غصص

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: غ-ص-ص1 sîga, 4 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ذوغصصطعمغُصَّةٍألمعذب

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 4

▶ Ağı aç (3B)

غصص

غ - ص - ص

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 8 sözlük

Ğüsse, Kılçık demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(8)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ğüsse, Kılçık demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR122 harf
باب الغين والصاد غ ص مستعمل فقط غص: الغُصَّةُ: شجا يُغَصَّ به في الحرقدة، قال عدي بن زيد: كُنتُ كالغَصُانِ بالماء اعتصاري
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR171 harf
الغُصَّةُ: الشَجى، والجمع غُصَصٌ. والغَصَصُ بالفتح: مصدر قولك غَصِصْتَ يا رجل تَغَصُّ، فأنت غاصٌّ بالطعام وغَصَّانُ. وأغْصَصْتُهُ أنا. والمنزل غاصٌّ بالقوم، أي ممتلئٌ بهم.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR221 harf
غ ص ص المسجد غاص بأهله ومغتص وأغص الأرض علينا فغصّت بنا‏.‏ قال الطرماح‏:‏ أغصت عليك الأرض قحطان بالقنا وبالهندوانيّات والقرح الجرد وأغصه بريقه‏:‏ أضجره‏.‏ قال الأخطل‏:‏ ولقد أغص أخا الشقاق بريقه فيصد وهو من الحفاظ سؤوم
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR977 harf
الغصة: الشَّجَا. وقال الليث: الغُصّةُ شَجاً يُغَصُّ به في الحَرْقَدة، وغَصصْت باللقمة والماء، والجمع الغُصَصُ. والغَصَصُ، بالفتح: مصدرُ قولك غَصِصْت يا رجل تَغَصُّ، فأَنت غاصٌّ بالطعام وغصّانُ. وغَصَصْت وغَصِصْت أَغَصُّ وأَغُصُّ بها غَصّاً وغَصََصاً: شَجِيت، وخصّ بعضهم به الماء. وفي الحديث في قوله تعالى: خالصاً سائغاً للشاربين، قيل: إِنه من بَينِ المشروبات لا يَغَصُّ به شارِبُه. يقال: غَصِصْت
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR215 harf
* غ ص ص * * الغُصَّةُ * الشَّجَى والجمع * غُصَصٌ * و * الغَصَصُ * بفتحتين مصدر * غَصِصْتُ * بالطعام بالكسر أغَصُّ * غَصَصاً * فأنا * غَاصٌ * به و * غَصَّانُ * و * أغَصَّنِي * غيري والمنزل * غَاصٌ * بالقوم مُمتلئ بهم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.825 harf
الغصة، بالضم: الشجا: ج، غصص ، كما في الصحاح. قال الله تعالى: وطعاما ذا غصة قال ابن دريد: الغصة: ما اعترض في الحلق وأشرق . وقال الليث: الغصة: شجا يغص به في الحرقدة. وقال شيخنا، رحمه الله تعالى: صريح كلام المصنف أن الغصة والشجا، مترادفان، وكذلك الشرق. وقال بعض فقهاء اللغة: غص بالطعام، وشرق بالشراب، وشجى بالعظم، وجرض بالريق وقد يستعمل كل مكان الآخر. وذو الغصة: الحصين بن يزيد ابن شداد بن قنان
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR5.642 harf
غصص غَصَّ - يَغَصُّ - غُصَّة غَصَّ - يَغَصُّ + المكان أو الكائن + بشيء: يضيق المكان عن ساكنيه فيعصرهم داخله: وهو للطعام في المري: ضيق المري عن مرور اللقمة غُصَّة: على وزن " فـُعـْلـَة " اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " غَصَّ - يَغَصُّ ": الغصة لنوع معين من الطعام: عسرة البلع في الحلقوم والمري مع الألم في الصدر الذي ينشأ عنها، بسبب ضيق في
Maddenin bağlantısı

غصص غَصَّ - يَغَصُّ - غُصَّة غَصَّ - يَغَصُّ + المكان أو الكائن + بشيء: يضيق المكان عن ساكنيه فيعصرهم داخله: وهو للطعام في المري: ضيق المري عن مرور اللقمة غُصَّة: على وزن " فـُعـْلـَة " اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " غَصَّ - يَغَصُّ ": الغصة لنوع معين من الطعام: عسرة البلع في الحلقوم والمري مع الألم في الصدر الذي ينشأ عنها، بسبب ضيق في البلعوم و المري أو جفاف الطعام ونوعه المثير للغصة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " النقص وعدم الكفاية بالحجم والمكان والسعة"، وهي: حَصِرَ - يَحْصَرُ، غَصَّ - يَغَصُّ، ضَاقَ - يَضِيْقُ، قَمَحَ - يَقْمَحُ، ضَنُكَ - يَضْنُكُ، حَرِجَ - يَحْرَجُ غصة ﴿وطعاما ذا غصة وعذابا أليما(13)﴾ المزمل مختار الصحاح ● [غصص] غ ص ص: الغُصَّةُ الشَّجَى والجمع غُصَصٌ و الغَصَصُ بفتحتين مصدر غَصِصْتُ بالطعام بالكسر أغَصُّ غَصَصاً فأنا غَاصٌ به و غَصَّانُ و أغَصَّنِي غيري والمنزل غَاصٌ بالقوم مُمتلئ بهم معجم الفرائد القرآنية: غ ص ص "غُصَّةٍ" فـي قولـه تعالـى :" وَطَعَاماً ذَا غُصَّةٍ وَعَذَاباً أَلِيمـاً " (13) المزمل. الغَصّةُ : ما يعترض في الحلق من عظم وغيره، فيمنع من جريان الماء والطعام والنفس الراغب الغصة الشجاة التي يغص بها الحلق. قال تعالى: }وطعاما ذا غصة{ [المزمل/13]. ملخص اللسان: 1. غَصَصْت وغَصِصْت أَغَصُّ وأَغُصُّ: الغصة: الشَّجَا. وقال الليث: الغُصّةُ شَجاً يُغَصُّ به في الحَرْقَدة، 2. وغَصصْت باللقمة والماء، 3. غَصِصْت بالماء أَغَصُّ غَصََصاً إِذا شَرِقْت به أَو وَقفَ في حَلْقِكَ فلم تكدْ تُسِيغُه. 4. والغُصّةُ: ما غَصِصْت به، وغُصَصُ الموتِ منه. 5. وغَصَّ المكانُ بأَهْله: ضاقَ. لسان العرب ● - غصص: الغصة: الشَّجَا. وقال الليث: الغُصّةُ شَجاً يُغَصُّ به في الحَرْقَدة، وغَصصْت باللقمة والماء، والجمع الغُصَصُ. والغَصَصُ، بالفتح: مصدرُ قولك غَصِصْت يا رجل تَغَصُّ، فأَنت غاصٌّ بالطعام وغصّانُ. وغَصَصْت وغَصِصْت أَغَصُّ وأَغُصُّ بها غَصّاً وغَصََصاً: شَجِيت، وخصّ بعضهم به الماء. وفي الحديث في قوله تعالى: خالصاً سائغاً للشاربين، قيل: إِنه من بَينِ المشروبات لا يَغَصُّ به شارِبُه. يقال: غَصِصْت بالماء أَغَصُّ غَصََصاً إِذا شَرِقْت به أَو وَقفَ في حَلْقِكَ فلم تكدْ تُسِيغُه. ورجل غَصّانُ: غاصٌّ؛ قال عدي بن زيد: لو بِغَيْرِ الماءِ حَلْقِي شَرِقٌ، كنْتُ كالغَصّانِ بالماء اعْتِصارِي وأَغْصَصْته أَنا. قال أَبو عبيد: غَصَصْت لغة الرِّباب. والغُصّةُ: ما غَصِصْت به، وغُصَصُ الموتِ منه. وغَصَّ المكانُ بأَهْله: ضاقَ. والمنزلُ غاصٌّ بالقوم أَي ممتلئ بهم. وأَغَصَّ فلانٌ الأَرضَ علينا أَي ضَيّقها فغَصَّت بنا أَي ضاقت؛ قال الطرماح: أَغَصَّتْ عليك الأَرضَ قَحْطانُ بالقَنا، وبالهُنْدُوانِيّات والقُرَّحِ الجُرْدِ وذو الغُصّة: لقبُ رجل من فُرْسان العرب. والغَصْغَصُ: ضرْبٌ من النبات. مقاييس اللغة: (غص) الغين والصاد ليس فيه إلاَّ الغَصَص بالطَّعام، ويقال رجلٌ غَصَّانُ. قال: لو بِغَيْرِ الماءِ حلقي شَرِقٌ *** كنت كالغَصَّانِ بالماء اعتصارِي([26]) القاموس المحيط: الغُصَّةُ، بالضم الشَّجاج غُصَصٌ، وما اعْتَرَضَ في الحَلْقِ فَأَشْرَقَ. وذو الغُصَّةِ الحُصَيْنُ ابنُ يزيدَ الصحابيُّ، كان بحلْقِهِ غُصَّةٌ، لا يُبين بها الكلامَ، وعامِرُ بنُ مالِكِ بنِ الأصْلَعِ فارِسٌ، وكان بحَلْقِهِ غُصَّةٌ. وغَصِصْتَ، بالكسر وبالفتح، تغَصُّ، بالفتح، غَصَصاً، فأنتَ غاصٌّ وغَصَّانُ. والغَصْغَصُ، كجعْفَرٍ نَبْتٌ. ومَنْزِلٌ غاصٌّ بالقوم مُمْتَلِىءٌ. وأغَصَّ علينا الأرضَ ضَيَّقَهَا. تاج العروس: غصص " الغُصَّةُ بالضَّمّ : الشَّجَا : ج غُصَصٌ " كما في الصّحاح . قال اللهُ تَعَالَى : " وطَعَاماً ذَا غُصَّةٍ " قال ابنُ دُرَيْدٍ : الغُصَّةُ : " ما اعْتَرَض في الحَلْقِ وأَشْرَقَ " . وقال اللَّيْثُ : الغُصَّةُ : شَجاً يُغَصُّ بِهِ في الحَرْقَدَةِ . وقال شَيْخُنا رَحِمَه اللهُ تَعالى : صَرِيحُ كَلامِ المُصَنِّفِ أَنَّ الغُصَّةَ والشَّجَا مُتَرَادِفَانِ وكَذلِك الشَّرَقُ . وقَال بَعْضُ فُقَهَاءِ اللُّغَةِ : غَصَّ بالطَّعَامِ وشَرِقَ بالشَّرابِ وشجى بالعظم وجرض بالريق وقد يُسْتَعْمل كُلٌّ مَكَانَ الآخَرِ . " وذُو الغُصَّةِ : الحُصَيْن بنُ يَزِيدَ " ابنِ شَدَّادِ بنِ قَنَانِ بنِ سَلَمَةَ ابنِ وَهْبِ بنِ رَبِيعَةَ بنِ الحَارِثِ الحارِثيّ " الصَّحَابِيّ رَضِيَ اللهُ تَعَالى عنه قيل : لَهُ وِفَادَةٌ لُقِّبَ بهِ لأَنَّهُ " كانَ بحَلْقِهِ غُصَّةٌ لا يُبَين بِهَا الكَلاَم " . وقَالَ ابنُ فَهْدٍ في " المُعْجَمِ . وَهِمَ مَنْ قال : له وِفادَة . قال ابنُ دُرَيْدٍ : ذُو الغُصَّةِ أَيْضاً : لَقَبُ رَجُلٍ من فُرْسَانِ العَرَبِ وهو " عامِرُ بنُ مَالِك بن الأَصْلَعِ " ابنِ شَكَلِ بنِ كَعْبِ بن الحَارِثِ بن الحَرِيش : " فَارِسٌ " وهو الَّذي فاخَرَ زُفَرَ بْنَ الحارثِ عند عَبْدِ المَلْك ابنِ مَرْوانَ " وكا بحَلْقِه غُصَّةٌ " ويُقَال فيه أَيضاً : ذُو القُّصَّة بالقاف . ويُقَال : " غَصِصْتَ " يا رَجُلُ " بالكَسْ . و " غَصَصْتَ " بالفَتْح " لُغَةٌ فيه شَاذَّة . ونسَبَه أَبو عُبَيْدَةَ للرَّباب كذا في " كتاب الإِصلاح " لابنِ السِّكّيت " تَغَصُّ بالفَتْح غصصاً محركة ويقال تغص بالضّمِّ غَصّاً كما في اللِّسَان . وقد صَحَّفَه الجَوْهَريُّ فَرَواهُ بالعَيْن والضَّادِ كما سَيَأْتِي ولم يُنَبِّه عليه المُصَنِّف بل تَبِعَهُ هُنَاكَ على غَلَطِه فتَأَمَّلْ " فَأَنْتَ غَاصٌّ " بالطَّعَامِ " وغَصَّانُ " : شَجِيتَ وخَصَّ بَعْضُهُم به الماءُ . ويُقَالُ : غَصَّ بالماءِ غَصَصاً إِذا شَرِقَ به أَو وَقَفَ في حَلْقِه فلم يَكَدْ يُسِيغُه . ورَجُلٌ غَصَّانُ : غَاصٌّ . قال عَديُّ بنُ زَيْد العِبَادِيّ : لَوْ بِغَيْرِ الماءِ حَلْقِي شَرِقٌ ... كُنْتُ كالغَصّان بالماءِ اعْتِصَارِي " والغَصْغَصُ كجَعْفَرِ : نَبْتٌ " قال ابنُ دُرَيْد : هكَذَا زَعَمَ أَبُو مَالكٍ ولم يَعْرفْهُ أَصحابُنَا . " ومَنْزِلٌ غَاصٌّ بالقَوْمِ " أَي " مُمْتَلِئٌ " بهم . يُقَال : الأُنْسُ في المَجْلس الغَاصّ لا في المَحْفِل الخَاصّ . يُقَالُ : " أَغَصَّ " فلانٌ " عَلَيْنَا الأَرْضَ " أَي " ضَيَّقَهَا " فغَصَّتْ بنا أَي ضَاقَتْ . قال الطِّرمّاحُ يَهْجُو الفَرَزْدَق : " أَغَصَّتْ عَلَيْكَ الأَرْضَ قَحْطَانُ بالقَنَاوبالهُندُوَانِيَّاتِ والقَرَّحِ الجُرْدِ وممّا يُسْتَدْرَك عليه : أَغَصَّه إِغْصَاصاً : أَشْجاهُ . والغُصَّةُ : ما غَصِصْتَ به وغُصَصُ المَوْتِ مِنْه . وقالُوا : غَصَّ برِيقِه كِنايَةٌ عن المَوْتِ . وأَغَصَّه برِيقِه : أَضْجَرَهُ . واغْتَصَّ المَجْلِسُ بأَهْلِه كغَصَّ

Sîgalar(1)

Mücavir kökler4 mücavir (4 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. طعم

    1 ortak ayet · Yiyecek demektir

  2. ألم

    1 ortak ayet · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir

  3. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  4. عذب

    1 ortak ayet · Su yosunudur

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَطَعَامًا ذَا غُصَّةٍ وَعَذَابًا أَلِيمًا

    KılçıkBoğazı tıkayan bir yiyecek ve elim bir azab var.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökغصص
YapıÜçlü (mükerrer)
Özel DurumMükerrer (aynü'l-fiil ve lâmü'l-fiil aynı harf)
Bağlamsal Yakın Köklerشجو, شرق, خنق
Zıt Kökسوغ
Çekirdek Özet 1Boğaza takılıp ne aşağı inen ne dışarı atılabilen tıkanıklık, kemik veya lokma
Çekirdek Özet 2Geçiş yolunu tıkayarak can yakıcı bir askıda kalma ve azap hali üretme
Çekirdek Özet 3Bir akış veya kabul sisteminin yabancı ya da sert bir unsurla kilitlenmesi
Kritik Hata RiskiAnlamı yalnızca balık kılçığına indirgeyip mekânın ve geçişin bütünüyle tıkanması boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غصGeçişi daraltma, sıkıştırma ve zorla tutma hareketini ifade eder; nitekim aynı çekirdeği taşıyan غصب kökünde de bir şeyi zorla alıkoyma ve geçişine engel olma manası esastır.صÇekirdekteki sıkışma ve daralma hareketine harf tekrarı yoluyla süreklilik ve katılık eklenmiş; boğaz kanalına takılıp geçit vermeyen, ne yutulabilen ne çıkarılabilen kalıcı tıkanma meydana gelmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGöz; görme, kaynak, perdeleme ve karanlık çökmesiBir geçidin veya açıklığın üzerine kapanarak görüşü ve akışı kesme, üstünü örtme hareketini kurar; bu kökte harf, boğaz kanalının üzerini örten bir darlık olarak belirir. İmge türetmedir.
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaKanalın içindeki bir unsura kilitlenerek onu yakalama, sabitleme ve sıkıştırma etkisini sağlar.
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaSıkışmanın ve kenetlenmenin katmerlenmesini, takılan maddenin dokuya bütünüyle oturup hareket kabiliyetini sıfırlamasını sağlar.
غصصGöz ve çifte sıkıştırma kancasıGeçiş kanalının bir engele çarparak kapanması ve yakalanan nesnenin kanalı iki taraftan kilitleyerek akışı bütünüyle durdurması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYenen bir lokmanın, kemiğin veya bir yudum suyun gırtlağa (harkade) takılıp kalması, aşağı inmediği gibi yukarı da çıkmayarak nefesi ve yutkunmayı kesmesi; genişleme yoluyla bir mekânın insanla dolup taşması ve hareket edilemeyecek ölçüde sıkışması.
Cahiliye şiiri kullanımıAdî b. Zeyd el-İbâdî, boğazına su takılan birinin içine düştüğü çaresizliği tasvir ederken kökü şu beyitte kullanmıştır: لو بغير الماء حلقي شرق / كنت كالغصان بالماء اعتصاري
Erken Arapça kullanımBir mekânın insanla aşırı dolması ve artık insan alamayacak hale gelmesi durumunda Arap kelamında غص المكان بأهله veya المنزل غاص بالقوم denilmiş; muhadram şair el-Ahtal da düşmanının öfkesini boğazda kalan tükürüğe benzeterek ولقد أغص أخا الشقاق بريقه mısraını söylemiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Arapça غصص kökü, merkezi Sami dillerinde boğaz tıkanıklığı, nefes daralması, keder ve boğulma hissi üreten fiziksel ve duygusal darlık matrisiyle ilişkilidir. Kökün ilksel somut anlamı, soluk ve yemek borusuna yabancı bir cismin oturmasıyla oluşan ani sıkışmadır. İbranicede kederden bunalma, iç çekme ve ruhsal sıkıntı anlamlarına gelen g-ʿ-h veya gırtlak sıkışmasıyla bağlantılı köklerle semantik paralellikler kurulsa da, fonetik olarak sert gırtlak ünsüzü ve mükerrer sad harfinin birleşimi doğrudan Arapçanın fonolojik dokusunda son derece karakteristik bir onomatopetik daralma tınısı taşır. Süryanicede nefes alamama, boğulma veya kederle tıkanma hallerini ifade eden kimi kullanımlarla kavramsal akrabalık görülür. Arapçada kök hem fiziksel takılmayı (lokma veya kemiğin takılması) hem de mekânın tıka basa dolup nefes alamaz hale gelmesini ve insanın kederden yutkunamaz oluşunu (el-gussa) kapsayacak şekilde genişlemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBoğazın tıkanması ve mekânın dolup taşmasıKökün temel çekirdeği, bir kanalın veya hacmin yabancı yahut aşırı unsurla kilitlenerek içinden geçişe izin vermemesi halidir; keder ve elem anlamı buradan türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice gırtlak/keder kökleriBoğulma hissi, nefes kesilmesi ve ruhun kederle tıkanması arasındaki semantik geçişler diğer Sami dillerindeki nefes tıkanıklığı kökleriyle ortak bir hissi zemini paylaşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiBoğaz ve tıkanma bildiren gırtlaksı köklerAfro-Asyatik dil ailesinde boğaz sesleri ile tıkanma, düğümlenme ve sıkışma hareketleri arasında ses yansımalı ortak yönelimler mevcuttur.Muhtemel

Kaynak David Cohen, Lisān al-ʿArab, Gesenius.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غصصAnlamlıBoğaza lokma veya kemik takılması, geçidin daralmasıYutulamayan ve çıkarılamayan, geçiş kanalını kilitleyen sert ve acı verici tıkanma.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
صغصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu harf dizilimiyle oluşan bir kök ve türev kayıtlı değildir.Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîbü'l-Luğa bu dizilimi mühmel sayar; Kur'an'da geçmez.
صصغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıSad harflerinin başta çiftleşip gayn ile bitmesi fonetik kurallar gereği kullanım dışıdır.Mühmel kombinasyondur; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غصصMerkezBoğaza bir nesnenin takılıp kalması, kanalın tıkanmasıHem katı hem sıvı maddelerin veya mekânın insanla tıkanıp hiçbir geçişe izin vermemesi hali.Boğazda kilitlenen lokma, kemik veya keder.
شجوKomşuBoğaza takılan kemik, kederشجو özellikle boğaza batan ince kemik veya doğrudan içe çöken derin hüznü anlatır; غصص ise hacimsel tıkanmayı ve kilitlenmeyi öne çıkarır.Hüzün ve batma hissi ağır basar.
شرقKomşuSıvının nefes borusuna kaçmasıشرق kökünde tıkanma özellikle su veya tükürük gibi sıvıların yanlış kanala kaçmasıyla boğulma tehlikesidir; غصص lokma, kılçık ve katı kütlelerde daha yaygındır.Sıvı ile boğulma ve nefessiz kalma.
خنقKomşuBoğazın dışarıdan sıkılmasıخنق nefes borusunun dıştan bir baskı veya iple sıkılarak havanın kesilmesidir; غصص kanalın içten gelen bir engelle tıkanmasıdır.Boğma ve boğulma eylemi.
سوغZıtBoğazdan kolayca ve afiyetle kayıp geçmeBir gıdanın veya içeceğin hiçbir engele takılmadan, lezzetle ve rahatça sindirim yoluna akması halidir.Boğazdan rahat akış, kolay yutulabilirlik.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغصصBoğaza takılıp kalma, tıkanmaBir lokmanın, cismin ya da kalabalığın geçişi imkânsız kılacak derecede kanalı kilitlemesi.Kesin
Latincestrangulatio, suffocoBoğulma, gırtlak tıkanmasıDaha çok boğulma ve nefesin kesilmesi yönünü karşılar; lokmanın yutulamayıp askıda kalma nüansını tam yansıtmaz.Güçlü
İngilizcechoking, obstruction, lodgment in throatBoğaza takılma, tıkanma engeliBoğaza bir şeyin kaçarak soluğu kesmesini iyi karşılar; ancak mekânın kalabalıkla tıkanması mecazını taşımaz.Güçlü
AlmancaErsticken, im Halse steckenbleibenBoğazda takılıp kalmaLokmanın gırtlakta asılı kalıp ne aşağı ne yukarı gitmemesi durumunu birebir ifade eder.Güçlü
Fransızcaétouffement, suffocationTıkanma, boğulmaHavasız kalma ve boğulma sonucuna odaklanır; engel teşkil eden cismin varlığını ikincil kılar.Güçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غُصَّةٍBoğazdan aşağı inmeyen, yutulması imkânsız, can yakıcı ve kilitlenip kalan cehennem azığıÂhiret azabı tasviri; inkârcılara sunulan ve boğazı tıkayıp sürekli can çekişme hali üreten yiyecek bağlamında tekil kullanım (Müzzemmil 73:13).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamÂhiret ahvali ve hissi azabın mahiyetiÂhiretteki cezanın yalnızca manevi veya sembolik olmayıp bedensel azap boyutunun gırtlağı tıkayan somut acılarla tezahür edişi tartışılır.Bitmeyen, ölüme de geçit vermeyen sürekli can çekişme hali.
FıkıhHelal ve tayyib gıdaların vasıflarıİnsana zarar veren, zehirleyen veya boğazı tıkayıp boğulmaya yol açan tehlikeli maddelerin tüketiminin haram kılınması bağlamında ele alınır.Yutulması hayatı tehlikeye sokan veya geçişi imkânsız kılan fiziki engel.
TefsirMüzzemmil suresindeki cehennem tasviriZakkum, darî' veya dikenli bitkilerin boğazda asılı kalarak ne mideye indiği ne geri kusulabildiği, böylece azabın kesintisiz kılındığı izah edilir.Geçit vermeyen, ne dirilten ne öldüren askıda azap durumu.
HadisSütün kolay içimi ve ölüm acısının tasviriNahl 16:66 ayetinin izahında sütün boğazı tıkamayan akıcı bir içecek olduğu vurgulanırken ve sekerât-ı mevt anlatılırken ölümün boğazda düğümlenen acıları gussa tabiriyle zikredilir.Canın boğaza dayanıp nefesin kilitlenmesi anındaki ızdırap.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniÂhiret adaleti ve ilahi cezaSindirilemeyen ve atılamayan ilahi azapAmellerin karşılığı olarak fıtrata yabancı bir nesnenin varlığı felç etmesiHakkı inkâr eden bilincin, hakikat lokmasını yutamadığı için kendi varlığında boğulmasını temsil eder.Kesin
İlmiBilgi dolaşımı ve kavramsal açıklıkZihni tıkayan, çözülemeyen kavramsal krizMantıksal akışı durduran çelişkinin sistemi felç etmesiBir düşünce dizgesine yerleştirilemeyen yabancı bir kabulün, tüm anlama sürecini bloke etmesi durumudur.Güçlü
SiyasiHukuki ve idari bürokrasiTıkanmış kanallar ve bürokratik kilitlenmeKararların ve hakların toplum damarlarında akamamasıSistemin yutamadığı ve dışarı da atamadığı kriz unsurlarının tüm idari mekanizmayı işlemez kılmasıdır.Güçlü
İktisadiMal dolaşımı ve pazar akışıLikidite ve emtia kilitlenmesi, darboğazÜretim ile tüketim arasındaki transfer hattının donmasıDeğer akışının tek bir noktada hapsolarak piyasayı boğması ve ekonomik faaliyeti tıkaması halidir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHidrodinamik ve mekanik akış kısıtlaması (choking / flow bottleneck)Bir boru hattında veya iletim kanalında kesit daralması ya da yabancı kütle nedeniyle akışkan debisinin sıfıra yaklaşması veya akış rejiminin kilitlenmesi olgusuyla tam bir yapısal eşbiçimlilik taşır.Kesin
Beşeri bilimlerKurumsal kriz ve travmatik tıkanma (cognitive or systemic impasse)Sosyal ve psikolojik yapılarda bireyin veya kurumun sindiremediği ve sistemden tahliye edemediği ağır bir yük sebebiyle tüm iletişim ve karar alma mekanizmasının donması halidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca basit bir balık kılçığı batması veya hafif bir öksürük krizine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem yiyeceğin fıtrata tamamen zıt bir azap nesnesi haline gelmesini hem de varlığın en temel geçiş ve soluklanma koridorunun bütünüyle iptal edilerek ebedi bir askıda kalma hali üretmesini ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂhiret azabının derin ve ontolojik boğuculuğunu sıradan bir yemek yeme kazası seviyesine indirgeyerek ayetin ihtar ettiği varoluşsal kilitlenme tehdidini basitleştirmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın inkârcılara vadettiği cezanın fıtratla olan uyumsuzluğunu gösterir; rızkın yerini alan bu nesne beslemek yerine sistemi boğar ve tüketim eylemini kesintisiz bir azaba dönüştürür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mekki surelerdeki cehennem tasvirlerinde, inkârcıların beslenme, barınma ve içeceklerinin akıbetini anlatan ayet kümesinde (özellikle Müzzemmil 73:13) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın sadece dışarıdan gelen bir darbe veya ateşten ibaret olduğunu sanma yanılgısını düzeltir; azabın insanın bizzat içine aldığı, sindiremediği ve tahliye edemediği bir iç tıkanma ve kilitlenme olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYutulmak istenen katı veya sert bir cismin boğaz kanalına takılarak ne içeri geçmesine ne de dışarı atılmasına izin vermemesi; geçidi kapatıp nefesi ve yutkunmayı kesmesi.
  • Soyut anlamBir sisteme dahil edilen fıtrata aykırı unsurun kabul edilememesi, sindirilememesi ve bünyeden uzaklaştırılamaması sebebiyle oluşan varoluşsal kilitlenme, keder ve azap.
  • Sistematik karşılıkBir akış borusunda yabancı kütlenin kesiti bütünüyle kapatması ve akış debisini sıfırlayarak sistem içi basıncı yıkıcı bir krize dönüştürmesi.
  • LaTeX modeliF(x)={0x∈Ω∖{x0}∞x=x0  ⟹  lim⁡t→∞Φ(t)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde x0 geçiş kanalındaki düğüm noktasını (boğazı), Ω tüm iletim hattını, F(x) bu hatta cismin karşılaştığı direnç fonksiyonunu temsil eder. Boğaza takılan yabancı unsur noktasında direnç sonsuza fırlayarak (F(x0)=∞) geçişe mutlak engel teşkil eder. Bunun sonucunda zamana bağlı akış debisi Φ(t) sıfıra yaklaşarak sistemin akışkanlığı çöker ve kilitlenme meydana gelir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: غ