قارون

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ا-ر3 sîga, 32 mücavir kök, 4 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قويعصبأتيقارونهامانسبقوَقَارُونَنوأفتحقَارُونُسحرموسىكنززين

KökSîga 3Ayet 4Sure 3Mücavir 32

▶ Ağı aç (3B)

قارون

ق - ا - ر

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 3 sîga
  • 0 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Kârûn

Notlarım

Sözlükler(0)

Bu kök için sözlük maddesi yok.

Sîgalar(3)

Mücavir kökler32 mücavir (46 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. هامان

    2 ortak ayet · Ve Haman

  2. نوأ

    1 ortak ayet · Taşıması zor olur

  3. فرعون

    2 ortak ayet · Firavun

  4. موسى

    2 ortak ayet · Musa

  5. عصب

    1 ortak ayet · Birbirini destekleyen grup

  6. حظظ

    1 ortak ayet · Huzve atışlardaki hedef demektir

  7. كنز

    1 ortak ayet · Servet

  8. فرح

    1 ortak ayet · Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı…

  9. فتح

    1 ortak ayet · Feth, kapının açılması demektir

  10. سبق

    1 ortak ayet · Yarış meydanı demektir

  11. قوي

    1 ortak ayet · Kuvvet

  12. زين

    1 ortak ayet · Ziynet : Süslemek için kullanılan çöplere, tüylere benzeyen…

Geçtiği ayetler(4)

  1. وَقَارُونَ وَفِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَلَقَدْ جَاءَهُمْ مُوسَى بِالْبَيِّنَاتِ فَاسْتَكْبَرُوا فِي الْأَرْضِ وَمَا كَانُوا سَابِقِينَ

    Ve KârûnKarun’u, Firavun’u ve Haman’ı da. Andolsun ki Musa, kendilerine apaçık burhanlar getirmiş de onlar yeryüzünde büyüklük taslamışlardı. Halbuki azabımızın önüne geçebilecek değillerdi.

  2. إِلَى فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَقَارُونَ فَقَالُوا سَاحِرٌ كَذَّابٌ

    Ve KârûnFiravun’a, Haman’a ve Karun’a. Bu, yalancı sihirbazın biridir, dediler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقارون
YapıÖzel ad
Özel DurumYabancı dilden Arapçalaşmış (muarreb), gayrimunsarif özel isim
Bağlamsal Yakın Köklerفرعن, همن, ملك, كنز
Zıt Kökفقر
Çekirdek Özet 1İbrani kökenli bir şahıs ismi olup servet, kibir ve zenginliğin yozlaştırıcı gücünü simgeleyen tarihsel figür
Çekirdek Özet 2İlahi nimeti şahsi bilgi ve liyakate bağlayarak toplumsal dayanışmayı ve hakikati reddeden iktisadi taşkınlık
Çekirdek Özet 3Sermayenin ahlaki ve hukuki sorumluluktan koparak kendini mutlaklaştırması ve bunun getirdiği kaçınılmaz ontolojik ve toplumsal çöküş
Kritik Hata Riskiİsmi yalnızca masalsı bir zengin figürüne indirgeyip sermaye-bilgi-iktidar ilişkisinin teolojik ve ahlaki eleştirisini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قرSoğuma, yerleşme, sabit kalma, toplanıp birikme anlamı taşır; قرن, قرب, قرض köklerinde de bir araya gelme ve bağlanma mevcutturو ve نBu isim yabancı dilden aktarılmış olmakla birlikte Arap dil zevkinde فاعول vezninde algılanarak aşırı birikim, yığma ve tekel oluşturma yönünde semantik çağrışım kazanmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırMaddi imkânların ve servetin tek bir merkezde toplanması ve sınırlandırılması hareketini imler
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçGüç iddiası, öncülük taslama ve benmerkezci duruşu temsil eder
رİnsan başı; baş, ilk, üstToplumun üstünde olma, başat mevki arayışı ve kibri gösterir
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaServeti ve imkânları biriktirerek sımsıkı bağlama ve tutunma eylemini anlatır
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBüyüme, çoğalma ve sürekli genişleme iddiasını ifade eder
قارونGücün ve servetin merkezileşmesiİmkânların bir elde toplanıp benlik ve üstünlük iddiasıyla kilitlenmesi ve yeryüzünde böbürlenmeye dönüşmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖzel isim olması sebebiyle doğrudan bir fiziksel nesne anlamı taşımaz; İbrani geleneğinde Hz. Musa döneminde yaşamış ve isyan etmiş Korah adlı şahsın adıdır
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde Kârûn ismi aşırı servet, hazineler ve kaçınılmaz akıbet örneklerinde darbımesel olarak anılmıştır; şair Meymûn b. Kays el-A‘şâ zenginliğin faniliğini anlatırken bu isme atıfta bulunur
Erken Arapça kullanımErken İslami dönemde ve tefsir rivayetlerinde Kârûn, İsrailoğulları içinde servetiyle taşkınlık yapan ve yerin dibine batırılan şahıs olarak zikredilmiştir

Kaynak Taberî, Câmiʿu’l-beyân; Lisânü’l-ʿArab; İbn Hişâm, es-Sîre.

Sami etimolojik katman

İbranice metinlerde קֹרַח (Qōraḥ / Qoraḥ) biçiminde geçen isim, Tanah'ta Levi soyundan gelen ve Hz. Musa ile Hz. Harun'un otoritesine karşı ayaklanan şahsı ifade eder. İbranicedeki temel kök anlamı kel veya don kırağı ile ilişkilidir. Kelimenin Arapçaya intikali muhtemelen Aramice veya Süryanice kanalıyla gerçekleşmiş ve Arap fonetiğine uyarlanarak Kârûn biçimini almıştır. Bazı filologlar kelimenin Arapça فاعول kalıbına sokularak قرن veya قور kökleriyle biçimsel bir yakınlık kurduğunu, ancak kökensel olarak sami dilleri arası ödünçleme olduğunu belirtir. İbrani rivayetlerindeki isyan motifi ile Kur'an'daki iktisadi kibir ve servet taşkınlığı motifi örtüşmekte, Arapça form bu tarihsel hafızayı taşımaktadır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon; Arthur Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفاعول vezninde gayrimunsarif isimArap dilcileri tarafından قرن veya قور kökleriyle morfolojik benzerlik kurulsa da müstakil bir kökten ziyade muarreb alem kabul edilirMuhtemel
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice קֹרַח (Korah / Qorah)Tanah'ta Çölde Sayım bölümünde Hz. Musa'ya isyan eden lider olarak geçer; fonetik evrilmeyle Arapçaya Kârûn olarak geçmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri ailesi dışındaki dil katmanlarında doğrudan bir izomorfik kök tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Arthur Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur'an; Lisânü’l-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قارونAnlamlıKârûnKur'an'da adı geçen ve servetiyle şımarıp batırılan şahsın özel adıHedef kelime

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قارونMerkezİktisadi kibir ve sermaye tekelciliğiServetini kendi bilgisine dayandırıp azgınlaşan ve helak edilen şahısKendini müstağni gören sermaye gücü
فرعنKomşuSiyasi zorbalık ve ilahlık iddiasıKârûn iktisadi gücü, Firavun ise siyasi ve askeri tahakkümü temsil ederSiyasi otoritenin mutlaklaştırılması
همنKomşuBürokrasi ve icra gücüKârûn servet sahibiyken Hâmân iktidarın mühendisliğini ve bürokrasisini yürütürZulmün teknokratik ayağı
كنزKomşuMalı yığma ve hapsetmeKârûn serveti tekeline alıp kilitlerken kenz genel olarak malı tedavülden çekme eylemidirServetin atıl ve tekelci kılınması
فقرZıtMuhtaçlık ve yoksunlukKârûn'un iddia ettiği sahte zenginlik ve kendine yetme sanrısının karşıtı olarak acziyet ve ilahi muhtaçlıkVarlık karşısında kul olma şuuru

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقارونKârûnServetiyle azgınlaşmış tarihsel şahsiyet ve zenginlik sembolüKesin
LatinceCorce, dives superbusKorah / Kibirli zenginBatı dillerinde hem Kitab-ı Mukaddes'teki Korah kişisi hem de aşırı zengin figürü karşılarGüçlü
İngilizceKorah, Croesus-like figureKorah / Karun gibi zenginDini metinlerde Korah olarak anılırken mecazi dilde Karun zenginliği için Croesus veya plutocrat kullanılırGüçlü
AlmancaKorach, KrösusKorah / Aşırı zengin kimseHem teolojik kişi adı hem de sınırsız servet sahibi figür için kullanılırGüçlü
FransızcaCoré, CrésusKoré / KarunTeolojik metinlerde Coré, zenginlik darbımeselinde Crésus ile karşılanırGüçlü

Kaynak Oxford English Dictionary; Gesenius Hebrew and English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قارونİktisadi kibrin ve sermaye şımarıklığının şahsıİsrailoğulları içinden çıkıp hazinelerinin anahtarlarını güçlü bir topluluğun zor taşıdığı bildirilen bağlam; Kasas 28:76
قارونSosyal gösteriş ve tefahur öznesiToplumunun önüne debdebe ve zinetiyle çıkarak insanları imrendiren dünyevileşme bağlamı; Kasas 28:79
قارونFiravun düzeninin iktisadi ortağı ve suç ortağıFiravun ve Hâmân ile birlikte hakka karşı çıkan oligarşik cephe bağlamı; Ankebût 29:39, Mü'min 40:24

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidrac ve ilahi cezaKârûn'a verilen servetin lütuf mu yoksa helake sürükleyen bir imtihan ve istidrac mı olduğu meselesiNimetin hak edişe değil imtihana dayandığı ilkesi
FıkıhZekât ve servet ahlakıKârûn kıssası üzerinden servetin toplumdan gizlenemeyeceği ve zekâtın reddinin meşru mülkiyeti iptal edeceği hükmüMülkiyetin mutlak değil emanet olduğu vurgusu
TefsirKıssa tahlili ve sosyolojik ibretKârûn'un bilgisiyle övünmesi ve yerin dibine geçirilmesi hadisesinin sembolik ve tarihsel boyutlarıServet-bilgi kibirinin toplumsal çöküşle neticelenmesi
HadisKibir ve lüks uyarısıElbisesini kibirle yerde sürüyerek yürüyen ve yerin dibine batırılan kişinin akıbetine dair nebevi uyarılarda model şahsiyetKibrin dünyevi ve uhrevi felaketi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve şükür imtihanıNimeti kendinden bilme şirkiİmtihanı kaybetmeNimetin asıl sahibini unutup sahip olunanları kendi dehasına mal etme tavrıdırKesin
İlmiBilginin ahlaki sorumluluğuTeknosantrik kibirBilgiyi sömürü aracına dönüştürmeSahip olduğu özel bilgi veya uzmanlığı üstünlük ve sömürü aracı kılma anlayışıdırGüçlü
SiyasiOtorite ve ittifak ağıSermaye oligarşisiSiyasi tiranlığı finanse etmeFiravun'un siyasi zulmünü servetiyle besleyen ekonomik elit rolünü oynarKesin
İktisadiMülkiyet ve sermaye dolaşımıTekelcilik ve sermaye yığmaTedavülü engellemeZenginliği toplumun tabanına yaymak yerine belli ellerde toplayıp kenz yapma modelidirKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKütleçekimsel tekillik ve çökmeMaddenin son derece dar bir hacimde aşırı yoğunlaşarak kendi içine çökmesi gibi, servetin bir merkezde aşırı birikmesi de sistemi taşıyamaz hale getirip çöküşe yol açarMuhtemel
Beşeri bilimlerPlütokrasi ve sosyo-ekonomik yabancılaşmaEkonomik elitlerin servet aracılığıyla toplumdan kopması, ahlaki denetimden muafiyet ilan etmesi ve neticede toplumsal taban tarafından dışlanarak tasfiyesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKârûn'u yalnızca tarihte yaşamış mitolojik veya arkaik bir zengin figürü olarak görüp modern kapitalist kibirle bağını koparmak
Kur'an içi daha geniş anlamKârûn, sermaye sahiplerinin ben bunu kendi bilgim sayesinde kazandım diyerek iktisadi adaleti ve ilahi hukuku reddedişinin evrensel prototipidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZenginliğin kendisini mutlak bir fazilet veya tek başına günah saymak; oysa sorun servetin varlığı değil, onun mülkiyet ahlakından ve sorumluluktan soyutlanmasıdır

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın sermaye ahlakı, mülkiyet felsefesi ve tiranlık mekanizmasının iktisadi ayağını tek bir figür üzerinden somutlaştırmasını kavramak için anahtar bir isimdir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kasas suresindeki kıssa ekseninde, Ankebût ve Mü'min surelerinde Firavun-Hâmân-Kârûn üçlüsünün zikredildiği toplumsal tiranlık analizlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Başarının ve zenginliğin mutlak surette bireysel akıl ve liyakat ürünü olduğu yanılgısını yıkar; zenginliğin toplumsal bir emanet ve ilahi bir imtihan olduğunu hatırlatır

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamTarihsel bağlamda İsrailoğulları içinde ortaya çıkmış, akıl almaz zenginliği ve hazineleriyle temayüz etmiş şahsiyetin adı.
  • Soyut anlamMülkiyeti kutsallaştıran, zenginliği kendi bilişsel sermayesine bağlayarak aşkın otoriteyi ve toplumsal sorumluluğu hiçe sayan iktisadi kibir hali.
  • Sistematik karşılıkSiyasi otorite (Firavun) ve bürokratik akıl (Hâmân) ile ittifak kurarak toplumu sömüren ve nihayetinde kendi ürettiği sistemin çöküşüyle yok olan tekelci sermaye gücü.
  • LaTeX modeliK=W⋅EΔS  ⟹  lim⁡ΔS→0K=∞  ⟹  C
  • LaTeX açıklamasıFormülde K Kârûn karakteristiğini ve sermaye kibrini, W biriken maddi serveti, E bireyin kendi bilgisine ve liyakatine olan narsistik güvenini temsil eder. ΔS ise bireyin kabul ettiği ahlaki ve toplumsal sorumluluk ile zekât payını gösterir. Sorumluluk payı sıfıra yaklaştığında kibrin ve tekelleşmenin sonsuza yöneldiği, bunun da sistemsel ve ontolojik çöküş olan C yıkımını zorunlu kıldığı ifade edilmektedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق