ أي لَجَّ فيه. والغَرْبُ أعظم من الدلو، وهو دلو تام، وعدده أَغرُبٌ، وجمعه غُرُوبٌ. واستحالت الدلو غَرْباً أي عظمت بعدها ما كانت دلية.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR3.031 harf
الغُربة: الاغتراب، تقول منه: تَغَرَّبَ، واغتربَ، بمعنًى، فهو غريب وغُرُب أيضاً. والجمع الغُرَباء. والغُرَباء أيضاً: الأباعد. واغترب فلانٌ، إذا تزوَّج إلى غير أقاربه. وفي الحديث: "اغترِبوا لا تُضْووا". والمُغَرِّب: الذي يأخذ في ناحية المَغْرِب. وقال قيس بن الملوَّح: وأصبحت من لَيْلى الغداةَ كناظـرٍمع الصُبحِ في أعقاب نجمٍ مُغَرّبِ ويقال أيضاً: هل جاءكم مُغرِّبة خَبَرٍ، يعني الخبر الذي طرأ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok17.786 harf
غ ر ب غرب ، رغب ، غبر ، ربغ ، برغ ، بغر : مستعملة . برغ : أما برَغَ فإن الليث أهمله . ورَوَى أبو العباس عن ابن الأعرابيِّ أنه قال : بَرِغَ الرَّجلُ إذا تَنَعَّمَ . غرب : قال الليثُ : يُقالُ : كُفَّ من غرْبكَ : أي من حدَّتِك ، وقيل : الغَرْبُ : التمادِي . وقال غيرهُ : غرْبُ كلّ شَيْءٍ : حَدُّهُ وكذلك غُرابُهُ ، وغرْبُ اللِّسانِ : حِدَّتُهُ ، وسيفٌ غرْبٌ : قاطعٌ حديدٌ . وقال الشاعرُ يصفُ سيفاً :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.046 harf
(باب الغين والراء وما يثلثهما) (غرز) الغين والراء والزاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَزِّ الشَّيء في الشيء. من ذلك غَرَزْتُ الشَّيءَ أغرِزُه غَرْزاً. وغَرَزْتُ رِجله في الغَرْز. وغَرَزَت الجرادةُ بذَنَبِها في الأرض، مثل رَزّت. والطَّبيعة غريزة، كأنَّها شيء غُرِز في الإنسان. فأمَّا قولهم: اغترَزْت الشَّيءَ، واغترَزْت السَّيرَ اغترازاً، إذا دَنَا سيرك فمعناه تقريبُ السَّير، أي كأنِّي الآنَ وضعتُ رِجلي
Maddenin bağlantısı

(باب الغين والراء وما يثلثهما) (غرز) الغين والراء والزاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَزِّ الشَّيء في الشيء. من ذلك غَرَزْتُ الشَّيءَ أغرِزُه غَرْزاً. وغَرَزْتُ رِجله في الغَرْز. وغَرَزَت الجرادةُ بذَنَبِها في الأرض، مثل رَزّت. والطَّبيعة غريزة، كأنَّها شيء غُرِز في الإنسان. فأمَّا قولهم: اغترَزْت الشَّيءَ، واغترَزْت السَّيرَ اغترازاً، إذا دَنَا سيرك فمعناه تقريبُ السَّير، أي كأنِّي الآنَ وضعتُ رِجلي في غَرْز الرَّحْل. وأمَّا قولهم: غَرَزَت النَّاقةُ، إذا قلَّ لبنُها فمعناه من هذا أيضاً، كأنَّ لبَنَها غُرِزَ في جسمها فلم يَخْرُجْ. (غرس) الغين والراء والسين أصلٌ صحيحٌ قريبٌ من الذي قبله. يقال: غَرَسْتُ الشَّجرَ غَرْساً، وهذا زَمَنُ الغِراس. ويقال إنَّ الغَرِيسة: النَّخْلةُ أوّلَ ما تَنبت. ومما شذَّ عن هذا الغِرْس: جِلدةٌ رقيقة تخرجُ على رأس الوَلَد. قال: * كُلَّ جنينٍ مُشْعَرٍ في غِرْسِ([1]) * (غرض) الغين والراء والضاد من الأبواب التي لم تُوضَع على قياسٍ واحد، وكَلِمُه متباينةُ الأصول، وستَرى بُعْد ما بينهما. فالغَرْض والغُرْضَة: البِطانُ، وهو حِزام الرَّحْل. والمَغْرِض من البعير كالمَحْزِم من الدابَّة. والإغريض: البَرَد، ويقال بل هو الطَّلع. ولحمٌ غَريض: طريٌّ. وماءٌ مغروضٌ مثلُه. والغَرَض: المَلاَلة، يقال غَرِضْت به ومنه. والغَرَض: الشَّوق. قال: مَن ذا رسولٌ ناصحٌ فمبلِّغٌ *** عنِّي عُلَيَّةَ غيرَ قِيل الكاذِب([2]) أنِّي غَرِضْتُ إلى تَنَاصُفِ وجهِها *** غَرَضَ المحبِّ إلى الحبيب الغائبِ ويقال: غَرَضت المرأة سِقاءها: مَخَضته. وغَرَضْنا السَّخْلَ نَغرِضهُ، إذا فَطَمْناه قبل إناه. والغَرْض: النُّقصان عن المِلْء. يقال: غَرِّضْ في سقائك، أي لا تملأه. ويقال: وَرَدَ الماءَ غارِضاً، أي مبكراً. والمَغَارض: جوانب البطن أسفَلَ الأضلاع، الواحد مَغْرِض. (غرف) الغين والراء والفاء أصلٌ صحيحٌ، إلاَّ نَّ كَلِمهُ لا تنقاس، بل تتباين، فالغَرْف: مصدر غَرَفْت الماءَ وغيرَه أَغرِفُه غَرْفاً. والغُرفة: اسمُ ما يُغْرَف. والغَرِيف: الأجَمَة، والجمع غُرُف. قال: * كما رَزَمَ العَيّار في الغُرُفِ([3]) * والغُرْفة: العُِلِّيَّة. ويقال: غَرَفَ ناصيةَ فرسِهِ، إذا استأصلها جَزّاً. (غرق) الغين والراء والقاف أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على انتهاءٍ في شيء يبلغ أقصاه. من ذلك الغَرَق في الماء. والغَرِقة: أرضٌ([4]) تكون في غاية الرِّيّ. واغْرَوْرَقت العينُ والأرض من ذلك أيضاً، كأنها قد غَرِقت في دمعها. ومن الباب: أغرَقْتُ في القَوس: [مدَدتُها] غايةَ المدّ. واغْتَرَق الفرسُ في الخيل، إذا خالَطَها ثم سَبَقَها. ومما شذَّ عن هذا الباب الغُرْقة من اللَّبن: قدر ثُلث الإناء، والجمع غُرَق. قال: تُضْحِي وقد ضمِنت ضَرَّاتها غُرَقاً *** من طيِّب الطَّعم حلوٍ غير مجهودِ([5])

