قوب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-و-ب1 sîga, 3 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كونقوبقوسقَابَدنو

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 3

▶ Ağı aç (3B)

قوب

ق - و - ب

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kiriş demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kiriş demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.614 harf
القاف والباء و"وايء" معهما ق و ب، و ق ب، ب و ق، ق ب أ، ب ق ي، أ ب ق مستعملات. قوب: القَوْبُ: أن تقوّب أرضاً، أو حفرة شبه التَّقْوير، تقول: قُبْتُها فانقابت. وقد قوّبُوا مَتْنَ الأرض، أي: أثروا فيها بمواطئهم ومحلهم، قال: به عصات الحي قَوَّبْنَ متنه وجرد أثباج الجراثيم حاطبه والقَوْبُ: أن يُقَوِّبَ الجرب جلد البعير فترى فيه قوباً قد جردت من الوبر، وبه سميت القوباء التي تخرج في جلد الإنسان فتداوى
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR982 harf
قُبْتُ الأرضَ أقوبها، إذا حفرت فيها حُفرةً مُقَوَّرَةً، فانقابت هي. وقَوَّبْتُ الأرضَ تقويباً مثله. وتَقَوَّبَ الشيء، إذا انقلع من أصله. وقابَ الطائرُ بيضَتَه، أي فلقها؛ فانقابت البيضة وتَقَوَّبَتْ بمعنًى. وتَقَوَّبَ من رأسه مواضعُ، أي تَقَشَّرَ. والأسود المُتَقَوِّبُ، هو الذي سَلَخَ جلدَه من الحيّات. وقولهم في المثل: بَرِئَتْ قائبةٌ من قوبٍ. فالقائبة: البيضة؛ والقوبُ، بالضم: الفَرخ. قال أعرابيٌّ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.223 harf
باب القاف والباء قوب ، قبا ، قأب ، بقي ، وقب ، وبق ، أبق ، بوق . قبا : رَوى شمر بإِسنادٍ له عن عطاء أنّه قال : يُكره أن يَدخل المعتكف قَبْواً مَقْبُوّاً . قيل له : فأَيْنَ يُحْدِث ؟ قال : في الشِّعَابِ . قيل : فقعود المسجد ؟ فقال : إنَّ المسجد ليس كذلك . قال شمر : قال ابن شميل : قَبَوْتُ البِناء ، أي : رَفَعْتُه . قال : والسماء مَقْبُوَّةٌ ، أي : مرفوعة . قال : ولا يقال : مَقْبُوَّةٌ من القُبَّة
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.194 harf
(باب القاف والواو وما يثلثهما) (قوي) القاف والواو والياء أصلانِ متباينان، يدلُّ أحدُهما على شِدَّة وخِلافِ ضَعْف، والآخَر على خلافِ هذا وعلى قِلّة خَيْر. فالأوَّل القُوّة، والقوِيّ: خلاف الضّعيف. وأصل ذلك من القُوَى، وهي جَمْعُ قوةٍ من قُوَى الحبل. والمُقْوِي: الذي أصحابُه وإبلُه أقوياء. والمُقْوِي: الذي يُقْوِي وَتَرَه، إذا لم يُجِدْ إغارتَه فتراكبَتْ قُواه. ورجلٌ شديد القُوى، أي شديدُ أسْرِ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR508 harf
ق و ب هو مني قاب قوسٍ‏.‏ وقوّب جلده الجرب‏:‏ ترك فيه آثاراً‏.‏ وقوّب النازلون الأرض‏.‏ أثّروا فيها‏.‏ وفي جلده ورأسه قوبٌ وفي الأرض قوبٌ‏.‏ قال‏:‏ به عرصات الحيّ قوّبن متنه وقال‏:‏ من عرصات الدار أمست قوبا وتقوّب المكان‏:‏ صارت فيه القوب‏:‏ الخفر ومن ذلك‏:‏ القوباء والقوابي‏.‏ وانقابت البيضة وتقوّبت‏:‏ تفلّقت وقابتها الدجاجة وقوّبتها‏.‏ ومن المجاز‏:‏ في مثل ‏"‏ برئت قائبة من قوب ‏"‏‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.966 harf
القَوْبُ: أَن تُقَوِّبَ أَرْضاً أَو حُفْرةً شِـبْهَ التَّقْوير. قُبْتُ الأَرضَ أَقُوبُها إِذا حَفَرْتَ فيها حُفْرة مُقَوَّرة، فانْقَابَتْ هي. ابن سيده: قابَ الأَرضَ قَوْباً، وقَوَّبَها تَقْويباً: حَفَر فيها شِـبْهَ التَّقْويرِ. وقد انْقَابَتْ، وتَقَوَّبَتْ، وتَقَوَّبَ من رأْسه مواضعُ أَي تَقَشَّرَ. والأَسْوَدُ الـمُتَقَوِّبُ: هو الذي سَلخَ جِلْدَه من الـحَيَّات. الليث: الجَرَبُ يُقَوِّبُ جِلْدَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR303 harf
* ق و ب * القُوَباءُ * بفتح الواو والمد داء معروف وهي مؤنثة لا تنصرف وجمعها * قُوَبٌ * بوزن علب وقد تسكن واوها استثقالا للحركة على الواو فإن سكنتها ذكرت وصرفت وتقول بينهما * قابُ * قوس أي قدر قوس و * القَابُ * ما بين المقبض والسية ولكل قوس قابان وقيل في قوله تعالى ﴿فكان قاب قوسين﴾ أراد قابي قوس فقلبه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.828 harf
القوب: حفر الأرض شبه التقوير كالتقويب. قبت الأرض أقوبها، إذا حفرت فيها حفرة مقورة، فانقابت هي. ابن سيده: قاب الأرض قوبا، وقوبها تقويبا: حفر فيها شبه التقوير. وقد انقابت، وتقوبت. القوب: فلق الطير بيضه قاب فانقابت. والقوب: بالضم: الفرخ، ومنه القوبى، كما سيأتي، كالقائبة والقابة، ج أقواب. من المجاز في المثل: برئت، أي: تخلصت، قائبة من قوب، أو: قابة من قوب، كصرد كما قيده الصاغاني، أي: بيضة من فرخ، قاله
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.716 harf
قَابَ الأَرْضَ 1 قَابَ الأَرْضَ ذ , aor. يَقُوبُهَا, (S, O,) inf. n. قَوْبٌ; (K;) and ↓ قوّبها, (S, O,) inf. n. تَقْوِيبٌ; (S, O, K;) He dug, or made a hollow in, the ground: (K:) or he dug a round hollow in the ground; (S, O, TA;) thus both phrases are expl. by ISd. (TA.) ― -b2- And قاب بَيْضَهُ, (S, O,) inf. n. as above, (K,) It (a bird) broke asunder its eggs. (S, O, K.) -A2- قاب is also
Maddenin bağlantısı

قَابَ الأَرْضَ 1 قَابَ الأَرْضَ ذ , aor. يَقُوبُهَا, (S, O,) inf. n. قَوْبٌ; (K;) and ↓ قوّبها, (S, O,) inf. n. تَقْوِيبٌ; (S, O, K;) He dug, or made a hollow in, the ground: (K:) or he dug a round hollow in the ground; (S, O, TA;) thus both phrases are expl. by ISd. (TA.) ― -b2- And قاب بَيْضَهُ, (S, O,) inf. n. as above, (K,) It (a bird) broke asunder its eggs. (S, O, K.) -A2- قاب is also intrans., signifying جِلْدُهُ ↓ تقوّب [app. His skin became pitted, or marked with small hollows: see an explanation of 2, of which تقوّب is quasi-pass.]. (O.) ― -b2- قابت البَيْضَةُ: see 7. -A3- Also (قاب) He was, or became, near; drew near; or approached: and He fled: (O, K, TA:) inf. n. قَوْبٌ: (TA:) thus it has two contr. significations. (K, TA.)

2 قَوَّبَ see above, first sentence. ― -b2- One says also, قَوَّبْتُ الأَرْضَ meaning I made impressions, marks, or traces, upon the ground, (O, K, TA,) by treading; and made indications [thereby, or thereof,] at its drinking-places. (TA.) And قَوَّبوا الأَرْضَ, (A, TA,) or فِى الأَرْضِ, (O,) They (i. e. persons alighting, A, TA) made impressions, marks, or traces, upon the ground, (A, O, TA,) by their treading and their alighting. (O.) ― -b3- And قوّب الجَرَبُ جِلْدَ البَعِيرِ The mange, or scab, made pits, or small hollows, bare of fur, in the skin of the camel. (Lth, TA.) See also 5. ― -b4- قُوِّبَ مِنَ الغُبَارِ means اِغْبَرَّ [i. e., app., He, or it, became sullied with dust]. (Th, TA.) ― -b5- And قوّبهُ, inf. n. تَقْوِيبٌ, He pulled it out or up, by the root; eradicated, or uprooted, it. (K, * TA.)

تقوّبت الأَرْضُ 5 تقوّبت الأَرْضُ ذ : see 7. ― -b2- تقوّب جِلْدُهُ: see 1. ― -b3- تقوّب also signifies It became peeled, or excoriated, or became so in several, or many, places. (TA.) One says, تقوّب مِنْ رَأْسِهِ مَوَاضِعُ Some places in his head became excoriated. (S.) In the saying of Dhn-r-Rummeh, تَقَوَّبَ عَنْ غِرْبَانِ أَوْرَاكِهَا الخَطْرُ تَقَوَّبَ may be for ↓ قَوَّبَ [q. v.]: or the phrase may be inverted, for تَقَوَّبَتْ غِرْبَانُهَا عَنِ الخَطْرِ. (S in art. خطر. [See غُرَابٌ, in art. غرب.]) ― -b4- It is also said of a place as meaning It became, in parts, stripped of trees and herbage; and so ↓ انقاب. (TA.) ― -b5- And it signifies also It was pulled out or up, by the root; was eradicated, or uprooted. (S, O, K. *) ― -b6- تقوّبت البَيْضَةُ: see the next paragraph.

اسقابت الأَرْضُ 7 اسقابت الأَرْضُ ذ The ground was hollowed out in a round form; (S, ISd, O, TA;) as also ↓ تقوّبت. (ISd, TA.) ― -b2- See also 5. ― -b3- انقابت البَيْضَةُ, and ↓ تقوّبت, (S, A, O, K, TA,) and ↓ قَابَت, (TA,) The egg broke asunder, (S, A, O, K, TA,) and disclosed the young bird within it. (TA.) [Hence] one says اِنْقَابَتْ بِيْضَةُ بَنِى فُلَانٍ عَنْ أَمْرِهِمْ [lit. The egg of the sons of such a one broke asunder, and disclosed their affair, case, or state]: meaning (tropical:) the sons of such a one revealed, or manifested, their affair, case, or state; a phrase like أَفْرَخَتْ بَيْضَتُهُمْ. (A, TA.)

اقتابهُ 8 اقتابهُ ذ He chose, made choice of, selected, elected, or preferred, him, or it. (O, K.)

قَابٌ قَابٌ ذ The portion, of a bow, that is between the part that is grasped by the hand and the curved extremity: to every bow there are قَابَانِ: (S, O, Msb, K:) or, accord. to El-Khafلjee, it is [the space] between the string and the part that is grasped by the hand, of the bow; as also ↓ قِيبٌ: (TA:) in the Kur [liii. 9], فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ accord. to some, is an inverted phrase, meaning فكان قَابَىْ قَوْسٍ [i. e. And he was at the distance of the measure of the two portions between the part that is grasped by the hand and each of the curved extremities of a bow]: (S, O:) [but] قَابٌ signifies also a measure, or space; and so ↓ قِيبٌ: (S, O, K:) one says, بَيْنَهُمَا قَابُ قَوْسٍ and قَوْسٍ ↓ قِيبُ, [Between them two is the measure of a bow], and likewise قَادُ قُوْسٍ and قِيدُ قَوْسٍ: (S, O: *) and it is said that قَابَ قَوْسَيْنِ [in the case mentioned above] means at [the distance of] the length of two bows: or as Fr says, at [the distance of] the measure of two Arabian bows. (TA.) [قابُ قَوْسٍ is also a term often used in astronomy to denote the distance between two stars; and seems to be syn. with ذِرَاعٌ (q. v.) as so used, thus meaning A cubit; which is the measure of each قاب of a bow, or nearly so.]

قُوبٌ قُوبٌ ذ A young bird; (S, A, O, K;) as also ↓ قَائِبَةٌ and ↓ قَابَةٌ: (K:) or ↓ قَائِبَةٌ signifies, (S, A, O,) or signifies also, (K,) an egg; (S, A, O, K;) and so does ↓ قَابَةٌ: (K;) ↓ قَائِبَةٌ is used in the latter sense as meaning ذَاتُ قُوبٍ, i. e. ذَاتُ فَرْخٍ: (Az, * O, TA: *) or it is like رَاضِيَةٌ in the phrase عِيشَةٌ رَاضِيَةٌ [meaning مَرْضِيَّةٌ]: (A:) [or as being originally the part. n. of قَابَت in the phrase قَابَتِ البَيْضَةُ: and it may be used in the former sense as being originally the act. part. n. of قَابَت in the phrase قَابَتِ البَيْضَةَ said of a hen-bird:] and ↓ قَاوِبَةٌ signifies an egg from which the young bird has come forth: (Az, TA:) or قُوبٌ signifies an egg: and ↓ قَابَةٌ, a young bird: (AHeyth, TA:) the pl. of قُوبٌ is أَقْوَابٌ. (K.) It is said in a prov., مِنْ قُوبٍ ↓ بَرِئَتْ قَائِبَةٌ, (S, A, O,) or مِنْ قُوبٍ ↓ تَخَلَّصَتْ قَائَبِةٌ, (K,) or مِنْ قُوبٍ ↓ قَابَةٌ, (tropical:) An egg became or has become, freed from a young bird [that was in it]: (S, A, O, K:) or a young bird, from an egg: (AHeyth, TA:) applied to him who has become separated from his companion. (A, * K.) An Arab of the desert, of the tribe of Asad, (S,) or Asd, (O,) said to a merchant who asked him to be his safeguard, مِنْ ↓ اـِذَا بَلَغْتُ بِكَ مَكَانَ كَذَا بَرِئَتْ قَائِبَةٌ قُوبٍ, meaning (assumed tropical:) [When I shall have reached with thee such a place,] I shall be clear of obligation to protect thee. (S, O.) El-Kumeyt says لَهُنَّ وَلِلْمَشِيبِ وَمَنْ عَلَاهُ وَقُوبُ ↓ مِنَ الأَمْثَالِ قَائِبَةٌ [To them (i. e. women), and to hoariness and him upon whom it has come, relates, among the proverbs, “ An egg and a young bird ”]: he likens the fleeing of women from old men to the fleeing of the قُوب, or young bird, from the قَائِبَة, or egg; and [virtually] says that the beautiful woman will not return to the old man, like as the young bird will not return to the egg. (TA.) And Aboo-'Alee El-Kلlee mentions the saying, مِنْ قُوبٍ ↓ لَا وَالَّذِى أَخْرَجَ قَائِبَةً, as meaning [No, by Him who has produced] a young bird from an egg: but Aboo-'Obeyd El-Bekree says that this is inverted. (MF, TA.) ― -b2- أُمُّ قُوبٍ [in the TA said to be بالفتح, a mistranscription for بِالضَّمِّ,] Calamity, or misfortune. (O, K.)

قُوَبٌ قُوَبٌ ذ [in the two phrases here following is probably pl. of ↓ قُوبَةٌ]. You say, فِى الأَرْضِ قُوَبٌ In the ground are hollows [app. meaning round hollows: see 1, first sentence]. (A.) And فِى رَأْسِهِ وَجِلْدِهِ قُوَبٌ In his head and his skin are pits. (A, TA.) ― -b2- And hence ↓ القُوَبَآءُ. (A.) See قُوَبَآءُ, in two places. ― -b3- It signifies [also] Egg-shells. (O, K.)

قِيبٌ قِيبٌ ذ : see قَابٌ, in three places.

قُابَةٌ قُابَةٌ ذ : see قُوبٌ: in four places.

قُوبَةٌ قُوبَةٌ ذ : see قُوَبٌ: ― -b2- and see also قُوَبَآءُ, in three places.

قُوَبَةٌ قُوَبَةٌ ذ : see قُوَبَآءُ, in three places. -A2- Also, (K,) applied to a man such as is termed مَلِىْءٌ [app. as meaning “ rich, ” or “ wealthy ”], One who remains constantly in his abode, (S, K,) not quitting it. (S.)

قُوَبَآءُ قُوَبَآءُ ذ , (S, O, Msb, K,) fem., and imperfectly decl., (S, O,) and قُوْبَآءٌ, (S, O, Msb, K,) which is masc., and perfectly decl., as quasi-coordinate to قُرْطَاسٌ, said by ISk to be the only word of the measure فُعْلَآءٌ except خُشَّآءٌ, (S, O,) both originally of the measure فُعَلَآءُ, (O,) but to these may be added مُزَّآءٌ, (S, O,) [and perhaps some other instances,] and ↓ قُوَبَةٌ and ↓ قُوْبَةٌ, (O, K,) both of which are said by Fr to signify the same as قُوَيَآءُ, (O,) [Ringworm, or tetter; so called in the present day;] a well-known disease, (S, O, Msb,) characterized by excoriation and spreading, and cured by spittle, (S, O, TA,) or by the spittle of one who is fasting or hungry; (TA; [see an ex. in a verse cited voce فِلْقٌ;]) a cutaneous eruption, in which scabs peel off from the skin, and the hair comes off: (K, TA:) see قُوَبٌ, above: ↓ قُوَبٌ is [also] pl. of تُوَبَآءُ [like as نُفَسٌ is of نُفَسَآءُ], (S,) [and] so is قَوَابِىُّ: (KL:) ISd says, accord. to IAar, قُوَبَآءُ is sing. of ↓ قُوْبَةٌ and ↓ قُوَبَةٌ; but I know not how this can be: and he [i. e. IAar] also says that ↓ قُوَبٌ is pl. of ↓ قُوْبَةٌ and ↓ قُوَبَةٌ; and this is clear. (TA.) The dim. of قُوَبَآءُ is ↓ قُوَيْبَآءُ; and that of قُوْبَآءٌ is ↓ قُوَيْبِىٌّ. (S, O.)

قُوبِىٌّ قُوبِىٌّ ذ Fond of, or addicted to, the eating of young birds, (O, K, TA,) which are termed أَقْوَاب [pl. of قُوبٌ]. (TA.)

قُوَيْبَآءُ قُوَيْبَآءُ ذ and قُوَيْبِىٌّ: see قُوَبَآءُ, concluding sentence.

قَائِبَةٌ قَائِبَةٌ ذ and قَاوِبَةٌ: see قُوبٌ; the former in eight places, and the latter in one place. قَائِبَةُ قُوبٍ means An empty egg: to such, in a trad., Mekkeh is likened when devoid of pilgrims. (O.)

أَرْضٌ مقوبةٌ أَرْضٌ مقوبةٌ ذ [i. e. مَقُوبَةٌ or مُقَوَّبَةٌ, being written without any syll. signs,] Land upon which rain has fallen, and in consequence thereof, in some places, trees that were in it formerly have been carried away: mentioned by AHn. (TA.)

مُتَقَوِّبٌ مُتَقَوِّبٌ ذ Peeled, or excoriated; or so in several, or many, places. (K.) ― -b2- And One from whose skin scabs have peeled off, (A, K, TA,) leaving upon it marks, (A,) and whose hair has come off [at those places]. (K, TA.) ― -b3- And A serpent (S, O, K) of the species termed أَسْوَدُ (S, O) that has cast off its skin. (S, O, K.)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.202 harf
قَابَ قَابَ ( w ) U ( n. ac. قَوْب 1 ), a. Dug, hollowed out. b. Cracked, broke ( egg: bird ). c. Became marked, pitted ( skin ). d. Approached. e. Fled. قَوَّبَ قَوَّبَ II , a. see I (a) . b. Marked, made traces upon ( ground ); pitted ( skin ). c. Uprooted, eradicated. d. [ pass. ], [ Min ], Was sullied by. تَقَوَّبَ تَقَوَّبَ V , a. see VII (a) . b. Was cracked, broken (
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.801 harf
قوب قَابَ - يَقُوْبُ - قاب قَابَ - يَقُوْبُ + كائن + شيئاً: يقولبه: يجعله قالباً لأمثاله: يفصل الشيء عن قالبه ثم يستخدمه لتقدير نموذج مثله: يستخرج الشيء من حفرة كانت تشكِّل وتكوَّن له قالباً، ثم يكون هذا المستخرج قالباً ومقياساً لقياس ما يماثل القالب الذي نزع منه، وهو بذلك يمثل وحدة القياس للشكل الفراغي ومنه القوباء: المرض الجلدي الذي تتشكل
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler3 mücavir (4 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قوس

    1 ortak ayet · İki yay

  2. دنو

    1 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  3. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى

    Aralıkİki yay kadar yahut daha da yakın oldu.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقوب
YapıÜçlü kök
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerقوس, قرب, قدر, مدد
Zıt Kökبعد
Çekirdek Özet 1Yuvarlak biçimde oyma, kazıma, kabuk veya yüzeyden dairesel bir parça çıkarma
Çekirdek Özet 2İki nokta veya yay kavisleri arasındaki ölçülebilir yakınlık ve temas aralığı
Çekirdek Özet 3Varlık mertebeleri ve boyutlar arası temas sınırının geometrik ve boyutsal tespiti
Kritik Hata RiskiAyette geçen ölçü ifadesini cismani ve maddesel bir bitişme veya mekânsal birleşme sanmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قوBir merkez etrafında toplanma, bükülme, güç ve kavis oluşturma; قوس, قوت, قوم, قوي köklerinde görüldüğü üzere güç toplama veya dairesel gerilim kurmaبToplanan kavisi veya gerilimi bir yüzeyde sınırlayarak içe doğru oyma, yüzeyi dairesel olarak ayırma veya kavis sınırını ölçülebilir bir aralık ve temas noktası kılma

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırBir sınır hattının çizilmesi, dairesel odaklanma ve toplanma hareketi
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaBelirlenen sınırın iki ucunu birbirine raptetme, bağlama ve kavis oluşturma
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaKavisin çevrelediği iç alan, oyuk, hazne veya sınırlandırılmış iç mekân
قوبKavisli sınırın bir iç alan oluşturacak biçimde bağlanması ve oyulmasıBir yüzeyin dairesel oyularak kavisli iki uç veya sınır aralığı meydana getirmesi hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYerin dairesel şekilde oyulması veya kazılması; yumurtanın civciv tarafından dairesel olarak çatlatılıp kırılması; deride yuvarlak döküntü oluşması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde devenin derisindeki dairesel döküntüyü ve kavisli izleri anlatmak için kullanılmıştır: به عرصات الحي قوّبن متنه / وجرد أثباج الجراثيم حاطبه
Erken Arapça kullanımKlasik lisan kullanımında yayın kabzası ile kirişin takıldığı uç (siye) arasındaki kavisli mesafe veya yayın boyu ölçüsü olarak yer almıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde قوب kökü, dairesel oyuk oluşturma, kabuk soyma, çukurlaştırma ve kavisli bir yay parçasıyla sınırlama semantik çekirdeğine dayanır. Akraba Sami dillerinde kök, kavisli kap, oyuk nesne ve kubbe biçimli örtü anlamlarıyla süreklilik gösterir. İbranicede kavisli çadır veya kubbe benzeri örtüyü ifade eden קֻבָּה ve kadeh ya da oyuk kap anlamına gelen קֻבַּעַת biçimleri bu dairesel oyuk ve kavis çekirdeğiyle fonetik ve anlamsal açıdan örtüşür. Süryanicede qūbətā kavisli tonoz veya örtülü oda manasını korurken, Arapçada kök hem fiziksel kazıma ve dairesel açılma (takvîr) hem de kavisli yayın iki ucu veya kabzası arasındaki mesafe (kāb) anlamına özelleşmiştir. Arapça, kökün ilksel somut eylemi olan dairesel parçalamayı ölçü birimine ve geometrik yay aralığına dönüştürerek muhafaza etmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDairesel oyma ve kabuk çatlatma eyleminden yay aralığına geçişZemini yuvarlak kazmak veya yumurtayı delmek anlamındaki kök, kavisli yayın iki ucu arasındaki açıklığı ifade eden ölçü ismine dönüşmüştürKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice קבה ve Süryanice qūbətā biçimleriyle akrabalıkKavis, oyuk kap, kubbe ve çukur semantik ekseninde ortak Sami kök mirası mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çukur ve kavis kökleriKavisli nesneler, çanak ve örtü yapıları üzerinden Afro-Asyatik düzeyde izler barındırırMuhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قوبAnlamlıDairesel oyma, yay aralığıYeri yuvarlak kazmak, yayın kabzası ile ucu arasındaki mesafeHedef kök; Kur'an'da geçer
قبوAnlamlıKubbe yapmak, toplamakBir yapıyı kubbe gibi kavisli örtmek, parmak uçlarını birleştirmekKur'an'da geçmez; kavis ve örtme ilişkisi
وقبAnlamlıÇukura girmek, çökmekGöz yuvası gibi tabii çukurlar; karanlığın çöküp her yanı sarmasıKur'an'da geçer; çukur ve girinti ilişkisi
وبقAnlamlıHelak olmak, hapsolmakYok oluş çukuruna düşmek, çıkışsız bir yerde hapsolup kalmakKur'an'da geçer; kapanma ve çöküş ilişkisi
بقوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKök dizilişi klasik sözlüklerde terk edilmiştir
بوقAnlamlıBoru, boşluk, haksızlıkİçi boş kavisli boru çalmak; aniden ortaya çıkan boş ve haksız iddiaKur'an'da geçmez; boşluk ve içi oyuk boru ilişkisi

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قوبMerkezKavis aralığı ve dairesel ölçümİki kavisli yay veya iki nokta arasındaki son derece yakın ölçülebilir aralıkGeometrik sınır ve teğet yakınlığı
قوسKomşuEğrilik ve yay aletiYayın bizzat kendisini ve gerilim kavisini ifade eder; aralık ölçüsü değil alettirBiçimsel ve mekanik eğrilik
قربKomşuMesafe azlığı ve yakınlaşmaGenel mekânsal, zamansal veya manevi yakınlığı anlatır; geometrik sınır içermezMutlak yakınlık hali
قدرKomşuMiktar ve tayin edilmiş ölçüBir nesnenin hacim, sınır veya değer bakımından biçilmiş tam miktarını belirlerSistematik ölçülendirme
مددKomşuUzama ve doğrusal mesafeDoğrusal bir hat boyunca çekilme ve uzamayı belirtir; kavisli sınırlama taşımazDoğrusal yayılma
بعدZıtUzaklık ve aralık büyüklüğüİki nokta veya varlık arasındaki temasın ve erişimin tamamen kopmasıSınırların ayrışması ve mesafe

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقوبKavisli yay aralığı, oyuk mesafeBir yayın iki ucu veya kabzası ile ucu arasındaki yakınlık ölçüsüKesin
Latincespatium arcus, intervallumYay aralığı, ölçülebilir yakın mesafeİki kavis noktası arasındaki boşluğu karşılar; dairesel oyma kökünü dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcebow-length, span of a bowYayın uzunluğu veya iki yay mesafesiİki yay boyu veya yayın kiriş aralığını verir; biyolojik/somut kabuk soyma anlamını taşımazGüçlü
AlmancaBogenlänge, Spanne zweier BogenYay boyu mesafesi, kavis aralığıGeometrik yay mesafesini iyi karşılar; teqvîr (dairesel kazma) yönünü kapsamazGüçlü
Fransızcaportée d'un arc, empanİki yay aralığı veya boyutuKavisli iki uç arasındaki yakınlığı ifade eder; kökün dairesel çukur açma boyutunu vermezGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Wehr Arabic-English Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَابَİki yayın uzunluğu veya yayın iki ucu arası mesafeVahiy elçisi ile peygamber arasındaki azami yakınlık ve boyut temasının tasviri; Necm 53:9

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRüyetullah ve mirac bağlamında tenzih meselesiNecm suresindeki yakınlığın Allah ile kul arasında mekânsal bir bitişme mi yoksa Cebrail ile Peygamber arasındaki tecelli ve temas mesafesi mi olduğuBitişme (ittisâl) ve hulûl tehlikesine karşı tenzihin korunması; mesafenin izafiyeti
FıkıhVeri bulunamadıFıkhi hükümlerde doğrudan bir ıstılah veya müstakil ahkâm terimi olarak yer almazVeri bulunamadı
TefsirNecm suresi 9. ayetin dilsel analiziİbarenin iki yayın bizzat uzunluğunu mu yoksa tek bir yayın kabzası ile uçları arasındaki mesafeyi mi ifade ettiği tartışmasıTemsilî ve geometrik bir yakınlık tasviri olarak ölçünün netleştirilmesi
HadisMirac ve vahiy nüzulü rivayetleriVahiy meleğinin peygambere yaklaşma anındaki heybet ve mahiyetinin sınırlarını bildiren rivayetlerCismani olmayan fakat idrak edilen bir ara temas sınırının ifadesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve nübüvvet irtibatıNihai temas eşiğiYüce âlem ile beşeri âlem arasındaki bilgi aktarım sınırını belirlemeİki ayrı ontolojik mertebenin birbiri içine erimeden tam bir yakınlık kurmasıKesin
İlmiGeometrik ve boyutsal sınırKavisli aralık / teğet noktasıİki farklı eğrinin temas etme veya teğet geçme mesafesini tanımlamaBoyutlar arası arayüzün ölçülebilir ve tanımlanabilir bir sınır düzlemine kavuşmasıGüçlü
SiyasiHiyerarşik ve diplomatik temasDoğrudan yetki eşiğiKarar merkezi ile uygulayıcı merci arasındaki aracısız temsil yakınlığıAracı otoritenin kaynak otoriteye azami bağlılık ve vekâlet düzeyiMuhtemel
İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıİktisadi sistem kapsamında özelleşmiş bir kavramsal rolü bulunmamaktadırVeri bulunamadı

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTeğet asimptot ve limit komşuluğu (ϵ-komşuluğu)İki eğrinin veya fonksiyonun birbirine sonsuzca yaklaşması ancak tamamen özdeşleşmeyip aralarındaki mesafenin sıfıra yaklaşan bir alt sınırda kalmasıGüçlü
Beşeri bilimlerMahremiyet çemberi ve kişilerarası temas arayüzüSosyal psikolojide iki öznenin özerkliklerini kaybetmeden kurabilecekleri en ileri derecedeki duyusal ve zihinsel yakınlık sınırıMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİbareyi yalnızca somut bir okçuluk ölçüsü sayıp tarihsel ve donuk bir mekanik anlatıya indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamVarlık mertebelerinin (gayb ve şehadet) birbirine hulûl etmeksizin kurduğu kusursuz temas, aralık ve vahiy aktarım hassasiyeti
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAllah Teâlâ ile peygamber arasında mekânsal bir yerleşim, bitişme veya cismani bir mesafenin varlığı vehmine kapılmak; tenzih ilkesini zedelemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin kaynağı ile muhatabı arasındaki en üst temas anını, tenzih sınırlarını ihlal etmeksizin kavisli bir geometrik aralıkla ifade eden tekil bir anahtar kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Gayb âleminin müşahedesi, melekî irtibat ve vahyin iniş keyfiyetini anlatan Necm suresi bağlamında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahyin bir hayal veya içsel bir fısıltı olduğu iddiasını çürüterek, iki ayrı irade ve varlık arasındaki son derece nesnel, kesin ve ölçülebilir bir buluşma aralığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYerin dairesel şekilde oyulması, kabuğun kırılması ve yayın kabzası ile iki ucu arasındaki kavisli açıklık.
  • Soyut anlamİki farklı varlık düzleminin veya sınır hattının birbirine karışmaksızın erişebileceği nihai teğet yakınlığı ve temas aralığı.
  • Sistematik karşılıkOntolojik ayrışmanın korunduğu, fakat bilgi ve tecelli akışının kesintisiz gerçekleştiği sınır arayüzü.
  • LaTeX modelilim⁡d→0+(A∩B)=∅∧d(A,B)≤ϵ
  • LaTeX açıklamasıFormülde A aşkın/gaybî varlık alanını, B ise beşerî/şehadet alanını simgeler. A∩B=∅ ifadesi iki alanın birbirine karışmadığını, hulûl ve ittihadın olmadığını gösterir. d(A,B)≤ϵ eşitsizliği ise iki alan arasındaki mesafenin sıfıra yaklaşan son derece dar, ölçülebilir bir ϵ aralığında teğetleştiğini ve vahiy temasının bu hassas sınırda gerçekleştiğini modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق