غرف
غ - ر - ف
KÖK- 7 geçiş
- 5 ayet
- 6 sîga
- 13 sözlük
Ğurfe, Çardak denilen yazlık evdir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Ğurfe, Çardak denilen yazlık evdir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.880 harfباب الغين والراء والفاء معهما
ر غ ف، غ ف ر، غ ر ف، ر ف غ، ف ر غ، ف غ ر مستعملات رغف:
الرُّغْفانُ جمع الرَّغيفِ، والرُّغُفُ أيضا، والعَدَدُ أَرْغِفةٌ.
غرف: الغَرْفُ: غَرْفُكَ المَاءَ باليَدِ وبالمِغْرَفَةِ.
والغَرْفةُ: قَدْرُ اغْتِرافِكَ، مثل الكف.
والغَرْفَةُ: مرة واحدة.
والغُرْفَةُ: بيتٌ فَوقَ بيت.
وغَرْبٌ غَرُوفٌ أي كثير الأخذ.
ومزادة غَرْفِيَّةٌ: مدبوغة بالغَرْفِ.
والغَرْفُ: شجر يجلب من يبرين،
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.073 harfالغَرْفُ: شجرٌ يُدْبَغ به. يقال: سقاءٌ غَرْفيٌّ، أي مدبوغ بالغَرْفِ. وربَّما جاء بالتحريك، حكاه يعقوب. قال الشاعر:
أمسى سُقامٌ خَلاءً لا أنيسَ بـهإلا السباعُ ومَرُّ الريح بالغَرَفِ
سُقامٌ: اسمُ وادٍ. يقال: غَرْفَت الإبل، بالكسر، تَغْرَفُ غَرَفاً، إذا اشتكت عن أكل الغَرْفِ. والغَريفُ: الشجر الكثير الملتفُّ من أي شجرٍ كان. والغَريفَةُ: جلدةٌ من أدَمٍ نحوٌ من شبرٍ فارغةٌ، في أسفل قراب السيف
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR12.681 harfغ ر ف
غرف ، غفر ، فرغ ، فغر ، رغف ، رفغ : مستعملة .
غرف : قال الله جل وعز : ( إِلاَّ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ ) ( البقرة : 249 ) ، وقرىء ) غَرْفةً ، وأخْبَرْني الْمُنذِريُّ عن أبي العباس أنه قال غُرفةً قراءةُ عثمان رواه ابن عامرٍ ، ومعناه الذي يُغترَفُ نفسه وهو الاسم ، والغَرْفَةُ المرَّة من المصدرِ .
قال : وقال الكسائي : لوْ كان مَوضعُ اغترَفَ غرفَ اخْترْتُ الفَتْحَ لأنه يخرجُ عَلَى
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR7.046 harf(باب الغين والراء وما يثلثهما)
(غرز) الغين والراء والزاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَزِّ الشَّيء في الشيء. من ذلك غَرَزْتُ الشَّيءَ أغرِزُه غَرْزاً. وغَرَزْتُ رِجله في الغَرْز. وغَرَزَت الجرادةُ بذَنَبِها في الأرض، مثل رَزّت. والطَّبيعة غريزة، كأنَّها شيء غُرِز في الإنسان. فأمَّا قولهم: اغترَزْت الشَّيءَ، واغترَزْت السَّيرَ اغترازاً، إذا دَنَا سيرك فمعناه تقريبُ السَّير، أي كأنِّي الآنَ وضعتُ رِجلي
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR539 harf- الغرف: رفع الشيء وتناوله، يقال: غرفت الماء والمرق، والغرفة: ما يغترف، والغرفة للمرة، والمغرفة: لما يتناول به. قال تعالى: ﴿إلا من اغترف غرفة بيده﴾ [البقرة/249]، ومنه استعير: غرفت عرف الفرس: إذا جززته (راجع المجمل 3/694)، وغرفت الشجرة، والغرف: شجر معروف، وغرفت الإبل: اشتكت من أكله (قال السرقسطي: غرفت الإبل: اشتكت بطونها من أكل الغرف. انظر: الأفعال 2/16)، والغرفة: علية من البناء، وسمي منازل الجنة
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR323 harfغ ر ف
تقول: مرحباً بالسيد الغطريف كأنه أسد الغريف وهو الأجمة.
قال الأعشى: كبردية الغيل وسط الغري - ف ساق الرصاف إليها غديرا ومن الكناية: قوم بيض المغارف.
ومن المجاز: خيل غوارف ومغارف: تغرف الجري بأيديها غرفاً.
وغرّف غرف الفرس وناصيته إذا جزّهما.
وتقول: تطلّبوا ما عنده وتعرّفوه ثم وافوه وتغرّفوه.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR8.665 harfغَرَفَ الماءَ والـمَرَقَ ونحوهما يَغْرُفُه غَرْفاً واغْتَرَفَه واغْتَرَفَ منه، وفي الصحاح: غَرَفتُ الماء بيدي غَرْفاً. والغَرْفةُ والغُرفة: ما غُرِف، وقيل: الغَرْفة المرَّة الواحدة، والغُرفة ما اغْتُرِف. وفي التنزيل العزيز: إلا مَن اغْترَفَ غرْفة، وغُرْفة؛ أَبو العباس: غُرْفة قراءة عثمان ومعناه الماء الذي يُغْترَفُ نفسه، وهو الاسم، والغَرْفة المرَّة من المصدر. ويقال: الغُرفة، بالضم، مِلء اليد.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR310 harf* غ ر ف * * غَرَفَ * الماء بيده من باب ضرب و * اغْتَرَفَ * منه و * الغَرْفَةُ * بالفتح المرة الواحدة وبالضم اسم للمفعول منه لأنه ما لم يُغرف لا يُسمى غُرفة والجمع * غِرَافٌ * كنُطفة ونِطاف و * المِغْرَفَةُ * بالكسر ما يُغرف به و * الغُرْفَةُ * العِلِّية والجمع * َغُرُفَات * بضم الراء وفتحها وسكونها و * غُرَفٌ
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR9.928 harfالغرف بالفتح ويحرك وهذه نقلها أبو حنيفة والجوهري عن يعقوب: شجر يدبغ به فإذا يبس فهو الثمام، وقال أبو عبيد: هو الغرف والغلف، وقال أبو حنيفة: الغرف والغلف، وقال أبو حنيفة: الغرف: شجر يعمل منه القسي ولا يدبغ به أحد، وقال القزاز: يجوز أن يدبغ بورقه، وإن كانت القسي تعمل من عيدانه، وحكى أبو محمد، عن الأصمعي، أن الغرف يدبغ بورقه، ولا يدبغ بعيدانه، وشاهد الفتح قول عبدة بن الطبيب العبشمي:
ومـا
الغرف بالفتح ويحرك وهذه نقلها أبو حنيفة والجوهري عن يعقوب: شجر يدبغ به فإذا يبس فهو الثمام، وقال أبو عبيد: هو الغرف والغلف، وقال أبو حنيفة: الغرف والغلف، وقال أبو حنيفة: الغرف: شجر يعمل منه القسي ولا يدبغ به أحد، وقال القزاز: يجوز أن يدبغ بورقه، وإن كانت القسي تعمل من عيدانه، وحكى أبو محمد، عن الأصمعي، أن الغرف يدبغ بورقه، ولا يدبغ بعيدانه، وشاهد الفتح قول عبدة بن الطبيب العبشمي: ومـا يزال لـهـا شـأو يوقـره محرف من سيور الغرف مجدول وشاهد التحريك قول أبي خراش الهذلي: أمسى سقام خلاء لا أنيس بـه إلا السباع ومر الريح بالغرف
سقام: اسم واد، ويروى: غير السباع. وسقاء غرفي: دبغ به أي بالغرف، وكذلك مزادة غرفية، قال عمر بن لجأ: تهمزه الكف على انطوائها همز شعيب الغرف من عزلائها يعني مزادة دبغت بالغرف، وقال الباهلي: الغرف: جلود ليست بقرظية تدبغ بهجر، وهو أن يؤخذ لها هدب الأرطى، فيوضع في منحاز، ويدق، ثم يطرح عليه التمر، فتخرج له رائحة خمرة، ثم يغرف لكل جلد مقدار، ثم يدبغ به، فذلك الذي يغرف يقال له: الغرف، وكل مقدار جلد من ذلك النفيع فهو الغرف، واحده وجمعه سواء، وقال الأزهري: والغرف الذي تدبغ به الجلود معروف، ومن شجر البادية، قال: وقد رأيته. قال: والذي عند أن الجلود الغرفية منسوبة إلى الغرف الشجر، لا إلى ما يغرف، وقال الأصمعي: الغرف، بإسكان الراء: جلود يؤتى بها من البحرين، وقال أبو خيرة: الغرفية يمانية وبحرانية، وقال ذو الرمة: وفراء غرفية أثأى خوارزها مشلشل ضيعته بينها الكتب يعني مزادة دبغت بالغرف، وقال أبو حنيفة: مزادة غرفية، وقربة غرفية، وأنشد الأصمعي: كأن خضر الغرفيات الوسع نيطت بأحقي مجرئشات همع وقال ابن الأعرابي: الغرف بالتحريك: الثمام بعينه لا يدبغ به، قال الأزهري: وهذا الذي قاله ابن الأعرابي صحيح، وقال أبو حنيفة: إذا جف الغرف فمضغته شبهت رائحته برائحة الكافور. أو هو الثمام ما دام أخضر وأنشد ابن بري لجرير: يا حبذا الخرج بين الدام فـالأدمـى فالرمث من برقة الروحان فالغرف وقال أبو عبيدة: الثمام أنواع، منه الغرف، وهو شبيه بالأسل، وتتخذ منه المكانس، ويظلل به المزاد فيبرد الماء. وقال أبو سعيد السكري: الشث، والطباق كرمان والبشم محركة والعفار كسحاب والعتم بالضم والصوم، والحبج بالتحريك في الأخير، والشدن بالفتح، والحيهل كفيعل، والهيشر كحيدر، والضرم بالكسر كل هؤلاء يدعى الغرف والواحدة غرفة. والغرف أيضا: ورق الشجر الذي يدبغ به. وغرفه أي الشيء، غرفا: إذا قطعه. وقال الأصمعي: غرف ناصيته أي الفرس: أي جزها وقطعها، والمرة منه غرفة. وفي الحديث: نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم عن الغارفة وهي أي: الغارفة إما فاعلة بمعنى مفعولة كعيشة راضية وهي: التي تقطعها المرأة وتسيويها مطرزة على وسط جبينها نقله الأزهري وإما مصدر بمعنى الغرف، كاللاغية والثاغية والراغية، وقال الأزهري: والغارفة في الحديث: اسم من الغرفة، وجاء على فاعلة كقولهم: سمعت راغية الإبل، وكقول الله تعالى: لا تسمع فيها لاغية أي لغوا، ومعنى الغارفة غرف الناصية مطرزة على الجبين، وقال الخطابي: يريد بالغارفة التي تجز ناصيتها عند المصيبة، وغرف شعره: إذا جزه. وناقة غارفة، سريعة السير، سميت لأنها ذات غرف، أي قطع، وإبل غوارف: جمع غارفة. ويقال: خيل مغارف، كأنها تغرف الجري غرفا. وفارس مغرف، كمنبر قال مزاحم العقيلي: جواد إذ حوض الند شمرت لـه بأيدي اللهاميم الطوال المغارف
وغرف الماء بيده يغرفه بالكسر ويغرفه بالضم غرفا، واقتصر الجماعة على الكسر في المضارع فقط: أخذه بيده، كاغترفه واغترف منه. والغرفة بالفتح للمرة الواحدة منه. والغرفة بالكسر: هيئة الغرف. والغرفة: النعل بلغة أسد ج: غرف كعنب. والغرفة بالضم: اسم للمفعول منه كالغرافة كثمامة، قال الجوهري: لأنك ما لم تغرفه لا تسميه غرفة وقرأ ابن كثير وأبو جعفر ونافع وأبو عمرو إلا من اغترف غرفة بالفتح، والباقون بالضم، و قال الكسائي: لو كان موضع اغترف غرف اخترت الفتح لأنه يخرج على فعلة، ولما كان اغترف لم يخرج على فعلة. وروي عن يونس أنه قال: غرفة وغرفة عربيتان، غرفت غرفة، وفي القدر غرفة، وحسوت حسوة، وفي الإناء حسوة. والغراف، كنطاف جمع نطفة جمعها أي، جمع الغرفة بالضم. والغراف: مكيال ضخم مثل الجراف، وهو القنقل، نقله الجوهري والمغرفة كمكنسة: ما يغرف به والجمع المغارف. وغرفت الإبل، كفرح تغرف غرفا بالتحريك: إذا اشتكت بطونها من أكل الغرف وأخصر منه عبارة الجوهري: إذا اشتكت عن أكل الغرف والغريف، كأمير: القصباء والحلفاء نقله أبو حنيفة، قال الأعشى: كبر دية الغيل وسط الغريف إذا ما أتى الماء منها السريرا ويروى السديرا هذا هو الصواب في إنشاده، وما أنشده الجوهري فإنه مختل، نبه عليه ابن بري والصاغاني. وقال أبو حنيفة: الغريف: هو الغيقة أيضا، قال أبو كبير الهذلي: يأوي إلى عظم الغريف ونبله كسوام دبر الخشرم المتثور وقال آخر: لما رأيت أبا عمرو رزمت لـه مني كما رزم العيار في الغرف والغريف في بيت الأعشى الماء في الأجمة نقله الليث وأبطل الأزهري. والغريف: سيف زيد بن حارثة الكلبي رضي الله عنه وفيه يقول: سيفي الغريف وفوق جلدي نثرة من صنـع داود لـهـا أزرار أنفي به من رام منهـم فـرقة وبمثلـه قـد تـدرك الأوتـار والغريف: الشجر الكثير الملتف من أي شجر كان نقله الجوهري، وبه فسر قول الأعشى، كالغريفة بالهاء عن ابن سيده. أو الأجمة من البردى والحلفاء والقصب، قال أبو حنيفة: وقد يكون من الضال والسلم وبه فسر قول أبي كبير الهذلي السابق. وغريف: عابد يماني غير منسوب حكى عنه علي بن بكار. والغريف بن الديلمي: تابعي عن واثلة بن الأسقع، هكذا ذكره الحافظ في التبصير، وقرأت في كتاب الثقات لابن حبان ما نصه: الغريف ابن عياش من أهل الشام، يروي عن فيروز الديلمي، وله صحبة، روى عنه إبراهيم بن أبي عبلة انتهى فتأمل ذلك. والغريفة بهاء: النعل بلغة بني أسد، قاله الجوهري، قال شمر: وطيئ تقول ذلك. أو الغريفة: النعل الخلق قاله اللحياني، وبه فسر قول الطرماح يذكر مشفر البعير: خريع النعو مضطرب النواحي كأخلاق الغريفة ذي غضون قال الصاغاني: كذا وقع في النسخ ذي غضون والرواية: ذا غضون منصوب بما قبله وهو قوله: تمر على الوراك إذا المطايا تقايست النجاد من الوجـين
وقيل: الغريفة في شعر الطرماح: جلدة من أدم نحو شبر فارغة مرتبة في أسفل قراب السيف تذبذب، وتكون مفرضة مزينة وإنما جعلها خلقا لنعومتها. والغريف كحذيم: شجر خوار مثل الغرب، قاله أبو نصر. أو البردي نقله أبو حنيفة، وبهما فسر قول حاتم في صفة نخل: رواء يسيل الماء تحت أصوله يميل به غيل بأدناه غـريف وقال أحيحة بن الجلاح: يزخر في حافاته مغدق بحافتيه الشوع والغريف والغريف: جبل لبني نمير قال الخطفى جد جرير: كلفني فلبى ما قد كلفا هوازنيات حلل، غريفا وغريفة بهاء: ماء عند غريف المذكور في واد يقال له: التسرير. وعمود غريفة: أرض بالحمى لغني بن أعصر كذا في العباب والمعجم. والغرفة، بالضم: العلية، ج: غرفات، بضمتين، وغرفات بفتح الراء، وغرفات بسكونها، وغرف كصرد. والغرفة أيضا: الخصلة من الشعر. والغرفة أيضا: الحبل المعقود بأنشوطة يعلق في عنق البعير. وقول لبيد رضي الله عنه: سوى فأغلق دون غرفة عرشه سبعا طباقا فوق فرع المنقـل
