غسق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: غ-س-ق4 sîga, 13 mücavir kök, 4 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قرأشهدكونوَغَسَّاقٌشررغَاسِقٍغسقغَسَقِحممصلودلكليلفجرذوققوم

KökSîga 4Ayet 4Sure 4Mücavir 13

▶ Ağı aç (3B)

غسق

غ - س - ق

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 4 sîga
  • 13 sözlük

Ğasak, Kanlı irin demektir. Akşam karanlığının çökmesine ğasak denmektedir. Hilkat yaratılış, felak oluşma, ğasak ise bozulmadır. Kainatta bir taraftan gelişme var, diğer taraftan ise yaşlanma ve çökme vardır. Bir taraftan kainat genişleyerek doğmakta, bu arada bölünen maddeler bir birlerini etkileyerek yeni oluşumlar olmaktadır. Diğer tarafta yıldızların hidrojenleri tükenmekte ve kainat ölüme gitmektedir. İnsan bu akış içinde kendisini şerlerden koruyarak hayra doğru yol alabilmektedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ğasak, Kanlı irin demektir. Akşam karanlığının çökmesine ğasak denmektedir. Hilkat yaratılış, felak oluşma, ğasak ise bozulmadır. Kainatta bir taraftan gelişme var, diğer taraftan ise yaşlanma ve çökme vardır. Bir taraftan kainat genişleyerek doğmakta, bu arada bölünen maddeler bir birlerini etkileyerek yeni oluşumlar olmaktadır. Diğer tarafta yıldızların hidrojenleri tükenmekte ve kainat ölüme gitmektedir. İnsan bu akış içinde kendisini şerlerden koruyarak hayra doğru yol alabilmektedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR272 harf
باب الغين والقاف والسين معهما غ س ق يستعمل فقط غسق: الغاسِقُ: الليلُ إذا غاب الشَّفَقُ. وغَسَقَتْ عينه تَغسِقُ غُسُوقاً وغَسْقاً وغَسَقاناً، قال: فالعين مطروفةٌ لبـينـهـمُ تَغْسِقُ ما في دموعها سَرَعُُ أخبر أنه فاسدُ العين. وقوله تعالى: "إلا حميماً وغَسّاقا" أي منتناً.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR349 harf
الغَسَقُ: أول ظلمة الليل. وقد غسَق الليل يَغْسِقُ، أي أظلم. والغاسقُ: الليلُ إذا غاب الشفق. وقوله تعالى: "ومن شرِّ غاسِقٍ إذا وَقَبَ" قال الحسن: الليل إذا دخل، ويقال إنه القمر. وغَسَقَتْ عينه غَسْقاً: أظلمت. وغَسَقَ الجرح غَسَقاناً، إذا سال منه ماء أصفر. وأغْسَقَ المؤذن، أي أخَّر المغرب إلى غَسَقِ الليل. والغَسَّاقُ: البارد المَنْتِنُ، يخفف ويشدد.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.928 harf
باب الغين والقاف مع السين غسق استعمل من وجوهه : غسق : قال الفَرَّاءُ في قولِ الله جلّ وعزّ : ( ( الْمِهَادُ هَاذَا فَلْيَذُوقُوهُ حَمِيمٌ وَغَسَّاقٌ ) ( ص : 57 ) . قَالَ : رُفِعَتِ : الحَمِيمُ والغَسَّاقُ بِ ( هذا ) ، مُقَدَّماً ومُؤخَّراً ، والمعنى : هذا حميمٌ ، وَغَسَّاقُ ، فَلْيَذوقُوهُ . قَال الغَسَّاقُ : تشدّد سينُهُ ، وَتُخَفَّفُ . ثَقَّلَها يَحيَ بنُ وَثَّابٍ ، وعامةُ أصحاب عبدِ الله ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.758 harf
(باب الغين والسين وما يثلثهما) (غسل) الغين والسين واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على تطهيرِ الشّيء وتنقِيَته. يقال: غَسَلتُ الشَّيءَ غَسْلاً. والغُسْل الاسم. والغَسُول: ما يُغْسَل به الرَّأس من خِطْميٍّ أو غيره. قال:‏ عليَّ حرامٌ لا يَمَسُّنِيَ الغِسْلُ(1) *** فيا لَيْلَ إنَّ الغِسْلَ ما دُمْتِ أيِّماً‏ ويقال: فحلٌ غُسَلَة، إذا كثُر ضِرابُه ولم يُلْقِح. والغِسْلينُ المذكور في كتاب الله تعالى، يقال
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR259 harf
- غسق الليل: شدة ظلمته. قال تعالى: ﴿إلى غسق الليل﴾ [الإسراء/78]، والغاسق: الليل المظلم. قال: ﴿ومن شر غاسق إذا وقب﴾ [الفلق/3]، وذلك عبارة عن النائبة بالليل كالطارق، وقيل: القمر إذا كسف فاسود. والغساق: ما يقطر من جلود أهل النار، قال: ﴿إلا حميما وغساقا﴾ [عم/25].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR631 harf
غ س ق يقولون‏:‏ من الغسق إلى الفلق‏.‏ وهو دخول أول الليل حين يختلط الظلام وقد غسق الليل يغسق غسقاً وغسوقاً‏.‏ وبنو تميم على أغسق‏.‏ قال ابن قيس‏:‏ إن هذا الليل قد غسقا واشتكيت الهمّ والأرقا وقال جسّاس‏:‏ ونحوهما‏:‏ دجا الليل وأدجى‏.‏ وغسق القمر‏:‏ أظلم بالخسوف وأغسقنا‏:‏ دخلنا في الغسق‏.‏ وكان الربيع بن خيثم يقول لمؤذّنه يوم الغيم‏:‏ أغسق أغسق أي ادخل في الغسق ثم أذّن أو أغسق بالأذان
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.541 harf
غَسَقَتْ عينه تَغْسِقُ غَسْقاً وغَسَقاناً: دمعت، وقيل: انصبَّت، وقيل: أَظلمت. والغَسَقان: الانصباب. وغَسَق اللبنُ غَسْقاً: انصب من الضَّرْع. وغَسَقت السماء تَغْسِق غَسْقاً وغَسَقاناً: انصبَّت وأَرَشَّتْ؛ ومنه قول عمر، رضي الله عنه: حين غَسَق الليل على الظِّراب أي انصب الليل على الجبال. وغَسَق الجرحُ غَسْقاً وغَسَقاناً أي سال منه ماء أَصفر؛ وأَنشد شمر في الغاسق بمعنى السائل: أَبْكِي لفَقْدِهُم
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR282 harf
* غ س ق * * الغَسَقُ * أول ظلمة الليل وقد * غَسَقَ * الليل أظلم وبابه جلس و * الغَاسِقُ * الليل إذا غاب الشَّفقُ وقوله تعالى ﴿ومن شر غاسق إذا وقب﴾ قال الحسن هو الليل إذا دخل وقيل إنه القمر و * الغَسَّاقُ * البارد المُنتِن يُخفف ويُشدد وقُرئ بهما قوله تعالى ﴿إلا حميما وغَسَّاقا﴾
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.610 harf
الغسق، محركة: ظلمة أول الليل. وقوله تعالى: )الى غسق الليل( قال الفراء: هو أول ظلمته. وقال ابن شميل، دخول أوله، وقيل: حين يطخطخ بين العشاءين، وذلك حين يعتكر ويسد المناظر. وقال الأخفش: غسق الليل: ظلمته. وقال غيره: إذا غاب الشفق. والغسق: شيء من قماش الطعام، كالزؤان ونحوه. قال الفراء: يقال في الطعام: زوان وزوان وزؤان، بالهمز، وفيه غسق وغفا، مقصور، وكعابير ومريراء وقصل، كله من قماش الطعام. وغسقت عينه،
Maddenin bağlantısı

الغسق، محركة: ظلمة أول الليل. وقوله تعالى: )الى غسق الليل( قال الفراء: هو أول ظلمته. وقال ابن شميل، دخول أوله، وقيل: حين يطخطخ بين العشاءين، وذلك حين يعتكر ويسد المناظر. وقال الأخفش: غسق الليل: ظلمته. وقال غيره: إذا غاب الشفق. والغسق: شيء من قماش الطعام، كالزؤان ونحوه. قال الفراء: يقال في الطعام: زوان وزوان وزؤان، بالهمز، وفيه غسق وغفا، مقصور، وكعابير ومريراء وقصل، كله من قماش الطعام. وغسقت عينه، كضرب وسمع تغسق غسقا، بالفتح، وغسوقا كقعود وغسقانا، محركة: أظلمت، أو دمعت أو انصبت، وهو مجاز. وغسق الجرح غسقا وغسقانا: سال منه ماء أصفر. وأنشد شمر في الغاسق بمعنى السائل: أبكي لفقدهم بـعـين ثـرة تجري مساربها بعين غاسق أي: سائل، وليس من الظلمة في شيء. وقال أبو زيد: غسقت العين تغسق غسقا، وهو هملان العين بالعمش والماء. وغسقت السماء تغسق من حد ضرب غسقا بالفتح وغسقانا محركة: انصبت وأرشت. وغسق اللبنغسقا: انصب من الضرع. وغسق الليل من حد ضرب غسقا بالفتح، ويحرك، وغسقانا بالتحريك، وأغسق عن ثعلب، قال الزمخشري: هي لغة بني تميم، ومثله: دجا الليل، وأدجى، أي: انصب واشتدت ظلمته ومنه قول ابن قيس الرقيات: إن هذا الليل قد غسقا واشتكيت الهم والأرقا

وفي حديث عمر - رضي الله عنه -: حين غسق الليل على الظراب أي: انصب على الجبال الصغار، وغشى عليها بظلمته. والغسقان، محركة: الانصباب عن ثعلب. والغاسق: القمر إذا كسف فاسود، وبه فسرت الآية، كما سيأتي. وقال ابن قتيبة: سمي القمر غاسقا لأنه يكسف فيغسق، أي: يذهب ضوؤه ويسود ويظلم، غسق يغسق غسوقا: إذا أظلم. أو الليل المظلم، وذلك إذا غاب الشفق. واختلف في قوله تعالى: )ومن شر غاسق إذا وقب( فقال الحسن: أي الليل إذا دخل، نقله الجوهري. زاد غيره: في كل شيء. وروى عن الحسن أيضا أن الغاسق أول الليل. وقال الزجاج: يعني بالغاسق الليل. وقيل له ذلك لأنه أبرد من النهار. والغاسق: البارد. وقال الجوهري. ويقال: إنه القمر. قال ثعلب: وفي الحديث: أن عائشة رضي الله عنها قالت: أخذ رسول الله صلى الله عليه وسلم بيدي لما طلع القمر ونظر إليه فقال: هذا الغاسق إذا وقب، فتعوذي بالله من شره أي: إذا كسف. أو معناه الثريا إذا سقطت، روى ذلك، عن أبي هريرة رضي الله عنه مرفوعا، لكثرة الطواعين والأسقام عند سقوطها وارتفاعها عند طلوعها، لما ورد في الحديث: إذا طلع النجم ارتفعت العاهات. قال السهيلي، وابن العربي، وقال الإمام ترجمان القرآن الحبر ابن عباس رضي الله عنهما وجماعة من المفسرين: أي من شر الذكر إذا قام وهو غريب، وتقدم للمصنف في و ق ب نقله عن الإمام أبيحامد الغزالي، وغيره كالإمام التيفاشي، وجماعة عن ابن عباس. ومجموع ما ذكر هنا من الأقوال في الغاسق ثلاثة: الليل، والثريا، والذكر. وسبق له أولا تفسيره بمعنى القمر أيضا كما أشرنا إليه، وهو المفهوم من حديث السيدة عائشة رضي الله عنها. وقيل: الشمس إذا غربت، أو النهار إذا دخل في الليل، أو الأسود من الحيات. ووقبه: ضربه، أو انقلابه، أو إبليس، ووقبه: وسوسته، نقله ابن جزي عن السهيلي، فصار الجميع ثمانية أقوال، وقد سردناها في و ق ب فراجعه، فإن المصنف قد ذكر بعض الأقوال هنا وأعرض عن بعض، وذكر هناك بعضها وأعرض عن بعض مع تكراره في القول الغريب المحكي عن ابن عباس، فتأمل. والغسوق بالضم والإغساق: الإظلام، وقد غسق الليل غسوقا، وأغسق، وهذا فيه تكرار، غير أنه لم يذكر في مصادر غسق الليل الغسوق، وقد ذكره الزمخشري وغيره. وأما الإغساق فقد تقدم عن ثعلب، وأنه لغة بني تميم. والغساق، كسحاب، وشداد: ما يغسق من جلود أهل النار من الصديد والقيح، أي: يسيل ويقطر. وقيل: من غسالتهم. وقيل: من دموعهم. وفي التنزيل: )هذا فليذوقوه حميم وغساق(. قرأه أبو عمرو بالتخفيف وقرأه الكسائي بالتشديد. ثقلها يحيى بن وثاب، وعامة أصحاب عبد الله، وخففها الناس بعد. واختار أبو حاتم التخفيف. وقرأ حفص وحمزة والكسائي. وغساق بالتشديد، ومثله في )عم يتساءلون(. وقرأ الباقون: وغساقا خفيفا في السورتين. وروي عن ابن عباس وابن مسعود أنهما قرآ بالتشديد، وفسراه بالزمهرير. وقيل: إذا شددت السين فالمراد به ما يقطر من الصديد، وإذا خففت فهو البارد الشديد البرد الذي يحرق من برده كإحراق الحميم. وقال الليث: الغساق: المنتن، ودل على ذلك قول النبي صلى الله عليه وسلم: )لو أن دلوا من غساق يهراق في الدنيا لأنتن أهل الدنيا(. وأغسق: إذا دخل في الغسق أي: في أول الظلمة. ومنه حديث عامر بن فهيرة: فكان يروح بالغنم عليهما مغسقا أي: في الغار. وأغسق المؤذن: إذا أخر المغرب الى غسق الليل كأبرد بالظهر. وفي حديث الربيع بن خثيم أنه قال لمؤذنه يوم الغيم: أغسق أغسق أي: أخر المغرب حتى يغسق الليل، وهو

إظلامه. وقال ابن الأثير: لم نسمع ذلك في غير هذا الحديث. ومما يستدرك عليه: الغاسق: البارد. والأسود من الحيات. وإبليس. والغساق كالغاسق، وكلاهما صفة غالبة. والغسيقات: الشديدات الحمرة، وبه فسر السكري قول أبي صخر الهذلي:امه. وقال ابن الأثير: لم نسمع ذلك في غير هذا الحديث. ومما يستدرك عليه: الغاسق: البارد. والأسود من الحيات. وإبليس. والغساق كالغاسق، وكلاهما صفة غالبة. والغسيقات: الشديدات الحمرة، وبه فسر السكري قول أبي صخر الهذلي: هجان فلا في اللون شام يشـينـه ولا مهق يغشى الغسيقات مغرب وقال صاحب المفردات في تفسير قوله تعالى: )ومن شر غاسق إذا وقب( عبارة عن النائبة بالليل كالطارق. ويزاد هذا على ما ذكر، فتصير الوجوه تسعة.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.268 harf
غَسَقَ 1 غَسَقَ ذ , said of the night, aor. غَسِقَ , (S, O, K,) inf. n. غُسُوقٌ (O, K, * TA) and غَسْقٌ and غَسَقٌ and غَسَقَانٌ, (K,) It became dark; (S, O;) as also ↓ اغسق, (Th, O,) said by Z to be of the dial. of the Benoo-Temeem: (TA:) or both signify it became intensely dark. (K.) Hence, in a trad., غَسَقَ اللَّيْلُ عَلَى الظِّرَابِ i. e. The night poured down upon the small mountains and
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR459 harf
غَسَقَ غَسَقَ I ( n. ac. غَسْق 1 , غَسَق 4 , غَسَقَاْن 36 ), a. Was dark, gloomy. b. Rained, drizzled. c. ( n. ac. غُسُوْق 27 , غَسَقَاْن 36 ), Was dimmed with tears ( eye ). غَسِقَ غَسِقَ A ( n. ac. غَسَقَاْن 36 ), a. see I (c) . أَغْسَقَ أَغْسَقَ IV , a. Was dark, gloomy. غَسَق غَسَق 4 , a. Darkness, gloom; nightfall. غَاْسِق غَاْسِق 21 , a. see 4 . غَسَاْق غَسَاْق 22 ,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR13.004 harf
غسق غَسَقَ - يَغْسِقُ - غَسَق - غَاسِق - غَسّاق غَسَقَ - يَغْسِقُ + الكائن أو المكان أو الشيء: يعتم: يقل نوره بشكل كبير، ويصير مائلاً للسواد بسبب ظلمته ونقص ضيائه الشديد غَسَق: على وزن " فـَعـَل": اسم فعل " غَسَقَ - يَغْسِقُ ": الإظلام والعتمة والسواد: أول ظلمة الليل: وهو بمعنى اسم آلة أو زمان منه: ما يجعل الأشياء مظلمة معتمة، من وقت أو أمر
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler13 mücavir (18 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حمم

    2 ortak ayet · Hümem kömür demektir

  2. دلك

    1 ortak ayet · Duluk hayvanların otlayıp otlarını bitirdiği yer demektir

  3. وقب

    1 ortak ayet · “Vekab”, dar ve derin çukur demektir

  4. فجر

    1 ortak ayet · Fecr Yarık demektir

  5. شرر

    1 ortak ayet · Şerareden gelen bir kelimedir

  6. شمس

    1 ortak ayet · Güneş demektir

  7. ذوق

    1 ortak ayet · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  8. قرأ

    1 ortak ayet · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  9. ليل

    1 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

  10. صلو

    1 ortak ayet · Namaz

  11. شهد

    1 ortak ayet · Petekteki baldır

  12. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

Geçtiği ayetler(4)

  1. وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ

    AlacakaranlıkBastırdığı zaman, karanlığın şerrinden,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökغسق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerظلم, دجو, صدد
Zıt Kökفلق
Çekirdek Özet 1Sıvının (irin, gözyaşı, süt) sızıp dökülmesi ve şafağın batmasıyla koyu karanlığın çökmesi
Çekirdek Özet 2Işığın çekilip kesif karanlığın yayılması ve cehennem ehlinin bedeninden sızan kokuşmuş soğuk akıntı
Çekirdek Özet 3Varlık nizamında ışık, ısı ve enerjinin çekilmesiyle meydana gelen organik ve kozmik çözülme
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir gece vakti sayarak bünyesindeki sızma, akma, çürüme ve kokuşma dinamizmini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غسSıvı ile temas, akıtma, dökülme ve ıslanma; nitekim aynı ikili çekirdeği paylaşan غسل kökünde de su ile kiri akıtıp giderme anlamı esastır.قق harfinin getirdiği sınırlandırma, toplanma ve kesafet etkisiyle akış hareketi salt temizleyici bir sudan ziyade; koyulaşma, sızma, çökelme, kesif bir karanlığın veya kokuşmuş bir ifrazatın birikip yayılması yönünde daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGöz, örtülü kaynak; Proto-Sinaik ikizi ع imgesinden türetilip boğazdaki hırıltı ile yoğunlaştırılmıştırGörüşün perdelenmesi, derinlerdeki kaynağın bulanması ve ışığın örtülmesi payını taşır.
سDiken, destekTutunma, yayılma, batma ve yavaş yavaş nüfuz eden süreklilik hareketini simgeler.
قUfuktaki güneş, toplanma, sınır, iğne deliğiSınır boyuna ulaşma, yoğunlaşarak birikme ve kesafet kazanma etkisini katar.
غسقÖrtücü bir unsurun yayılarak sınırları kaplamasıIşığın kaybolup koyu bir karanlığın her yeri sarması yahut biriken ifrazatın sızarak etrafı kaplaması hareketini türetir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGözden yaşın veya yaradan sarı suyun ve cerahatin sızması (غسقت عينه / غسق الجرح) ile şafağın kayboluşunun ardından koyu gecenin akarcasına çökmesi (انصباب الليل).
Cahiliye şiiri kullanımıGöz pınarlarından yaşların durmaksızın sızışını tasvir eden erken dönem kullanımında yer alır: فالعين مطروفة لبينهم / تغسق ما في دموعها سرع
Erken Arapça kullanımİbnü'r-Rukayyât'ın Emevî döneminde gecenin çöküşünü tasvir ettiği beyti: إن هذا الليل قد غسقا / واشتكيت الهم والأرقا; ayrıca Hz. Ömer'in gecenin tepeleri kaplayışını niteleyen sözü: حين غسق الليل على الظراب

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīsü’l-Luğa, Lisānü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Arapça غسق kökü, Sami dil ailesi içinde hem görmeyi engelleyen koyu kesafeti hem de sıvının yavaşça sızıp akması (effusion, secretion) semantik matrisini bünyesinde cemeden köklerdendir. Akraba Sami dillerinde doğrudan غ-س-ق üçlüsü düzenli ses denkliğiyle korunmamış olmakla birlikte; akışkanlık, sızıntı, kokuşma ve ışığın sönmesi semantiği Süryanice ve İbranicedeki yakın morfemlerle temas halindedir. Klasik Arapçada bu kök, gündüz aydınlığının batmasıyla gecenin yoğunlaşıp inmesi (غسق الليل) ile yara ve organlardan kokuşmuş sarı su veya dondurucu irinin akması (غساق) arasında semantik bir bağ kurmuştur. Bu iki yön birbirine zıt olmayıp, "yoğunlaşmış bir akışkanlığın yayılarak mevcudu kaplaması" çekirdeğinde birleşir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīsü’l-Luğa, Lisānü’l-Arab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSıvının sızması ve gecenin çökmesiYaranın irin akıtması (غسق الجرح) ile gecenin koyu karanlıkla basması (غسق الليل) arasındaki akışkan yayılma ortaklığıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSıvı sızıntısı ve koyu buğu/karanlık semantiğiSüryanice ve Batı Sami kollarındaki sızıntı ve ışık sönmesi bildiren morfemlerle kavramsal paralellikGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dış bağ tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisānü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غسقAnlamlıKaranlığın çökmesi, irinli sıvının akmasıGecenin koyulaşması ve cerahatin sızmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
غقسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez
سغقAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez
سقغAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez
قغسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez
قسغAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غسقMerkezKoyu karanlığın çökmesi ve ifrazatHem ışığın çekilip koyu karanlığın yayılmasını hem de kokuşmuş sıvının sızmasını ifade ederGece karanlığı ve cehennem irini
ظلمKomşuGenel karanlık ve haksızlıkظلم ışığın bütünüyle yokluğunu veya şeyin yerinden sapmasını bildirirken, غسق şafaktan sonraki akıcı ve koyu çöküş anıdırMutlak veya genel ışıksızlık
دجوKomşuGecenin kaplaması ve sakinleşmesiدجو gecenin sükûnetle her tarafı örtmesini anlatırken, غسق ışığın batışını izleyen kesifleşme ve dökülme evresidirSakin ve örtücü gece
صددKomşuCerahat ve akıntıصدد yaranın yüzeyindeki irini ve engeli bildirirken, غسق dondurucu, kokuşmuş ve süzülen ifrazattırİrin ve iltihap akıntısı
فلقZıtYarma, çatlama, tan yerinin ağarmasıفلق karanlığı yarıp ortaya çıkan ilk aydınlığı simgelerken, غسق aydınlığın çekilip koyu karanlığın çöküşünü simgelerŞafak, yarılma ve sabah aydınlığı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغسقKoyu karanlığın basması, irinli akıntıHem şafak sonrası zifiri karanlığı hem de cerahatli ifrazatı kapsarKesin
Latincecrepusculum, pusAlacakaranlık, cerahatCrepusculum akşam alacakaranlığını verir ancak ifrazat boyutunu dışarıda bırakır; pus ise cerahati karşılarGüçlü
İngilizcedusk, murky darkness, purulent dischargeAlacakaranlık, koyu karanlık, irinli akıntıDusk akşam vaktini anlatır fakat kökün cehennem azabındaki kokuşmuş sıvı boyutunu yansıtmazGüçlü
AlmancaDämmerung, Dunkelheit, EiterflussAlacakaranlık, koyu karanlık, irin akıntısıDämmerung ışığın kayboluşunu ifade eder; organik bozulma anlamı için Eiter sözcüğü gerekirGüçlü
Fransızcacrépuscule, ténèbres, pusAlacakaranlık, koyu karanlık, irinCrépuscule akşam karanlığının inişini karşılar; sıvının sızıp akması anlamını içermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غَسَقِ (İsim)Gecenin koyu karanlığının basmasıNamaz vakitlerinin sınırları bağlamında gün batımından sonraki koyu gece karanlığı; İsrâ 17:78
غَاسِقٍ (İsm-i fâil)Karanlığı çöken gece veya tutulan ayGizli şerlerden Allah'a sığınma bağlamında karanlığıyla her yeri bürüyen gece; Felak 113:3
غَسَّاقٌ / غَسَّاقًا (Mübalağalı isim)Cehennem ehlinin yaralarından sızan kokuşmuş ve dondurucu irinAhiret azabı bağlamında kaynar suyun (hamîm) mukabili olarak sunulan dondurucu ve kokuşmuş içecek; Sâd 38:57, Nebe 78:25

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret azabının hissi mahiyetiCehennem azabının sadece yakıcı ateşten ibaret olmayıp dondurucu soğuk ve kokuşmuş ifrazatla (zemherir ve ğassâk) bedenî ızdırabı tamamlamasıMaddi azabın dehşeti ve bedensel hissin çeşitliliği
FıkıhNamaz vakitlerinin tespitiAkşam ve yatsı namazlarının hududu; İsrâ 17:78 ayetindeki ifadenin şafağın kayboluşu mu yoksa gecenin bütünüyle kararması mı olduğu tartışmasıAstronomik ve optik vakit sınırları
Tefsirغَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ ve غَسَّاق kelimelerinin semantik tahliliGece karanlığının çöküşü, ay tutulması veya zararlı mahlukatın yayılması ile cehennemdeki sıvının aşırı soğukluğu ya da kokuşmuşluğuHakikat ve mecaz dengesi
HadisGece karanlığında sığınma ve vakit uygulamalarıHz. Peygamber'in gece bastırdığında şerlerin yayılmasına karşı istiaze tavsiyesi ve akşam vakti uygulamalarıŞerden korunma ve ibadet disiplini

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNurun perdelenmesi ve istiazeManevi kararma karşısında ilahi himayeye sığınmaGörünmez tehlikelere karşı kalbi korumaIşığın çekildiği anlarda insanın mutlak aczini idrak edip sığınmasıGüçlü
İlmiEntropi ve biyolojik çürümeIşık ve ısının tükenmesi, dokularda nekrozFiziksel ve biyolojik çözülmenin tespitiSistemde enerjinin azalmasıyla maddede soğuma ve irinleşme süreçlerinin izlenmesiGüçlü
SiyasiHukukun zayıflaması ve anarşiŞeffaflığın yok oluşu ve gizli odakların yayılmasıKamu güvenliğinin zaafa uğramasıHukuk aydınlığının çekildiği ortamlarda suç ve kaosun karanlıkta serpilmesiMuhtemel
İktisadiPiyasa kararması ve batık varlıklarŞeffaf dolaşımın durması ve toksik sermaye birikimiEkonomik akışın kokuşması ve tıkanmasıBilgi asimetrisinin derinleşmesiyle piyasanın atıl ve zararlı ifrazata boğulmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik entropi ve nekrozSistemin kullanılabilir enerjisinin tükenip soğuması ve biyolojik dokunun sıvılaşarak kokuşması hali kökün karanlık ve irin ikiliğine yapıca denktir.Güçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve suçun gizlenerek yayılmasıHukuki ve ahlaki denetimin (aydınlığın) çekildiği toplumsal zeminlerde kriminolojik sapmaların hızla yayılması kökün yapısını karşılar.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir akşam zaman dilimi olarak görmek yahut cehennemdeki غساق lafzını somut karşılığı olmayan soyut bir azap tabiri sanmak.
Kur'an içi daha geniş anlamIşık, ısı ve yaşam nizamının çekildiği, organik yahut kozmik yapının çözülüp toksik unsurların açığa çıktığı kapsamlı bir bozulma ve çöküş hali.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataFelak Suresi'ndeki sığınmayı basit bir gece korkusuna indirgemek; cehennem azabının yalnızca alevden ibaret olduğunu sanıp dondurucu ve kokuşmuş azap boyutunu kavramamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık nizamındaki zıtlıkları (aydınlık-karanlık, sıcak-soğuk, diriliş-çözülme) somut kök dinamikleriyle nasıl inşa ettiğini gösterir; ibadet vakti tayininden kozmik sığınmaya ve cehennem tasvirine kadar kavramsal tutarlılığı kurar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadet vakitlerini düzenleyen fıkhi ayetlerde (İsrâ 17:78), şerlerden sığınmayı konu edinen muavvizeteyn ayetlerinde (Felak 113:3) ve eskatolojik ceza tasvirlerinde (Sâd 38:57, Nebe 78:25) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Karanlığı durağan ve pasif bir durum zanneden anlayışı düzeltir; kök, karanlığın tıpkı cerahat gibi sızarak yayılan dinamik bir çöküş olduğunu ortaya koyar ve cehennem azabını tekdüze ateş algısından kurtarır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSıvının (gözyaşı, süt, irin) sızıp dökülmesi ve gün batımı ardından zifiri karanlığın göğü kaplaması.
  • Soyut anlamAydınlığın, ısının ve düzenin çekilmesi neticesinde ortaya çıkan kesafet, organik çözülme ve enerjisizleşme.
  • Sistematik karşılıkTermodinamik ve toplumsal sistemlerde enerjinin ve denetimin tükenmesiyle açığa çıkan entropik çöküş ve toksik tortu birikimi.
  • LaTeX modeliΔS>0  ⟹  lim⁡L→0Φ(L)=ΩD∪ΩP
  • LaTeX açıklamasıFormülde ΔS>0 entropi artışını ve sistemik düzenin çözülmesini ifade eder. L ışık ve yaşam enerjisi parametresidir; L→0 ışık ve ısının çekilmesini gösterir. Φ(L) ışık fonksiyonunun sıfıra yaklaşması neticesinde beliren durumu temsil eder. Bu durum ΩD (koyu karanlığın çöküşü) ile ΩP (kokuşmuş irin ve bozulmuş sıvıların sızıntısı) kümelerinin birleşiminden oluşur; böylece kökün hem optik/kozmik hem de biyolojik/eskatolojik iki ana anlam yüzü tek bir sembolik ifadede birleşir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: غ