(غرل) الغين والراء واللام كلمةٌ واحدة، وهي الغُرْلة، وهي القُلْفَة. والأغرل: الأقْلَف، ويقولون: إنَّ الغَرِل: المسترخِي الخَلْق. (غرم) الغين والراء والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على ملازَمة ومُلازَّة. من ذلك الغَريم، سمِّي غريماً للُزومه وإلحاحه. والغَرَام: العذاب اللازم، في قوله تعالى: ﴿إنَّ عَذَابَهَا كانَ غَرَاماً﴾ [الفرقان 65]. قال الأعشى: إنْ يعاقِبْ يكنْ غَراماً وإن يُعْـ *** طِ جزيلاً فإنَّه لا يُبالِي([6]) وغُرْم المالِ من هذا أيضاً، سمِّي لأنَّه مالُ الغَرِيم. (غرن) الغين والراء والنون كلمةٌ واحدة، يقولون إنَّ الغَرِين([7]) : ما يَبقى في الحوض من مائه* وطِينِه. (غرو) الغين والراء والحرف المعتل أصلٌ صحيح، وهو يدلُّ على الإعجاب والعَجَبِ لحُسْن الشَّيء. من ذلك الغَرِيُّ، وهو الحَسَن. يقال منه رجلٌ غَرٍ. ثمَّ سمِّي العَجَبُ غَرْواً. ومنه: أغريتُه بالشَّيء الذي تُلصَق به الأشياء. ويقال: غَارَت العينُ بالدَّمع غِراءً، إذا لجَّت في البكاء. وغَرِيَت بالدَّمع. وقال الشَّاعر([8]) : إذا قلتُ أسلُو غارَتِ العينُ بالبُكا *** غِراءً ومَدَّتْها مدامعُ حُفَّلُ([9]) (غرب) الغين والراء والباء أصلٌ صحيح، وكَلمُهُ غير منقاسةٍ لكنَّها متجانسة، فلذلك كتَبْناه على جهته من غير طلبٍ لقياسه. فالغَرْب: حَدُّ الشّيء. يقال: هذا غَرْبُ السَّيف. ويقولون: كفَفْتُ من غَرْبه، أي أكْلَلْتُ حَدَّه وقولهم: استَغْرَب الرّجُل([10]) ، إذا بالَغَ في الضَّحِك، ممكنٌ أن يكون من هذا، كأنَّهُ بلغ آخِرَ حدِّ الضَّحِك. والغَرْب: الدَّلو العظيمة. والغَرْبانِ من العين: مُقْدِمُها ومُؤْخِرُها. وغُروب الأسنان: ماؤُها. فأمَّا الغُروب فَمَجارِي العَين. قال: مالَكَ لا تذكُرُ أُمَّ عمرِو *** إلاّ لعينَيْك غَروبٌ تَجْرِي([11]) والغَرْب أيضاً بسكون الراء([12]) ، في قولهم: أتاهُ سَهْمٌ غَرْب، إذا لم يُدْرَ مَن رماه به. وأمّا الغَرَب بفتح الراء، فيقال إنَّ الغَرَبَ([13]) : الرَّاوية. والغَرَب: ما انصبَّ من الماء عند البئر فتغيَّرَتْ رائحتهُ. قال ذو الرُّمة: * واسْتُنْشِئَ الغَرَبُ([14]) * والغَرْب: شَجَر. ويقولون -والله أعلَمُ بصحّته-: إنَّ الغَرَب: إناءٌ من ذهب أو فِضَّة. ويُنشِدون: فدعْدَعا سُرَّةَ الرَّكيِّ كَما *** دَعْدَعَ ساقِي الأعاجم الغَرَبا([15]) والغَرْب: الوَرَم في المأْق، يقال منه غَرِبَت العينُ غَرَباً. والغَرْب: عِرْقٌ يَسقِي ولا يَنقطِع. والغُرْبة: البُعد عن الوطن، يقال: غَرَبَت الدَّار. ومن هذا الباب: غُروب الشَّمس، كأنَّه بُعْدُها عن وجه الأرض. وشَأْوٌ مُغَرَِّبٌ([16]) ، أي بعيد. قال: أعْهَدَكَ مِن أُولَى الشَّبيبةِ تطلبُ *** على دُبُرٍ هيهاتَ شَأْوٌ مغرَِّبُ([17]) ويقولون: "هل من مُغَرِّبةِ خَبَرٍ"، يريدون خبراً أتَى من بُعد. وفي كتاب الخليل: "إذا أمْعَنَت الكلابُ في طلب الصَّيد قيل: غرَّبَت". وفيه نظر. والغارب: أعلى الظَّهر والسَّنام. يقال: أَلْقَى حبلَه على غاربه، إذا خلاَّه. والغُراب معروف. والغُرابانِ: نُقرتانِ عند صَلَوَي العَجُز من الفَرس. والغُرَاب: رأس الفأس. ورِجْل الغُراب: نوعٌ من الصَّرِّ. قال الكميت: * صُرَّ رِجْلَ الغُرابِ([18]) * والغِربيب: الأسود، كأنّه مشتقٌّ من لون الغُراب. والمُغْرَب: الأبيض الأشفار من كلِّ شيء. والغَرْبيّ: الفضيخ من البُسْر يُنْبَذ. والغَرْبيُّ: صِبْغٌ أحمر. (غرث) الغين والراء والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على الجُوع. والغَرث: الجوع. ورجلٌ غَرْثانُ. ويستعيرون هذا فيقولون: جاريةٌ غَرْثَى الوِشاح، لأنَّها دقيقةُ الخَصْرِ لا يُملأ وِشاحُها، وكأنَّ وِشاحَها غَرثان. (غرد) الغين والراء والدال كلمتان: إحداهما صوت، والأخرى نبت. فالأولى: غرَّد الطّائر في صوته يُغَرِّد تغريداً. والكلمة الأخرى: الغَرَْد: الكمأة، الواحدة غَرَْدة. والمَغَاريد: نبتٌ، الواحدة مُغْرود، وزعموا أنَّها هي الكمأة أيضاً. --------------ــــ ([1]) لمنظور بن مرثد الأسدي في اللسان (أبس). وأنشده في (غرس) بدون نسبة. وقبله: * يتركن في كل مناخ أبس * ([2]) وكذا أنشدهما في المجمل. والشعر لابن هرمة كما في اللسان (نصف، غرض). وفي الأصل: "قتل الكاذب"، وصوابه ما أثبت. والقيل: القول. على أن هذه الكلمة المحرفة ساقطة من المجمل. ([3]) البيت بتمامه كما في اللسان (عير): لما رأيت أبا عمرو رزمت لـه *** مني كما رزم العيار بالغرف ([4]) في الأصل: "أيضاً"، صوابه في المجمل. ([5]) البيت للشماخ، وقد سبق في (جهد، عرق). ([6]) ديوان الأعشى 10 واللسان (غرم). ([7]) بفتح فكسر، وبكسر العين وسكون الراء وفتح الياء، لغتان ذكرهما في القاموس. ([8]) هو كثير، كما في المجمل واللسان (غرا) والمخصص (12: 67). ([9]) كلمة "غراء" ساقطة من الأصل، وإثباتها من المراجع المتقدمة. ([10]) يقال أيضاً "استغرب" بالبناء للمجهول، بل هو أكثر. ([11]) الرجز في اللسان (غرب). ([12]) في اللسان: "بفتح الراء وسكونها، بالإضافة وغير الإضافة". وضبط في المجمل بسكون الراء مع الإضافة. ([13]) يقال للرواية أيضاً بسكون الراء. ([14]) قطعة من بيت لذي الرمة في ديوانه 11 واللسان (غرب). وهو بتمامه: وأدرك المتبقى من ثميلته *** ومن ثمائلها واستنشئ الغرب ([15]) البيت للبيد في ديوانه 142 طبع 1880 واللسان (دعع، ركا). ونسب في (غرب) إلى الأعشى خطأ. وروي: "سرة الركاء"، وهذه أيضاً تروى بفتح الراء وكسرها، كما في اللسان (دعع، ركا) وهو اسم موضع. ([16]) يقال بفتح الراء المشددة وكسرها. ([17]) الكميت في اللسان (غرب، دبر). ([18]) البيت بتمامه كما في اللسان (غرب): صر رجل الغرلب ملكك في النا *** س على من أراد فيه الفجورا

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.706 harf
- الغرب: غيبوبة الشمس، يقال: غربت تغرب غربا وغروبا، ومغرب الشمس ومغيربانها. قال تعالى: ﴿رب المشرق والمغرب﴾ [الشعراء/28]، ﴿رب المشرقين ورب المغربين﴾ [الرحمن/17]، ﴿برب المشارق والمغارب﴾ [المعارج/40]، وقد تقدم الكلام في ذكرهما مثنيين ومجموعين (تقدم هذا في مادة (شرق) )، وقال: ﴿لا شرقية ولا غربية﴾ [النور/35]، وقال: ﴿حتى إذا بلغ مغرب الشمس وجدها تغرب﴾ [الكهف/86]، وقيل لكل متباعد: غريب، ولكل شيء فيما
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.764 harf
غ ر ب فكفّ من غربه والغضف تتبعه خلف السّبيب من الإجهاد تنتحب واقطع عني غرب لسانه‏.‏ وإني أخاف عليك غرب الشّباب‏.‏ وكأنّ غربيها في غربي دالج‏:‏ يريد غربي العين وهما مقدمها ومؤخرها في دلوي ساقٍ‏.‏ وسالت غروبه وهي الدموع حين تخرج‏.‏ وكأنّ غروب أسنانها وميض البرق أي ماءها وظلمها‏.‏ وقذفته نوًى غربةٌ أي بعيدة‏.‏ وكانت لزرقاء عين غربة أي بعيدة المطرح‏.‏ وهذا شاوٌ مغرب بالكسر والفتح‏.‏ يقال‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok28.218 harf
الغَرْبُ والـمَغْرِبُ: بمعنى واحد. ابن سيده: الغَرْبُ خِلافُ الشَّرْق، وهو الـمَغْرِبُ. وقوله تعالى: رَبُّ الـمَشْرِقَيْن ورَبُّ الـمَغْرِبَيْنِ؛ أَحدُ الـمَغْرِبين: أَقْصَى ما تَنْتَهي إِليه الشمسُ في الصيف، والآخَرُ: أَقْصَى ما تَنْتَهِي إِليه في الشتاءِ؛ وأَحدُ الـمَشْرقين: أَقْصى ما تُشرِقُ منه الشمسُ في الصيف، وأَقْصَى ما تُشْرِقُ منه في الشتاءِ؛ وبين المغرب الأَقْصَى والـمَغْربِ الأَدْنى
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR844 harf
* غ ر ب * * الغُرْبَةُ الاغْتِرَابُ * تقول * تَغَرَّبَ * و * اغْتَرَبَ * بمعنى فهو * غَرِيبٌ * و * غُرُبٌ * بضمتين والجمع * الغُرَبَاءُ * والغُرباءُ أيضا الأباعد و * اغْتَرَبَ * فلان إذا تزوج إلى غير أقاربه وفي الحديث ﴿اغتَرِبوا لا تُضوُوا﴾ وتفسيره مذكور في ض و ى و * التَّغْرِيبُ * النفي عن البلد و * أغْرَبَ * جاء بشيء غريب وأغرب أيضا صار غريبا وأسوَدُ * غِرْبِيبٌ * بوزن قِنديل أي شديد السواد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR33.197 harf
الغرب قال ابن سيده: خلاف الشرق وهو المغرب وقوله تعالى رب المشرقين ورب المغربين أحد المغربين: أقصى ما تنتهي إليه الشمس في الصيف، والآخر أقصى ما تنتهي إليه في الشتاء، وأحد المشرقين: أقصى ما تشرق منه في الصيف، والآخر أقصى ما تشرق منه في الشتاء. وبين المغرب الأقصى والمغرب الأدنى مائة وثمانون مغربا، وكذلك بين المشرقين. وفي التهذيب: للشمس مشرقان ومغربان، فأحد مشرقيها أقصى المطالع في الشتاء والآخر أقصى
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok40.450 harf
غَرَبَ 1 غَرَبَ ذ , aor. غَرُبَ , (TA,) inf. n. غَرْبٌ, (K, TA,) He, or it, went, went away, passed away, or departed. (K, * TA.) ― -b2- And He retired, or removed, (K, * TA,) عَنِ النَّاسِ [from men, or from the people]. (TA.) ― -b3- And غَرَبَ, (S, K, TA,) aor. and inf. n. as above; (TA;) and ↓ غرّب; (A, TA;) and ↓ تغرّب; (K, TA;) He, or it, became distant, or remote; or went to a distance. (S,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.104 harf
غَربَ غَربَ U ( n. ac. غَرْب 1 ), a. Went away, departed; retired, withdrew; disappeared. b. ( n. ac. غُرُوْب 27 ), Set ( star ). c. ( n.ac. غُرْب 3 , غُرْبَة 3t ), Left his home; emigrated; expatriated himself, went abroad; loved abroad. d. ( n. ac. غَرْب 1 ), Was brisk, sprightly. غَرِبَ غَرِبَ A ( n. ac. غَرَب 4 ), a. Was black. غَرُبَ غَرُبَ U ( n. ac. غَرَاْبَة 22t ), a. Was
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR87.087 harf
غرب غَرَبَ - يَغْرُبُ - غَرْب - غَرْبِيّ - غَرْبِيّة - غُرُوْب - مَغْرِب - مَغْرِبَيْن - مَغَارِب - غُرَاب - غِربيْب - غَرَابيْب غَرَبَ - يَغْرُبُ + الكائن أو الشيء: ضد " طلع - يطلع": يختفي بنزوله خلف ساتر: يتحرك متقدماً نحو الأمام والأسفل هابطاً من مكان مرتفع إلى مكان منخفض، ثم يختفي عن النظر لبعده عن الناظر أو خلف ساتر، وخاصة للشمس غَرْب:
Tamamını oku

Sîgalar(16)

Mücavir kökler129 mücavir (165 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شرق

    10 ortak ayet · Güneşin doğduğu yerdir

  2. شمس

    5 ortak ayet · Güneş demektir

  3. طلع

    3 ortak ayet · Dal demektir

  4. صبر

    4 ortak ayet · Granit taş demektir

  5. بحث

    1 ortak ayet · Kazımak suretiyle açılmış çukur demektir

  6. زجج

    1 ortak ayet · Cam demektir

  7. فجو

    1 ortak ayet · Geniş boşluk

  8. ربب

    8 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  9. ولي

    4 ortak ayet · Veli arka demektir

  10. برك

    2 ortak ayet · Birkan yanardağ demektir

  11. ذو

    3 ortak ayet · Sahip

  12. شكو

    1 ortak ayet · Abajur gibi

Geçtiği ayetler(17)

Sîga sayfası: وَالْمَغْرِبِ
  1. لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ …

    Ve batıYüzlerinizi Doğu ve Batı tarafına çevirmeniz «bir» değildir. Lakin asıl «bir»; Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitablara, peygamberlere iman eden, malını seve seve yakınlarına, yetimlere, miskinlere, yolculara, dilenenlere, kölelere, esirlere veren, namazı kılan, zekatı veren, muahede yaptıklarında ahidlerini yerine getiren, sıkıntıda, hastalıkta ve şiddetli savaş anında sabredenlerinkidir. İşte sadık olanlar da onlardır ve müttakiler de onlardır.

  2. قَالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَمَا بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ

    Ve batıO da: Eğer aklınızı başınıza alırsanız; doğunun, batının ve ikisinin arasında bulunanların Rabbıdır, dedi.

  3. رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَكِيلًا

    Ve batıDoğunun ve Batının Rabbıdır. O’ndan başka ilah yoktur. Öyleyse onu vekil edin.

Sîga sayfası: وَالْمَغْرِبُ
Sîga sayfası: الْغَرْبِيِّ
Sîga sayfası: الْمَغْرِبَيْنِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökغرب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerغيب, أفل, بعد
Zıt Kökشرق
Çekirdek Özet 1Bir şeyin keskin uç noktasına varması, gözden uzaklaşarak sınırı aşması ve kaybolması
Çekirdek Özet 2Güneşin ve ışığın ufuk çizgisinde batışı, mekan ve yön olarak batı ciheti ve mutlak ayrılık/uzaklık
Çekirdek Özet 3Kozmik döngüde tamamlanma, varlığın görünür alandan gizli alana geçişi ve ontolojik sınır tayini
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca coğrafi bir yön (batı) veya sıradan bir kuş türü (karga) olarak algılayıp ardındaki keskinlik, sınıra ulaşma ve gözden kayboluş dinamizmini ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غرDerinlik, boşluk, habersizlik, dalma ve akıntı hissi taşıyan bir sınır ötesine yönelme hali; غرر, غرق, غرف, غرم köklerinde olduğu gibi kontrolün yitirildiği veya içine çekilinen derinlikبİçe giriş, bir kabın veya sınırın içine kapanış ve nihai olarak gözden kayboluş gerçekleşerek anlam bir nesnenin keskin sınırına, ufkun altına inişe ve fiziksel uzaklaşmaya daralmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGözbebeği ve göze perde inmesi (ع harfinin ikiz türevi olarak buğulanmış, perdelenmiş veya derinleşmiş göz imgesi)Görüş alanının kararması, örtülme ve görünürlükten çıkış eşiği
رİnsan başı; başlangıç, zirve, hareketin öncü noktasıBir sınırın en uç noktasına, doruğa veya hareketin nihai ucuna yöneliş
بEv, çadır; içe giriş, sığınak, barınma mahalliBir sınırın veya mekanın içine çekilerek dış dünyadan ayrılma hali
غربPerdelenerek uç sınıra varıp içeri çekilme hareketiVarlığın en uç sınıra ve keskin kenara kadar ilerleyip ardından görünmez bir sığınağa veya ufkun ardına çekilerek gözden yitmesi hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kılıcın veya bıçağın en keskin ucu, derin kuyudan su çeken devasa deri kova ve göz pınarlarından dışarı taşan yaşın akıp gitmesi
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden Zü’r-Rümme, kuyudan çekilen suyun döküldüğü ve kokusunun değiştiği yeri nitelemek için kökü şu mısrada kullanır: وَاسْتُنْشِئَ الغَرَبُ
Erken Arapça kullanımErken dönem dil kullanımında bir şeyin haddini aşması, keskinleşmesi veya insanın aşırı kahkahaya boğularak kendini kaybetmesi durumunda اِسْتَغْرَبَ fiili kullanılmış; kılıcın keskin ucuna ve gözden dökülen yaşın aktığı yola غَرْب denilmiştir

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça غرب kökü, Afro-Asyatik dil ailesinin Merkezi ve Batı Sami kollarında son derece köklü ve tutarlı bir morfo-semantik mirasa dayanır. Kökün Proto-Sami biçimi *ġ-r-b şeklinde rekonstrue edilmekte olup, en temel çekirdeği hem "batmak, gözden kaybolmak, akşam olmak" hem de "karga (kara kuş)" kavramlarını içerir. Akadca metinlerde erēbu fiili "girmek, içeri batmak, güneşin batması" (özellikle erēb šamši "güneşin batışı, batı") anlamıyla merkezi bir fiildir; ayrıca āribu / ēribu "karga" demektir. Ugarit dilinde ʿrb "girmek, batmak", ʿrb špš "güneşin batışı" ifadeleri doğrudan doğrulanır. İbranicede עֶרֶב (ʿereḇ) "akşam, günbatımı", עֹרֵב (ʿorēḇ) "karga" ve מַעֲרָב (maʿărāḇ) "batı" sözcükleri birebir fonetik ve anlamsal denkliği korur. Süryanicede ʿ-r-b (ܥܪܒ) kökü "batmak, akşam olmak" mânâsındadır. Arapça bu mirasın hem kozmik boyutunu (güneşin batışı, batı yönü) hem de biyolojik/görsel boyutunu (غراب) korumuş, buna ilave olarak iç Arapça gelişimde kökü "keskinlik, sınır, uzaklaşma, yabancılaşma" yönlerine doğru derinleştirmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Kogan (Genealogical Classification of Semitic).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKılıcın keskin ucu, gözyaşı mecrası, uzaklaşma, yabancılık ve güneşin gözden kaybolmasıUç noktaya ulaşma ve oradan kaybolma çekirdeğinden türeyen mekan, zaman ve ahlak kavramlarıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca erēbu / āribu, İbranice ʿereḇ / ʿorēḇ, Ugaritçe ʿrb, Süryanice ʿ-r-bGüneşin batışı, içeri girme, akşam vakti ve karga sözcüklerinde ortak kökenKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAntik Mısır dilinde veya diğer Afro-Asyatik kollarda günbatımı ve içeri giriş terimleriyle muhtemel morfolojik paralelliklerDüzenli ses denklikleri Sami dairesinde kesinleşmiş olup dış ailelerdeki benzerlikler tipolojiktirMuhtemel

Kaynak David Cohen, Koehler-Baumgartner, Chicago Assyrian Dictionary.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غربAnlamlıBatmak, uzaklaşmak, keskin uçGüneşin batması, batı ciheti, yabancı olmak, kargaHedef kök; Kur'an'da geçer
غبرAnlamlıGeride kalmak, tozlanmak, toz rengiGeçmiş zamanın kalıntısı veya toz duman içinde kalıp görünmez olmakKur'an'da geçer; örtülme ve geride kalma yönüyle yakınlık taşır
رغبAnlamlıİstemek, meyletmek, genişlemekBir şeye doğru içi açılmak, şiddetle arzulamak veya tam aksine yüz çevirmekKur'an'da geçer; yönelişin keskinleşmesi ekseninde çekirdekle irtibatlıdır
ربغAnlamlıBolluk içinde yaşamak, rahatlıkHayatın geniş ve ferah olması, yumuşak toprakKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
بغرAnlamlıSuya kanamamak, doyumsuzlukSusuzluktan dolayı durmaksızın su içip şişme haliKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
برغAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız bir anlam matrisi oluşmamıştırKur'an'da geçmez; mühmel kabul edilir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غربMerkezUfukta batma, sınıra varıp kaybolma, uzaklaşmaMekansal ve zamansal olarak ışığın veya varlığın nihai sınırdan içeri çekilmesiKeskinlik, batı ciheti, ayrılış ve görünmezlik
غيبKomşuGörünmezlik, duyu alanının dışıDuyu alanından mutlak veya nisbi olarak gizlenmeyi ifade eder; batış eylemi şart değildirVarlığın bilinemeyen veya algılanamayan alanda bulunması
أفلKomşuBatma, sönme, silinmeParlak bir gök cisminin ışığının azalarak bütünüyle gözden kaybolması sürecine odaklanırİbrahim kıssasında yıldız, ay ve güneşin batışında zeval bulma vurgusu
بعدKomşuMesafe, uzaklaşmaİki nokta arasındaki mesafenin açılmasını anlatır; batma veya kararma boyutu içermezVarlığın uzamsal veya soyut olarak yakın olmaması
شرقZıtDoğma, aydınlanma, yayılmaGüneşin ufuktan yarılıp çıkarak ışığını yeryüzüne saçması ve görünür kılmasıBatışın, içeri çekilişin ve perdelenmenin mutlak zıddı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغربBatmak, uzaklaşmak, keskin sınır, batıGüneşin ufuk çizgisini aşıp kaybolması, batı yönü, gurbet ve yabancılık haliKesin
Latinceoccidere, occidensBatmak, düşmek, batıGüneşin düşüşünü ve batı yönünü eksiksiz karşılar; karga ve keskinlik anlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceset, west, strange, alienBatmak, batı, yabancıYön ve gurbet veçhelerini ayrı ayrı karşılar; kökün türetimsel bütünlüğünü tek kelimede veremezGüçlü
Almancauntergehen, Abendland, fremdBatmak, günbatımı diyarı, yabancıKozmik batış hareketini ve yabancılığı ifade eder; keskin uç anlam alanına dahil değildirGüçlü
Fransızcacoucher, occident, étrangerBatmak, batı, yabancıUfkun altına inişi ve yabancılaşmayı verir; kökün su ve kova gibi erken bedevi kullanımlarını kapsamazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Lewis & Short.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْمَغْرِب / الْمَغْرِبَيْن / الْمَغَارِبCoğrafi yön ve kozmik batış koordinatlarıYeryüzünün ve ufukların Allah'ın mülkü olduğunu, evrensel rububiyeti beyan eden ayetler; Bakara 2:115, Şuarâ 26:28, Rahmân 55:17, Meâric 70:40
تَغْرُبُ / غَرَبَتْ / غُرُوبGüneşin ufukta batma anı ve fiiliKozmik düzenin ve namaz/tesbih vakitlerinin belirlendiği kozmolojik bağlamlar; Kehf 18:17, Kehf 18:86, Tâhâ 20:130, Kâf 50:39
الْغُرَاب / غُرَابًاKarga (kuş türü)Habil ile Kabil kıssasında cesedin nasıl gömüleceğini göstermek üzere gönderilen kılavuz kuş; Mâide 5:31
الْغَرْبِيّ / غَرْبِيَّةBatı yönüne veya mekanına ait olanHz. Musa'ya vahiy verilen Tur dağının batı yamacı ve nur meselindeki zeytin ağacının konumu; Nûr 24:35, Kasas 28:44
غَرَابِيبSimsiyah, zifiri karanlıkDağlardaki renk çeşitliliğini ve tabiatın farklı tonlarını anlatan ayette siyahın en koyu hali; Fâtır 35:27

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevhid ve rububiyet delilleriGüneşin doğuş ve batışındaki kusursuz intizamın, mevsimlere göre değişen batış noktalarının Allah'ın mutlak kudretine delalet etmesiEvrenin yaratılmışlığı ve ontolojik bağımlılığı
Fıkıhİbadet vakitleri ve yön tayiniAkşam namazı vaktinin girişi (güneş diskinin bütünüyle batması), orucun açılma anı ve kıble tayininde batı ekseniAstronomik sınır ve hukuki süre başlangıcı
TefsirKozmik tasvirler ve kıssalarZülkarneyn'in batıya seyahati ve güneşin batış anındaki optik algı ile nur ayetindeki dengeli konumMaddi ve mecazi sınırlara erişme
HadisGarabet ve ümmetin durumuİslam'ın garip olarak başlayıp yeniden garip döneceğine dair rivayetler ve cenaze defninde karganın rehberliğiDünyada yabancılık, yalnızlık ve azınlıkta kalma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmik nizam ve ibadet takvimiZaman ve mekan hududuİbadet döngüsünün kapanış ve açılış eşiğini belirlemeGüneşin batışı, amellerin muhasebesi ve yeni bir zaman diliminin başlangıcıdırKesin
İlmiAstronomi ve coğrafyaUfuk koordinatıGök cisimlerinin hareketlerini ve mevsimsel açıları hesaplamaDoğuş ve batış çizgileri arasındaki dinamik değişim takvim ve yön biliminin temelidirGüçlü
SiyasiHakimiyet alanı ve jeopolitik sınırİktidarın uç sınırlarıEgemenliğin ulaştığı en uç coğrafi hatları tayin etmeZülkarneyn kıssasında batının en ucuna varış, adaletin yayılma ufkunu simgelerGüçlü
İktisadiTicaret yolları ve üretim çevrimiCoğrafi pazar ve mesai sonuMal dolaşımının yönleri ve günlük ekonomik üretimin nihayete ermesiÇalışma gününün batışla noktalanması ve doğu-batı eksenli ticaret ağlarıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonun sıfır noktasına inişi ve faz sönümlenmesiBir dalganın, ışık akısının veya periyodik fonksiyonun pozitif eksenden taban sınırına inerek genliğini sıfırlaması veya eşik altına geçişiGüçlü
Beşeri bilimlerYabancılaşma ve marjinalleşmeBireyin veya grubun yerleşik toplumsal normların merkezinden uç sınıra savrularak yabancı bir konuma yerleşmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bir pusula yönü (Batı/Garp) ve modern siyasi bir blokla sınırlı görmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök; ışığın çekilmesi, ontolojik sınırların belirmesi, yabancılık, derinlik ve kozmik döngünün tamamlanış sürecini kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZülkarneyn kıssasındaki batış tasvirini veya Nur ayetindeki لا شرقية ولا غربية nitelemesini salt coğrafi konuma indirgeyerek ayetlerin varoluşsal dengesini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da varlığın çift kutuplu yaratılışını (doğu ve batı), ışık ile karanlık arasındaki geçiş eşiklerini ve insanın yeryüzündeki gurbet/sorumluluk bilincini kavramada anahtar rol oynar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadet vakitlerini belirleyen namaz ve tesbih ayetlerinde, Zülkarneyn ve Habil-Kabil kıssalarında ve Allah'ın evrensel mülkiyetini vurgulayan meşrık-mağrib ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yönlerin ve mekanların kendinde kutsal veya lanetli olduğu vehmini yıkar; doğunun da batının da Allah'a ait olduğunu hatırlatarak mekânsal taassubu bertaraf eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin en keskin ucuna ulaşması, kılıcın keskin kenarı, kuyunun derinliğinden su çeken büyük kova ve güneşin ufuk çizgisinde gözden kaybolması.
  • Soyut anlamVarlığın görünürlük alanından gizlilik alanına geçişi, bir döngünün tamamlanarak sınır ötesine çekilmesi, mekânsal ve ahlaki yabancılaşma.
  • Sistematik karşılıkKozmolojik dengede batış noktası, zaman ve mekanın nihai hududu, aydınlık ile karanlık arasındaki geçiş fonksiyonu.
  • LaTeX modeliM(t)=lim⁡t→t0Φ(t)⋅I{x≤xc}
  • LaTeX açıklamasıFormülde M(t) batış ve içeri çekilme durumunu; Φ(t) zamanla azalan ışık veya görünürlük potansiyelini; t0 batış anını; I belirli bir uzamsal eşiğe (xc) ulaşıldığında sistemin görünür durumdan gizli duruma geçişini denetleyen sınır gösterge fonksiyonunu temsil eder. Varlık bu kritik eşiği aştığında gözden kaybolarak batı alanına intikal eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: غ