كما في الصحاح، وفي المحكم فوق فرع المعقل، قال: ويروى المنقل، وهو ظهر الجبل، يعني به السماء السابعة قال ابن بري: الذي في شعره: دون عزة عرشه والمنقل: الطريق في الجبل. وبالتحريك: غرفة بن الحارث الكندي الصحابي رضي الله عنه، كنيته أبو الحارث، سكن مصر، وهو مقل، له في سنن أبي داود، قال الحافظ: وذكره ابن حبان في الحرفين، أي، العين المهملة والمعجمة. قلت: وفاته: غرفة الأزدي من أصحاب الصفة، استدركه ابن الدباغ، وله حديث، واختلف في سنان بن غرفة الصحابي، فقيل: بالمعجمة، ومثله في كتاب الصحابي، فقيل: بالمعجمة ومثله في كتاب الصحابة للطبراني، والباوردي وابن السكن وابن منده، وغيرهم، قال الحافظ: ورأيته أنا في أكثر الروايات بالمعجمة، وكذا ضبطه ابن فتحون عن ابن مفرج في كتاب ابن السكن، قال: وكذا هو في كتاب الباوردي، وتردد فيه ابن الأثير، وقال ابن فتحون: ورأيته أيضا في نسخة من كتاب ابن السكن بكسر العين المهملة، وسكون الراء بعدها قاف. وبئر غروف: يغترف ماؤها باليد نقله الصاغاني وصاحب اللسان. وغرب غروف، وغريف: كبير، أو كثير الأخذ للماء قاله الليث، ويقال: دلو غريفة. والغراف كشداد: نهر كبير بين واسط والبصرة، عليه كورة كبيرة لها قرى كثيرة، وفي التبصير: هي بليدة ذات بساتين آخر البطائح تحت واسط، ومنها الإمام نور الدين أبو العباس أحمد بن عبد المحسن بن أحمد الحسيني الغرافي، من شيوخ الشرف الدمياطي، وابناه: أبو الحسن تاج الدين علي، محدث الإسكندرية، وأخوه أبو إسحاق إبراهيم توفي بالإسكندرية سنة 728. والقاضي أبو المعالي هبة الله بن فضل الله الغرافي، سمع المقامات من الحريري، وابنه يحيى روى عن أبي علي الفارقي، وابنه محمد بن يحيى ساقط الرواية مات سنة 613. ومحمد بن أحمد بن سلطان الغرافي، عن أبي علي الفارقي أيضا، مات سنة 587. وصالح بن عبد الرحمن الغرافي، عن الحصين. وأبو بكر أحمد بن صدقة الغرافي الواسطي عن أبي عبد الله الجلابي. وعلي بن حمزة الغرافي، له شعر حسن، ويلقب بالثور، بمثلثة. وغراف: فرس البراء بن قيس ابن عتاب بن هرمي بن رياح? اليربوعي، وهو القائل فيه: فإن يك غراف تبدل فارسـا سواى فقد بدلت منه سميدعا قال أبو محمد الأعرابي: سألت أبا الندى عن السميدع من هو? قال: كان جارا للبراء بن قيس، وكانا في منزل فأغار عليهما ناس من بكر بن وائل، فحمل البراء أهله، وركب فرسا يقال له: غراف، فلا يلحق فارسا منهم إلا ضربه برمحه، وأخذ السميدع، فناداه يا براء أنشدك الجوار، وأعجب القوم الفرس، فقالوا: لك جارك وأنت آمن، فأعطنا الفرس، فاستوثق منهم، ودفع إليهم الفرس، واستنقذ جاره، فلما رجع إلى فرسه، فقال في ذلك قطعة منها هذا البيت. والغراف من الأنهر: الكثير الماء. وقال أبو زيد: الغراف من الخيل: الرحيب الشحوة، الكثير الأخذ بقوائمه من الأرض. والغريفة، كجهينة: عليه السلام كما في التكملة. ويقال: تغرفني: أي أخذ كل شيء معي كما في التكملة. وانغرف الشيء: انقطع مطاوع غرفه غرفا، قال قيس بن الخطيم: تنام عن كبر شأنها فـإذا قامت رويدا تكاد تنغرف ومما يستدرك عليه: غيث غراف: غزير، قال: لا تسقه صيب غراف جؤر
ويروى عزاف وقد ذكر في موضعه. وقال ابن الأعرابي: الغرف: التثني والانقصاف. وقال يعقوب: انغرف: تثنى، وبه فسر قول قيس السابق، وقيل: معناه: تنقصف من دقة خصرها. وانغرف العظم: انكسر. وانغرف العود: انفرض، وذلك إذا كسر ولم ينعم كسره. وانغرف: مات. وغرف البعير يغرفه، ويغرفه غرفا: ألقى في رأسه الغرفة: أي الحبل، يمانية. ومزادة غرفية: أي ملآنة، وقيل: مدبوغة بالتمر والأرطى والملح. وغرف الجلد غرفا: دبغه بالغرف. والغريف، كأمير: رمل لبني سعد. وأبو الغريف: عبيد الله بن خليفة الهمداني، روى عن صفوان بن عسال، وعنه أبو رزق الهمداني. وعمرو بن أبي الغريف، عن الشعبي، وابناه: محمد وهذيل، عن أبيهما. وقد سموا غريفا وغرافا، كزبير وشداد. والغراف: فرس خزز بن لوذان. والزبير بن عبد الله بن عبيد الله بن رياح المغترفي، عن أبيه، وعنه ابنه إسحاق، وحفيده الزبير بن إسحاق عن أبيه، ذكره ابن يونس.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR10.871 harfغَرَفَ المَآءَ
1 غَرَفَ المَآءَ ذ , (Msb, K,) or غَرَفَ المَآءَ بِيَدِهِ, (S, O, TA,) aor. غَرِفَ (S, O, Msb, K) and غَرُفَ , (K,) inf. n. غَرْفٌ; (S, O, Msb;) and ↓ اغترفهُ, (Msb, K,) or اغترف مِنْهُ, (S,) or both of these; (O, TA;) He took [or laded out] the water with his hand [as with a ladle]: (K, TA:) and in like manner, بِالمِغْرَفَةِ [with the ladle]. (JK.) -A2- غَرَفَ الشَّىْءَ, (S, O,
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.273 harfغَرَفَ
غَرَفَ I , U ( n. ac. غَرْف 1 ),
a. Took, scooped up, laded out ( water ).
b. U ( n. ac. غَرْف 1 ), Clipped, cut, sheared.
c. Tanned.
تَغَرَّفَ
تَغَرَّفَ V ,
a. Took all.
اِنْغَرَفَ
اِنْغَرَفَ VII ,
a. Was cut, severed; was bent, broken down.
اِغْتَرَفَ
اِغْتَرَفَ VIII ,
a. see I (a) .
غَرْف
غَرْف 1 ,
a. Plant used for tanning.
غِرْفَة
غِرْفَة 2t , ( pl. غِرَف 7 ),
a. Sole;
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok28.832 harfغرف
غَرَفَ - يَغْرِفُ (غَرَفَ - يََعْرُفُ) - غُرْفَة - غُرَف - غُرُفَات - اغْتَرَفَ - يَغْتَرِفُ
غَرَفَ - يَغْرِفُ (غَرَفَ - يََعْرُفُ) + كائن + شيئاً: يحجز ويفصل كمية من شيء لاستعمال خاص: يحجز ويفصل كمية أو مقداراً، من كمية أو مقدار أكبر من شيء، باستعمال آلة أو أداة أو مكيال
اغْتَرَفَ - يَغْتَرِفُ: على وزن" افتعل " من " غَرَفَ - يَغْرِفُ":
Mücavir kökler48 mücavir (64 toplam)
- نهر
3 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
- تحت
2 ortak ayet · Ayağın alt tarafı demektir
- جري
2 ortak ayet · Cariye yelkenli sandal demektir
- طالوت
1 ortak ayet · Talut
- جالوت
1 ortak ayet · Câlut
- صبر
2 ortak ayet · Granit taş demektir
- طوق
1 ortak ayet · Güç
- جزي
2 ortak ayet · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…
- جوز
1 ortak ayet · Ceyeze vadinin girilen sırtı, su veya insanın geçtiği geçit…
- لقي
2 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
- زلف
1 ortak ayet · Alna dökülen saçtır
- صلح
2 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
Geçtiği ayetler(5)
لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِهَا غُرَفٌ مَبْنِيَّةٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ الْمِيعَادَ
BölmelerFakat Rabblarından korkanlar için, üzerlerine konaklar yapılmış, altlarında ırmaklar akan yüksek menziller vardır. Bu, Allah’ın verdiği sözdür. Allah, verdiği sözden caymaz.
لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِهَا غُرَفٌ مَبْنِيَّةٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ الْمِيعَادَ
BölmelerFakat Rabblarından korkanlar için, üzerlerine konaklar yapılmış, altlarında ırmaklar akan yüksek menziller vardır. Bu, Allah’ın verdiği sözdür. Allah, verdiği sözden caymaz.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غرف |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | اخذ, قبض, حوز |
| Zıt Kök | صبب |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvı veya yığından bir avuç yahut kap yardımıyla ölçülü bir parça alıp yukarı kaldırmak |
| Çekirdek Özet 2 | Büyük bir bütünden nefsi tehlikeye atmayacak ölçülü bir pay ayırma ve tabandan tecrit edilmiş yüksek korunaklı menzil |
| Çekirdek Özet 3 | İhtiyaç miktarınca yetinme disiplini ve dünyevi zeminden arınmış yüksek dereceli varoluş makamı |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir su içme veya mimari bir oda sayıp ölçülü çekilme ve zemin üstü yükseliş diyalektiğini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غر | Bir kütlenin derinliğine inme, yarık, boşluk veya bir akışın içine girme anlamı taşır; nitekim غرب, غرق, غرر, غرم köklerinde de derinleşme, batma ve boşluğa dalma hareketi esastır. | ف | Kenar, açıklık, ağız ve ayrılma imgesi eklenerek derinlikteki veya yatay akıştaki bir bütünden kenar vasıtasıyla ölçülü bir miktar koparıp yukarı alma ve tabandan ayrı bağımsız bir çeper oluşturma anlamına daralmıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz / kaynak örtüsü; derinlik ve karanlık (ع imgesinin fonetik yoğunlaşmasıyla türetilmiş) | Durgun veya akan bir kütlenin derinliğine, görünmeyen haznesine ve örtülü kaynağına yönelmeyi ifade eder. |
| ر | İnsan başı; öncelik, üstlük, hareket başlangıcı | Derindeki kütleye yönelen iradi müdahaleyi, yönelişi ve yukarı doğru yükseltme hareketinin başlangıcını temsil eder. |
| ف | Ağız; açıklık, pay, sınır ve kenar | Kütleden bir açıklık/kenar vasıtasıyla belirli bir miktarın tecrit edilmesini, ağıza veya kaba alınabilir sınırlı bir pay haline getirilmesini anlatır. |
| غرف | Derin veya yaygın bir bütünden yukarıya doğru sınırlandırılmış bir pay çekip ayırma | Geniş bir sıvı veya kütle haznesinden el yahut alet vasıtasıyla yukarı doğru sınırlı bir miktar çekip alma; mekânsal olarak da zemin kütlesinden yukarı kaldırılmış, bağımsız kenarları olan korunaklı bir menzil kurma hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Suyun veya akışkan bir maddenin el ayası yahut kepçe gibi bir aletle bütünden yukarı kaldırılarak alınması; atın yelesinin veya alnındaki saçın kökünden kesilip alınması; tabandan yükseltilmiş çardak veya üst kat odası (علية). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebi‘a bir beytinde arşın altındaki yüce tabakaları anlatırken kökü en yüksek makam anlamında kullanır: سَوَّى فأَغْلَقَ دونَ غُرفة عَرْشِهِ / سَبْعاً شِداداً دونَ فَرْعِ المَنْقَـلِ |
| Erken Arapça kullanım | A‘şâ bir beytinde aslan yatağı olan sık ormanlık ve sulak sazlığı nitelemek üzere kökün türevi olan غريف kelimesini kullanmıştır: كبردية الغيل وسط الغريـ / ـف ساق الرصاف إليها غديرا |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça غرف kökü, merkezi Sami dillerinde sıvı veya taneli maddeleri bir kap veya avuç içiyle bütünden ayırıp yukarı kaldırma (kepçeleme, çekip alma) fiziksel eylemini karşılayan köklü bir morfemdir. İbranicede yer alan gārap̄ (גָּרַף) kökü, süpürüp götürmek, bütünden bir parçayı çekip koparmak veya selin önüne kattığı şeyi sürükleyip ayırması anlamında doğrudan fonetik ve anlamsal bir denkliğe sahiptir. Süryanicede grap̄ (ܓܪܦ) biçimi benzer şekilde küremek, kepçelemek, bir maddeden pay ayırmak ve temizlemek eylemlerini ifade eder. Akadca belgelerde doğrudan üçlü bir denkliği açıkça izlenemese de kökün Batı Sami kolundaki gelişim çizgisi, geniş bir yığın veya akışkan ortamdan sınırlandırılmış bir parçanın alet veya uzuv yardımıyla yukarıya ve dışarıya doğru çekilerek bütünden tecrit edilmesi matrisine dayanır. Arapçada bu ilksel eylem hem su gibi bir kaynaktan el ayasıyla bir yudum alma fiiline hem de zemin düzleminden yukarıya doğru inşa edilerek tecrit edilen yüksek odalara (çardak, köşk, üst kat) ad olarak aktarılmıştır; böylece somut hareket doğrudan mimari ve teolojik bir yükselme kavramına dönüşmüştür.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Lexicon.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غرف kökünden türeyen غَرْف ve غُرْفَة kelimeleri | Bütünden bir avuç veya kapla sıvı alma eyleminden hareketle, zemin seviyesinden yukarı kaldırılmış, alt kattan tecrit edilmiş bağımsız yüksek yapı birimine ad olmuştur. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice gārap̄ (גָּרַף) ve Süryanice grap̄ (ܓܪܦ) | Küremek, kepçelemek, bütünden bir parçayı çekip ayırmak ve süpürmek anlamında fonetik ve anlamsal açıdan düzenli bir Batı Sami ortak mirasıdır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik çeperde g-r-p / k-r-p varyantları | Sıvı veya taneli kütleleri kavramak, kepçe veya oyuk kap vasıtasıyla kaldırmak yönündeki ilksel eylem çekirdekleriyle muhtemel paralellik taşır. | Muhtemel |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غرف | Anlamlı | Bir kütleden avuçla veya kapla pay almak; yüksek oda | Hedef köktür; bütünden ölçülü bir pay koparmayı ve zeminden yükseltilmiş korunaklı mekânı anlatır. | Kur'an'da geçer |
| غفر | Anlamlı | Örtmek, korumak, bağışlamak | Bir şeyin üstünü kapatıp onu dış etkilerden ve zarardan koruma hareketidir; hedef kökle tecrit ve koruma fikrinde kesişir. | Kur'an'da geçer |
| رغف | Anlamlı | Hamuru toparlayıp somun yapmak | Parçaları bir araya getirip yuvarlak ekmek somunu haline getirme anlamındadır. | Kur'an'da geçmez |
| رفغ | Anlamlı | Genişlik, bolluk, rahat yaşam | Hayatın darlıktan kurtulup bolluk ve refah içinde akması demektir. | Kur'an'da geçmez |
| فغر | Anlamlı | Ağzı veya çiçeği sonuna kadar açmak | Bir boşluğun veya ağzın sınırlarını dışa doğru açıp genişletmesi eylemidir. | Kur'an'da geçmez |
| فرغ | Anlamlı | Boşaltmak, bir işi bitirip arınmak | Dolu olan bir kabı veya zihni içindekilerden tahliye edip boş kılma hareketidir. | Kur'an'da geçer |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غرف | Merkez | Bütünden ölçülü pay alma ve yükseltilmiş korunaklı menzil | Bir akış veya kütleden yalnızca ihtiyaç kadarını yukarı çekerek almayı ve zemin seviyesinden bağımsızlaşmayı ifade eder. | Hem fiziksel bir avuç alımı hem de tabandan koparılmış yüksek köşkü anlatır. |
| اخذ | Komşu | Genel alma ve yakalama | اخذ nesneyi doğrudan kontrol altına almayı anlatır; غرف kökündeki gibi akışkan bir bütünden ölçülü bir parçayı yukarı çekip ayırma kaydı taşımaz. | İradeli genel edinme ve tutma eylemidir. |
| قبض | Komşu | Avuçlayarak sıkıca tutma | قبض nesneyi bütün parmaklarla kavrayıp sıkıştırmaya odaklanır; غرف ise kap veya açık el ayasıyla bir sıvıdan pay çıkarmayı anlatır. | Nesneyi sıkıştırarak elde tutma vurgusu hâkimdir. |
| حوز | Komşu | Toplayıp kendi mülkiyetine katma | حوز dağınık olanı sınır içine alıp korumaya odaklanır; غرف eylemindeki kütleden parça ayırma ve yukarı kaldırma nüansı yoktur. | Kendi alanına dâhil ederek tekel oluşturma hareketidir. |
| صبب | Zıt | Yukarıdan aşağı dökme ve boşaltma | غرف bütünden bir payı yukarı kaldırarak almayı ifade ederken, صبب eldeki veya yukarıdaki sıvıyı aşağıya doğru tamamen akıtıp boşaltmaktır. | Ayrılmış payı bütüne veya zemine boca etme eylemidir. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غرف | Bütünden ölçülü pay almak; yüksek çardak | Sıvıdan el ayasıyla bir miktar çekip yukarı kaldırmayı ve zeminden yükseltilmiş bağımsız odayı tek bir kökte birleştirir. | Kesin |
| Latince | Haurire, Conclave | Çekip çıkarmak, yudumlamak; üst oda | Haurire derinlikten su çekip almayı karşılar ancak yüksek oda anlamını taşımaz; mekân boyutu için cenaculum veya conclave gerekir. | Güçlü |
| İngilizce | Scoop, Upper chamber | Kepçelemek, avuçla almak; yüksek oda | Scoop bütünden ölçülü parça almayı ve kepçelemeyi tam karşılar; mekân anlamında ise upper chamber veya loft kullanılır. | Güçlü |
| Almanca | Schöpfen, Obergemach | Sudan pay almak; yüksek çardak | Schöpfen kaynaktan pay alıp kaldırmayı mükemmel karşılar; köşk ve çardak anlamı ise Obergemach ile ifade edilir. | Güçlü |
| Fransızca | Puiser, Chambre haute | Çekip almak; üst kat odası | Puiser bir kaynaktan ölçülü biçimde çekip almayı ifade eder; cennet menzili ve çardak anlamını chambre haute karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| غُرْفَةً / اغْتَرَفَ | İhtiyaç miktarınca bir avuç su alma | Tâlût ordusunun nehirle imtihan edildiği, irade ve disiplin bağlamında bütüne dalmadan yetinilen asgari pay (Bakara 2:249). |
| الْغُرْفَةَ | Sabrın mükâfatı olan yüksek cennet makamı | Rahmân’ın has kullarının dünyevi süfli arzulardan korunup sabretmeleri neticesinde nail oldukları yüce derece (Furkân 25:75). |
| غُرَفًا / غُرَفٌ | İman ve salih amel sahiplerine vaat edilen altından ırmaklar akan kat kat köşkler | Müminlerin ebedi yurtlarında güven içinde oturacakları, zeminden yükseltilmiş yüksek mimari menziller (Ankebût 29:58, Zümer 39:20). |
| الْغُرُفَاتِ | Tehdit ve korkulardan uzak, emniyet içindeki yüce makamlar | Mal ve evladın değil, yalnızca iman ve amelin insanı ulaştırdığı tam bir güven ve sükûn menzili (Sebe' 34:37). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret ahvali ve cennet dereceleri | Cennetteki köşklerin ve makamların cismani mi yoksa manevi dereceler mi olduğu; amel ile mükâfat arasındaki tecelli irtibatı. | Yeryüzünün süfli hallerinden mutlak arınmış en üst rütbe ve ontolojik mertebe. |
| Fıkıh | Zaruret miktarı ruhsat ve abdest/temizlik hükümleri | Nehir imtihanından hareketle haram veya şüpheli ortamda zaruret ölçüsünce faydalanma sınırı; abdestte suyu avuçla almanın sınırları. | Nefsin yok olmasını önleyecek asgari yaşamsal pay ve ölçülü istifade. |
| Tefsir | Tâlût kıssası ve cennet tasvirleri | Bir avuç suyun irade eğitimindeki rolü; cennetteki غُرَف tabirinin alt kattan tecrit edilmiş nurlu üst odalar olması. | Bütüne kapılmayıp ölçüye sığınma ve bu disiplinin semeresi olarak yüksek makamla mükâfatlandırılma. |
| Hadis | Cennet ehlinin köşklerini müşahede etmesi | Cennet ehlinin yüksek köşklerde oturanları, gökteki parlak yıldızları seyreder gibi hayranlıkla seyredeceğine dair rivayetler. | Mesafe, parlaklık, ulviyet ve erişilmez bir manevi yükseklik. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Nefis tezkiyesi ve ahiret mükâfatı | Dünyadan kifaf-ı nefs ölçüsünce pay alma ve yüksek vuslat | Dünyanın cazibesine gark olmadan yalnızca yolculuğu sürdürecek kadarını alıp ulvi makamlara yönelme. | İnsanın maddeye batmasını engelleyip ruhunu cennet köşklerine layık bir irtifaya taşır. | Kesin |
| İlmi | Bilgi edinme ve metodolojik kavrayış | Hakikat okyanusundan taşınabilir ve sindirilebilir kuramsal pay çıkarma | Sonsuz veri akışı karşısında zihnin boğulmasını önleyip ölçülebilir kavramsal modeller kurma. | Hakikat bütünüyle ihata edilemese de ondan sistemli bir avuç/formül alarak amel etmeyi sağlar. | Güçlü |
| Siyasi | Liderlik, ordu disiplini ve liyakat imtihanı | Kriz ve kıtlık ortamında stratejik irade testi | Toplumu ve orduyu kitlesel iştah dalgalarından arındırıp disiplinli öncü çekirdeği belirleme. | Kaynak bolluğunda dahi sınıra riayet edebilen iradeli kadroların iktidara ve üst kademeye yükselmesini temin eder. | Kesin |
| İktisadi | Tüketim ahlakı ve kaynak yönetimi | İsraftan ve oburluktan arınmış sürdürülebilir pay alma | Pazardaki ve tabiat kaynaklarındaki bolluğa gark olmadan ihtiyaç miktarıyla iktifa etme. | Sermayenin tabana yayılmasını, ekolojik dengenin korunmasını ve tekelci sömürünün önlenmesini sağlar. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Örneklem alma (Sampling) ve Kuantalama (Quantization) | Sürekli ve sonsuz bir dalga veya sıvı kütlesinden, sistemi temsil edecek sonlu, ayrık ve ölçülebilir bir değerin çekilip yukarı taşınması işlemidir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Asketik irade ve Sosyal tabakalaşmada dikey hareketlilik | Toplumsal kitlelerin kapıldığı tüketim ve haz akışından kendini geri çekebilen bireylerin, kültürel ve ahlaki olarak üst bir tabakaya yükselmesi sürecidir. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü Bakara 2:249 ayetinde sadece susuzluğu gidermek için alınan basit bir yudum su; cennet ayetlerinde ise modern anlamda alelade bir betonarme oda veya apartman dairesi sanmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, akıp giden bir cazibe nehrine bütünüyle dalıp boğulmak yerine nefsi dizginleyen kritik ölçü (disiplin) ile bu disiplinin insana kazandırdığı zemin üstü yüksek varoluş makamını (ontolojik üst menzili) birlikte kurar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennetin köşklerini dünyevi mimariyle sınırlandırmak; Tâlût imtihanındaki su alma eylemini ise alelade bir içecek tüketimi sanarak askeri, ahlaki ve ontolojik arınma diyalektiğini bütünüyle ıskalamak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da madde ile insan iradesi arasındaki ilişkiyi tayin eden temel bir ölçü koyar. İnsanın dünyaya batıp gark olmak yerine, ondan sadece yoluna devam edecek kadar bir pay alması gerektiğini ve cennetteki yüce derecelerin (غُرَف) ancak bu dünyevi dalgalara karşı gösterilen sabırla kazanılabileceğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İrade eğitimi, cihat ve ordu disiplinini anlatan kıssa ayetlerinde (Bakara 2:249); cennet ehlinin ulaştığı yüksek makamları, manevi emniyeti ve amellerin mükâfatını tasvir eden eskatolojik ayetlerde (Furkân 25:75, Ankebût 29:58, Sebe' 34:37, Zümer 39:20). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Çilecilik adı altında dünyadan tamamen el etek çekme ifratı ile dünyevileşerek haz nehrine bütünüyle gömülme tefritini yıkar. Doğru tutumun nehri inkâr etmek değil, nehirden sadece bir avuç alıp yoluna devam edebilme kudreti olduğunu öğretir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamAkıp giden veya derin bir kütleden el ayası yahut kepçeyle ölçülü bir pay koparıp yukarı çekmek ve zemin seviyesinden yükseltilmiş korunaklı üst oda kurmak.
- Soyut anlamİştah, arzu ve tüketim seline teslim olmadan asgari yaşamsal ölçüyle yetinme disiplini; bu disiplinin neticesinde ulaşılan yüksek manevi derece ve zemin üstü güvenli makam.
- Sistematik karşılıkSonsuz akıştan sınırlı ve sorumlu bir parçayı çekip alma kabiliyeti (); alt zemin karmaşasından ve tehlikesinden yalıtılmış yüksek koordinat sistemi ().
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde akıp giden sınırsız kaynak veya arzu nehrinin toplam kütlesini, bu kütleden avuçla çekilip alınan ayrık payı temsil eder. nefsi hayatta tutacak asgari meşru sınır veya ruhsat miktarıdır. Bireyin nehirden aldığı payın bu asgari ölçüyü aşmaması () şartına bağlı olarak, ulaşılan manevi yükseklik ve korunaklı makam derecesi , bu disiplinin bir fonksiyonu olarak en üst değerine () ulaşır. Kütleye gark olanlar için durumu çöküşünü doğururken, ölçüye riayet edenler için yüksek menzil () hâsıl olur.