قرن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ر-ن16 sîga, 42 mücavir kök, 34 ayet, 20 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خلوصفدقَرْنٍمُقَرَّنِينَنشأرأيقَرِينُهُقرنقَرْنًاهلكمشيقبلالْقَرِينُالْقُرُونِأولفسدقيضالْقَرْنَيْنِجرمأخر

KökSîga 16Ayet 34Sure 20Mücavir 42

▶ Ağı aç (3B)

قرن

ق - ر - ن

KÖK
  • 36 geçiş
  • 34 ayet
  • 16 sîga
  • 13 sözlük

“Kevarir” kristal, “karun” mücevherci demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Kevarir” kristal, “karun” mücevherci demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.010 harf
القاف والراء والنون معهما ق ر ن، ن ق ر، ر ن ق، ر ق ن، ق ن ر مستعملات قرن: قَرْنُ الثور معروف، وموضعه من رأس الإنسان قَرنٌ أيضاً، ولكل رأسٍ والقَرْن في السن: اللذة. والقَرنُ: الأمة. وقَرنٌ بعد قَرنٍ، ويقال: عمر كل قَرنٍ ستون سنة. والقَرنُ: عفلة الشاة والبقرة، وهو شيء تراه قد خرج من ثغرها. والقَرنُ: جبل صغير منفرد. والقَرنان: ما يبنى على رأس البئر من حجر أو طين، توضع عليهما النعامة، وهي خشبة يدور
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR3.259 harf
القَرْنُ للثَور وغيره. والقَرْنُ: الخُصلةُ من الشَعر. ويقال: للمرأة قَرنانِ، أي ضفيرتان. والقَرْنُ: جُبَيلٌ صغير منفرد. والقَرنُ: حَلْبَةٌ من عَرَقٍ، والجمع القُرونُ. وأنشد الأصمعي: تُضَمَّرُ بالأصائِلِ كـلِّ يومٍ تُسَنُّ على سنابكها القُرونُ يقال: حلبنا الفرسَ قَرْناً أو قَرْنَيْنِ، أي عرّقناه. والقَرْنُ: ثمانون سنة، ويقال ثلاثون سنة. والقَرْنُ: مِثلك في السِنّ. تقول: هو على قَرْني، أي على
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok19.267 harf
ق ر ن قرن ، قنر ، رقن ، رنق ، نقر : مستعملة . قرن : أبو داود عن ابن شُميل قال : أهل الحجاز يسمُّون القارورة القَرَّان ، الراء شديدة . وأهل اليمامة يسمُّونها الحُنْجورة . الحَرّاني عن ابن السكّيت ، قال : القَرْن : الجُبيلِ الصغير . والقَرْن : قَرْن الشاة والبقر وغيرهما . والقَرْن من الناس . قال الله جلّ وعزَّ : ( أَلَمْ يَرَوْاْ كَمْ أَهْلَكْنَا مِن قَبْلِهِم مِّن قَرْنٍ ) ( الأنعام : 6 ) . قال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR18.515 harf
(باب القاف والراء وما يثلثهما) (قرس) القاف والراء والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على برد. من ذلك القَرْس: البَرد. وقَرِس الإنسانُ قَرَساً، إذا لم يستطع أن يعمل بيديه من شِدّة البَرد. قال أبو زُبَيد: وقد تصَلَّيت حَرَّ حربِهِمُ *** كما تَصَلّى المقرورُ من قَرسِ يقال أقرسَه البرد. ومما ليس من هذا الباب القُرَاسِية: الجملُ الضَّخم. (قرش) القاف والراء والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على الجمع والتجمُّع. فالقَرْش:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.073 harf
- الاقتران كالازدواج في كونه اجتماع شيئين، أو أشياء في معنى من المعاني. قال تعالى: ﴿أو جاء معه الملائكة مقترنين﴾ [الزخرف/53]. يقال: قرنت البعير بالبعير:جمعت بينهما، ويسمى الحبل الذي يشد به قرنا، وقرنته على التكثير قال: ﴿وآخرين مقرنين في الأصفاد﴾ [ص/38] وفلان قرن فلان في الولادة، وقرينه وقرنه في الجلادة (قال الأصمعي: هو قرنه في السن، بالفتح، وهو قرنه، بالكسر، إذا كان مثله في الشجاعة والشدة. اللسان
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR2.128 harf
ق ر ن هو قرنه في السن وقرنه في الحرب القرن بالفتح‏:‏ مثلك في السن وبالكسر‏:‏ مثلك في الشجاعة وهم أقرانه وهو قرينه في العلم والتجارة وغيرهما وهم أقرانه وقرناؤه وهي قرينتها وهنّ قرائنها وقرن الشيء بالشيء فاقترن به وقرن بينهما يقرن ويقرن وقرن بين الحجّ والعمرة قراناً وجاء فلان قارناً وقارنته وتقارنوا واقترنوا وجاؤا مقترنين وأعطاه بعيرين في قرنٍ وفي قران وهو حبل يقرنان به وناولني قراناً وقرناً أقرن
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok28.781 harf
القَرْنُ للثَّوْر وغيره: الرَّوْقُ، والجمع قُرون، لا يكسَّر على غير ذلك، وموضعه من رأْس الإنسان قَرْنٌ أَيضاً، وجمعه قُرون. وكَبْشٌ أَقْرَنُ: كبير القَرْنَين، وكذلك التيس، والأُنثى قَرْناء؛ والقَرَنُ مصدر. كبش أَقْرَنُ بَيِّنُ القَرَن. ورُمْح مَقْرُون: سِنانُه من قَرْن؛ وذلك أَنهم ربما جعلوا أَسِنَّةَ رماحهم من قُرُون الظباء والبقر الوحشي؛ قال الكميت: وكنَّا إذا جَبَّارُ قومٍ أَرادنا بكَيْدٍ،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.546 harf
* ق ر ن * * القَرْنُ * للثور وغيره والقرن أيضا الخصلة من الشعر ويقال للرجل قرنان أي صفيرتان وذو القرنين لقب إسكندر الرومي و * القَرْنُ * ثمانون سنة وقيل ثلاثون سنة و * القَرْنُ * مثلك في السن تقول هو على قرني أي على سني و * القَرْنُ * في الناس أهل زمان واحد قال الشاعر % إذا ذهب القرن الذي أنت فيهم % ‏وخلفت في قرن فأنت غريب % والقَرْنُ قرن الهودَ والقَرْنُ جانب الرأس وقيل منه سمي ذو القرنين لأنه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR34.840 harf
القَرْنُ : الرَّوْقُ من الحَيَوانِ . ( و أَيْضاً : ( موضِعُهُ من رَأْسِ الإِنْسانِ ) وهو حَدُّ الَّرأْسِ وجانِبُه ؛ ( أَو الجانِبُ الأَعْلَى من الَّرأْسِ ، ج قُرون ، لا يُكَسَّرُ على غيرِ ذلِكَ ؛ ومنه أَخَذَه بقُرُون رأْسِه . ( والقَرْنُ : ( الذُّؤَابَةُ عامَّة ومنه الرُّوم ذات القُرُون لطُولِ ذَوائِبِهم . ( أَو ذُؤَابَةُ المرْأَةِ وضَفِيرتُها خاصَّة والجَمْعُ قُرُونٌ . ( والقَرْنُ : (
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.387 harf
قَرَنَ شَيْئًا بِشَىْءٍ 1 قَرَنَ شَيْئًا بِشَىْءٍ ذ He connected, coupled, or conjoined, a thing with a thing. (S.) قَارَنَهُ 3 قَارَنَهُ ذ , (S,) inf. n. قِرَانٌ, (S, K,) and مُقَارَنَةٌ, (K,) He associated with him; became his companion. (S, K.) أَقْرَنَ 4 أَقْرَنَ ذ He gave of a thing two by two. (A 'Obeyd in T, in art. بد, voce أَبَدَّ.) See أَبَدَّ. ― -b2- أَقْرَنَ الشَّىْءَ, (Msb,) or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.559 harf
قَرَنَ قَرَنَ I , U ( n. ac. قَرْن 1 ) a. [ acc. & Bi ], Joined, united to, coupled with. b. Harnessed, yoked together ( two animals ). c. U ( n. ac. قِرَاْن 23 ) [ Bain ], Performed simultaneously ( two actions ); combined ( two qualities ); ate together ( two sorts of fruit ). قَرِنَ قَرِنَ A ( n. ac. قَرَن 4 ), a. Had the eye-brows joined. قَرَّنَ قَرَّنَ II , a. Joined, united,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR76.506 harf
قرن قَرَنَ - يَقْرِنُ - قَرْن - قَرْنَيْن - ذيْ القَرْنَيْن - قُرُوْن - قَرِيْن - قارون - أَقْرَنَ - يُقْرِنُ - مُقْرِن - مُقْرِنِيْن - قَرَّنَ - يُقَرِّنُ - مُقَرَّن - مُقَرَّنِيْن - اقْتَرَنَ - يَقْتَرِنُ - مُقْْتَرِن - مُقْتَرِنِيْن قَرَنَ - يَقْرِنُ + كائن + كائناً + بشيء أو كائن: يربطه ويشده إليه (بحبل أو ما شابه)، فيجعله يلزمه ويتحرك
Tamamını oku

Sîgalar(16)

Mücavir kökler42 mücavir (169 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. هلك

    12 ortak ayet · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir

  2. قبل

    13 ortak ayet · Önce

  3. صفد

    2 ortak ayet · Boyunduruklar

  4. قيض

    2 ortak ayet · Kırılmış yumurta kabuğudur

  5. نشأ

    4 ortak ayet · “Neş’et” sürgün, filiz demektir

  6. بعد

    7 ortak ayet · Baid uzak demektir

  7. جرم

    4 ortak ayet · Cürame hurma döküntüsü demektir

  8. ذنب

    3 ortak ayet · Zenb : Kuyruk demektir

  9. أول

    5 ortak ayet · Alet kaldıraç demektir

  10. مشي

    2 ortak ayet · Yürür

  11. خلو

    2 ortak ayet · Haliy : Boş arı kovanıdır

  12. أخر

    5 ortak ayet · Uhur ense demektir

Geçtiği ayetler(34)

  1. فَلَوْلَا كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُو بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي …

    NesillerSizden önceki nesillerin ileri gelenleri yeryüzünde bozgunculuğa engel olmalı değil miydiler? Onlardan kurtardıklarımız pek azdır. Zalim olanlar ise yalnız kendilerine verilen refahın ardına düştüler. Suçlu kimselerdi onlar.

  2. وَكَمْ أَهْلَكْنَا مِنَ الْقُرُونِ مِنْ بَعْدِ نُوحٍ وَكَفَى بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا بَصِيرًا

    NesillerNuh’tan sonra, nice nesilleri yok etmişizdir. Kullarının günahlarına Habir ve Basir olarak Rabbın yeter.

  3. قَالَ فَمَا بَالُ الْقُرُونِ الْأُولَى

    NesillerÖyle ise önceki nesillerin durumu nedir? dedi.

  4. أَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِأُولِي النُّهَى

    NesillerKendilerinden önce nice nesilleri yok edişimiz hala onları uyarmadı mı? Halbuki onların yurdlarında gezinip duruyorlar. Doğrusu bunda sağduyu sahipleri için ayetler vardır.

  5. … يَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهِ مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَأَكْثَرُ جَمْعًا وَلَا …

    NesillerDedi ki: Bu, bana; ancak bende olan bilgiden ötürü verilmiştir. Bilmez mi ki; Allah, önceleri ondan daha güçlü ve topladığı daha fazla olan nice nesilleri yok etmiştir. Suçlulardan günahları sorulmaz.

  6. أَوَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ أَفَلَا يَسْمَعُونَ

    NesillerŞimdi yurtlarında gezip dolaştıkları, kendilerinden önceki nesillerden nicesini yok etmiş olmamız, onları doğru yola sevketmez mi? Şüphesiz bunlarda ayetler vardır. Hala dinlemezler mi?

  7. أَلَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ أَنَّهُمْ إِلَيْهِمْ لَا يَرْجِعُونَ

    NesillerGörmüyorlar mı ki; kendilerinden önce nice nesilleri helak ettik. Ve onlar, bir daha kendilerine dönemezler.

Sîga sayfası: الْقَرْنَيْنِ
Sîga sayfası: مُقَرَّنِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقرن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصحب, زوج, عصر, جيل, كفء
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1İki varlığı veya unsuru birbirine iple bağlayıp bitiştirmek; baş ve zirveden güç ve şiddetle dışarıya fırlayıp uzanan boynuz
Çekirdek Özet 2Zamansal ve mekânsal olarak bir arada bulunan insan toplulukları (nesil/çağ), insanın ayrılmaz yoldaşı ve zincirlerle birbirine bağlanan eşleşmeler
Çekirdek Özet 3Birbirine denk kılınma, eşleşme, güç yetirebilme dengi olma ve tarihsellik içinde bir arada yaşayıp aynı akıbete bağlanan medeniyet blokları
Kritik Hata RiskiKökün «nesil» veya «arkadaş» anlamlarını yalnızca biyolojik soy ya da sıradan dostluk sanıp, kökteki denk gelme, bağlanma ve ortak akıbete kilitlenme kurucu bağını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قرSoğuma, durulma, toplanıp bir yere yerleşme, karar kılma ve tutunma; قرأ (toplayıp bir araya getirme), قرب (yaklaşma), قرر (yerleşme, sabit kalma), قرش (toplayıp biriktirme) köklerinde olduğu gibi dağınık unsurların bir odak noktasında birleşmesi ve tutunması.نن harfinin getirdiği süreklilik, içsel bağlanma ve uzama hareketiyle; toplanıp yerleşme anlamı iki ayrı varlığın birbirine bağlanarak birlikte hareket etmesi, kenetlenmesi ve dışa doğru uzayan sivri bir güç eksenine (boynuz/zirve) dönüşmesidir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırİki ayrı hattın veya unsurun toplandığı, kesiştiği ve sınırlandığı odak noktası.
رİnsan başı; baş, ilk, üstBaş bölgesi, yükselme, yön tayini, önde ve zirvede olma hareketi.
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkÇekilen ip gibi uzayıp giden bağ, süreklilik, akış ve canlı temas.
قرنUfuk noktasında başın uzantısı olan sürekli bağBaştan dışarı fırlayan boynuz gibi gücü odaklayan sivrilik ve iki varlığı birbirine kesintisiz bir bağla raptedip birlikte sürükleyen kenetlenme.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİki deveyi veya sığırı birbirine bağlamak için kullanılan ip (el-karan / el-kırân); boğa, koç ve dağ keçisi gibi hayvanların başından çıkan, saldırı ve savunma aracı olan boynuz (el-karn); dağın sarp doruk noktası.
Cahiliye şiiri kullanımıCerîr bir beytinde kapıda iple sıkıca bağlanmış bir tutsağın hâlini anlatırken kökü bağ anlamında şöyle kullanır: بلِّغْ خليفَتَنا إنْ كنتَ لاقِيَه / أنِّي لدَى البابِ كالمشدود في قَرَنِ
Erken Arapça kullanımSavaşta birbiriyle eşleşen, güç ve cesaretçe birbirine denk olan vuruşma hasımlarına el-kırn denilmesi; bir işi dengi olup göğüsleyebilme durumuna el-ikrân (mukrin) denilmesi ve iki hurmayı birlikte yemeğe kırân adı verilmesi.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde قرن kökü, hem somut anatomik nesne olan «boynuz» (ve bundan türeyen güç, tepe, ışın, köşe) hem de «bağlama, birleştirme, eşleştirme» semantik matrisinde son derece köklü ve ortak bir mirasa dayanır. İbranicede qeren (קֶרֶן), boynuz, hayvan boynuzu, dağ tepesi ve boynuz biçimindeki kap veya güç sembolü anlamındadır; Aramice ve Süryanicede qarnā (ܩܪܢܐ), aynı şekilde boynuz, köşe, tepe ve boru/çalgı manasındadır. Akadcada qarnu(m), boynuz, güç ve çıkıntı anlamıyla yer alır. Arapçada bu ilksel somut gövde, bir yandan baştan fırlayan sert kemik uzantısı (boynuz/karn) ve dağ doruğu anlamını korurken, diğer yandan iki şeyi birbirine raptetme (karan), denk kılma (kırn), zamandaşlık (karn) ve ayrılmaz yoldaşlık (karîn) yönünde geniş bir soyutlama ağı üretmiştir. Diller arası fonetik denklik düzenli olup (Sami *q-r-n), Arapçadaki çift çekirdekli yapı (şiddetle fırlayan boynuz ile birleştiren ip bağı) kökün arkaik dönemden beri güç ve bitişikliği aynı kökte cemettiğini belgeler.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Foreign Vocabulary of the Qur’an.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقرن kökünden türeyen karan (bağlama ipi), karn (boynuz/nesil), kırn (denk düşman), karîn (ayrılmaz eş)Birbirine iple raptedilme somut eyleminden zamandaşlık (nesil) ve ayrılmaz refakatçi (karîn) kavramlarına; boynuzdan ise güç, zirve ve hâkimiyet sembolizmine geçiş.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca qarnu, İbranice qeren, Süryanice qarnā, Ge'ez qarnBütün temel Sami kollarında hayvan boynuzu, güç, tepe ve köşe anlamında ortak leksikal miras.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiÖn Hint-Avrupa *ker- / *k̑er- (baş, boynuz: horn, cornu) ile fonetik ve anlamsal örtüşmeAfroasyatik ve Hint-Avrupa dilleri arasındaki kadim temas veya kök paralelliği seviyesinde boynuz/baş göstergesi.Muhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قرنAnlamlıİki şeyi birbirine bağlamak; boynuzEşleme, zamandaş topluluk, boynuz ve güç odağıHedef kök; Kur'an'da geçer
قنرAnlamlıBaşı ve tepeyi örtmek, gizlemekSertlik, büzülme ve başa geçirilen başlık türüKur'an'da geçmez; hedef kökle baş/tepe ilgisi
رقنAnlamlıYazmak, nakşetmek, çizgi çekmekSatır satır dizmek, alacalı ve düzenli kılmakKur'an'da geçmez; sıralı tertip bağı
رنقAnlamlıSuyun bulanması, kuşun kanat çırpıp havada asılı kalmasıKarışıklık, duruluğun bozulması, tereddütKur'an'da geçmez; ters yönde çözülme
نقرAnlamlıGagalamak, delmek, vurmak, ses çıkarmakSivri bir uçla sert bir noktaya sürekli darbe indirmekKur'an'da geçer; boynuz gibi sert uçla temas ilişkisi
نرقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel)

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قرنMerkezBağlanma, eşleşme, çağdaşlıkİki varlığın ayrılmaz biçimde birbirine raptedilmesi ve denklenmesiBir iple bağlanmışçasına birlikte hareket etme ve aynı akıbete sürüklenme
صحبKomşuYoldaşlık, arkadaşlıkMülazemet ve beraber bulunma; bağ iple raptedilme zorunluluğu taşımazBir kimsenin yanında, maiyetinde bulunmak; ayrılma ihtimali daha açıktır
زوجKomşuÇift olma, eşleşmeİki tekil unsurun birleşerek bir ikili (bütün) meydana getirmesiBütünleyici çift olma; قرن ise daha çok yan yana bağlanma ve denkliği vurgular
عصرKomşuZaman dilimi, çağZamanın sıkışması, olayların yoğunlaştığı tarihsel evreZamana baskı ve olgu yoğunluğu açısından bakar; قرن yaşayan insan topluluğunu merkeze alır
جيلKomşuİnsan kuşağıBir çağda doğup yaşayan insanların biyolojik ve sosyolojik kuşağıSosyolojik kategori; قرن hem o çağın insanlarını hem de ortak akıbetle helak olan medeniyet evresini kapsar
كفءKomşuDenklik, eşitlikNitelik, güç ve konum bakımından birbirine eşit ve uygun olmaBoyut ve güç dengesi; قرن çatışma ve bağlanma anındaki pratik güç yetirebilmeyi (mukrin) öne çıkarır
فردZıtTeklik, ayrıklık, yalnızlıkBir bağ ile birleşmeksizin tek başına, eşsiz ve refakatsiz kalmaEşleşmenin, zincirle bağlanmanın ve ortak topluluk olmanın tam karşıtı olan yalın teklik

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقرنBağlamak, boynuz, çağ, eşİki varlığı iple bitiştirmek, boynuz gibi sivrilen güç, aynı çağın topluluğu ve ayrılmaz yoldaşKesin
Latincecornu / saeculum / copuloBoynuz / çağ, nesil / bağlamakCornu anatomik boynuz ve askeri kanadı; saeculum belirli bir devir ve nesli; copulo ise iki şeyi birbirine raptetmeyi karşılarGüçlü
İngilizcehorn / generation, era / companion, yokeBoynuz / nesil, çağ / ayrılmaz yoldaş, boyundurukTek bir kelime kökün tüm alanını karşılayamaz; horn boynuz boyutunu, generation/epoch nesil boyutunu, yoke ise bağlanma boyutunu verirGüçlü
AlmancaHorn / Zeitalter, Generation / Gefährte, ankoppelnBoynuz / çağ, nesil / yoldaş, bağlamakAnkoppeln ve verbinden bağlama yönünü, Generation yaşayan çağdaşları, Horn güç uzantısını karşılarGüçlü
Fransızcacorne / génération, siècle / compagnon, attelerBoynuz / kuşak, asır / yoldaş, koşumla bağlamakAtteler hayvanları birbirine iple bağlama somut eylemini, génération ortak zamanı ifade ederGüçlü

Kaynak Gaffiot Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْقُرُونِ / قَرْنٍ / قُرُونًاAynı çağda yaşayan medeniyet topluluğu, devir, nesilTarihsel helak anlatıları, geçmiş inkârcı medeniyetlerin birbiri ardınca yok edilişi bağlamında (En'âm 6:6, Yûnus 10:13, Tâhâ 20:51, Kasas 28:78).
قَرِينٌ / قَرِينُهُ / قُرَنَاءَİnsana musallat olan veya refakat eden ayrılmaz yoldaş (şeytan veya melek)Ahirette insanın inkârına eşlik eden şeytandan teberri etmesi veya amelleri kaydeden tanık bağlamında (Nisâ 4:38, Sâffât 37:51, Fussilet 41:25, Zuhruf 43:36, Kāf 50:23).
مُقَرَّنِينَZincirlerle ve tomruklarla birbirine sıkıca bağlanmış olanlarKıyamet günü suçluların ve azgınların cehennemde bukağılara vurulması tasvirinde (İbrâhîm 14:49, Furkān 25:13, Sâd 38:38).
مُقْرِنِينَBir binek veya yüke gücü yeten, ona denk gelen, onu zapt edebilenlerİnsanın emrine verilen hayvanlara ve gemilere binerken yapılan şükür ve acziyet itirafı bağlamında (Zuhruf 43:13).
مُقْتَرِنِينَBirbirine eklenmiş, art arda sıralanmış, yan yana eşlik edenlerFiravun'un Hz. Mûsâ ile birlikte meleklerin peş peşe dizilerek gelmesi gerektiği iddiası bağlamında (Zuhruf 43:53).
ذُو الْقَرْنَيْنِİki boynuz / iki güç / iki yön veya iki çağ sahibi hükümdarDoğuya ve batıya sefer düzenleyen, demir kütleleriyle set inşa eden kudretli lider unvanı bağlamında (Kehf 18:83, 18:86, 18:94).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKarîn ve irade meselesiİnsana tayin edilen şeytani veya meleki yoldaşın (karîn) insanın iradesini zorlayıp zorlamadığı, ayetteki «onu ben saptırmadım» savunması çerçevesinde kulun fiilleri tartışması.İnsanın ayrılmaz ameli ve yönelimiyle özdeşleşen içsel/dışsal ayartıcı bağ.
FıkıhHac ibadeti (Hacc-ı Kırân)Hac ile umrenin aynı ihramda birbirine bağlanarak birlikte eda edilmesi; ayrıca nafaka ve nikâhta küfüv (denklik/kırn) kavramı.İki ibadetin tek bir hukuki bağ altında birleştirilmesi.
TefsirKarneyn ve Karn lafzıZülkarneyn'in iki boynuzlu taç mı, iki güneş ufku mu yoksa iki çağa hâkimiyet mi taşıdığı; helak edilen karn lafızlarının bir insan ömrü (40-100 yıl) mü yoksa medeniyet dönemi mi olduğu.Belli bir akide ve nizam üzere bir araya gelmiş organik toplum yapısı.
HadisŞeytanın boynuzları ve asır hayrıGüneşin «şeytanın iki boynuzu arasından doğması» hadisi ve «nesillerin en hayırlısı benim çağımdır (karnî)» beyanı.Zaman diliminin ahlaki karakteri ve küfrün/şirkin zuhur ettiği hâkim güç kutbu.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBireysel yönelim ve ameli akıbetKarîn (Ayrılmaz Eşlikçi)İnsanın zihinsel ve ahlaki yönelimine denk düşen manevi bağlayıcılıkİnsan hidayetten yüz çevirdiğinde batıl onunla kopmaz bir bağ kurar; bu bağ ahirette somut bir ayrışmazlığa dönüşür.Kesin
İlmiTarih ve medeniyet metodolojisiKarn (Tarihsel Blok / Devir)Bir medeniyetin doğuş, yükseliş ve helak döngüsünün organik birimiToplumlar tek tek fertler olarak değil, ortak bir zihniyet ve ahlak bağıyla birbirine kenetlenmiş medeniyet üniteleri olarak hesaba çekilir.Güçlü
SiyasiHükümranlık ve jeopolitik güçZü'l-Karneyn (Çift Odaklı Hâkimiyet)Doğu ve batı uçlarını, güç ve adaleti birleştiren küresel nizamBoynuz sembolizmi siyasi kudreti ve savunma setleri kurabilme yeteneğini temsil eder.Güçlü
İktisadiMülkiyet, teknoloji ve kaynak yönetimiMukrinîn (Taşıma ve İdare Gücü)İnsanın doğal kaynakları ve binekleri sevk ve idareye denk hâle gelmesiZuhruf 43:13 bağlamında insan, kendi fiziki gücünü aşan vasıtalara ancak ilahi lütuf ve bilgi donanımıyla denk (mukrin) hale gelir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKovalent bağ ve kuantum dolanıklığı (entanglement)İki parçacığın veya atomun aralarındaki mesafe ne olursa olsun birbirinin durumuna kilitlenmesi, birinin hareketinin doğrudan diğerini belirlemesi hali, قرن kökünün iki nesneyi tek bir iple bağlayıp birlikte sürüklemesi hareketinin fizikteki tam karşılığıdır.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyolojik kohort ve tarihsel blok (Gramsci / İbn Haldun asabiyeti)Aynı tarihsel şartlar, krizler ve sosyo-kültürel bağlar içinde yoğrulup aynı zihniyetle eyleyen ve birlikte yükselip çöken toplumsal tabakalar, kökün karn (zaman/nesil) kavramındaki kolektif mukadderat mantığıyla örtüşür.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiقرن lafzını yalnızca kronolojik 100 yıllık bir «asır» ya da karîn kelimesini yalnızca psikanalitik bir «iç ses / bilinçaltı» derekesine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün Kur'an'daki asıl çerçevesi, ortak bir inanç, eylem ve ahlak bağıyla birbirine kenetlenmiş ve bu sebeple aynı tarihsel akıbete uğrayan kolektif medeniyet gövdeleri ile insanın kendi elleriyle ürettiği ve ahirette de yakasını bırakmayan ontolojik bağlardır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTarihsel helak ayetlerini sadece rastgele takvimsel periyotlar sanmak, toplumların ortak sorumluluk ve organik bağla helak edildiği sünnetullah gerçeğini perdeleyerek tarihi mekanik bir süre akışına indirger.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın tarih felsefesini ve bireysel sorumluluk-akıbet ilişkisini kuran anahtar köklerdendir. İnsanın dünyada neye bağlanırsa (karîn) ahirette de onunla zincirleneceğini (mukarranîn) ve toplumların ortak bağları yüzünden bir bütün (karn) olarak muamele göreceğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Geçmiş kavimlerin yıkılışını anlatan tarih ve ibret ayetlerinde (En'âm, Yûnus, Meryem, Tâhâ, Kasas), insanın içsel saptırıcılarıyla yüzleştiği kıyamet sahnelerinde (Fussilet, Zuhruf, Kāf) ve Zülkarneyn kıssasında (Kehf) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bireyin eylemlerinden bağımsız, soyut bir kadere kurban gittiği vehmini düzeltir; karînin insanın kendi yöneliminin bir neticesi olduğunu ve medeniyetlerin helakinin mekanik zamanın değil, o karnı oluşturan ahlaki çürümenin sonucu olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki varlığı tek bir iple bağlayıp birlikte hareket ettirmek ve baştan şiddetle fırlayan sert güç uzantısı (boynuz).
  • Soyut anlamİki iradenin, failin veya zaman parçasının ortak bir mukadderat bağıyla denklenmesi, kenetlenmesi ve bu bağın doğurduğu ortak güç veya ortak helak.
  • Sistematik karşılıkBireysel düzeyde niyet ile eylemin ayrılmaz yoldaşlığı (karîn); toplumsal düzeyde medeniyeti sürükleyen ortak asabiyet ve kolektif sorumluluk bloku (karn); siyasi düzeyde ise gücün çift kutuplu hâkimiyeti (zü'l-karneyn).
  • LaTeX modeliB=∑i=1n(xi⊗yi)  ⟹  Φ(B)→Ω
  • LaTeX açıklaması

xi bireyi, toplumu veya nesneyi; yi ise ona bağlanan eşlikçiyi, zihniyeti, çağı veya bukağıyı temsil eder. ⊗ tensör çarpımı simgesi, bu iki unsurun sıradan bir yan yanalık değil, birbirine ayrılmaz biçimde raptolunduğu «karân/iktiran» bağını gösterir. ∑ işareti bu bağların bir araya gelerek oluşturduğu organik medeniyet veya ameli blok olan B bütününü (karn/karîn kümesi) ifade eder. Φ tarihsel veya ilahi sünnetullah yasasını, Ω ise bu kenetlenmenin zorunlu sonucu olan ortak akıbeti, helaki veya hesabı simgeler. Formülde hiçbir sözel ifade kullanılmamış, kökün bağlayıcı ve ortak mukadderata sürükleyici soyut dinamiği matematiksel operatörlerle modellenmiştir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق