قفل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ف-ل1 sîga, 3 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قلبقفلدبرأَقْفَالُهَاقرأ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 3

▶ Ağı aç (3B)

قفل

ق - ف - ل

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Boşluk demektir. Kof ağaç, kovuk anlamlarına da gelir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Boşluk demektir. Kof ağaç, kovuk anlamlarına da gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.708 harf
القاف واللام والفاء معهما ق ل ف، ف ل ق، ل ق ف، ق ف ل، ل ف ق مستعملات قلف: القَلَفُ: مصدر الأقلف. والقُلْفَةُ: جليدة القلف. والقَلْفُ: اقتلاع الظفر من أصله، والقُلْفةِ من أصلها، قال: يقتَلِفُ الأظفار عن بنانه لقف: اللَّقْفُ: تناول شيء يرمى به إليك. ولَقَّفَني تلقيفاً فلَقَفْتُه وتَلَقَّفْتُه والتَقَفْتُه أعم، قال الله تعالى: "فإذا هي تَلْقَفُ ما يأفكون". ورجل لَقْفٌ ثقفٌ أي سريع الفهم لما يرمى
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR485 harf
القُفْلُ معروف. والقَفْلُ، بالفتح: ما يَبِسَ من الشجر. والقَفيلُ مثله. والقَفيلُ أيضاً: نبتٌ. والقفيلُ: السوطُ. ودرهمٌ قَفلَةٌ: وازن. والقُفولُ: الرجوع من السفر. وقد قَفَلَ يقفُلُ بالضم. والقافِلَةُ: الرُفقةُ الراجعةُ من السفر. والقُفولُ: اليُبوسُ. وقد قَفَلَ يَقْفِلُ بالكسر. وخيلٌ قوافِلُ: ضوامرُ. وأقْفَلَهُ، أي أيبسه. وأقفلْتُ الجندَ من مبعثِهم. وأقْفَلَ الباب وقفَّلَ الأبواب، مثل أغْلَقَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.342 harf
ق ل ف قلف ، قفل ، لقف ، لفق ، فلق ، فقل : مستعملات . قلف : قال الليث : القَلَف : مصدر الأقلف . والقَليفة : الجُلَيْدة . والقَلْف : جَزْم اقتلاع الظُفْر من أصله ، واقتطاع القلْفة من أصلها ، وأنشد : يقتلف الأظفار عن بَنانِه وقال أبو مالك : القِلَّف والقِنَّف وَاحد ، وهو الغِرْيَن والتِّقْن : إذا يَبِسَ . ويقال له : غِرينٌ : إذا كان رَطْباً . ونحو ذلك قال الفراء : ومثلهُ حِمَّص وقِنَّب ، ورجل خِنّب
Maddenin bağlantısı

ق ل ف قلف ، قفل ، لقف ، لفق ، فلق ، فقل : مستعملات . قلف : قال الليث : القَلَف : مصدر الأقلف . والقَليفة : الجُلَيْدة . والقَلْف : جَزْم اقتلاع الظُفْر من أصله ، واقتطاع القلْفة من أصلها ، وأنشد : يقتلف الأظفار عن بَنانِه وقال أبو مالك : القِلَّف والقِنَّف وَاحد ، وهو الغِرْيَن والتِّقْن : إذا يَبِسَ . ويقال له : غِرينٌ : إذا كان رَطْباً . ونحو ذلك قال الفراء : ومثلهُ حِمَّص وقِنَّب ، ورجل خِنّب : طويل . وقال النضر : القَلْف : الجلال المملوءة تَمْراً ، كل جُلَّة منها قَلْفة ، وهي المقلُوفة أيضاً ، وثلاثُ مَقْلوفات ، كلُّ جُلّة مَقْلوفة ، وهي الجِلال البَحْرانية . قال : واقتلفْتُ من فلانٍ أربع قَلَفَات وأربعَ مقلُوفات ، وهو أن تأتي الجُلَّة عند الرجل فيأخذها بقولِه منه ولا تكيلها . لقف : الليث : اللَّقْف : تَناوُل الشيء يُرمَى به إليك . تقول : لقَّفَني تلقيفاً فلقِفْتُه والتقَفْتُه . ورجلٌ لَقْف ثَقْف ، أي : سريع الفَهم لما يُرمَى إليه من كلامِ باللسان ، وسريعُ الأخذ لما يُرمَى إليه باليد . وقال العجاج : مِن الشمالِيلِ وما تَلَقَّفا يصف ثوراً وحشيّاً وحَفْرَه كِناساً تحت الأرطاة وتلقَّفَه ما ينهار عليه ورَمْيهُ به . وقال ابن السكيت في باب فَعْل وفَعَل باختلاف المعنى : اللَّقفِ ، مصدرُ لقِفْتُ الشيءَ أَلقَفُه لَقْفاً : إذا أَخذتَه فأكلتَه أو ابتلعته . ويقال : رجل ثَقْف لَقْفِ : إذا كان ضابطاً لما يحويه قائماً به . ورَوَى أبو عبيد عن الأحمر : إنّه لثَقْف لَقْف ، وثَقِف لَقِف ، وثقيف لَقيف ، بيِّن الثَّقافة واللَّقافة . وقال الله جلّ وعزّ : ( فَإِذَا هِىَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ ) ( الأعراف : 117 ) ، وقرىء : ( فإذا هي تَلَقَّف ) . قال الفرّاء : لقِفْتُ الشيءَ أَلقَفُه لَقْفاً ولَقَفاناً ، قال : وهي في التفسير تبتلع . أبو عبيد : الحوضُ اللقِّيف : الملآن . وقال شمر : قال أَبو عمرو الشيبانيّ : اللقيف : الحوض الذي لم يُمْدَر ولم يُطيَّن ، فالماء ينْفجِر من جوانبه . وقال الأصمعيُّ : هو الذي يتلجّف من أَسفله فيَنهار وتَلجُّفه : أَكلُ الماء نواحيَه . وقال أبو الهيثم : اللقيف من الملآن أشبهُ منه بالحوض الذي لم يُمْدَر يقال : لقِفْتُ الشيءَ ألقَفُه لَقْفاً فأنا لاقِف ولَقيف ، فالحَوْض لَقِفَ الماء فهو لاقف ولَقيف . قال : وإن جعلتَه بمعنى ما قال الأصمعي أنَّه تلجَّف وتَوَسّع ألجافُه حتى صار الماء مجتمعاً إليه فامتلأت ألجافُه كان حَسَناً . وقال الليث في اللقيف مثل قول أبي عمرو . وقال أبو ذؤيب : كما يتهدمُ الحوضُ اللَّقِيفُ وقال أبو عبيدة : التلقيف : أن يخبط الفرسُ بيديه في اشتقاقه لا يقلُّهما نحوَ بطنه . قال : والكَرْوُ مثل التلقيف . وقال أبو خراش : كأبي الرَّماد عظيمُ القِدْر جفنَته عند الشّتاء كَحوض المنْهِل اللقفِ هو مثل اللَّقيف . وقال أبو وَجْزَة : قد شاع في الناس فيما يذكران به وهي الأديم وأنَّ الحوضَ قد لقفا شمر عن ابن شميل : إنهم ليُلقِّفونَ الطعامَ ، أي : يأكلونه ، ولا تقول يتلقّفونه . وأنشد : إذا ما دعيتم للطعام فلقِّفوا كما لقفَتْ زُبٌّ شآميَّةٌ حُرْدُ والتلقيف : شدَّة رفعِها يدَها كأنها تمدُّ يَداً ، ويقال : تلقيفُها : ضربُها بأيديها لبّاتِها ، يعني الجِمالَ في سيرها . فلق : قال الله جل وعزّ : ( ) ( الفلق : 1 ) . قال الفراء : الفَلَق : الصُّبح ، يقال : هو أبيَنُ من فَلق الصبح وفَرَق الصبح . وقال الزجَّاج : الفَلق : بيان الصُّبح . قال : وقيل : الفَلق : الخَلْقُ . قال الله تعالى : ( فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى ) ( الأنعام : 95 ) ، وكَذلك فَلقَ الأرضَ بالنّبات ، والسَّحاب بالمطر ، وإذا قلتَ الخَلْقَ تَبيّنَ لك أن أكثره عن انفلاق ، فالفَلق : جميعُ المخلوقات . وفَلقُ الصُّبح من ذلك . ثعلب عن عمرو عن أبيه قال : الفَلق : جهنّم ، والفَلق : الصبح . والفَلق : بيان الحقّ بعد إشكال . وقال الأصمعيّ : الفَلق : المطمئنُّ من الأرض بين المرتفعين . وأنشد : وبالأُدم تُحدى عليها الرحالُ وبالشَّوْل في الفَلق العاشبِ والفَلق : المِقْطرة أيضاً . الحرَّاني عن ابن السكيت قال : الفَلْق : مصدَرُ فلقتُ أفلِقُ فَلْقاً . وسمعتُ ذاك مِن فَلْق فيه . أبو عبيد عن الأصمعي : الفُلوق : الشُّقوق ، واحدها فلَق محرّك . وقال أبو الهيثم : واحدها فَلْق ، وهو أصوَبُ مِن فَلق . وقال ابن السكيت : الفِلق : الداهية . وأنشد : إذا عَرَضَتْ داوِيَّةً مُدْلهمّةٌ وغَرَّدَ حادِيها فَرَيْنَ بها فِلقا أي : عَمِلن بها داهيةً مِن شدّة سيرها . ابن الأنباري : أراد عمِلن بها سيراً عَجَباً . والفِلق : العجَب . قال : والفِلق : القضيب يُشَق فيُعمل منه قَوْسان ، فيقال لكلِّ واحدة فِلق . أبو نصر ، يقال : كان ذلك بفالق كذا وكذا ، للمنحدِر بين رَبْوَتين . ويقال : مَرَّ يَفتَلِق بالعَجَب ، أي : يأتي بالعَجَب . ويقال : أفلَق فلانٌ اليوم وهو يُفلِق : إذا جاء بعَجَب . أبو عبيد عن الكسائيّ : جاءنا بعُلَق فُلق ، وقد أعلقْتَ وأَفلقْتَ ، وهي الداهية أيضاً . وقال غيره : أعطِني فِلقةَ الجَفْنة وفِلق الجَفْنة ، وهو أحد شِقَّيها إذا انفلقَتْ . وفالق : اسم موضع . وقال الليث : فَلقتُ الفُسْتُقة وغيرَها فانفَلقَتْ . والفِلقة : كِسْرة مِن خبز وشاعر مُفْلِق : يجيء بالعجائب في شِعره . ورجل مِفلاق دنيٌّ رذلٌ قليل الشيء . والفَليق : عِرْق في العَضُد . وقال غيره : الفَليق : ما بين العِلْباوين ، وهو أن ينفلق الوَتر بين العِلباوَين ، ولا يقال في الإنسان . وأنشد : فَلِيقُها أجرَدُ كالرمْحِ الضلِعْ وقيل : الفَليق : هو المطمئنُّ في باطن عُنُق البعير . والفَيْلَق : الجيش العظيم . قال الكُميت : في حَوْمَة الفَيْلق الجأواءِ إذ نزلَتْ قسْرٌ وهيضَلُها الخشخاشُ إذ نزلوا وقال النضر : الفَلقة في عدو البعير مثل الرّبَعة ، يقال : افتلق الجمل فَلقةً . ويقال : يا للفليقة ويا لللأفيكة إذا جاءَ بشيء منكر . اللحياني : كلّمني فلان من فَلق فيه وفِلق فيه ، والفتح أكثر . قال : ويقال : خلّيتُه بفالق الوَرْكاء ، وهي رملةٌ ، ويقال : كأنه فلاقَة آجُرَّة ، أي : قطعة . ويقال : فَلقَتِ النَّخلة : إذا انشقت عن الكافور ، وهو الطَّلْع ، وهي نخلةٌ فالق ونخْلٌ فُلَّق ، ويقال : قُتِل فلان أفلق قِتْلة ، أي : أشدَّ قِتلة . وما رأيتُ سيراً أفلق مِن هذا ، أي : أَبعَدَ . وفُلاق البيضة : ما تَفَلّق منها . وسمعتُ أعرابياً يقول للبنٍ كان محقوناً في السِّقاء ، فضرَبه حرُّ الشمسِ فتقطَّع : إنه للبنٌ متفلِّق ومُمْذَقِرٌّ ، وهو أن يصير اللبنُ ناحيةً والماء ناحية ، ورأيتُهم يَكرهون شُرب اللبن المتفلّق . ثعلب عن ابن الأعرابي : جاء فلان بالفُلقانِ ، أي : بالكَذِب الصُّراح ، وجاء بالسُّماق مِثله . وفي ( النوادر ) : تَفَيْلَم الغلام ، وتَفَيْلق ، وتَفَلق ، وخَنْزَرَ : إذا ضَخُم وسَمِن . وفي حديث الدجّال وصفته : ( رجل فَيلَق ) هكذا رواه القتَيبيّ في ( كتابه ) بالقاف . وقال : لا أعرف الفَيلق إلاّ الكتيبةَ العظيمة . قال : فإنْ جَعَله فيْلَقاً لِعظمه فهو وجهٌ إنْ كان محفوظاً ، وإلاّ فهو الفيْلَم بالميم بمعنى العظيم . قلت : والفَيْلم والفيْلق : العظيم من الرجال . ومنه يقال : تَفيْلق الغلام وتَفيْلم بمعنى واحد . لفق : قال : اللّفق : خياطةُ شُقتَين تَلفِق إحداهما بالأخرى لَفقاً . والتلفيق : أعمّ ، وكلاهما لِفقان ما داما منضمَّين ، فإذا تباينا بعد التلفيق قيل : قد انفتق لفقهما . ولا يلزمُه اسمُ اللفق قبلَ الخياطة . وقال غيره : اللفَاق جماعة اللفق . وأنشد : ويا رُبَّ ناعمةٍ منهم تشُدُّ اللفَاقَ عليها إزارا وقال المؤرج : يقال للرجلين لا يفترقان : هما لفِقان . وفي ( النوادر ) : تأفّقْتُ بكذا وتلفّقْتُ به ، أي : لَحِقْتُه . قال شمِر في قول لقمان : ( صَفّاق أفَّاق ) ، قال : رواه بعضهم : ( لفّاق ) . قال : واللفّاق : الذي لا يدرك ما يطالب . يقال : لفق فلانٌ ، أي : طلب أمراً فلم يدركه . قال : ويفعل ذلك الصَّقر إذا كان على يدَي رجلٍ فاشتهى أن يُرسله على الطير ، ضربَ بجناحيه ، فإذا أرسله فسبقه الطيرُ فلم يدركه فقد لفق . قال : والدِّيك الصفّاق : الذي يضرب بجناحيه إذا صوَّت . قفل : قال الليث : القفل معروف ، وفِعله الإقفال وقد أقفلتُه فاقتفل . والمقتَفِل من الناس : الذي لا يُخرج من بين يديه خيراً ، وامرأة مقتفِلة . والقَفلة : إعطاؤك إنساناً الشيءَ بمرّة ؛ أعطيتُه ألفاً قَفلة . وقال ابن دُريد : درهمٌ قَفلةٌ ، أي : وازن ، الهاء أصليّة . قلت : وهذا مِن كلام أهل اليمن . والقفلةُ : شجرة معروفة . وجمعُها قفل نبت في نجود الأرض وتيبس في أول الهيج . وقال معقِّر بن حمارٍ البارقيّ لبنتٍ له بعدما كفّ بصره وقد سمع صوت راعدةٍ : ( وائلِي بي إلى جانب قفلة ؛ فإنها لا تنبت إِلا بمَنجاة من السيل ) . وقال ابن السكيت : يقال لما يبس من الشجر : القفل ؛ وكذلك قال أبو عبيد . وأنشد : فخرّت كما تتابعُ الريحُ بالقفلِ قال : القَفْل : جمع قفلة ، وهي شجرةٌ بعينها تهيج في وَغْرة الصَّيف ، فإذا هبت البوارحُ بها قلعْتها وصيرتها في الجوّ . وقال الليث : القفول : رجوع الجند بعد الغزو ، وقد قَفَلوا يقفلُون قفولاً ، وهم القَفل بمنزلة القَعَد ، اسمٌ يَلزمهم ، والقَفْل أيضاً : القُفول ، واشتُقَّ اسمُ القافلة من ذلك ، لأنهم يقفُلون . قلت : سُمِّيت القافلة وإن كانت مبتدئةَ السّفَر قافلةً تفاؤلاً بقَفُولها عن سَفَرها ، وظَنَّ القتيبيّ أنّ عَوامّ الناس يَغلَطون في تسميتهم المنشِئين سفراً قافلةً . وقال : لا تسمَّى قافلةً إلاَّ منصرفةً إلى وطنها . وهو عندي غلطٌ ، لأنَّ العرب لم تزلْ تسمِّي المنشئة للسَّفَر قافلةً على سبيل التفاؤل ، وهو سائغٌ في كلام فُصَحائهم إلى اليوم . وقال ابن السكيت عن أبي عمرو : أقفلتُ البابَ فهو مُقفَل ، ولا يقال : مقفول . وأقفلتُ الجندُ مِن غزوهم . وقد قَفلوهم يقفلُون قَفولاً وقَفلاً . وقد أقفَله الصَّوْمُ : إذ أيبسه . وأقفلتُ الجِلْد : إذا أيبستَه . وخيلٌ قوافلٌ ضوامر . واستقفل فلانٌ : إذا بخل فهو متقفلٌ . والقفيل : السَّوط المفتول . وقال : قمت إليه بالقفيل ضربا وقال أبو زيد : كم تقفل هذا ، أي : كم تحزُره ، وهو القَفْل وكم تثقُله مثله . ويقال للفرس إذا ضَمَر : قَفَل يقفُل قُفولاً ، وهو القافل والشازِب والشاسِب . وقال ابن شُميل : قَفَل القومُ الطعامَ وهم يقفُلون ، ومكَر القومُ : إذا احتَكَروا ويمكرون . رواه المصاحفي عنه . وفي ( نوادر الأعراب ) : أقفلتُ القومَ في الطرِيق . قال : وقفلتُهم بعيني قَفَلاً : أتبعتهم بَصري ، وكذلك قذَذْتهم . وقالوا في موضعٍ : أقفلتُهم على كذا ، أي : جمعتهم . فقل : قال ابن شميل في كتاب ( الزرع ) : الفَقْل : التذرية بلغة أهل اليمن . يقال : فَقَلوا ما دِيسَ مِنْ كُدْسِهم ، وهو رَفْع الدقّ بالمفقَلة ، وهي الحِفراة ، ثمَّ نثره . قال : ويقال : كانت أرضهم العامَ كثيرة الفَقْل ، أي : كثيرة الرَّيْع ، وقد أَفْقَلْت أرضهم إفْقالاً . والدّقّ : ما دِيسَ ولم يذَرّ . ولا أحفَظُ الفَقْل لغير ابن شُمَيل . ابن الأعرابيّ : المقفال من النخيل : التي تحاتَّ ما عليها من الحمل . قلف : يقال : قلبٌ أقلفُ : إذا لم يَع خيراً ، كأنّه مُغَشى مُغَطًّى لا يدخُله وعظ . وهي القُلْفة والقلفة . وقلفت الجُلّةَ : إذا قشرتَها عما فيها من تمر مكنوز وهو القليف .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.729 harf
(باب القاف والفاء وما يثلثهما) (قفل) القاف والفاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ أحدهما على أوبةٍ من سفر، والآخر على صَلاَبةٍ وشِدَّةٍ في شيء. فالأوَّل القُفول، وهو الرُّجوع من السَّفَر، ولا يقال للذاهبين قافلةٌ حتّى يرجعوا. وأمَّا الأصل الآخَر فالقَفِيل، وهو الخشب اليابس. ومنه القُفْل: سمِّي بذلك لأنَّ فيه شدّاً وشِدَّة. يقال أقفَلتُ البابَ فهو مُقْفَل. ويقال للبخيل: هو مُقْفَل اليدين. وقَفَِلَ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR451 harf
- القفل جمعه: أقفال. يقال: أقفلت الباب، وقد جعل ذلك مثلا لكل مانع للإنسان من تعاطي فعل، فيقال: فلان مقفل عن كذا. قال تعالى: ﴿أم على قلوب أقفالها﴾ [محمد/24] وقيل للبخيل: مقفل اليدين، كما يقال: مغلول اليدين، والقفول: الرجوع من السفر، والقافلة: الراجعة من السفر، والقفيل: اليابس من الشيء؛ إما لكونه بعضه راجعا إلى بعض في اليبوسة؛ وإما لكونه كالمقفل لصلابته، يقال: قفل النبات وقفل الفحل (انظر: الأفعال
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR774 harf
ق ف ل قفل الجند من الغزو إلى أوطانهم قفلاً وقفولاً‏.‏ وهذا وقت القفل‏.‏ ورأيت القفل أي القفّال كما يقال‏:‏ القعد‏:‏ للقاعدين عن الغزو‏.‏ وأقفلهم الأمير‏.‏ وأقفلت الباب وقفلته واستقفل الباب‏.‏ وأقفل له المال‏:‏ أعطاه جملةً بمرّة‏.‏ وأعطيته ألفاً قفلةً‏:‏ ضربة‏.‏ وفلان يشتري القفلات‏:‏ الجلب الكثير جملة واحدة‏.‏ وأقفله العطش والصوم‏:‏ أقحله‏.‏ وسقاء قافل‏.‏ وشيخ قافل‏.‏ وقفل جلده يقفل
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.181 harf
القُفُول: الرُّجوع من السفر، وقيل: القُفُول رجوع الجُنْد بعد الغَزْوِ، قَفَل القوم يَقْفُلون، بالضم، قُفولاً وقَفْلاً؛ ورجل قافِل من قوم قُفَّال، والقَفَل اسم للجمع. التهذيب: وهُمُ القَفَل بمنزلة القَعَد اسم يلزمهم. والقَفَل أَيضاً: القُفول. تقول: جاءهم القَفَل والقُفول، واشتقَّ اسمُ القافِلة من ذلك لأَنهم يَقْفُلون، وقد جاء القَفَل بمعنى القُفُول؛ قال الراجز: عِلْباء، أَبْشِرْ بأَبيكَ والقَفَلْ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR229 harf
* ق ف ل * * القُفْلُ * معروف و * القُفُولُ * الرجوع من السفر وبابه دخل ومنه * القافِلَةُ * وهي الرفقة الراجعة من السفر * أقْفَلَ * الباب و * قَفَّلَ * الأبواب * تقفيِيلاً * مثل اغلق وغلق و * القِيفَالُ * عرق في اليد يفصد وهو معرب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.024 harf
قفل، كنصر وضرب، قفولا، كقعود: رجع من السفر فهو قافل، ج: قفال، كرمان، وقيل: القفول: رجوع الجند بعد الغزو. والقفل، محركة : اسم الجمع، قال الأزهري: وهم القفل بمنزلة القعد، للقاعدين عن الغزو، اسم يلزمهم، قال: وقد جاء القفل بمعنى القفول. والقافلة: الرفقة القفال؛ أي الراجعة من السفر. أيضا: المبتدئة في السفر؛ سمي به تفاؤلا بالرجوع من السفر، قال الأزهري: وظن ابن قتيبة أن عوام الناس في تسميتهم الناهضين في
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR501 harf
أَقْفَلَ البَابَ 4 أَقْفَلَ البَابَ ذ He locked the door. (TK.) See also أَغْلَقَ. قَفْلٌ قَفْلٌ ذ : see فَرَاشٌ. قَافِلٌ قَافِلٌ ذ A slender horse. (TA, art. خشب.) قَافِلَةٌ قَافِلَةٌ ذ A company, or an assemblage of persons, travelling together: (El-Fلrلbee, Msb:) or a company returning from a journey: (S, K:) and commencing a journey; as auguring their return: (El-Fلrلbee, Msb, K:) he
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.699 harf
قَفَلَ قَفَلَ I , U ( n. ac. قُفُوْل 27 ), a. Returned home. b. I ( n. ac. قُفُوْل 27 ), Kept, preserved, stored up; locked up. c. U ( n. ac. قُفُوْل 27 ), see infra. قَفِلَ قَفِلَ A ( n. ac. قَفَل 4 ), a. Was dry, shrivelled ( skin ). قَفَّلَ قَفَّلَ II , a. Locked; bolted; padlocked ( door ). b. [ coll. ], Topped ( tree ). أَقْفَلَ أَقْفَلَ IV a. [ acc. or 'Ala ], Locked; put
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok16.464 harf
قفل قَفَلَ - يَقْفُلُ - قُفْل - أَقْفَال قَفَلَ - يَقْفُلُ + كائن + شيئاً: يسد ويغلق المنافذ منه وإليه قُفْل: على وزن " فُعْل " اسم فُعْل من " قَفَلَ - يَقْفُلُ ": اسم آلة منه: الآلة التي تجعل الشيء يُقْفَل عليه في مخبئه فلا يخرج منه: وهي قفل وأقفال الباب المعروفة أَقْفَال: جمع " قُفْل " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الغلق والختم والقفل
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler3 mücavir (6 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. دبر

    1 ortak ayet · Dübür : Anüs, ense tarafı, arka demektir

  2. قرأ

    1 ortak ayet · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  3. قلب

    1 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: أَقْفَالُهَا
  1. أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا

    Onun kilitleriKur’an’ı düşünmezler mi? Yoksa kalblerin üzerinde kilitleri mi vardır?

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقفل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerختم, طبع, غلف, رين
Zıt Kökفتح
Çekirdek Özet 1Sertleşerek veya büzülerek dış etkiye bütünüyle kapanma, kuruluğun getirdiği katılık
Çekirdek Özet 2Hakikatin girişine, kavrayışa ve tefekküre kendini yapısal olarak kilitleyen kalpler
Çekirdek Özet 3İçeriye hiçbir dış bilginin sızamadığı, içeridekinin de dışarı çıkamadığı tam yalıtılmışlık durumu
Kritik Hata RiskiKilidi kalbin dışarıdan maruz kaldığı tesadüfi bir engel sanıp, kalbin kendi eylemleri sonucu bizzat kendi kilitlerini ürettiğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قفBir sınırda durma, arkadan takip etme, geri çekilme veya sertleşip büzülme; قفو kökünde iz sürme ve ardınca gitme hareketinde görülürلÇekirdekteki durma ve toplanma hareketini bağlama, iliştirme ve mekanik/yapısal bir kilitlenme ile sabitleme yönünde daraltmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırÇevrelenmiş bir hattı, odaklanmayı ve sınır teşkil eden nihai noktayı temsil eder
فağız; söz, açıklık, kenarAçıklık veya geçit alanını, giriş ve çıkışın gerçekleştiği eşiği simgeler
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketi denetim altına almayı, birleştirip kenetlemeyi ve bağlamayı ifade eder
قفلSınırlandırılmış açıklığın bağlanarak kilitlenmesiAçık olan geçidin (ağzın/eşiğin) sınırlayıcı bir bağ ile tamamen birbirine kenetlenip dışarıya kapatılması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğacın veya derinin suyunu çekip kuruması, sertleşip büzülmesi; bu sertlik ve kenetlenmeden ötürü kapıyı sürgüleyip bağlayan mekanik kilit ve seferden geriye toplanıp dönen askeri birlik
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde kök, hem seferden dönüşü ifade eden قفول hem de devenin zayıflayıp sertleşmesi veya kapının kilitlenmesi tasvirlerinde geçer. Bir şahit beytinde şair şöyle der: سيدنيك القُفولُ وسـيرُ لـيلٍ / تصلهُ كذا بالنهارِ من الإياب
Erken Arapça kullanımKurumuş sert oduna قفيل, seferden dönen birliğe قَفَل veya قُفُول, harcamada elini sıkıca kapatan kimseye ise مُقْفَل اليدين denmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça قفل kökü, merkezi Sami dillerinde sertleşme, büzülme, kuruma ve mekanik olarak kapatıp kilitleme semantik alanına aittir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kök doğrudan kilit veya sürgü anlamıyla paralel kullanım sergiler; örneğin geç dönem İbranicede ve Aramicede sürgülemek, kilitlemek ve kilit mekanizması anlamı mevcuttur. Akatçada doğrudan aynı kök biçimi sınırlı olmakla birlikte, koruma ve kapama matrisinde benzer fonetik-anlamsal geçişler görülür. Kökün Arapçadaki özgünlüğü, seferden geriye dönüp kendi merkezinde toplanma ile biyolojik/fiziksel kuruluk sonucu sertleşip büzülmeyi tek bir semantik eksende birleştirmesidir. Kullanıcının Excel notunda geçen boşluk ve kovuk nitelemesi, ağacın kuruyup içini çekmesi ve sert kabuklaşması ile dolaylı irtibatlandırılabilirse de klasik leksikografide asıl odak sertlik, kuruluk ve sımsıkı kapanmadır.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, Payne Smith.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSertleşme, kuruma ve bağlanıp kapanmaAğacın suyunu çekip sertleşmesi anlamından kapıyı tutan sert mekanizmaya ve seferden geriye büzülüp toplanmaya evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice kapama ve kilit formlarıAramice ve Süryanicede kilit ve kapama bildiren köklerle ortak kullanım çizgisi taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Payne Smith.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قفلAnlamlıKilitlemek, sertleşip kurumak, seferden dönmekKapıyı sürgülemek, derinin veya ağacın kuruması, askeri birliğin geri dönüşüHedef kök; Kur'an'da geçer
قلفAnlamlıKabuğunu soymak, sünnetsiz olmakBir şeyin üstündeki dış tabakayı, kabuğu soymak veya kılıf içinde kalmakKur'an'da geçmez; tersine kaplama ve kılıf anlamı taşır
فقلAnlamlıKuru veya sert nesne, kurulukKlasik sözlüklerde sınırlı kullanımlı sertleşme ve kuruma türevidirKur'an'da geçmez
فلقAnlamlıYarıp açmak, çatlatmakBir bütünü ikiye ayırarak içinden bir şey çıkarmak, sabahın aydınlığıKur'an'da geçer; anlamsal olarak kilitlenmenin zıddı bir yarılmadır
لقفAnlamlıHızla kapmak, yutmakAtılan veya düşen bir şeyi havada yahut hızla yakalayıp içine almakKur'an'da geçer
لفقAnlamlıİki kenarı birbirine eklemekİki kumaş veya nesne kenarını denk getirip bitiştirmekKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قفلMerkezKilitlenme ve geçirimsizlikKendi yapısına ait mekanik veya mahsus bir düzenekle sımsıkı kapanmaBir mahfazanın anahtar veya özel kilit olmaksızın açılamayacak biçimde kapanmasıdır
ختمKomşuMühürlemeBir sürecin sonuna işaret koyup tamamlandığını tescil ederek kapatmaİçeriğin tescil edilip değiştirilemez kılındığı resmî sonlandırma işlemidir
طبعKomşuDamgalamaBir yapının fıtratına veya formuna silinmez bir damga basılarak sabitlemeKılıfa girme veya yapının karakter olarak o hali benimsemesidir
غلفKomşuKılıflanmaNesnenin etrafını dıştan saran bir örtü veya kabuk sebebiyle temasın kesilmesiDış kabuğun veya perdenin hakikate ulaşmayı engellemesidir
رينKomşuPaslanma ve tortu bağlamaEylemlerin üst üste birikerek yüzeyi karartması ve duyarlılığı yok etmesiKalbin üstünde zamanla oluşan ve ışığı engelleyen manevi kirliliktir
فتحZıtAçma ve çözmeKapalı, kilitli veya düğümlü olanı aralayarak geçişe imkân vermeKilidin açılması, engelin kalkması ve giriş-çıkışın serbest kalmasıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقفلKilitlemek, kapanmak, kuruyup sertleşmekKapıyı sürgüleme eylemini ve kalbin hakikate karşı kendi kilitlerini takınmasını ifade ederKesin
LatinceObsero, ClaudoSürgülemek, kapatmak, kilitlemekBir mekânı sürgüyle dışarıya kapatmayı karşılar; Arapçadaki kuruyup büzülme nüansını içermezGüçlü
İngilizceLock, Bolt, Seal offKilitlemek, sürgülemekBir mekanizmayla erişimi engelleme anlamını tam verir; geri dönüş boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaVerriegeln, AbschließenKilitlemek, sürgülemekMekanik engelleme ve kapalı kılma boyutunu karşılar; fıtri kuruma anlamı eksiktirGüçlü
FransızcaVerrouiller, CadenasserSürgülemek, kilitlemekGeçişi engellemek üzere kilit vurma anlamını verir; içsel kuruluk boyutunu taşımazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَقْفَالُهَاKalbin kendi ürettiği yapısal kilitler ve tam kavrayışsızlıkKur'an üzerinde derinlemesine düşünmeyen (tedebbür etmeyen) kalplerin kendi kilitleriyle kilitlenmiş olduğunu bildiren bağlam; Muhammed 47:24

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKalplerin mühürlenmesi ve hidayet/dalalet meselesiKilidin ilahi bir cebr ile mi vurulduğu yoksa kulun tedebbürden kaçınması sonucu kalbin kendi kilitlerini mi edindiği tartışmasıİrade ve sorumluluk bağlamında kalbin hakikate karşı bütünüyle geçirimsiz hale gelmesi
FıkıhHırz ve muhafaza hükümleriHırsızlık (sirkat) cezasında malın kilitli bir mahfazada (hırz) bulunması şartıMekanik güvenlik aygıtı ve mülkiyeti koruyan kilit
TefsirTedebbür ve Kur'an'ı anlama engelleriMuhammed Suresi 24. ayetteki «kendi kilitleri» (أقفالها) tamlamasının kalbin kendi tabiatına ait özel engelleri imlemesiDüşünmeme ve yüz çevirmenin kalpte oluşturduğu aşılmaz idrak bariyeri
HadisFitne kapısının kırılması ve emanetFitnelerin kilitli bir kapı arkasında durması ve o kapının kırılmasıyla fitnelerin yayılacağı rivayetleriKötülüğü engelleyen emniyet seddi ve muhafaza

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalbin idrak ve tefekkür kabiliyetiTedebbür yokluğunun doğurduğu kapalılıkHakikatin kalbe girişini engellemeDüşünmeyi terk eden bilinç, kendi üzerine kapanarak ilahi hitaba karşı kilitlenirKesin
İlmiEpistemik kapalılık ve dogmatizmEleştirel akla ve yeni veriye kapalılıkYanlış bilgiyi sabitleyip doğruyu dışlamaZihnin önyargılarla kilitlenerek delil ve gözlemlere bütünüyle duyarsızlaşmasıdırGüçlü
SiyasiGüvenlik mekanizması ve sınır kontrolüYetkisiz girişleri önleyen yapısal bariyerDüzeni ve kamu maslahatını korumaSistemin dış tehditlere karşı kapılarını tahkim edip iç düzeni emniyete almasıdırGüçlü
İktisadiMülkiyetin korunması ve cimrilikMalı kasalama veya dolaşımdan çekmeSermayeyi hapsetme veya emniyete almaMalı hırzda tutarak koruma yahut infaktan kaçınarak eli kilitli tutma durumudurGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKriptografik kilit / Geri beslemesiz kapalı sistemBilgi akışını kesen şifreleme algoritması veya dış çevreyle madde/enerji alışverişi yapmayan termodinamik kapalı sistem durumuGüçlü
Beşeri bilimlerBilişsel kapanma (Cognitive closure)Bireyin veya grubun inançlarını sarsacak yeni verilere karşı zihnini bütünüyle kapatması ve dogmatik katılıkGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca metalden yapılmış asma kilit veya kapı kilidine indirgeyerek kalpteki kilitlenmeyi soyut ve kontrol dışı bir kader gibi görmek
Kur'an içi daha geniş anlamKilitlerin kalbe dışarıdan rastgele takılan birer nesne değil, kalbe ait kılınmış (أقفالها) ve tedebbürün terk edilmesiyle bizzat o kalbin yapısından türemiş engeller olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın Kur'an'ı anlamamasının faturasını kalbe vurulmuş mecburi bir müdahaleye kesip, tedebbür ve tefekkür sorumluluğunu devreden çıkarmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin anlaşılmasının önündeki engelin metnin kapalılığı değil, muhatabın zihnini ve kalbini tefekküre kapatmış olması gerçeğini ortaya koyduğu için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tedebbür, tefekkür ve Kur'an'ın indiriliş gayesini açıklayan ve kalbin idrak yeteneğini ele alan ayetlerde (Muhammed 47:24) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ı anlamanın sadece zihinsel bir zekâ meselesi olduğu zannını düzeltir; asıl engelin ahlaki ve kalbi bir kilitlenme olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğacın suyunu çekip kuruması, sertleşmesi, büzülmesi ve bu katılıktan hareketle kapıyı geçişe kapatan sürgü ve kilit mekanizması.
  • Soyut anlamBir idrak merkezinin dışarıdan gelecek hiçbir delil, uyarı veya anlama imkânına geçit vermeyecek derecede katılaşıp kendi içine kilitlenmesi.
  • Sistematik karşılıkBilgi ve fıtrat akışının kesildiği, sistemin iç dinamiklerinin donduğu ve dışarıyla etkileşimin sıfırlandığı tam kapalılık hali.
  • LaTeX modeliS∩∂Ω=∅  ⟹  dIdt=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω kalbin veya zihnin iç idrak hacmini, ∂Ω bu sistemin dış dünyaya açılan sınır yüzeyini (kapısını/geçidini), S ise vahiy veya tefekkürden gelen dış bilgi sinyalini temsil eder. Sinyalin sınır yüzeyiyle kesişiminin boş küme olması (S∩∂Ω=∅), kilitlenme durumunu gösterir. Bunun sonucu olarak sistemin içindeki anlayış ve bilgi düzeyinin (I) zamana göre değişimi sıfıra eşitlenir (dIdt=0); yani kalpte hiçbir anlamsal açılma ve tedebbür gerçekleşmez.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق