قمح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-م-ح1 sîga, 4 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قمحذقنمُقْمَحُونَعنقجعل

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 4

▶ Ağı aç (3B)

قمح

ق - م - ح

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Ense ile kafa arasındaki çukurdur. Suya doymuş ve su içmek istemediği için başını diken at demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ense ile kafa arasındaki çukurdur. Suya doymuş ve su içmek istemediği için başını diken at demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.598 harf
باب الحاء والقاف والميم معهما ق ح م، ق م ح، ح م ق، م ح ق مستعملات قحم: قَحَمَ الرجُلُ يَقْحَم قُحوماً في الشِعْر، ويقال في الكلام العام: اقتَحَمَ وهو رَمْيُه بنفسَه في نَهْر أو وَهْدةٍ أو في أمْرٍ من غير رَوِيّة. ويقال: قَحَمَ قُحُوماً: إذا كَبِرَ. قال زائدة: قَحَمَ وأقحَمَ تجاوَزَ، واقتَحَم هو. والقَحْم: الشّيْخ الخَرِف، والقَحْمةُ: الشَّيْخةُ، قال الراجز: إنّي وإنْ قالوا كبير قَحْمُ عندي
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR828 harf
القمح: البُرُّ. والقمح: مصدر قَمِحْتُ السَويقَ وغيره، إذا اسْتَفَفْتَهُ. وكذلك الاقتماح. والقَميحَةُ: اسمٌ لما يُقْتَمَحُ من الجَوارش وغيره، كأنه فعيلةٌ من القمح، وهو البُرُّ. والقُمْحَةُ بالضم: ملءُ الفم منه. والقُمّحانُ بالتشديد: الوَرس. والقُمّحانُ أيضاً: شيء يعلو الخمر كالذَريرَةَ. وقمَحَ البعيرُ قَموحاً، إذا رفع رأسَه عند الحوض وامتنع عن الشرب، فهو بعير قامحٌ، والجمع قمَّح بالتشديد. يقال:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.777 harf
باب الحاء والقاف والميم حمق ، قحم ، قمح ، محق : مستعملة . قحم : قال الليث : قَحَمَ الرّجلُ يَقْحَمُ قُحُوماً . وفي الكلام العامِّ : اقْتَحَم وهو رَمْيُه بنفسه في نَهرٍ أو وهْدَة أو في أمر من غير دُرْبَة . وقال الله جلّ وعزّ : ( ? لنَّجْدَينِ فَلاَ ? قتَحَمَ ) ( البَلَد : 11 ) ثم فسر اقْتِحَامَها فقال : ( فَكَّ رَقَبة أو أَطْعَمَ ) . وقرىء : ( ? لْعَقَبَةُ فَكُّ رَقَبَةٍ أَوْ إِطْعَامٌ فِى يَوْمٍ
Maddenin bağlantısı

باب الحاء والقاف والميم حمق ، قحم ، قمح ، محق : مستعملة . قحم : قال الليث : قَحَمَ الرّجلُ يَقْحَمُ قُحُوماً . وفي الكلام العامِّ : اقْتَحَم وهو رَمْيُه بنفسه في نَهرٍ أو وهْدَة أو في أمر من غير دُرْبَة . وقال الله جلّ وعزّ : ( ? لنَّجْدَينِ فَلاَ ? قتَحَمَ ) ( البَلَد : 11 ) ثم فسر اقْتِحَامَها فقال : ( فَكَّ رَقَبة أو أَطْعَمَ ) . وقرىء : ( ? لْعَقَبَةُ فَكُّ رَقَبَةٍ أَوْ إِطْعَامٌ فِى يَوْمٍ ) ( البلد : 13 ، 14 ) ومعنى فلا اقْتَحَمَ العَقَبة أي فلا هو اقتحم العقبة ، والعرب إذا نفت بلا فعلاً كررتها كقوله : ( ? لْمَسَاقُ فَلاَ صَدَّقَ وَلاَ صَلَّى ? ) ( القِيَامَة : 31 ) ولم يُكَرِّرْها هاهنا : لأنه أضمر لها فعلاً دل عليه سياق الكلام كأنه قال : فلا آمَنَ ولا اقْتَحَم العَقَبَة ، والدليل عليه قوله : ( مَتْرَبَةٍ ثُمَّ كَانَ مِنَ ? لَّذِينَ ) ( البلد : 17 ) . ويقال : تَقَحَّمَتْ بفلان دابَّتُه وذلك إذا نَدَّتْ به فلم يضبط رأسها ، فربما طوَّحت به في وهْدَة أو وَقَصَتْ به . وقال الراجز : أقُولُ والنَّاقةُ بي تَقَحّمُ وأنا منها مُكْلَئِزٌّ مُعْصِم ويحَكِ ما اسمُ أُمِّها يا عَلْكَمُ يقال : إن الناقة إذا تَقَحَّمَتْ براكبها نادَّةً لا يضبِط رأسَها إنه إذا سَمّى أُمَّها وقَفَت وعَلْكَم اسم ناقة . وفي حديث عليّ ح أنه وكَّل عبد الله بن جعفر بالخُصُومة وقال : ( إنَّ للخصومة قُحَماً ) . قال الليث : القُحَمُ : العِظامُ من الأمور التي لا يَرْكَبُها كلُّ أَحَد ، والواحدة قُحْمَة . وقال أبو عُبيد : قال أبو زيد الكلابيُّ : القُحَم : المهالك . قال أبو عُبيد : وأصلهُ من التقحم . قال : ومنه قُحْمَةُ الأعراب ، وهو أن تُصيبَهم السَّنَةُ فتُهلكهم ، فذلك تَقَحُّمها عليهم أو تَقَحُّمُهُم بلادَ الرِّيفِ . وقال ذو الرُّمَّة يصف الإبل وشدة ما تلقى من السّير حتى تُجْهِضَ أولادها : يُطْرِّحْنَ بالأولاد أو يَلْتَزِمْنَها عَلَى قُحَمٍ بين الفَلاَ والمَنَاهِلِ وقال شمر : كلُّ شاقَ صعب من الأمور المُعضِلة والحُروب والدُّيون فهي قُحَمٌ . وأنشد لرؤبة : من قُحَم الدَّين وزُهْدِ الأرفاد قال : قُحَمُ الدَّيْنِ : كثرته ومَشَقَّتُه . قال ساعِدَةُ بن جُؤَيَّة : والشيبُ داءٌ نجيسٌ لا دواء به للمرء كان صحيحاً صائبَ القُحَم يقول : إذا تقَحَّمَ في أمر لم يطش ولم يخطىء ، قال : وقال ابن الأعرابي في قوله : قومٌ إذا حاربوا في حربهم قُحَمُ قال : إقدامٌ وجرأةٌ وتقحُّم ، وقال في قوله : ( معنْ سَرَّه أَنْ يَتَقَحَّم جراثيمَ جَهَنَّم فَلْيَقْضِ في الحدِّ ) . قال شمر : التَّقَحُّم : التقدُّم والوقُوع في أُهْوِيَّة وشِدَّة بغير رَوِيَّة ولا تَثَبُّت . وقال العجَّاج : إذَا كَلَى واقْتُحم المَكْلِيُّ يقول : صُرِع الذي أُصيبت كُلْيَتُه . قال : واقْتَحَم النَّجْمُ إذا غاب وسقط . وقال ابن أحمر : أُراقبُ النجم كأني مُولَع بحيثُ يجري النجمُ حتى يَقْتَحم أي يسقط . وقال جرير في التقدّم : هم الحامِلُون الخيلَ حتى تَقَحَّمَتْ قَرابيسُها وازداد موجاً لُبُودُها وقال الليث : المَقاحيمُ مِنَ الإبل التي تَقْتحِم فتضرب الشّوْلَ من غير إرسال فيها ، والواحد مِقْحَامٌ . قلت : هذا من نعت الفُحُول . والمُقْحَمُ : البعيرُ الذي يُرّبِعُ ويُثني في سنة واحدة : فَتَقْتَحِمُ سنٌّ على سنَ قبل وقتها . يقال : أُقْحِمَ البَعِيرُ وهذا قول الأصمعي إن البعير إذا ألقَى سِنَّيْه في عام واحد فهو مُقْحَم ، وذلك لا يكون إلاَّ لابْن الهرِمين . وقال الليث : بعيرٌ مُقْحَم . وهو الذي يُقْحَمُ في المفازة من غير مُسِيمٍ ولا سائق . وقال ذو الرُّمَّة : أَوْ مُقْحَمٌ أَضْعَفَ الإبْطَان حَادِجُه بالأمْس فاسْتَأْخَرَ العِدْلانِ والقَتَبُ قال : شبَّه به جَنَاحَي الظَّليم . قال : وأعرابيٌّ مُقْحَمٌ : نشأ في البَدْو والفَلَواتِ لم يُزَايلها . والتَّقْحيم : رَمْيُ الفَرَسِ فارِسَه على وَجْهِه وأنشد : يُقَحِّمُ الفارِسَ لَوْلا قَبْقَبُه وفي صفة رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) ( لا تَقْتَحِمُه عَيْن من قِصَر ) . قال أبو عُبيد : اقْتَحَمَتْه عيني إذا احْتَقَرَتْه ، أراد الواصف أنه لا تستصغره العينُ ولا تزدريه لقصره ، وفلان مُقْحَمٌ أي ضعيف . وكُلُّ شيء نُسب إلى الضَّعْف فهو مُقْحَمٌ ، ومنه قول الجَعْدِي : علوْنَا وسُدْنَا سُؤْدَداً غير مُقْحَم وأصل هذا كله من المُقْحَم الذي يتحول من سِنِّ إلى سِنَ في سنة واحدة . وقال ابن الأعرابي : شيخ قَحْرٌ وقَحْمٌ بمعنى واحد . وقال أبو عمرو : القَحْمُ : الكبير من الإبل ، ولو شُبِّه به الرجلُ كان جائزاً ، والقَحْرُ مثله . وقال أبو العَمَيْثَل الأعرابي : القَحْمُ الذي أقْحَمَتْه السِّن تراه قد هَرِم في غير أوان الهَرَم . قمح : قال الليث : القَمْحُ : البُرُّ . قال : وإذا جَرَى الدَّقيقُ في السُّنْبُل من لَدُنِ الإنضاج إلى الاكتناز ، تقول : قد جَرى القمحُ في السُّنْبل ، وقد أقْمَحَ البُرُّ . قلت : وقد أنْضَج ونَضِج ، والقَمْحُ لغةٌ شاميّةٌ ، وأهل الحجاز قد تكلموا بها . وقال الليث : الاقْتِماحُ : أخْذُك الشيء في راحتِك ثم تَقْتَمِحهُ في فِيك ، والاسم القُمْحَةُ كاللُّقْمَةِ والأُكْلَةِ : قال : والقَمِيحَةُ : اسم الجُوَارِشِ . قلت : يقال : قَمِحْتُ السويقَ أَقْمَحُهُ قَمحاً إذا سفِفْتَه . أخبرني بذلك المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابي . قال : والقَمِيحَة : السَّفُوفُ من السَّويقِ وغيره . الليث : القُمَّحان : يقال : وَرْس . ويقال : زَعْفَران . وقال أبو عُبيد : القُمَّحَانُ : زَبَدُ الخَمْرِ ويقالُ : طيبٌ . وقال النابغة : ( يبَيسُ القُمَّحَان مِنَ المَدَام ) وقال الليث : المُقامِحُ والقامِح من الإبل الذي قد اشتد عطَشُه حتى فَتَر لذلك فُتوراً شديداً ، وبعير مُقْمَح ، وقد قَمَحَ يَقْمَح من شِدَّةِ العطش قُموحاً ، وأقمحَه العطشُ فهو مُقْمَح . وقال الله جلّ وعزّ : ( أَعْن ? قِهِمْ أَغْلَ ? لاً فَهِىَ إِلَى ? لاَذْقَ ? نِ ) ( يس : 8 ) : خاشعون لا يرفعون أبصارَهم ، قلت : كلُّ ما قاله الليث في تفسير القامِح والمُقامِح وفي تفسير قوْله : ( إِلَى ? لاَذْقَ ? نِ ( فخطأٌ ، وأهل العربية والتفسير على غيرِه ، فأما المُقامِح فإنّ الإيَادِيّ أقرأني لشَمِر عن أبي عُبَيد عن الأصمعي أنه قال : بَعِيرٌ مُقامحٌ وكذلك الناقةُ بغير هاء إذا رَفَع رأسَه عن الحوضِ ولم يشرَب . قال وجمعه قِمَاحٌ . وقال بِشْر بن أبي خازم يَذْكر سفينةً ورُكبانَها : ونحنُ عَلَى جَوانِبها قُعُودٌ نَغُضُّ الطَّرْفَ كالإبلِ القِماح قال أبو عُبيد : قَمَحَ البعيرُ يَقْمَحُ قُموحاً وقَمَه يَقْمَه قُموها : إذا رفع رأسَه ولم يشرَب الماء . ورَوَى أبو العباس عن ابن الأعرابيِّ أنه قال : التقَمُّحُ : كراهةُ الشُّرْبِ . وقال الهُذَليّ : فتًى ما ابنُ الأغَرِّ إذا شَتَوْنا وحُبّ الزاد في شَهْرَيْ قُماح رواه بضمِّ القافِ قُماح ورواه ابنُ السِّكِّيت في شهري قِماح بالكسر وهما لغتان . وشَهْرا قُماح هما الكانونانِ أشدُّ الشتاءِ برداً : سُمِّيا شهرَي قِماح لكَراهةِ كلِّ ذِي كَبِدٍ شُرْبَ الماء فيهما : ولأن الإبِلَ لا تشربُ الماءَ فيهما إلا تَعْذيراً . وقال أبو زَيد : تَقَمَّحَ فلان من الماء : إذا شرِبَ الماء وهو متكاره . وقال شمر : يقال لشَهْرَي قِماح : شَيْبَانُ ومَلْحانُ . وأما قول الله جلّ وعزّ : ( أَعْن ? قِهِمْ أَغْلَ ? لاً فَهِىَ إِلَى ? لاَذْقَ ? نِ ) ( يس : 8 ) فإن سَلَمة روى عن الفراء أنه قال : المُقْمَحُ : الغاضُّ بصرَه بعد رفعِ رأسِه . وقال الزَّجَّاج : المُقْمَحُ : الرافع رأسَه الغاضُّ بصرَه . قال : وقيلَ للكانونَيْنِ شَهْرا قُمَاح : لأن الإبلَ إذا وَرَدَت الماءَ فيهما ترفعُ رؤوسها لشِدَّة بَرْده . قال : وقولُه : ( أَعْن ? قِهِمْ أَغْلَ ? لاً فَهِىَ ( هي كناية عن الأيدي لا عن الأعناقِ لأنَّ الغُلَّ يجعَلُ اليدَ تَلِي الذَّقَنَ والعُنُقَ وهو مقاربٌ للذَّقن . قلتُ : وأراد جلّ وعزّ أنَّ أيديَهم لمّا غُلَّت عند أعناقِهم رَفَعَتِ الأغلالُ أذقانَهم ورؤوسهم صُعُداً كالإبل الرافعةِ رؤوسها . وقال اللّيثُ : يقال في مَثَل : ( الظَّمَأُ القامحُ خَيرٌ من الرِّيِّ الفاضح ) . قلتُ : وهذا خلاف ما سمِعناه من العربِ ، والمسموع منهم : ( الظمأ الفادحُ خَيرٌ من الرِّيِّ الفاضح ) ومعناه العطشُ الشاقُّ خيرٌ من رِيَ يَفضحُ صاحبَه . وقال أبو عُبيد في قَوْل أُمِّ زَرْع : ( وعِنده أقولُ فلا أُقَبَّحُ وأشربُ فأَتَقَمَّح ) أي أرْوَى حتى أَدَعَ الشربَ من شِدة الرِّي : قلتُ : وأصْلُ التقَمُّح في الماء فاستعارتْه في اللَّبن ، أرادت أنها تَرْوى من اللَّبن حتى ترفع رأسها عن شُرْبه كما يفعل البعيرُ إذا كَرِه شُرْبَ الماء . قال ابن شُمَيل : إنَّ فلاناً لَقَموح للنَّبِيذ أي شَرُوبٌ له وإنه لَقَحوف للنبيذ . وقد قَمَحَ الشرابَ والنبيذَ والماء واللَّبَن واقْتَمَحَه وهو شُرْبه إيّاه . وقَمِح السَّوِيقَ قَمْحاً ، وأما الخبزُ والتّمرُ فلا يقال فيهما : قمِحَ ، إنما يقال القمح فيما يُسَفّ . محق : قال الليث : المَحْقُ : النُّقصانُ وذَهابُ البركة . قال : والمَحاقُ : آخر الشهر إذا امَّحَق الهلال . وأنشد : يزدادُ حتى إذا ما تَمَّ أَعْقَبَهُ كَرُّ الْجَدِيدَيْنِ منه ثم يَمَّحِق قال : وتقول : مَحَقَه الله فامَّحق وامْتَحَق أي ذهبَ خيرُه وبركتُه . وأَنشد لِرُؤبةَ : بِلالُ يا ابنَ الأنجُم الأطْلاقِ لَسْنَ بنَحْسَاتٍ ولا أَمْحَاقِ قلت : واختلفَ أهل العربية في اللَّيالِي المحاقِ ، فمنهم من جَعَلها الثلاثَ التي هي آخرُ الشهرِ وفيها السِّرارُ وإلى هذا ذهب أبو عُبيد وابن الأعرابي ، ومنهم من جَعَلها ليْلةَ خمسٍ وستَ وسبعٍ وعشرين لأن القمرَ يطلُع في أخيرِها ثم يأتي الصّبحُ فيَمْحَقُ ضوءَ القمر ، والثلاثُ التي بعدها هي الدَّآدِىء وهذا قول الأصمعيّ وابن شُمَيل وإليه ذهب أبو الهيْثَم والمبرِّد والرِّياشي ، وهو أصحُّ القولَيْن عِندي . ابن السكيت عن أبي عمرو : الإمْحَاقُ : أن يَهِلك المال كمَحاقِ الهلالِ وأنشد : أَبوك الذي يَكْوِى أُنوفَ عُنُوقِه بأظفارِه حتى أنَسَّ وأَمْحَقَا قال : وقال الأصمعي : جاء في ماحقِ الصَّيف أي في شدَّةِ حَرِّه . وقال ساعِدةُ الهُذَليُّ : ظلَّتْ صَوَافِنَ بالأرْزَانِ صادِيَةً في ماحِقٍ من نهار الصَّيْف مُحْتَدِم ويقال : يوم ماحِقٌ : إذا كان شديدَ الحَرِّ أي أنه يَمْحَقُ كلّ شيء ويَحْرِقُه وقد مَحقْتُ الشيءَ أَمْحَقُه . وقَرْنٌ مَحِيقٌ : إذا دُلِك فذهب حَدّه ومَلُسَ . ومن المَحْقِ الخَفي عند العرب أن تَلِدَ الإبلُ الذّكورَ ولا تِلدَ الإناثَ : لأن فيه انقطاعَ النَّسِل وذِهابَ اللَّبَن . ومن المَحْقِ الخَفِي النَّخْل المُقارَب بينَه في الغَرْسِ . وكلُّ شيء أبطَلْتَه حتى لا يبقَى منه شيءٌ فقد مَحَقْتَه وقد أمْحَقَ أي بَطَلَ . قال الله : ( يَمْحَقُ ? للَّهُ ? لْرِّبَو ? اْ وَيُرْبِى ? لصَّدَقَ ? تِ ) ( البَقَرَة : 276 ) أي يَستأْصِل الله الرِّبا فيُذْهِب رَيْعَه وبَركتَهُ . وقال أبو زيد : مَحَقَه الله وأَمْحَقَه وأبَى الأصمعيّ إلاّ مَحَقَه . ويقال : مُحَاقُ القمر وَمِحاقُه . ومَحَّق فلانٌ بفلان تَمْحِيقاً : وذلك أنَّ العرب في الجاهِلية إذا كان يَوْمُ المُحاق من الشَّهر ، بدَرَ الرجل إلى ماء الرجل إذا غاب عنه فيَنْزِل عَلَيه ويَسْقِي به مالَه ، فلا يَزال قَيِّمَ الماء ذلك الشَّهْر ورَبَّه حتى يَنْسَلِخَ ، فإذا انْسَلَخ كان رَبُّه الأوَّلُ أحَقَّ بِه ، وكانت العرب تدعو ذلك المَحِيقَ . أبو العبَّاس عن ابن الأعْرابيّ قال : المَحْقُ : أن يَذْهَب الشيء كُلُّه حتى لا يُرَى منه شَيْءٌ ، ومنه قول الله : ( يَمْحَقُ ? للَّهُ ? لْرِّبَو ? اْ ( أي يَسْتأْصِلُ الله . حمق : قال الليث : حَمُقَ الرجلُ يَحْمُقُ حَماقَة وحُمْقاً ، واسْتَحْمَق الرجُل إذا فَعَل فِعْل الحَمْقَى . وامْرأةٌ مُحْمِقٌ : تَلِدُ الحَمْقَى . ويُقال مُحْمِقَةٌ . وقالت امْرَأَةٌ من العرب : لستُ أُبالي أن أكون مُحْمِقَهْ إذا رأيتُ خُصْيَةً مُعَلَّقَهْ وسئل أبو العباس عن قول الشاعر : إن للحُمْقِ نعْمَةً في رِقَابِ الْنَ اسِ تَخْفَى عَلَى ذَوِي الألْبَابِ فقال : سُئل بعضُ البُلغَاءِ عن الْحُمقِ فقال : أَجْودُه خَيْرُه قال : ومَعناه أن الأحْمَق الذي فيه بُلْغَةٌ يطاوِلُك بحُمْقِه فلا تعثُر على حُمْقه إلاّ بعد مِرَاس طويل ، والأحْمَق : الذي لا مُلاَوَمَ فيه ينكشف حُمقُه سريعاً فتستريح منه ومن صُحبتِه . قال : ومعْنى البيْت مُقَدَّم ومؤخَّر ، كأنه قال : إن للحُمق نعمةً في رِقابِ العُقَلاءِ تَغِيبُ وتَخْفَى على غيرهم من سائر الناس لأنهم أفطَن وأذكَى من غيره . قال : والأحْمَق : مأخوذٌ من انحماق السوقِ إذا كسدَت فكأنه فَسَد عَقلُه حتى كَسد . أبو عُبيد عن الأحمر : نام الثَّوْبُ وانحمق إذا خَلُق . قالَ : وانْحمقَت السّوقُ إذا كَسَدت . قال : وقال الكسائي : الحُمَاقُ : الجُدَرِيُّ يقال منْه رجل مَحْموق . وقال ابن دُرَيْد : انحمق الرجُل إذا ضَعُفَ عن الأمر . قال : والحَمِق : الخفيف اللِّحية ، وقال غيره : يقال رَجُلٌ أحْمَق وحَمِقٌ بمعنًى واحِد . والحُمَيقَاءُ : الجُدَرِيُّ الذي يصيبُ الصِّبيانَ . والبَقْلَةُ الحَمقاءُ : هي الفَرْفَخَةُ . قال : والحَمَاق : نَبْتٌ ذكَرَتْه أمُّ الهيثم قال : وذَكَر بعضُهم أن الحَمَقِيق نَبْتٌ . وقال الخليل : هو الهَمَقِيق . وقال الليث : فَرَسٌ مُحْمِق إذا كان نِتاجُها لا يَسبِق . قلت : لا أَعْرِفُ المُحْمِق بهذا المعْنى . وقال أبو زيد : انْحمق الطَّعام انْحماقاً . ومَأقَ مُؤُوقاً إذا رَخُص . ابن السِّكِّيت : يقال : لِلَّيَالي التي يطلُع القمرُ فيها لَيلَه كلَّه فيكون في السماء ومن دونِه غَيْمٌ فترَى ضَوْءاً ولا ترى قمراً فتَظُن أنك قد أصْبَحْت وعليك لَيْل : المُحْمِقات . يقال : غَرَّنِي غُرورَ المُحْمِقات . ثعلب عن ابن الأعرابي قالَ : الحُمْق أصلُه الكسادُ . ويقال للأَحْمَق : الكاسِد العَقْل . قال : والحُمْق أيضاً : الغُرور . يقال : سِرْنا في لَيَال مُحْمِقاتٍ إذا اسْتَتر القمر فيها بغَيْم أبْيضَ رقيق فيَسير الرَّاكِبُ وهو يَظُن أنه قد أصبح حتى يملَّ ، قال : ومنه أخذ اسم الأحمق لأنه يغرك في أول مجلسه بتعاقله ، فإذا انتهى إلى آخر كلامه بيَّن حمقه فقد غرك بأول كلامه .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.254 harf
(باب القاف والميم وما يثلثهما) (قمن) القاف والميم والنون كلمةٌ واحدة. يقال: هو قَمَنٌ أنْ يفعَل كذا، لا يثنى* ولا يُجمَع إذا فتحتَ ميمه، فإن كَسَرتَ أو قُلْت قَمينٌ ثنَّيت وجَمعت. ومعنى قَمِينٍ: خَليقٌ. (قمه) القاف والميم والهاء فيه كلماتٌ ليست بأصليَّة. يقولون: قَمَه الشّيء، إذا انْغَمَس في الماء فارتفعَ حيناً وغابَ حيناً. وقِفاف قُمَّه. تَغيبُ في السَّرابِ وتظهر. وهذا في الإبدال، وأصله
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR519 harf
- قال الخليل (العين 3/55، وعبارته: القمح: البر، وأقمح البر: جرى الدقيق في السنبل) : القمح: البر إذا جرى في السنبل من لدن الإنضاج إلى حين الاكتناز، ويسمى السويق المتخذ منه قميحة، والقمح: رفع الراس لسف الشيء، ثم يقال لرفع الرأس كيفما كان: قمح، وقمح البعير: رفع رأسه، وأقمحت البعير: شددت رأسه إلى خلف. وقوله: ﴿مقمحون﴾ [يس/8] تشبيه بذلك، ومثل لهم، وقصد إلى وصفهم بالتأبي عن الانقياد للحق، وعن الإذعان
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.001 harf
ق م ح قمحت السويق وغيره واقتمحته إذا أخذته في راحتك إلى فيك واقتمحت قمحةً من سويق وغيره كقولك‏:‏ التقمت لقمةً من طعام ومنه قولهم‏:‏ قمح البعير عن الماء وقامح إذا رفع رأسه عنه لا يشرب لعيافه أو لبرد الماء أو للريّ أو لبعض العلل وبعير قامح ومقامح ومن ذلك قالوا لشيبان وملحان وهما من أشدّ أشهر الشتاء برداً‏:‏ شهرا قماحٍ‏:‏ لمقامحة الإبل فيهما عن برد الماء‏.‏ قال الهذليّ‏:‏ فتًى ما ابن الأغرّ إذا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.782 harf
القَمْحُ: البُرُّ حين يجري الدقيقُ في السُّنْبُل؛ وقيل: من لَدُنِ الإِنضاج إِلى الاكتناز؛ وقد أَقمَح السُّنْبُل. الأَزهري: إِذا جرى الدقيق في السُّنْبُل تقول قد جرى القَمْحُ في السنبل، وقد أَقْمَح البُرُّ. قال الأَزهري: وقد أَنْضَجَ ونَضِج. والقَمْحُ: لغة شامية، وأَهل الحجاز قد تكلموا بها. وفي الحديث: فَرَضَ رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، زكاةَ الفطر صاعاً من بُرّ أَو صاعاً من قَمْحٍ؛ البُرُّ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR115 harf
* ق م ح * * القَمْحُ * البر و * الإقمْاحُ * رفع الرأس وغض البصر يقال * أقْمَحَهُ * الغل إذا ترك رأسه مرفوعا من ضيقه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.897 harf
القمح: البر حين يجرى الدقيق في السنبل، وقيل: من لدن الإنضاج إلى الاكتناز، وهي لغة شامية، وأهل الحجاز قد تكلموا بها، وقد تكرر ذكره في الحديث، وقيل لغة قبطية، نقله شيخنا، والصواب الأول، كما في المصباح وغيره. والقمح مصدر قمحه، كسمعه، أي السويق، استفه، كاقتمحه واقتمحه أيضا: أخذه في راحته فلطعه، كذا في الأساس واللسان. والقميحة: الجوارش، بضم الجيم، هكذا في النسخ، وفي بعضها بزيادة النون في آخره.
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.167 harf
قَمِحَهُ 1 قَمِحَهُ ذ , (S, A, L, K,) aor. قَمَحَ , (K,) inf. n. قَمْحٌ; (S;) and ↓ اقتمحهُ; (S, A, L, K;) He ate it, or took it into his mouth, (S, K,) namely, meal of parched barley or wheat, &c., (S, A, L,) not bread nor dates nor the like, but only what is eaten in the manner termed سَفٌّ, (L,) without moistening it, or kneading it with water &c.; syn. اِسْتَفَّهُ; (S, K;) he took it in the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.393 harf
قَمَحَ قَمَحَ A ( n. ac. قُمُوْح 27 ), a. Refused to drink; raised his head ( camel ). b. Became languid ( camel ). قَمِحَ قَمِحَ A ( n. ac. قَمْح 1 ), a. Ate dry, licked up ( food & c. ). قَمَّحَ قَمَّحَ II , a. Sent away with little; wronged, cheated. قَاْمَحَ قَاْمَحَ III , a. see I (a) . أَقْمَحَ أَقْمَحَ IV , a. Raised the head & lowered the eyes. b. Made to raise the head. c.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.018 harf
قمح قَمَحَ - يَقْمَحُ - أَقْمَحَ - يُقْمِحُ- مُقْمَح - مُقْمَحُوْن قَمَحَ - يَقْمَحُ + الكائن (وخاصة رأسُه) أو الشيء: يعلق في مكان ضيق فتصعب عليه الحركة أَقْمَحَ - يُقْمِحُ + كائن + كائناً أو شيئاً: على وزن " أفعل " من " قَمَحَ - يَقْمَحُ ": جعله " يَقْمَحُ ": أجبره على البقاء بوضع قيه ضيق وصعوبة حركة: وهو في الرأاس تثبيته برفعه وشدِّه لأقصى
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler4 mücavir (9 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ذقن

    1 ortak ayet · Zekane (kaf) çene altı demektir

  2. عنق

    1 ortak ayet · Onların boyunları

  3. غلل

    1 ortak ayet · Ğille, İç gömlek demektir

  4. جعل

    1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

Geçtiği ayetler(1)

  1. إِنَّا جَعَلْنَا فِي أَعْنَاقِهِمْ أَغْلَالًا فَهِيَ إِلَى الْأَذْقَانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ

    Başları yukarı kaldırılanlarDoğrusu Biz; onların boyunlarına, çenelerine kadar varan demir halkaları geçirdik. Bunun için artık başları yukarı kalkıktır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقمح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerشمخ, صعر, عتو
Zıt Kökخضع
Çekirdek Özet 1Devenin suya doyması, suyun aşırı soğukluğu veya tiksinme sebebiyle başını yukarı dikip sudan kaçınması; bir şeyi ağza atmak için başın arkaya kaldırılması
Çekirdek Özet 2Boyna vurulan bukağı ve tasmaların çeneye dayanması neticesinde başın zorunlu olarak yukarı dikilmesi, bakışın donması ve iradenin hakka boyun eğemez hale gelmesi
Çekirdek Özet 3Kendini yeterli ve doymuş görerek (müstağnileşerek) hakikate karşı dikleşme; bu psikolojik kibrin ahirette veya manevi alemde başı kaldıran bir zincirle somut bir azaba dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir baş kaldırma veya basit bir buğday ismi olarak görüp, doymuşluk veya bukağı baskısıyla ortaya çıkan mecburi çene-baş kilitlenmesini ve hakka boyun eğmeme semantiğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قمToplanma, kabarma, tepeye doğru yükselme, biriktirilip doldurulma ve sınırlandırma; قمر kökünde ışığın toplanıp dolunaya ermesi, قمص kökünde bedeni toplayıp örten gömlek, قمطر kökünde toplanıp bağlanma, قمع kökünde tepeyi bastırıp sınırlandırma, قمل kökünde küçük varlıkların bir araya yığılmasıحÇitin, duvarın ve sınırlayıcı engelin devreye girmesiyle toplanıp dolan hacmin yukarı doğru dikilmesi, boğaz ve çene hizasında tıkanarak başın zorunlu bir açıyla geriye kilitlenmesi sağlanmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırEnerjinin ve yönelimin odaklanması, yoğunlaşıp bir noktada toplanması ve sınır çizgisine dayanması
مSu; akış, çokluk, derinlikDoygunluğu sağlayan sıvı, boğaza dolan kütle, beslenme ve içsel hacmin tamamlanması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaGirişi engelleyen, dışarıdan gelen unsuru durduran, geçit vermez bir sınır çizen engel
قمحİçe dolan su veya takılan engelin tesiriyle sınırda toplanıp geriye çekilmeDoyma, tıkanma veya boyna takılan bir engelle karşılaşma anında bedenin dışa kapanarak başı yukarı ve geriye doğru kilitlenmiş bir vaziyette tutması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin suya kanıp doyması (riyy), suyun dondurucu soğukluğu veya bir hastalık sebebiyle başını su kabından yukarı kaldırıp içmeyi reddetmesi; kişinin kavrulmuş un veya ilacı (sevîk) avucundan ağzına dökmek için başını arkaya dikmesi (iktimâh).
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi En-Nâbiğa el-Ca‘dî (veya kaynaklarda anılan erken dönem şahitlerinde) devenin sudan çekinerek başını dik tutması halini şöyle tasvir eder: ونحن على جوانبها قعود / نغض الطرف كالإبل القماح (Biz onun etrafında oturmuş, suya başını dikip bakışını kıran develer gibi gözlerimizi yere indiriyorduk).
Erken Arapça kullanımKışın en şiddetli soğuklarının yaşandığı, develerin dondurucu su sebebiyle başlarını havaya dikip su içmekten çekindikleri döneme شهرا قماح (kımâh ayları) denilmiştir; ayrıca başağın içinde unun toplanıp danenin dolgunlaşması haline أقمح البر ifadesi verilmiştir.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü'l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça قمح kökü, Sami dilleri zemininde tahıl, dolgunlaşma ve başın geri çekilmesi/kaldırılması semantik ekseninde özelleşmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde tahıl ve un türevleriyle (İbranice קֶמַח / qemaḥ "un, öğütülmüş tahıl", Aramice ve Süryanice ܩܰܡܚܳܐ / qamḥā "öğütülmüş un, ince un") doğrudan örtüşen kök, Arapçada hem buğdayın içindeki unun olgunlaşıp dolgunlaşmasını (ecra'd-dakīk fi's-sünbül) hem de bedensel bir tepki olarak ağzın/boğazın dolması veya boyun bukağısı neticesinde başın dikilmesini korumuştur. Dil ailesi içerisinde kökün birincil çekirdeği, besin maddesinin dolgunluğa erişmesi ve avuçtan ağza atılarak yutulması esnasındaki baş hareketidir; Arapça bu somut devinimi deve biyolojisindeki su içmeme ve başı dikme tavrına da teşmil ederek zenginleştirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقم çekirdeğinden قمح türetimiDoygunluk, toplanma ve tıkanma hissinin boğaz ve çenede bir engele çarpmasıyla başın yukarı kalkması eylemiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice qemaḥ, Süryanice qamḥāHer iki dilde de un, öğütülmüş tahıl ve besin maddesi anlamında fonetik ve anlamsal doğrudan soydaşlık mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanTahıl dolumu ve öğütme süreçlerini ifade eden eski Afro-Asyatik kök yapılarıyla paralellikMuhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قمحAnlamlıBaşı yukarı dikmek, suya doymak, buğdayBoğazın dolması, engele takılma veya suya doymuşluk sebebiyle başın yukarı kaldırılıp gözün kırılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
قحمAnlamlıKendini düşüncesizce tehlikeye atmak, dalmakBir güçlük veya meşakkat içine düşünmeden birdenbire ve zorla girmek, sarp yokuşa atılmakOrtak toplanma ve şiddet unsuru; Kur'an'da geçer
مقحAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
محقAnlamlıEksiltmek, silip süpürmek, yok etmekBir şeyin bereketini, varlığını veya izini bütünüyle ortadan kaldırmakZıt yönlü eksilme hareketi; Kur'an'da geçer
حقمAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
حمقAnlamlıAhmaklık, zihin hafifliğiAklın yerinde durmaması, işleri gereği gibi tartamayıp gevşek ve bozuk davranmakKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قمحMerkezBaşı yukarı kalkık vaziyette kilitlenmekFiziksel bir baskı, bukağı veya doymuşluk hissiyle başın mecburen yukarı dikilmesiBoyun ve çene hizasındaki engelden ötürü bakışın aşağı düşmesi veya donması
شمخKomşuKibirlenmek, başı yukarı dikmekİradi ve ahlaki bir üstünlük taslama güdüsüyle başı ve burnu havaya kaldırmakDağların yüksekliği veya insanın kibri için kullanılır, dışsal bir boyunduruk şartı yoktur
صعرKomşuKibirle yüz çevirmekBoyundaki bir illete benzer şekilde yana doğru yüzü eğip başı çevirmekقمح kökünde hareket dikey ve geri iken صعر kökünde yatay bir eğilme ve yüz çevirme esastır
عتوKomşuAzgınlaşmak, emre itaatsizlikte dikleşmekSınırları aşarak hakka boyun eğmeyi reddetme ve buyruklara başkaldırmaEylemin içsel isyan ve sınır tanımazlık boyutunu hedefler, biçimsel baş duruşundan ziyade tavırdır
خضعZıtBaş eğmek, boyun bükmekEmre ve güce teslim olarak başı ve boynu öne, aşağıya doğru alçaltmakقمح kökünün zıddı olarak tam bir teslimiyet ve fiziksel-manevi eğilmeyi ifade eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقمحBaşını yukarı dikmek, boynu kilitlenmekBukağının çeneye dayanmasıyla başın geriye ve yukarı kilitlenip bakışın hareketsiz kalmasıKesin
LatinceRigere, erigere, obstipescereBaşı dikilmek, kaskatı kesilmek, donup kalmakRigere mekanik kaskatı kesilmeyi verir ancak boyunduruktan doğan çene kilitlenmesini tam içermezGüçlü
İngilizceTo have one's head forced up, immobilizedBaşı zorla yukarı kalkmış olmak, kilitlenmekZoraki bir aparatla başın geriye itilmesi durumunu aktarır, devenin doymuşluk metaforunu dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaDen Kopf emporgerichtet starren, steifhaltenBaşını yukarı dikip donakalmak, kaskatı olmakMekanik olarak boynun dikleşmesini karşılar, doymuşluktan kaynaklanan yüz çevirmeyi kapsamazGüçlü
FransızcaAvoir la tête relevée de force, être bridéBaşı zorla yukarı kaldırılmak, dizginlenip kilitlenmekBoyunduruk veya dizginle başın dikilip hareket edemez kılınmasını başarılı şekilde betimlerGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُقْمَحُونَBoyunlarındaki halkalar çenelerine dayandığı için başları mecburen yukarı dikilmiş, gözleri aşağıda donakalmış olanlarİnkarcıların kalbi katılığını, hidayete boyun eğmeyişlerini ve ahirette boyunlarına vurulan halkalarla biçimsel olarak da dikleştirilip çaresiz bırakılmalarını anlatan ceza ve temsil bağlamı (Yâsîn 36:8).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHidayet ve dalalet, kalplerin mühürlenmesiKafirlerin hakka boyun eğememelerinin kendi iradelerinin neticesi mi yoksa cebri bir kilitlenme mi olduğu tartışmasıHakka karşı kibir gösterenin kalbi ve manevi duyuları boyunduruk altına girerek hidayete eğilemez hale gelir
FıkıhZekât ve fıtır sadakası hükümleriHadislerde geçen بُرّ (burr) ile قَمْح (kamh) lafızlarının aynı tahıl cinsi sayılıp sayılmadığı ve nisap meselesiBuğday ve un maddesinin zekata ve fıtır sadakasına konu olan temel gıda maddesi olarak fıkhi tespiti
TefsirTemsilî ve hakiki tasvir ayrımıAyetteki bukağıların ve baş dikilmesinin dünyevi inkâr psikolojisine ait bir temsil mi yoksa cehennemdeki somut azap mı olduğuManen hakka eğilmeyen boyunların, çenelerine kadar dayanan halkalarla fiziksel olarak kaskatı dikilmesi
HadisAhiret ahvali ve zekat rivayetleriZekat miktarlarının tayininde geçen kamh lafzı ve kıyamet günü azap görenlerin boyun bükemez halleriHem temel tahıl ismi olarak gıda maddesi hem de tevazunun zıddı olarak kaskatı dikilme hali

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevazu ve teslimiyet ekseniHuşûun zıddı olan baş dikliğiHakikatin çağrısına eğilmeyi engelleyen manevi kilitKişi kendini manen doymuş ve müstağni gördüğünde boynu hakka bükülmez, kaskatı bir inkara kilitlenirKesin
İlmiEpistemolojik kapanmaBilgiye ve öğüde kapalılıkZihnin hakikat verilerini reddedip yukarı doğru sabitlenmesiKişi bildiğiyle yetinip doygunluk vehmettiğinde yeni bilgiye başını diker ve öğrenme istidadını yitirirGüçlü
SiyasiHukuk ve otoriteye uyumYasalara başkaldırı ve itaatsizlikKamusal adalete boyun eğmemek üzere boyun bükmez bir kibir takınmakKanun ve adalet nizamına karşı diklenen unsurlar, neticede devletin yaptırım bukağılarıyla hareketsiz bırakılırGüçlü
İktisadiTemel meta ve doyum mekanizmasıBuğday (tahıl) ve tokluk doyumuPiyasada temel besin maddesi ve iktisadi ihtiyaçların doyum noktasıDoygunluğa erişen veya hırsla istifleyen yapının piyasa kurallarına ve infaka boyun eğmekten kaçınmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMekanik serbestlik derecesinin (degrees of freedom) kısıtlanması ve rijit kilitlenmeBir eklemin veya sistemin dış bir bariyerle (çeneye dayanan halka gibi) tek bir açıya zorlanıp hareket kabiliyetini yitirmesiKesin
Beşeri bilimlerBilişsel katılık ve dogmatik körleşmeBireyin inanç ve önyargılarının bir zırh gibi boynunu sarması neticesinde alternatif hiçbir görüşe esneklik gösterememesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİlgili ayetteki tasviri yalnızca cehennemde yaşanacak mitolojik veya fiziksel bir zincir tasviri sayıp, inkarcının dünyadaki kibirli, kendini müstağni gören psikolojisini ve bu psikolojinin doğurduğu kaskatı kilitlenmeyi göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, insanın kendi kendini doymuş (müstağni) sanarak hakikate karşı boynunu eğmekten imtina etmesini ve bu tavrın ontolojik bir cezaya dönüşerek bireyi hakikat karşısında kör ve kilitlenmiş bir hale getirmesini kuşatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetin muhataba sunduğu psikolojik ve ahlaki teşhisi ıskalayarak, meselenin yalnızca ahirete dair bir sahneden ibaret olduğunu düşünmek; böylece gündelik hayatta hakka boyun eğmeyen zihniyetin kilitlenmişliğini teşhis edememek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kibir, inkâr ve hidayetten yüz çevirme durumlarını nasıl bedensel ve mekanik bir kilitlenme metaforuyla (çeneye dayanan bukağılar ve yukarı dikilen başlar) anlattığını kavramak için temel bir anahtardır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kalplerin mühürlenmesi, basiretlerin bağlanması, inkarcıların hidayet çağrısı karşısındaki kaskatı duruşları ve ahirette suçluların boyunduruklarla sevk edilişini anlatan ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnkârın sadece masum bir fikir ayrılığı olduğu zannını düzeltir; inkârın arkasında hakikate boyun bükmeyi reddeden bedensel ve ruhsal bir diklenme, doygunluk iddiası ve neticesinde gelen bir felç hali bulunduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDevenin doyması veya dondurucu soğuk sebebiyle başını yukarı dikip su içmeyi reddetmesi; boyuna takılan halkanın çeneye dayanarak başı geriye ve yukarı kilitlenmeye zorlaması hali.
  • Soyut anlamHakikate ve delillere karşı müstağniyet ve kibir taslayarak boyun eğmeyi reddetme; bu reddin neticesinde idrakin yukarı doğru kaskatı kesilerek hakikat akışına kapanması.
  • Sistematik karşılıkGirdiyi ve hidayeti kabul etmeyen sistemin dışsal bir sınırlayıcıyla kilitlenmesi, sistemin hareket esnekliğini bütünüyle kaybederek tek bir yönde donup kalması.
  • LaTeX modeliS(t)=θ0⋅[1−sgn⁡(Fext−τ)]+θmax⁡⋅sgn⁡(Fext−τ)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) boynun ve idrakin açısal konumunu, θ0 normal ve esnek baş eğme (huşû) açısını temsil eder. Fext boyna ve zihne binen bukağının veya kibrin uyguladığı dış baskıyı, τ ise serbestlik eşiğini gösterir. Bu baskı eşiği aştığında sgn⁡ fonksiyonu devreye girerek açıyı zorunlu tepe noktasına (θmax⁡) kilitler ve sistemin aşağı yönlü hareket serbestisini sıfırlar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق