فشل
ف - ش - ل
KÖK- 4 geçiş
- 4 ayet
- 4 sîga
- 11 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Yıldınız
Notlarım
Sözlükler(11)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR301 harfباب الشين واللام والفاء معهما
ف ش ل مستعمل فقط
فشل:
يقال: رجلٌ فشلٌ وفشِلُ، وقد فَشل يفشل عند الحرب والشِّدّة ويضعف، وإنه لخشلُ فشل، والفشل: الجبانُ المرعوبُ، يُبهتُ عند الرّوع، لا يُحسنُ قتالاً ولا شِراداً، أي: هرباً.
والفشلُ: شيء من أداة الهودج تجعله المرأة تحتها. وجمعهُ: فُشلٌ. والفيشلةُ معروفة.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR161 harfالفَشِلُ: الرجل الضعيف الجبان، والجمع أفْشالٌ. وقد فَشِلَ فَشَلاً، إذا جبُنَ. والفِشْلُ: شيءٌ من أداة الهودج. ونَفَشَّلَ الماء، أي سال. والفَيْشَلَةُ: رأس الذكر.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR1.159 harfش ل ف
فشل ، شفل
استُعْمِل من وجوهه : فشل ، شفل .
شفل : أهمل الليث شَفَلَ ، وقرأتُ في كتاب النَّضر بن شُميل : الْمِشْفَلَةُ : الكَبَارَجَة ، والْمَشافِلُ جَماعَة . قال : الْقُرْطَالَةُ : الكَبَارَجَةُ أَيْضاً . قال : وسَمِعْت شَامِيّاً يقول : والْمِشْفَلَةُ : الكَرِشُ .
فشل : قال الليث : رجل فَشِلٌ ، وقد فَشِلَ يَفْشَلُ عند الحرب والشِّدَّة ، إذا ضَعُفَ وذهبت قُواه ، ويقال : إنه لَخَشْلٌ فَشْلٌ ،
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR1.298 harf(باب الفاء والشين وما يثلثهما)
(فشج) الفاء والشين والجيم. يقولون: فَشَجت النّاقةُ: تفاجَّتْ لتَبُول. كذلك في كتاب الخليل. وقال ابن دريد: فَشَحت، بالحاء، وأنشد:
وحَكَّكِ الحِنْوانِ فانفشَحْتِ(1) *** إنَّكِ لو صاحَبْتِنا مَذِحْتِ
(فشخ) الفاء والشين والخاء، فيه طَريفَةُ ابن دُريد(2) . قال: الفشْخُ: ضربُ الرأسِ باليد.
(فشل) الفاء والشين واللام. يقولون: تفَشَّل الماءُ: سالَ. والفَشْل: شيءٌ من
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR150 harf- الفشل: ضعف مع جبن. قال تعالى: ﴿حتى إذا فشلتم﴾ [آل عمران/152]، ﴿فتفشلوا وتذهب ريحكم﴾ [الأنفال/46]، ﴿لفشلتم ولتنازعتم﴾ [الأنفال/43]، وتفشل الماء: سال.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR2.695 harfالفَشِل: الرجل الضعيف الجبان، والجمع أَفشال. ابن سيده: فَشِل الرجل فَشَلاً، فهو فَشِل: كَسِلَ وضعُف وتراخَى وجَبُن. ورجل خَشِل فَشِل، وخَسْل فَسْل، وقوم فُشْل؛ قال:
وقد أَدْرَكَتْني، والحوادث جَمَّةٌ،
أَسِنَّة قومٍ لا ضِعاف، ولا فُشْل
ويروى: ولا فُسْل، يعني جمع فَسْل. وفي حديث عليّ يصِف أَبا بكر، رضوان الله عليهما: كنت للدِّين يَعْسُوباً أَولاً حين نفر الناسُ عنه، وآخِراً حين فَشِلوا؛ الفَشَل:
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR95 harf* ف ش ل * * الفَشِلُ * الرجل الضعيف الجبان والجمع * أفْشَالٌ * وقد * فَشِلَ * من باب طرب أي جبن
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR2.744 harfفشل، كفرح، فشلا فهو فشل: كسل وضعف وتراخى، وجبن، وفزع، ومنه الآية: إذ همت طائفتان منكم أن تفشلا ، وقوله تعالى: ولا تنازعوا فتفشلوا وتذهب ريحكم ، قال الزجاج: أي تجبنوا عن عدوكم إذا اختلفتم، أخبر أن اختلافهم يضعفهم، وأن الألفة تزيد في قوتهم. ورجل خشل فشل بفتحهما، وككتف: ضعيف جبان، وقوله ككتف غلط، وأخذه من عبارة المحكم وإنما نصه: رجل خشل فشل، وخسل فسل، أي بالشين فيهما، وبالسين أيضا، فهما لغتان،
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR6.030 harfفَشِلَ
1 فَشِلَ ذ , (S, O, Msb, K,) aor فَشَلَ , (O, Msb, K,) inf. n. فَشَلٌ; (S, O, Msb;) a verb of which exs. occur in the Kur iii. 118 and viii. 48; and فَشَلَ, aor. فَشُلَ ; and فَشَلَ, aor. فَشِلَ ; two dial. vars., the former of these agreeable with a reading of the latter verse of the Kur-لn, and the latter agreeable with a reading of the same verse by El- Hasan El-Basree; (O;) He was, or
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.154 harfفَشَلَ
فَشَلَ U ( n. ac. فَشْل 1 ),
a. see V (a) . _ast;
فَشِلَ
فَشِلَ A ( n. ac. فَشَل 4 ),
a. Was indolent, apathetic; was weak, fainthearted, cowardly.
b. [ coll. ], Failed, was disappointed, baffled.
فَشَّلَ
فَشَّلَ II ,
a. see V (a) .
b. [ coll. ], see IV (b) , ( c ).
أَفْشَلَ
أَفْشَلَ IV ,
a. see V (a) .
b. [ coll. ], Made to fail; thwarted, baffled; disappointed; refused.
c.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR8.506 harfفشل
فَشِلَ - يَفْشَلُ
فَشِلَ - يَفْشَلُ+ الكائن: يتردد ويخاف فلا يقوم بالأمرأو الفعل الذي كان يريد فعله
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الضعف والعجز والفشل عن إتمام الفعل بعد بدئه، ضد القدرة والاستطاعة "، وهي:
عَجَزَ - يَعْجِزُ، فَشِلَ - يَفْشَلُ، عَيِيَ - يَعْيَا، كَلَّ - يَكِلُّ، هَانَ - يَهُونُ، ضَعُفَ - يَضْعُفُ
فشل - فشلتم
{ ولقد صدقكم
Mücavir kökler36 mücavir (50 toplam)
- نزع
3 ortak ayet · Gerilmiş yay demektir
- ذو
2 ortak ayet · Sahip
- أله
4 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- حسس
1 ortak ayet · Küçük taş kırıntısı anlamındadır
- همم
1 ortak ayet · Erimekte olan kar, zayıflamakta olan kişi, çaba göstermek…
- نوم
1 ortak ayet · “Efal” babından “enam” uyuyanlar demektir
- أمر
2 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır
- رأي
2 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
- صرف
1 ortak ayet · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…
- عفو
1 ortak ayet · Affetti
- عصي
1 ortak ayet · İsyan eder
- طوف
1 ortak ayet · Çeper demektir
Geçtiği ayetler(4)
إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلَا وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
İkisi yılarO zaman sizden iki takım bozulmaya yüz tutmuştu. Halbuki onların dostu Allah idi. Mü’minler yalnız Allah’a güvenip, dayansınlar.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | فشل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جبن, وهن, خور |
| Zıt Kök | شجع |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvının sızıp akması, dolgunun gevşeyip sarkması gibi direnç ve tutuculuğun kaybolması; baskı karşısında iradenin gevşeyip dağılması |
| Çekirdek Özet 2 | Mücadele, savaş ve kriz anlarında iç çekişme ve korku sebebiyle birlik ve azmin kırılması, yılgınlığa düşülmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Kolektif direncin ve caydırıcı gücün iç çözülmeyle işlevsizleşmesi; psikolojik ve operasyonel çöküş |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca modern anlamdaki mekanik "başarısızlık" olarak anlayıp, arkasındaki korku, gevşeklik, ihtilaf ve irade çözülüşünü göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| فش | Yayılma, dağılma, havanın veya sıvının sönüp boşalması, tutuculuğun kaybolması. Nitekim فشا kökünde yayılma ve açığa çıkma, فشغ kökünde sarmaşığın kontrolsüzce dağılması esastır | ل | Akış, salınma ve sarkma nüansı eklenerek baskı karşısında direncin büsbütün çözülüp cesaretin dağılması, korku ve yılgınlık haline dönüşmesi sağlanmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Açıklık, dışa boşalma ve sınırın aralanması |
| ش | diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Keskin bir baskı, dıştan gelen etki veya parçalanma gerilimi |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Yöneltilme, sevk edilme veya askıda kalıp serbestçe sarkma |
| فشل | Dıştan gelen keskin bir baskı karşısında iç yapının açılarak boşalması, direnç bağlarının çözülüp iradenin sarkarak dağılması |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Suyun tutulamayıp sızması ve akması (تفشل الماء: سال); hevdicin altına serilen gevşek, şekilsiz keçe ve dolgu örtüsü. Buradan hareketle gerginliğini kaybeden, baskı altında tutunamayıp sarkan her nesne ve iradeye denmiştir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Savaşta yılgınlık göstermeyen ve gevşemeyen savaşçıları niteleyen mısrada geçer: وقد أدركتني والحوادث جمة / أسنة قوم لا ضعاف ولا فُشل |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Ali'nin Hz. Ebû Bekir'i överken kriz ve irtidat günlerinde halkın gösterdiği zafiyeti anlatışında geçer: كنت للدين يعسوبا أولا حين نفر الناس عنه وآخرا حين فشلوا |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça فشل kökü, Sami dil ailesinde basıncın boşalması, gevşeme, zayıflık ve tutunma kaybını ifade eden fonetik köklerle akrabadır. Sami dillerinde /p-š/ çekirdeği genel olarak yayılma, sönme, gevşeme ve havanın ya da gücün boşalması anlam alanına oturur. İbranicede doğrudan düzenli bir üçlü kök olarak ahlaki veya psikolojik yılgınlık anlamında belirginleşmemiş olsa da, kök akrabalığı düzeyinde zayıflık ve çözülme bildiren matrislerle ortak semantik zemini paylaşır. Süryanice ve Aramicede de baskının kırılması ve direncin tükenmesi benzer ses birliktelikleriyle temellenir. Arapçada kök, suyun sızması ve hevdic örtüsünün gevşekliği gibi somut fiziksel durumlardan savaş meydanındaki psikolojik yılgınlığa ve korkaklığa daralarak özelleşmiş bir semantik yön kazanmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | فش ikili kök matrisi | Şişkinliğin inmesi, gazın/sıvının boşalması ve gevşemenin insan psikolojisinde yılgınlığa dönüşmesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı Sami /p-š/ kök ailesi | Direncin sönmesi, gevşeme ve iç mukavemetin çözülmesini bildiren fonetik akrabalık katmanı | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik yayılma ve çözülme göstergeleri | Bedensel ve fiziksel direncin zayıflaması ile basıncın dağılması tasvirleri | Muhtemel |
Kaynak David Cohen, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| فشل | Anlamlı | Yılgınlık, korkaklık, gevşeme | Savaşta ve zorluk karşısında direncin kırılması, cesaretin kaybolması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| فلش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| شفل | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| شلف | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| لفش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| لشف | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| فشل | Merkez | İrade ve direnç kaybı | Baskı ve kriz anında korku ve gevşeklik sebebiyle çözülüp yılgınlığa düşmek | Fiziksel ve ruhsal gerilimin boşalarak direncin kırılması |
| جبن | Komşu | Korkaklık | Tehlike karşısında kalbin zayıflığı ve baştan atılımdan kaçınma | فشل kökünden farklı olarak süreç içi çözülmeden ziyade genel bir karakter zaafıdır |
| وهن | Komşu | Zayıflık ve takatsizlik | Gücün, bünyenin veya yapının süreç içinde zayıflaması | فشل gibi ani dehşet ve psikolojik çözülüşten ziyade genel takatsizliktir |
| خور | Komşu | Çöküş ve kırılma | Sert ve sağlam bir yapının direncini büsbütün yitirip teslim olması | فشل içsel irade çözülüşüyken, خور mukavemetin bükülüp parçalanmasıdır |
| شجع | Zıt | Cesaret ve yüreklilik | Tehlike karşısında kalbin sabit durması, atılganlık ve sebat | Korkuya boyun eğmeyip baskı altında direnci ve aksiyonu muhafaza etme hali |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | فشل | Korku ve gevşeklikle gelen yılgınlık, irade çözülmesi | Baskı anında direncin kırılarak iradenin dağılmasını tam karşılar | Kesin |
| Latince | Deficere, despondere | Güçten düşmek, cesareti yitirmek | İradi çöküş ve yılgınlığı karşılar; ancak sıvının sızması gibi fiziksel çağrışımları içermez | Güçlü |
| İngilizce | To lose heart, to falter, to flag | Yüreğini kaybetmek, sendelemek, yılgınlığa düşmek | Psikolojik cesaret kaybını ve kriz anındaki tökezlemeyi karşılar; modern Türkçedeki salt failure karşılığından daha isabetlidir | Güçlü |
| Almanca | Verzagung, den Mut verlieren | Yılgınlık, cesaretini kaybetmek | Korku kaynaklı moral bozulmasını ve irade çözülmesini ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Faiblir, perdre courage | Gevşemek, cesareti kırılmak | Zorluk karşısında azmin gevşeyip çözülmesini karşılar | Güçlü |
Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Duden.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Savaş meydanında psikolojik çözülme | Yılgınlık ve zaaf | Uhud Savaşı bağlamında iki birliğin savaştan çekilme eğilimi göstermesi (Âl-i İmrân 3:122) |
| Emir ve disiplin ihlali sonucu direnç kaybı | İrade zaafı ve dağılma | Uhud'da ganimet arzusu ve emir tartışmasıyla gelen çözülüş (Âl-i İmrân 3:152) |
| Sayıca üstün düşman karşısında paniğe kapılma | Kalbe korku düşmesi ve yılgınlık | Bedir öncesi rüyada düşmanın az gösterilmesi nimeti, aksi halde oluşacak yılgınlık (Enfâl 8:43) |
| İç çekişme ve tefrika neticesinde gücün yok olması | Kolektif direncin kırılması | Müminlerin ihtilaf etmemeleri, aksi takdirde birlik ruhunu ve caydırıcılıklarını kaybedecekleri uyarısı (Enfâl 8:46) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İrade, sebat ve ilahi yardım | İnsanın iç zaaf ve yılgınlığının ilahi tevfiki kesintiye uğratmadaki rolü | Kulun korku ve ihtilafla kendi iradi direncini kırması sonucu oluşan manevi zaaf |
| Fıkıh | Cihattan kaçma ve cephede sebat | Savaş sırasında yılgınlık gösterip geri çekilmenin ve ordunun moralini bozmanın fıkhî hükmü | Cephede düzeni ve direnci bozucu fiilî ve psikolojik zaaf hali |
| Tefsir | Uhud ve Bedir savaşlarının sosyo-psikolojik tahlili | Âyetlerdeki فشل lafızlarının korku, zayıflık ve iç çekişme ilişkisiyle açıklanması | Askerî ve toplumsal başarıyı belirleyen temel etkenin moral ve itaat birliği olduğu vurgusu |
| Hadis | Kriz ve fitne anlarında sebat ve liderlik | Zorlu imtihan anlarında sahabenin tavrı ve Hz. Ebû Bekir'in irtidat krizindeki tavizsiz duruşu | Toplumsal paniğe teslim olmayıp yılgınlığa meydan vermeme vasfı |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İmanî sebat ve tevekkül alanı | İmandaki zaaf ve yılgınlık | İmtihan karşısında sabrın ve direncin kırılması | Kalbin Allah'a tam güvenememesi sebebiyle dış baskı altında dağılması | Kesin |
| İlmi | Fikrî disiplin ve metodolojik sebat | Zihinsel yılgınlık ve şüphe karşısında çözülme | Araştırma ve hakikat arayışında zorluklar karşısında pes etme | Fikrî tutarlılığın kriz anında muhafaza edilemeyip terkedilmesi | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal birlik ve yönetim nizamı | Tefrika ve iç çatışma neticesinde otorite kaybı | Karar alma ve uygulama erkini felç eden iç çekişme | İhtilafın kamu gücünü (rîh) eriterek dış tehditlere karşı devleti savunmasız kılması | Kesin |
| İktisadi | Üretim, piyasa ve kriz yönetimi | Panik ve finansal güvensizlik kaynaklı çözülme | Piyasada güvenin kaybolmasıyla sermaye ve emeğin geri çekilmesi | Kriz anında panikle alınan kararların kolektif iktisadi direnci çökertmesi | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Malzemenin elastik sınırının aşılması ve yapısal yorulma | Fizik ve malzeme biliminde bir yapının uygulanan gerilimi taşıyamayarak içsel bağlarının kopması ve formunu kaybetmesi, mekanik direncin çöküşü ile izomorftur | Kesin |
| Beşeri bilimler | Sosyal panik ve kolektif eylem felci | Sosyoloji ve örgüt kuramında iç güven ve koordinasyonun kaybolmasıyla grubun hedefe yönelik ortak direnç ve hareket kabiliyetini yitirmesi haliyle örtüşür | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimenin modern dildeki teknik ve sonuç odaklı "başarısızlık" (sınavdan kalma, hedefe ulaşamama) kavramına indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, sonuçtaki başarısızlıktan ziyade onu hazırlayan korkuyu, iç çekişmeyi, gevşekliği ve iradi çözülüşü ifade eder |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki uyarının salt teknik bir sonuca değil, o sonucu kaçınılmaz kılan psikolojik ve ahlaki zaaflara (ihtilaf, itaatsizlik, korkaklık) yönelik olduğu gözden kaçar |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Zafer ve hezimetin salt maddî kuvvet ve sayı üstünlüğüne değil; psikolojik direnç, iç disiplin ve toplumsal birlik ruhuna bağlı olduğunu gösteren temel ahlaki-sosyolojik kavramdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Bedir ve Uhud savaşlarının tahlil edildiği ayetlerde, cihad ahlakında ve toplumsal tefrikayı yasaklayan siyasi ve ahlaki ilkelerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yenilgi ve çöküşün dış düşmandan ziyade içteki irade kaybı, korku ve çekişmeden kaynaklandığını ortaya koyarak olayları salt dış etkenlere veya kaderci yaklaşımlara bağlama hatasını düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSıvının tutulamayarak dağılıp akması, hevdic örtüsünün gerginliğini yitirip gevşemesi ve sarkması.
- Soyut anlamBaskı, korku ve kriz anında iç direncin, iradenin ve koordinasyonun kırılarak yılgınlığa ve gevşekliğe dönüşmesi.
- Sistematik karşılıkBir sistemin dışsal gerilim karşısında iç bütünlüğünü koruyamayarak dinamik mukavemetini kaybetmesi ve dağılması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde , sistemin zaman içindeki toplam direncini ve sebat kapasitesini; , bireysel veya kurumsal cesaret ve irade kararlılığını; , grup içi birlik, itaat ve koordinasyonu temsil eder. Paydada yer alan , dış kriz veya korku katsayısını; ise iç çekişme, ihtilaf ve emir ihlalini simgeler. Kriz ve ihtilaf faktörleri arttıkça payda büyümekte, sistemin direnci hızla sıfıra yaklaşarak çözülme ve yılgınlık hali ortaya çıkmaktadır.