وقف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: و-ق-ف3 sîga, 25 mücavir kök, 4 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ليسكونكفريديوقفوُقِفُوارأيقرأرببذوقوَقِفُوهُمْضعفأمنبلوبعض

KökSîga 3Ayet 4Sure 3Mücavir 25

▶ Ağı aç (3B)

وقف

و - ق - ف

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 3 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Durduruldular

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.828 harf
القاف والفاء و"وايء" معهما ق ف و، و ق ف، ف و ق، و ف ق، ف أ ق، ف ق أ، أ ف ق مستعملات قفو: القَفْوَةُ: رهجة تثور عند أول المطر. والقَفْوُ: مصدر قولك: قفا يَقْفُو، وهو أن يتبع شيئاً، وقَفَوْتُه أَقْفُوه قَفْواً، وَتَقَفَّيْتُه، أي: اتبعته. قال الله جل وعز: "ولا تَقْفُ ما ليس لك به علم". وقَفَوْتُه: قَذَفْتُه بالزنية، وفي الحديث: "من قفا مؤمناً بما ليس فيه وَقَفَهُ الله في ردغة الخبال". أي: قَذَفه.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.350 harf
الوَقْفُ: سِوارٌ من عاج. يقال: وَقَّفْتُ المرأة تَوْقيفاً، إذا جعلت في يديها الوَقْفَ. وفرسٌ مُوَقَّفٌ، إذا أصاب الأَوْظِفَةَ منه بياضٌ في موضع الوَقْفِ ولم يَعْدُها إلى أسفل ولا فوق فذلك التَوْقيفُ. ويقال: وَقَفَتِ الدابةُ تَقِفُ وُقوفاً، وَوَقَفْتُها أنا وَقفاً.، يتعدَّى ولا يتعدَّى. ووَقَفْتُهُ على ذنْبه، أي أطلعته عليه. ووَقَفْتُ الدار للمساكين وَقْفاً، وأَوْقَفْتُها بالألف لغةٌ رديئة. وليس
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok24.803 harf
باب القاف والفاء قفا ، قوف ، قيف ، فقأ ، وقف ، وفق ، أَفق ، فوق ، فأق . قفا : قال الليث : القَفْوُ : مصدرُ قولِك : قَفَا يَقْفُو قَفْواً ، وهو أَن يتَّبع شيئاً . وقال الله جل وعز : ( وَلاَ تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ) ( الإسراء : 36 ) . قال الفراء : أكثر القراء يجعلونها مِن قَفَوْتُ ، كما تقول : لا تَدْعُ مِنْ دعوْتُ . قال : وقرأ بعضهم : ( لا تَقُفْ ) مِثل ولا تَقُل . والعرب تقول : قُفْتُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.895 harf
(باب الواو والقاف وما يثلثهما) (وقل) الواو والقاف واللام: كلمةٌ تدلُّ على علوٍّ في جَبَل. وتوقَّلَ في الجبلِ: عَلاَ. وكلُّ صاعدٍ في شَيءٍ متوقِّل. وفرسٌ وَقَِْلٌ: حسَن السَّير في الجبال. والوَقْل: شجر المُقْل. (وقم) الواو والقاف والميم. يدلُّ على غَلبَة* وإذلال. ووَقَمَ اللهُ العدوَّ وقْماً: أذَلَّه. وتوقَّمَ فلانٌ العِلم: قَتَله خُبْراً. وتوقَّمْت الصَّيدَ: خَتَلْتُه. وقال الكسائيّ: الموقوم:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR366 harf
- يقال: وقفت القوم أقفهم وقفا، وواقفوهم وقوفا. قال تعالى: ﴿وقفوهم إنهم مسئولون﴾ [الصافات/24] ومنه استعير: وقفت الدار: إذا سبلتها، والوقف: سوار من عاج، وحمار موقف بأرساغه مثل الوقف من البياض، كقولهم: فرس محجل: إذا كان به مثل الحجل، وموقف الإنسان حيث يقف، والمواقفة: أن يقف كل واحد أمره على ما يقفه عليه صاحبه، والوقيفة: الوحشية التي يلجئها الصائد إلى أن تقف حتى تصاد.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR936 harf
و ق ف وقفته وقفاً فوقف وقوفاً وقف وقفة وله وقفات‏.‏ وهذا موقف من مواقفك‏.‏ وما وقفني الله على خزية قطّ‏.‏ وواقفه في حرب أو خصومة‏.‏ وتوقّف بمكان كذا‏.‏ واستوقف الركب‏.‏ ووقّف الناس في الحج‏:‏ وقفوا بالمواقف‏.‏ ووقف القارئ توقيفاً‏:‏ علّمته مواضع الوقوف‏.‏ ولها وقف‏:‏ مسك من عاج ونحوه‏.‏ ووقّفت الجارية وجارية موقفة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ وقّفته على ذنبه وعلى سوء صنيعه‏.‏ ووقف على المعنى
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.455 harf
الوُقوف خلاف الجُلوس، وقَف بالمكان وقْفاً ووُقوفاً، فهو واقف، والجمع وُقْف ووُقوف، ويقال: وقَفتِ الدابةُ تَقِفُ وُقوفاً، ووقَفْتها أَنا وَقْفاً. ووقَّفَ الدابةَ: جعلها تَقِف؛ وقوله: أَحْدَثُ مَوْقِف من أُم سَلْمٍ تَصَدِّيها، وأَصْحابي وُقوفُ وُقوفٌ فوقَ عِيسٍ قد أُمِلَّتْ، بَراهُنَّ الإناخةُ والوَجِيفُ إنما أَراد وُقوف لإبلهم وهم فوقها؛ وقوله: أَحدث موقف من أُم سلم إنما أَراد أَحدث مواقفَ هي لي
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR645 harf
* و ق ف * * الوَقْفُ * سِوار من عاجٍ و * وَقَفَتِ * الدابة تَقِفُ * وُقُوفاً * و * وَقَفَها * غيرها من باب وعد و * وَقَفَهُ * على ذنبه أَطْلَعه عليه و * وَقَفَ * الدار للمساكين وبابهما وعد أيضا و * أَوْقَفَ * الدار بالألف لغة رديئة وليس في الكلام أَوْقف إلا حرف واحد وهو أَوْقَفْتُ عن الأمر الذي كُنت فيه أي أَقلعت وعن أبي عمرو والكسائي أنه يُقال للواقف ما أَوْقفك هنا أي أَيُّ شيء صيَّرك إلى
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.373 harf
الوقف: سوار من عاج نقله الجوهري، وقال الكميت يصف ثورا: ثم استمر كوقف العاج منكفتا يرمي به الحدب اللماعة الحدب هكذا أنشده ابن بري والصاغاني، وقيل: هو السوار ما كان، والجمع وقوف، وقيل: المسك إذا كان من عاج فهو وقف، وإذا كان من ذبل فهو مسك، وهو كهيئة السوار. والوقف: ة، بالحلة المزيدية أي: من أعمالها بالعراق. وأيضا: قرية أخرى بالخالص شرقي بغداد بينهما دون فرسخ. ووقف: ع، ببلاد بني عامر قال لبيد رضي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.402 harf
وَقَفَ 1 وَقَفَ ذ He was, or became, still, or stationary; (Msb;) [he stood still;] he continued standing: (K:) and [simply] he stood; contr. of جَلَسَ. (TA.) ― -b2- وَقَفَ الدَّابَّةَ, inf. n. وَقْفٌ, He made the beast to be, or become, still, or motionless. (Msb.) ― -b3- وَقَفَ عَلَيْهِ He stopped, or paused, upon coming to him, or it; he stopped, or paused, at it; or where he, or it, was. ―
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.703 harf
Madde başı: وقف ]يقف[وَقَفَ ]يَقِفُ[ وَقَفَ ]يَقِفُ[ ( n. ac. وَقْف 1 , وُقُوْف 27 ), a. Stood; was erect. b. Stopped, stood still; halted, paused. c. ( n. ac. وَقْف 1 ), Stopped, checked, arrested; delayed. d. [ acc. & La or 'Ala ], Bequeathed to. e. [ La ], Stopped, waited for. f. ( n. ac. وُقُوْف 27 ) [ 'Ala ], Engaged in, busied himself with. g. [ 'Ala ], Inquired about. h. ( n. ac. وَقْف 1 ) [
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok31.777 harf
وقف وَقَفَ - يَقِفُ، وُقِفَ - يُوْقَفُ - مَوْقُوْف - مَوْقُوْفُوْن - قِفْ - قِفْهُ - قِفْوه وَقَفَ - يَقِفُ + كائن + كائناً: يجعله يتوقف عن الحركة فلا يتقدم ولا يتأخر: يجعله ينهي تقدم سيره فيثبت في مكان فلا يتقدم ولا يتأخر وَقَفَ - يَقِفُ + كائن + كائناً + على شيء: يجعله يتوقف عن الحركة فلا يتقدم ولا يتأخر على شيء: يجعاه ينهي تقدم سيره عند
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler25 mücavir (38 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رأي

    3 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  2. ربب

    3 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  3. كون

    3 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  4. ضعف

    1 ortak ayet · Katlanmış deri demektir

  5. كفر

    2 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  6. قول

    3 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  7. بلو

    1 ortak ayet · Biley taşı

  8. ردد

    1 ortak ayet · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür

  9. ذوق

    1 ortak ayet · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  10. قرأ

    1 ortak ayet · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  11. ليس

    1 ortak ayet · Bu kelime “late”den dönüşmüştür

  12. بعض

    1 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

Geçtiği ayetler(4)

  1. وَلَوْ تَرَى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقَالُوا يَالَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِآيَاتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

    DurduruldularBir görsen; ateşin başında durdukları: Keşke geri döndürülseydik ve Rabbımızın ayetlerini yalan saymasaydık da mü’minlerden olsaydık, dedikleri zaman.

  2. وَلَوْ تَرَى إِذْ وُقِفُوا عَلَى رَبِّهِمْ قَالَ أَلَيْسَ هَذَا بِالْحَقِّ قَالُوا بَلَى وَرَبِّنَا قَالَ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

    DurduruldularBir görseydin eğer; Rabblarının huzurunda durdukları zaman, O: Bu, hak değil miymiş? deyince; onlar da: Rabbımız hakkı için evet, derler. Allah da buyurur ki: Öyleyse küfür edegeldiğinizden dolayı tadın azabı.

Sîga sayfası: مَوْقُوفُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökوقف
YapıÜçlü
Özel DurumMisâl vāvî
Bağlamsal Yakın Köklerحبس, لبث, كفف, قوم
Zıt Kökسير
Çekirdek Özet 1Bir hareketin, akışın veya eylemin kesilip belirli bir noktada tutulması, dikelip sabit kalması
Çekirdek Özet 2İlahi irade ve hesap nizamı önünde insanın eylemsel seyrinin kesilerek sorgu ve yüzleşme amacıyla alıkonulması
Çekirdek Özet 3Bir varlığın veya sürecin keyfi akıştan çıkarılıp ilahi/hukuki bir sınıra tabi tutulması ve denetim altına alınması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel olarak ayakta dikilmek veya dinlenmek şeklinde daraltıp, Kur'an'daki sorgu, yüzleşme ve zorunlu alıkonulma (tevkîf) boyutunu gözden kaçırma riski

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وقÇevreleme, tutma, bir etkiyi sınırlandırma ve bir şeye karşı set çekme; nitekim وقي kökünde korunma ve siper alma, وقر kökünde ağırlığın sabitlenip tutulması, وقب kökünde çukurun içine girip kapanma, وقت kökünde sınırın belirli bir vade ile sınırlandırılması görülürفDudak üflemesi ve ağız açıklığı imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle sınırlandırma ve tutma eylemi, devam eden bir hareketin birdenbire önünün kesilmesi, eşikte durdurulması ve sürecin askıya alınması biçiminde özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaHareketi veya nesneyi mevcut zeminine bağlama, sabitleme ve konumunu sabitleştirme kuvveti
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırOdaklanma, sınır çizgisine ulaşma ve enerjinin belirli bir noktada yoğunlaşıp toplanması
فAğız; söz, açıklık, kenarÇıkış hattı, sınır eşiği, ifadenin veya seyrin dış sınırında belirme
وقفÇengel ile sınıra bağlayıp eşikte tutma hareketiİlerleyen bir varlığın tam sınır eşiğinde kazığa bağlanır gibi hareketsiz kılınması, akışın kesilip odak noktasına raptedilmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir binek hayvanının veya insanın yürüyüşünü kesip olduğu yerde hareketsiz kalması (وَقَفَتِ الدَّابَّةُ); av köpeklerinin dağ keçisini kaçamayacağı dik bir kayalıkta kıstırıp durdurması (وَقِيفَةُ الوَعِل); bileğe takılan kemik veya fildişi bilezik (وَقْف)
Cahiliye şiiri kullanımıİbn Düreyd'in naklettiği eski bir şiirde avın kıstırılıp kımıldayamaz hale getirilmesi anlamında geçer: فَلَا تَحْسَبَنِّي شَحْمَةً مِنْ وَقِيفَةٍ / مُطَرَّدَةٍ مِمَّا تَصِيدُكَ سَلْفَعُ
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi et-Tirimmāḥ divanında heva peşinde koşmayı bırakıp takvada sebat etme anlamında bu kökü kullanır: فَتَأَيَّيْتُ لِلْهَوَى ثُمَّ أَوْقَفْـ / ـتُ رِضاً بِالتُّقَى وَذُو البِرِّ رَاضِي

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn ve Jamharat al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça وقف kökü, merkezi ve güney Sami dillerinde bir eylemin kesilmesi, durağan hale gelmesi ve bir sınırda bekletilmesi matrisiyle karakterizedir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Ârâmîce) fiziksel ayakta durma eylemi için daha ziyade *ʿ-m-d (עמד) veya *q-w-m (קום) kökleri yaygınken, Güney Arapça epigrafik metinlerde ve klasik Arapçada وقف fiili, salt dikilmekten ziyade seyir halindeki bir şeyin durdurulması, denetim veya mülkiyetin tahsisi bağlamında özelleşmiştir. Ge'ez (Klasik Habeşçe) dilinde *waqafa kökü vurma, kertik açma ve sınır belirleme gibi somut nüanslar barındırırken, Arapçada hareketin sınır çizgisine çarpıp kesilmesi anlamı kurucu hale gelmiştir. Klasik Arapça sözlüklerde bu kökün geçişli kullanımı (وَقَفْتُهُ) asıl, geçişsiz kullanımı (وَقَفَ) ise ikincil türev kabul edilmiş; yani durmanın özünde bir irade veya dış güç tarafından durdurulma olgusu yatmaktadır.

Güven Güçlü

Kaynak David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), HALOT, Brown-Driver-Briggs ve Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir şeyin akışını kesip sabitleme ve alıkoymaDüşey duruştan ziyade yatay hareketin sona erdirilip kişinin/nesnenin tevkif edilmesi asıl çekirdektirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arap Yarımadası epigrafik kökleriKuzeybatı Sami sahasındaki genel durma fiillerinden ayrılarak Arapça ve Güney Sami havzasında hukuki ve mekânsal sınırlandırma anlamında gelişmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik sınırlandırma ve tutma izleriVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Dictionnaire des racines sémitiques, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وقفAnlamlıDurdurmak, ayakta tutmak, alıkoymakHareketin sınırda kesilip sorgu veya sabitleme amacıyla tutulmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
وفقAnlamlıUyuşmak, denk gelmek, uygun düşmekİki parçanın birbirine tam oturması ve aralarındaki engelin kalkmasıKur'an'da geçer; zıt yönde akışkan bir uyumu ifade eder
قوفAnlamlıİz sürmek, peşinden gitmekBir varlığın ayak izlerini takip ederek arkasından yürümeKur'an'da geçmez; hareketin durdurulmasının aksine takibini anlatır
قفوAnlamlıArdına düşmek, tabi olmakBilgisizce bir şeyin peşine takılma veya peş peşe elçi göndermeKur'an'da geçer; durmanın tersine peşisıra gitme eksenidir
فوقAnlamlıÜstte olmak, aşmak, galip gelmekMekânsal veya hiyerarşik bakımdan yukarıda bulunma, baskın olmaKur'an'da geçer; dikey eksende üstünlüğü belirtir
فقوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وقفMerkezDurdurulmak, alıkonulmakBir irade tarafından seyrin kesilip hesap veya teftiş için eşikte tutulmasıZorunlu bir sınırlandırma ve hesap anını içerir
حبسKomşuHapsedilmek, engellenmekMekânsal bir sınır içine kapatılarak serbestliğin tamamen yok edilmesiحبس kökünde tecrit ve kapatma esasken, وقف kökünde açıkta da olsa ilerleyişin kesilmesi esastır
لبثKomşuKalmak, beklemek, oyalanmakBir mekânda veya durumda belirli bir süre boyunca kendi akışıyla durmakلبث sürenin uzamasına ve beklemeye odaklanır; وقف ise eylemin kesilip teftiş edilmesine odaklanır
كففKomşuGeri çekilmek, menedilmekBir eyleme girişmekten el çekmek veya birinin saldırısını savuşturmakكفف eylemi yapmaktan çekilme iken, وقف yürüyen durumun durdurulmasıdır
قومKomşuAyakta durmak, kıyam etmekİradeli bir doğrulma, vazife bilinciyle harekete geçmeye hazır duruşقوم failin kendi kudretiyle dikilmesiyken, وقف mef'ul olarak durdurulmayı da derinden taşır
سيرZıtYürümek, akıp gitmekBir noktadan diğerine sürekli ve kesintisiz hareket halinde olmakوقف hareketin kesilip sabitlenmesi, سير ise hareketin kesintisiz devamıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوقفDurdurmak, alıkoymakHareketin harici veya dahili iradeyle kesilip teftiş veya koruma amacıyla sabitlenmesiKesin
Latincesistere, consistere, retinereDurdurmak, ayakta tutmak, alıkoymaksistere kökü durdurma eylemini tam karşılarken, retinere alıkoyma boyutunu vurgularGüçlü
İngilizceto halt, to detain, to pauseDurdurmak, alıkoymak, duraksatmakto halt eylemsel durmayı, to detain ise Kur'an'daki hesap için alıkonulma nüansını verirGüçlü
Almancaanhalten, festnehmen, stillstehenDurdurmak, tevkif etmek, hareketsiz durmakanhalten hareketin kesilmesini, festnehmen sorgu için tutulmayı karşılarGüçlü
Fransızcaarrêter, immobiliser, consignerDurdurmak, hareketsiz kılmak, alıkoymakarrêter fiili seyrin aniden kesilmesini ve hukuki tevkifi doğrudan içerirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وُقِفُوا عَلَى النَّارِAteşin eşiğinde yüzleştirilmek ve hapsedilmekİnkârcıların kıyamet günü kaçış imkânı kalmaksızın cehennemin karşısında durdurulup hakikatle yüzleştirilmesi (En'âm 6:27)
وُقِفُوا عَلَىٰ رَبِّهِمْRabbin huzurunda hesaba çekilmek üzere divana durdurulmakÖldükten sonra dirilişi inkâr edenlerin ilahi adalet terazisi önünde hesap için alıkonulması (En'âm 6:30)
مَوْقُوفُونَ عِندَ رَبِّهِمْİlahi huzurda tutulup karşılıklı suçlamaya mahkûm edilmekDünyada birbirini saptıran güç sahipleri ile zayıf bırakılanların hesap divanında çaresizce tutulmaları (Sebe' 34:31)
وَقِفُوهُمْ إِنَّهُم مَّسْئُولُونَYargılanma ve sorgu için sevkten alıkonulmakCehenneme doğru sürüklenen suçluların nihai infazdan önce durdurulup teker teker sorgulanması (Sâffât 37:24)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevakkuf ilkesi ve mevkıf nazariyesiDelilin kesinleşmediği meselelerde hüküm vermeyip durma (tevakkuf); ahiretteki hesap durakları (mevâkıf)Zihni ve itikadi kesinlik oluşana dek yargıyı askıya alma; ahiretteki kaçınılmaz muhasebe istasyonu
FıkıhVakıf müessesesi ve Arafat vakfesiMenfaati kamuya tahsis edilip mülkiyeti satılmaktan ebediyen alıkonulan mal (vakf); hacda Arafat sınırında belirli süre durma zorunluluğuMalın mülkiyet akışından çekilip hapsedilmesi; hac ibadetinde zaman ve mekân sınırında durup bekleme
TefsirVakıf ve ibtidâ kuralları ile tevkîfîlikTilavet esnasında anlamın bozulmaması için durulacak yerler; Kur'an'ın tertibinin vahye dayalı oluşu (tevkîfî)Anlam bütünlüğünü korumak için nefesi ve sesi sınırlandırma; beşeri müdahaleye kapatılmış vahiy nizamı
HadisMevkûf hadis ve sünnette vakf haliSenedi sahabe düzeyinde durup Hz. Peygamber'e ulaşmayan rivayet; müminin şüpheli şeylerdeki temkiniMetnin aidiyet zincirinin bir kişide durması; "Mümin şüphe karşısında durur/duraksar" prensibindeki ihtiyat

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi muhasebe ve hesap divanıAhiretteki tevkif ve sorgu eşiğiBaşıboş gidişatı sonlandırıp adaleti tesis etmeİnsan dünyadaki eylemlerinin nihai sonucunda ilahi huzurda durdurulur ve mutlak teftişe tabi tutulurKesin
İlmiMetodolojik epistemolojiTevakkuf (yargıyı askıya alma)Yetersiz veri durumunda peşin hükümden kaçınmaBilgi kaynağı sübut ve delalet bakımından kesinleşmedikçe zihnin durup beklemesi ilmidirGüçlü
SiyasiYargı erki ve kamu denetimiTevkif ve adli alıkoyma mekanizmasıKeyfi kaçışı önleyip hesaba çekilebilirliği sağlamaSuç isnadı altındaki failin kamusal adalet adına geçici olarak durdurulması ve hareket serbestisinin kısıtlanmasıGüçlü
İktisadiMülkiyet hukuku ve sosyal adaletVakıf sistemi (malın hapsedilmesi)Kapitalin tekelleşmesini ve piyasada tüketilmesini önlemeMülkün alınıp satılmasını durdurarak (habsü'l-asl) gelirini sürekli biçimde kamu yararına akıtmaKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHareketsizlik noktası ve sınır şartı (momentumun sıfırlanması / statik denge)Dinamik bir sistemin hareket denklemlerinde hız vektörünün sıfır olduğu duraklama anı (v=0); sürecin bir sınır değerine çarparak durum değiştirmeden önce sabitlenmesiGüçlü
Beşeri bilimlerYargısal tevkif ve prosedürel duraklama (adli denetim)Hukukta bir eylemin veya şahsın yargılama netleşene kadar statüsünün askıya alınması; sosyolojide toplumsal kriz anlarında rutin pratiklerin kesintiye uğramasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bir yerde dikilip beklemek veya salt bir taşınmazı hayır kurumuna bağışlamak biçiminde dar bir pratikle sınırlandırmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök bütünüyle ahiret sahnesinde, kaçışı imkânsız kılınan bir kuşatılmışlık içinde, ilahi adalet adına yapılan mutlak "tevkif ve hesap yüzleşmesi" bağlamında kullanılır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKök pasif bir dinlenme gibi algılandığında, ayetlerdeki dehşetli yargılama mekanizması, insanın seyrinin zorla kesilerek hesaba çekileceği gerçeği ve sorumluluk bilinci zayıflar

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an ontolojisinde insanın yeryüzündeki eylemleri başıboş ve kesintisiz değildir; her gidişatın zorunlu olarak durdurulacağı bir ilahi sınır ve hesap eşiği (mevkıf) bulunmaktadır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kıyamet sahnelerini, cehennem ehlinin sevkini, inkârcıların diriliş sonrası yüzleşmelerini ve liderler ile tebaa arasındaki hesaplaşmaları anlatan eskatolojik ayetlerde (En'âm 6:27, 6:30; Sebe' 34:31; Sâffât 37:24) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın yaptıklarının yanına kâr kalacağı veya dünyadaki akışın sonsuza dek denetimsiz süreceği zannını yıkar; hiçbir varlığın ilahi yargı mekanizmasından kaçamayacağını, mutlaka durdurulup teker teker sorgulanacağını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİlerleyen veya akan bir şeyin sınır eşiğinde durdurulması, hareketinin kesilerek belirli bir noktada alıkonulması ve sabitlenmesi.
  • Soyut anlamAmel ve süreçlerin ilahi yasa ve adalet terazisi önünde durdurulup teftiş edilmesi; bilginin veya mülkiyetin keyfi kullanımdan çekilerek hakikate bağlanması.
  • Sistematik karşılıkVaroluşsal hareketin mutlak hesap eşiğinde tevkif edilerek sorguya, yüzleşmeye ve sorumluluk tahkikine tabi tutulduğu denetim istasyonu.
  • LaTeX modelilim⁡t→t0dxdt=0  ⟹  J(x)≠∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde x konumu ve eylemsel gidişatı, t zamanı, dxdt ise hareket hızını temsil eder. t→t0 anında hızın sıfıra inmesi hareketin tamamen durdurulmasını (vakf halini) gösterir. Hızın sıfırlandığı bu eşikte ortaya çıkan J(x) kümesi ise boş olmayan sorgulama, hesap ve yargılama fonksiyonunu ifade eder; yani durdurulmanın bizatihi bir hesap ve teftiş neticesi doğurduğunu modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: و