قفو
ق - ف - و
KÖK- 5 geçiş
- 4 ayet
- 3 sîga
- 7 sözlük
Kafa tası demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(7)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Kafa tası demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.828 harfالقاف والفاء و"وايء" معهما
ق ف و، و ق ف، ف و ق، و ف ق، ف أ ق، ف ق أ، أ ف ق مستعملات قفو: القَفْوَةُ: رهجة تثور عند أول المطر.
والقَفْوُ: مصدر قولك: قفا يَقْفُو، وهو أن يتبع شيئاً، وقَفَوْتُه أَقْفُوه قَفْواً، وَتَقَفَّيْتُه، أي: اتبعته. قال الله جل وعز: "ولا تَقْفُ ما ليس لك به علم".
وقَفَوْتُه: قَذَفْتُه بالزنية، وفي الحديث: "من قفا مؤمناً بما ليس فيه وَقَفَهُ الله في ردغة الخبال". أي: قَذَفه.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.113 harfق ف و
قفوت أثره واقتفيته واستقفيته.
قال ذو الرمة: عواسف الرمل يستقفي تواليها مستبشرٌ بفراق الحيّ غرّيد وقفّيته وقفّيته به وقفّيت به على أثره إذا أتبعته إياه وهو قفيّةُ آبائه وقفيّ أشياخه: تلوهم.
وما لك تقفو صاحبك: تقذفه.
وإياك والقفو.
وما هجا فلان ولا قفا.
وهذه قفيّة عظيمة وقذيفة بوزن الشتيمة.
وتقفّيت فلاناً بعصاي واستقفيته فضربته إذا جئته من خلفه.
وفي حديث عامرٍ
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR15.623 harf: ( و ( *!القَفَا ) ، مَقْصُورٌ : ( وَراءَ العُنُقِ ) .
( وفي الصِّحاح : مُؤَخَّرُ العُنُقِ ؛ ( *!كالقافِيَةِ ) ، وهي قِيلَةٌ ؛ وقيلَ : *!قافِيَةُ الرأْسِ : مُؤَخّرُه ، وقيلَ : وسَطُه . وفي الحديثِ : ( يَعْقِدُ الشَّيْطانُ على قافِيَةِ رأْسِ أَحَدِكُم ثلاثَ عُقَدٍ ) .
قالَ أَبو عبيدٍ : يَعْنِي *!بالقافِيَةِ القَفَا .
وقال أَبو حاتِم : زَعَمَ الأصْمعي أنَّ القَفَا مُؤَنَّثَةٌ لا تُذَكَّر .
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR851 harf١
1 قَفَا أَثَرَهُ ذ and اـِتْرَهُ He followed his track, or footsteps; tracked him. (S, Msb.) ― -b2- قَفَا فُلَانًا He followed the footsteps of such a one. (TA.) See قَصَّ أَثَرَهُ, which signifies the same, for a better explanation. See also قَفَوَتُ أَثَرَهُ.
قَفًا
قَفًا ذ The back of the neck. (S, Msb, K.) ― -b2- عَيْنَاهُ فِى قَفَاهُ is said of him who is put to flight. because he looks
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR247 harfقَفَا
قَفَا U ( n. ac. قَفْو 1 , قُفُوّ 27 ),
a. Followed.
b. Effaced, wiped out ( the traces of ).
c. Accused, upbraided, railed at.
d. [ acc. & Bi ], Ascribed, attributed to.
e. I ( n. ac.
قَفْي
قَفْي [ 1 ] ),
a. Struck on the neck.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok30.763 harfقفو
قََفَا - يَقْفُو - قَفَّى - يُقَفِّي
قََفَا - يَقْفُو + كائن + كائناً أو شيئاً: يقتفي أثره: يتبع ويسير على خطاه وهديه: يتبين ويتتبع أثره في المشي، أو طريقته في الفعل، ثم يمشي ويسير على طريقته وخطا سيره
قَفَّى - يُقَفِّي: على وزن " فـَعَّل " من " قََفَا - يَقْفُو ": جعله " يَقْفُو " آخر: جعله يسير على خطاه وهديه
قََفَّى - يُقَفِّي + كائن
Mücavir kökler50 mücavir (65 toplam)
- عيسى
3 ortak ayet · İsa
- مريم
3 ortak ayet · Meryem
- نجل
2 ortak ayet · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir
- بنو
3 ortak ayet · Oğullar
- أثر
2 ortak ayet · İnsan veya hayvan yürürken ayaklarının bıraktığı kalıntıya…
- أتي
3 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
- بدع
1 ortak ayet · Bedee deki hemze ayn’a dönüşmüş
- أيد
1 ortak ayet · Yed el veya kol demektir
- رعي
1 ortak ayet · Otlak yerdir
- قدس
1 ortak ayet · Cemaatlerin toplandığı yerde önderin durduğu yerdir
- رهب
1 ortak ayet · Cübbe demektir
- رأف
1 ortak ayet · Riyf : Sulak, suya yakın, bol verimli, bitkili yer demektir
Geçtiği ayetler(4)
وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ …
Ve arkasından gönderdikAndolsun ki, biz Musa’ya kitab verdik. Ondan sonra da birbiri ardınca peygamberler gönderdik. Meryem oğlu İsa’ya da beyyineler verdik. Ve onu ruh’ül-Kudüs ile destekledik. Demek, bir peygamber size ne zaman gönüllerinizin hoşlanmadığı bir şeyi getirirse, kibirlenmek isteyeceksiniz de; kimini yalanlayarak, kimini de öldüreceksiniz öyle mi?
وَقَفَّيْنَا عَلَى آثَارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ …
Arkasından gönderdikVe onların izinden Meryem oğlu İsa’yı, önündeki Tevrat’ı doğrulayıcı olarak gönderdik. Ve ona İncil’i verdik. Onda hidayet ve nur vardır. Kendinden önceki Tevrat’ı doğrulayıcı, hidayet ve müttakiler için bir öğüt olarak.
ثُمَّ قَفَّيْنَا عَلَى آثَارِهِمْ بِرُسُلِنَا وَقَفَّيْنَا بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ وَجَعَلْنَا فِي قُلُوبِ …
Ve arkasından gönderdikSonra onların izleri üzerinde, peygamberlerimizi ard arda gönderdik. Meryem oğlu İsa’yı da arkalarından gönderdik. Ona İncil’i verdik ve ona uyanların kalblerine bir şefkat ve merhamet koyduk. Onların uydurdukları rehbaniyyete gelince; onu kendilerine Biz, yazmadık. Fakat kendileri Allah’ın rızasını kazanmak için yaptılar. Ama buna da hakkıyla riayet etmediler. Biz de onlardan iman etmiş olanlara ecirlerini verdik. İçlerinden çoğu ise fasıklardır.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قفو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs |
| Bağlamsal Yakın Kökler | تبع, اثر, خلف |
| Zıt Kök | قدم |
| Çekirdek Özet 1 | Boynun arka kısmı, ense; bir şeyin ardından gitme ve ayak izini takip etme |
| Çekirdek Özet 2 | Vahiyle gelen elçilerin birbirinin ardınca gönderilmesi ve delilsiz bilginin ardına düşülmemesi |
| Çekirdek Özet 3 | Süreklilik arz eden metodik ardıllık ve bilgiye dayalı takip esası |
| Kritik Hata Riski | Âyetteki ardıllığı kopuk bir tarihsel sıralama, takibi ise sadece fiziksel yürüme sanarak epistemolojik sorumluluğu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قف | Sınırda durma, kapanma, arkada kalma ve geçit vermeme; nitekim قفل kökünde de bir şeyi kilitleyip arkada bırakma ve geçişi engelleme anlamı esastır | و | Çekirdekteki sınırlanmış arka nokta imgesine hareket ve yönelim kazandırarak birinin arkasından yürüme, izini adım adım sürme ve art arda dizilme boyutu eklemiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Arka sınır hattını ve odak noktasını belirler |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Belirlenen sınırın hemen kenarından dışa doğru yönelmeyi ve irtibatı simgeler |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Öndeki ile arkadakini birbirine bağlayarak zincirleme bir takip oluşturur |
| قفو | Belirlenmiş arka sınır noktasından itibaren öndekine tutunarak onun izi boyunca kesintisiz şekilde ilerleme hareketidir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Başın ve boynun arka tarafı, ense (el-kafâ); bedenin arkada kalan yönü üzerinden bir canlının ayak izine basarak onu arkasından takip etmek |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Zü'r-Rimme bir beytinde kum fırtınalarının ardı sıra gidişi bu kökten türeyen fiille tasvir etmiştir: عواسف الرمل يستقفي تواليها / مستبشر بفراق الحي غريد |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin arkasından kusurunu araştırıp çirkin söz söylemek ve asılsız isnatta bulunmak; hadiste haksız suçlamayı ifade etmek üzere şu ibare nakledilmiştir: من قفا مؤمنا بما ليس فيه وقفه الله في ردغة الخبال |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Asāsü’l-Belāġa, Lisānü’l-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça قفو kökü, Sami dil ailesinde arka taraf, ense, eğilme ve bir sınırın ardından gelme semantik alanı içinde yer alır. İbranicede k-p-h / q-p-h kök ailesindeki bükülme, arkaya doğru yönelme ve toplanma anlamları ile Süryanicede qpā (ardında durmak, büzülmek, toplanmak) biçimleri ortak morfolojik mirasa işaret eder. Kökün en somut merkezi olan Arapça el-kafâ (ense, boynun arkası), somut bir anatomik addan soyut eylemsel bir boyuta genişleyerek bir izi arkasından takip etme, birinin adımlarını izleme ve peş peşe gönderme fiillerine kaynaklık etmiştir. Bu anlam kayması, bedensel yön göstericisinin zaman ve eylem düzleminde ardıllık bildiren bir kavrama dönüşmesiyle gerçekleşmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Ense ve arka yön anlamındaki isimden iz sürme fiili türetilmiştir | Somut ense anlamı, öndekinin izini adım adım takip etme ve birbiri ardınca dizilme fiiline dönüşmüştür | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice arka taraf, bükülme ve toplanma kökleri | Arka sınır ve takip ilişkisi merkezi Sami katmanında korunmuştur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dışı ailelerle doğrudan ve kurallı bir ses denkleşmesi tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Lisānü’l-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قفو | Anlamlı | Ense, iz sürmek, art arda göndermek | Bir şeyin arkasından gitmek veya peş peşe ulaştırmak | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| قوف | Anlamlı | İz sürmek, ayak izinden teşhis etmek | Çölde ayak izlerini takip ederek nesep veya yön bulma sanatı | Ortak semantik çekirdek; Kur'an'da geçmez |
| فقو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde bu harf dizilişiyle müstakil bir kök oluşmamıştır | Kitābü'l-Ayn kaydında yer almaz |
| فوق | Anlamlı | Üst, yukarıda bulunmak, galip gelmek | Dikey eksende üstte olma ve hiyerarşik öncelik | Kur'an'da geçer |
| وقف | Anlamlı | Ayakta durmak, hareketsiz kalmak, tutmak | Bir sınır çizgisine gelip hareketi kesmek | Çekirdeğin durdurma boyutudur; Kur'an'da geçer |
| وفق | Anlamlı | Uyum sağlamak, denk gelmek, uyuşmak | İki parçanın birbiriyle örtüşmesi ve denk düşmesi | Kur'an'da geçer |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قفو | Merkez | Ardıllık ve iz takibi | Birinin tam arkasından, ayak izini adım adım izleyerek ve ona dayanarak gitmek | Fiziksel ense yöneliminden türeyen sıkı takip |
| تبع | Komşu | Tabi olma ve peşinden gitme | Genel anlamda arkadan gelmeyi ve emre uymayı ifade eder; iz sürme şartı içermez | Boyun eğme ve eşlik etme yönü baskındır |
| اثر | Komşu | İz bırakma ve izin peşine düşme | Öndekinin geride bıraktığı belirtiyi, alameti ve kalıntıyı araştırmak | Vurgu izin kendisindedir, doğrudan şahsın arkasında olmaya değil |
| خلف | Komşu | Arkada kalma ve halef olma | Birinin ardından onun yerine geçmeyi veya geride bırakılmayı anlatır | Mekânsal veya zamansal yer alma esastır |
| قدم | Zıt | Öne geçme ve öncülük | Arkada kalmanın ve iz sürmenin aksine önde bulunmak, başı çekmek | Zaman veya mekân bakımından önde oluştur |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قفو | Ense; ardınca gitmek, iz sürmek | Bir nesnenin veya şahsın gerisinden ayrılmadan takip etmek | Kesin |
| Latince | sequi, vestigia sequi | Takip etmek, izinden gitmek | Yalnızca peşinden gitmeyi karşılar; ense somutluğunu dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | follow closely, track, succeed | Yakından takip etmek, iz sürmek, ardılı olmak | Ardıllık ve adımları izleme yönünü verir; iftira nüansını içermez | Güçlü |
| Almanca | nachfolgen, nachspüren | Peşinden gitmek, izini sürmek | Metodik ve adımlı takibi karşılar | Güçlü |
| Fransızca | emboîter le pas, succéder | Adımlarını takip etmek, yerine gelmek | Tam olarak birinin ayak izine basarak ilerleme nüansını taşır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَقَفَّيْنَا / قَفَّيْنَا | Elçileri art arda göndermek, vahiy zincirini kesintisiz sürdürmek | Peygamberler tarihinin birbirini onaylayan sürekliliği; Bakara 2:87, Mâide 5:46, Hadîd 57:27 |
| تَقْفُ | Bilgisizce peşine düşmek, kesin delil olmadan hüküm vermek, iftira etmek | Epistemolojik ve ahlaki sorumluluk bağlamı; İsrâ 17:36 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Bilgi teorisi ve taklit | Kesin delile dayanmayan inancın ve zanna dayalı taklidin reddedilmesi | Delilsiz kabullerin ardına düşmeme ilkesi |
| Fıkıh | Kazf ve şahitlik hukuku | Bir kimseye zinası isnadıyla iftira atma fiili ve zanla hüküm vermenin yasaklanması | Asılsız iddia ile birinin namusunun arkasından konuşma suçu |
| Tefsir | Nübüvvet zinciri | Peygamberlerin birbirinin şeriatını tasdik ederek art arda gönderilmesi | Vahyin tarihsel sürekliliği ve risalet ardıllığı |
| Hadis | Ahlak ve kıyafe | Müslümanın gıyabında konuşmaktan nehyedilmesi ve ayak izinden nesep çıkarma uygulaması | Gizli kusurların arkasına düşmeme ve fiziki iz sürme |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Peygamberlik zinciri | Risalet sürekliliği | Önceki mesajı doğrulayıp tamamlama | Elçilerin keyfî değil, ilahi bir sıralamayla birbirini takip etmesi | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji | Metodik doğrulama | Zandan kaçınıp kesin delile uyma | Bilgi kaynağı sağlam olmayan teorilerin peşine takılmama | Kesin |
| Siyasi | Yönetim meşruiyeti | Halefiyet ve anayasal takip | İlkelere bağlı ardıllık düzeni | İktidar devrinde keyfilik yerine meşru ilkelerin izlenmesi | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa denetimi | Kayıt ve işlem takibi | Şeffaflık ve spekülasyonu önleme | Temelsiz söylentilerle piyasa manipülasyonunun engellenmesi | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Markov zinciri ve yinelemeli ardıllık | Bir sonraki durumun doğrudan bir önceki durumun izini taşıyarak ona eklemlenmesi ve zincirleme bağlanması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Epistemik sorumluluk ve metodolojik rasyonalizm | Bireyin kesin kanıta dayanmayan yargıları benimsemekten kaçınması ve düşünce zincirini rasyonel temele oturtması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir arkadan yürüme veya kronolojik olarak birinin ardından gelme olarak anlamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Hem ilahi vahyin birbirini tasdik eden kurumsal ardıllığını hem de insan aklının delilsiz hiçbir fikrin peşinden sürüklenmemesi gerektiğini bildiren kuşatıcı ilke |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Peygamberler arasındaki organik bağı kopuk münferit olaylar gibi görmek veya kulaktan dolma zanları bilgi kabul ederek ahlaki ve hukuki sorumluluktan kaçmak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem tarih felsefesini (peygamberlerin birbirinin izini tamamlaması) hem de epistemoloji ahlakını (bilgisiz taklidin ve iftiranın reddi) tek bir kök dinamiğiyle kurduğunu gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Nübüvvet tarihini özetleyen peygamber kıssalarında ve sorumluluk bilincini organların şahitliğiyle bağlayan ahlak ayetlerinde |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dinin dogmatik bir taklitten ibaret olduğu yanılgısını yıkarak araştırmaya dayalı kesin bilgiyi emreder ve önceki elçilerin öğretilerinin birbirinden kopuk olduğu zannını ortadan kaldırır |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamCanlının boyun ve baş arkası, ense bölgesi; bu arka hizada kalarak birinin adımlarını ve izini birebir takip etme eylemi.
- Soyut anlamBir delile, yönteme veya öncüye bağlı kalarak onu adım adım doğrulama; delilsiz hiçbir varsayımın veya iftiranın peşine takılmama disiplini.
- Sistematik karşılıkHem vahiy tarihindeki elçilerin kesintisiz ardıllık zinciri hem de epistemolojik alanda zandan arınmış kesin kanıt takip sistemi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde mevcut durumu veya öncü ilkeyi, ise onun ardınca gelen ve onun izine dayanan durumu simgeler. fonksiyonu elçilerin veya adımların birbirine eklemlendiği meşru takip bağıntısıdır. ifadesi her adımda bilgi düzeyinin artmasını veya en azından sıfırdan büyük kesin bir bilgiye dayanmasını şart koşar. ise bilginin sıfır olduğu () durumda herhangi bir kabulün veya yargının () geçerlilik değerinin sıfır olduğunu, yani hakkında kesin bilgi bulunmayan şeyin ardına düşülemeyeceğini sembolize eder.