كبكب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-ب-ك1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كبكبفَكُبْكِبُواغوي

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

كبكب

ك - ب - ك

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 5 sözlük

“Küme” yığın demektir. “Mim” “ba”ya dönüşmüş, “kübe” olmuş. Sonra da tekrarlanarak sık sık kümeleşen topluluklar için “kübküb” olmuştur.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(5)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Küme” yığın demektir. “Mim” “ba”ya dönüşmüş, “kübe” olmuş. Sonra da tekrarlanarak sık sık kümeleşen topluluklar için “kübküb” olmuştur.

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR122 harf
كَبْكَبَهُ، أي كَبَّه. ومنه قوله تعالى: "فكُبْكِبوا فيها هُمْ والغاوونَ". وتقول: جاء مُتَكَبْكِباً في ثيابه، أي متزمِّلاً.
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR12 harf
See art. كب.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR874 harf
كَبْكَبَ كَبْكَبَ a. Threw, cast down; overturned. b. Collected. c. [ coll. ], Scattered; spilt ( liquid ). d. [ coll. ], Rounded, rolled into balls; wound ( thread ). تَكَبْكَبَ تَكَبْكَبَ II , a. Collected themselves together. b. [ Fī ], Wrapped himself in. c. Was overturned &c. d. [ coll. ], Pass. of I ( c ), ( d ). كَبْكَاْب كَبْكَاْب 48 , a. A kind of date. كَبْكَاْبَة
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok22.039 harf
كبكب كَبْكَبَ - يُكَبْكِبُ، كُبْكِبَ - يُكَبْكَبُ كَبْكَبَ - يُكَبْكِبُ + كائن + شيئاً: يكوره ويكبتله بركم مكوناته وجمعها فوق بعضها: يجعل عدداَ من الأشياء تنقلب فوق بعضها على سطح وتتراكم طبقة فوق طبقة، وواحد فوق الآخر كُبْكِبَ - يُكَبْكَبُ: مبني للمجهول من " كَبْكَبَ - يُكَبْكِبُ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " جمع أشياء فوق بعضها على شكل
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. غوي

    1 ortak ayet · Ğaviy, “Ğaye” kenar demek, “ğavy” kenara çekilmek, yoldan…

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: فَكُبْكِبُوا
  1. فَكُبْكِبُوا فِيهَا هُمْ وَالْغَاوُونَ

    Hemen çukura atıldılarOraya; onlar ve azgınlar atılırlar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكبكب
YapıDörtlü (katlamalı / mükerrer kök)
Özel DurumMükerrer (ikili çekirdeğin tekrarı)
Bağlamsal Yakın Köklerكبب, طرح, ردى
Zıt Kökرفع
Çekirdek Özet 1Bir nesneyi veya kişiyi baş aşağı çevirerek art arda ve kontrolsüzce bir çukura yuvarlamak
Çekirdek Özet 2Haktan sapanların ve saptırıcı önderlerin cehennem uçurumuna birbirinin üzerine yığılarak tepe taklak devrilmesi
Çekirdek Özet 3Ahlaki ve itikadi sapmanın mekanik bir altüst oluş ve kaçınılmaz bir düşüş yığınına dönüşmesi
Kritik Hata RiskiFiili sıradan bir 'atılma' veya 'bırakılma' sayıp katlamalı yapının taşıdığı döngüsel yuvarlanma, birbirine dolanma ve tepe taklak devrilme dinamiğini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كبYüzüstü devrilme, kapanma, ters dönme ve yığılma hareketi; nitekim aynı çekirdeği paylaşan كبب kökünde yüzüstü düşürme, كبت kökünde yüzüstü yere çarpıp zelil etme, كبد kökünde zorluğun üst üste binmesi ve كبر kökünde baskın gelip ağırlaşma anlamı belirgindir.كبİkili çekirdeğin aynen yinelenmesiyle eylemin tek seferlik bir düşüş olmaktan çıkıp art arda yuvarlanan, birbirinin üstüne yığılan ve sarsıntılı biçimde tepe taklak devam eden kesintisiz bir düşüşe dönüşmesini sağlamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaBükülme, içe doğru kapanma ve yönün aşağıya çevrilmesi hareketini başlatır.
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir iç mekâna, kaba veya çukur bir boşluğun içine yönelmeyi temsil eder.
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaBükülme ve tepe taklak oluş hareketinin kesintiye uğramadan yinelenmesini sağlar.
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaDerinleşen çukurun veya kabın dibine doğru yığılarak hapsolmayı tamamlar.
كبكبAvuç içiyle kapanıp ters dönme hareketinin bir çukurun içine doğru art arda yinelenmesiNesnenin dik duruşunu tamamen kaybederek baş aşağı vaziyette ve birbirinin üzerine devrilerek bir yarığa veya çukura katlanarak dökülüşünü resmeder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyi yüzüstü çevirdikten sonra durduramayıp peş peşe yuvarlamak; devenin veya süvarinin tökezleyerek dikliğini kaybetmesi ve baş aşağı vaziyette bir yarığa katlanarak devrilmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımKlasik lügat rivayetlerinde yüksek bir yerden aşağıya doğru yuvarlanan taşın veya sürüklenen yığının her devrilişte yeniden baş aşağı gelmesini ve bir uçuruma birbirinin üzerine çökerek dökülmesini ifade etmek üzere kullanılmıştır.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Tāj al-ʿArūs.

Sami etimolojik katman

Arapça كبكب kökü, Sami dil ailesinde ağırlık, yüzüstü devrilme, altüst olma ve eğilme bildiren ilksel *k-b / *k-p-p tabanının mükerrer (reduplicative) bir türevidir. İbranicede k-f-f (כָּפַף) kökü eğilmek, boyun bükmek ve iki büklüm olmak anlamını taşırken, Akadcada kapāpu fiili bükmek, eğriltmek ve çember şeklinde kapatmak sahasına aittir. Süryanicede k-p-p tabanı yine kapanma ve başını öne eğme hareketini karşılar. Bu ortak semantik matris, dik duran bir cismin merkezkaç kuvvetini veya dengesini yitirerek yüzeyinin tersine kapanmasını gösterir. Arapçada bu çekirdeğin ikilenmesiyle oluşan form, eylemin tek bir eğilme veya kapanma ile sınırlı kalmadığını; cismin kendi ağırlığıyla tepe taklak yuvarlandığını, her temas noktasında yeniden altüst olduğunu ve nihayetinde bir yığın halinde çukura döküldüğünü ifade eden tasviri bir yoğunlaşma kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönكبب kökünden mükerrer türetimTekil 'yüzüstü devirme' eyleminin harf tekrarıyla sarsıntılı, kesintisiz ve döngüsel bir yuvarlanışa dönüştürülmesi.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice כפף ve Akadca kapāpuİlksel bükülme, kapanma ve yönün aşağıya çevrilmesi anlam matrisinin ortak Sami mirası olması.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كبكبAnlamlıBirbiri ardınca yüzüstü yuvarlanıp atılmakBir çukura veya ateşe tepe taklak, birbirinin üzerine yığılarak ve ardı ardına devrilmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كبكبMerkezTepe taklak ve art arda yuvarlanmaBaş aşağı devrilmenin birbirini izleyen kontrolsüz yığılmalarla gerçekleşmesi.Eylemin şiddetini, ardışıklığını ve aşağılayıcı biçimde birikmesini bildirir.
كببKomşuYüzüstü çevirme ve dökmeEylemi döngüsel tekrar olmaksızın, bir defada yüzüstü yere kapama veya devirme yönüyle karşılar.Tekil bir kapanma ve altüst oluş bildirir.
طرحKomşuFırlatıp uzağa atmaNesneyi kendi haline bırakarak uzak bir mesafeye doğru fırlatmayı anlatır; baş aşağı dönme şartı aramaz.Mekânsal uzaklaştırma esastır.
ردىKomşuUçuruma yuvarlanıp helak olmaDüşüşün getirdiği ölüm, çürüme ve nihai yıkım sonucuna odaklanır; düşüşün mekanik devrilişini öncelemez.Sonuçtaki helak ve mahvoluş öne çıkar.
رفعZıtYukarı kaldırma ve yüceltmeBir nesneyi veya şahsı aşağıdan yukarıya doğru doğrultup yüksek mertebeye çıkarma eylemidir.Kökün yön ve değer bakımından tam karşıtıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكبكبBaş aşağı ve art arda çukura yuvarlanmakEylemin hem biçimini (yüzüstü/tepe taklak) hem hareket tarzını (ardışık ve döngüsel yığılma) bir arada içerir.Kesin
Latincepraecipitare, provolvereUçurumdan tepe taklak yuvarlamakBaş aşağı düşüşü karşılar ancak art arda yığılma ve mükerrer çöküş nüansını tam yansıtmaz.Güçlü
İngilizceto tumble headlong, to roll over and overTepe taklak yuvarlanmak, döne döne düşmekYuvarlanma ve kontrolsüz düşüşü verir; kolektif bir yığın halinde dökülme hissini kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
Almancakopfüber hinabstürzen, hinabkollernBaş aşağı yuvarlanarak düşmekDüşüşün yönünü ve sarsıntılı devrilişini açıklar; nesnelerin birbirine dolanması boyutunu eksik bırakır.Muhtemel
Fransızcaculbuter, précipiter pêle-mêleTepe taklak etmek, karmakarışık yuvarlamakDüşüşteki kargaşa ve baş aşağı geliş durumunu iyi yakalar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Meçhul mazi fiil (فَكُبْكِبُوا)Sahte ilahların, sapanların ve azgınların cehennem çukuruna birbirini sürükleyerek tepe taklak yuvarlanmasıAhiret sahnelerinde saptıranlar ile sapanların müşterek zillet ve çöküşünü tasvir eden bağlam; Şuarâ 26:94.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret azabı ve şirkin cezalandırılmasıPutların ve onlara tapanların cehenneme birlikte atılmasının ontolojik anlamı; putların tapınanlar için bir utanç ve azap aletine dönüşmesi.İtikadi kibrin mutlak zillet ve tepe taklak devrilişle cezalandırılması.
FıkıhVeri bulunamadıKökün doğrudan bir hüküm veya fıkhi ameliyat terimi olarak kullanımı tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı
TefsirŞuarâ Suresi 94. ayetinin lafzî tahliliKatlamalı (rubâî mücerred) yapının getirdiği ardışık devrilme, birbiri üstüne yığılma ve çaresizce yuvarlanma tasviri.Azabın sadece mekânsal bir hapis değil, bedeni ve ruhi bir altüst oluş olduğunu vurgulama.
HadisCehenneme atılış tasvirleriİnsanların dilleri yüzünden yüzüstü cehenneme sürüklenmesini anlatan rivayetlerle kavramsal paralellik kurma.Yüzüstü devrilmenin kibir kırıcısı bir ceza biçimi olarak somutlaşması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniŞirk hiyerarşisinin çöküşüSahte otoritelerin ontolojik tasfiyesiİlahlaştırılan varlıkların değersizleştirilmesiBâtıl inanç nesneleri ile onlara bağlananların aynı çukura tepe taklak dökülmesi, aralarındaki kutsallık iddiasını bütünüyle sıfırlar.Kesin
İlmiFiziksel ve ahlaki dengeDenge yitiminin getirdiği zincirleme yuvarlanmaKaotik ve kontrolsüz çöküş dinamiğiHakikat merkezinden sapan bir kütlenin veya fikrin ivmelenerek kendi üzerine devrilmesini açıklar.Güçlü
SiyasiDespotik iktidar bloklarının çözülüşüKolektif siyasi enkazOtorite piramidinin tepe taklak olmasıZulme öncülük edenler ile onlara körü körüne uyan kitlelerin aynı akıbete birbirini sürükleyerek yuvarlanmasıdır.Güçlü
İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıKökün doğrudan iktisadi bir işlev veya model karşılığı bulunmamaktadır.Veri bulunamadı

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKaotik yerçekimsel çöküş ve türbülanslı devrilme (avalanche effect)Bir sistemin dengesini yitirdiğinde parçacıkların birbirini çarparak ve sürükleyerek bir potansiyel kuyusuna kontrolsüz biçimde akması dinamiğidir.Güçlü
Beşeri bilimlerKolektif anomi ve kitlesel itibar iflasıYanlış bir değer sistemine dayanan toplumsal hiyerarşinin çöküş anında birbirini suçlayarak aynı zillet zeminine yığılması olgusudur.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece 'atılmak' veya 'fırlatılmak' gibi tek yönlü ve statik bir fiile indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün ikilenmiş yapısıyla anlatılan; baş aşağı çevrilme, tepe taklak sürüklenme, birbirinin üzerine devrilerek çukura yığılma şeklindeki dinamik, aşağılayıcı ve kolektif çöküş hali.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞirkin ve azgınlığın ahiretteki karşılığının sadece bir mekân değişikliği sanılması; oysa cezanın bizzat kibrin simetrisi olan baş aşağı yuvarlanma ve birbirini ezerek yığılma şeklinde tasarlanmış ontolojik bir zillet olduğunun gözden kaçırılması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ses ve morfoloji uyumunu en üst düzeyde sergileyen köklerdendir; tek bir kelimede harf tekrarı yoluyla azap sahnesinin fiziksel şiddetini, süratini ve aşağılayıcı doğasını adeta canlandırmaktadır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Putperestliğin, sahte ilahların ve onları körü körüne takip eden kitlelerin akıbetini tasvir eden eskatolojik ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kötülüğe uyanların sorumluluktan kurtulabileceği veya sahte otoritelerin taraftarlarını koruyabileceği zannını düzeltir; her iki zümrenin de aynı değersiz çöp yığını gibi birbirinin üstüne yıkılacağını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir cismi veya şahsı dik konumundan baş aşağı vaziyete çevirip durmaksızın yuvarlayarak bir çukurun içine art arda devirmek ve yığmak.
  • Soyut anlamKibre dayalı bâtıl hiyerarşilerin ve sapkın rehberliklerin hakikat zemininden koparak birbirini sürükleyen kolektif bir zillete ve kaotik çöküşe uğraması.
  • Sistematik karşılıkOtorite iddiasındaki varlıkların hakikat karşısında ağırlık merkezini kaybetmesi sonucu, takipçileriyle birlikte en dip noktaya doğru birbirini ezerek katlanması.
  • LaTeX modeliFc:S×G→∇Φ<0∑i=1n(x¨i⋅k^)∈U
  • LaTeX açıklamasıModelde S saptırıcı önderleri ve putları, G ise onlara uyan azgın kitleleri temsil eder. ∇Φ<0 ifadesi, hakikat zemininden kopuşla birlikte oluşan negatif potansiyel gradyanını ve kaçınılmaz düşüş eğimini gösterir. x¨i bileşeni kütlelerin ivmelenen düşüş hareketini, k^ aşağı yönlü ters dönme ve baş aşağı doğrultuyu simgeler. Toplam sembolü ∑ eylemin tekil kalmayıp mükerrer ve birbirinin üstüne yığılan kolektif bir yığın oluşturmasını, U ise tüm bu unsurların sürüklendiği nihai çukuru (uçurumu) ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك