كرس

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-ر-س2 sîga, 28 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فتنسليماننوبكُرْسِيِّهِذوكرسأودحفظكُرْسِيُّهُوسننوميديشفععلو

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 28

▶ Ağı aç (3B)

كرس

ك - ر - س

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Onun kürsüsü

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.706 harf
الكاف والسين والراء معهما ك س ر، ك ر س، س ك ر، ر ك س مستعملات كسر: كَسَرْته فانكسر. وكل شيء يفترُ عن أمر يعجز عنه، يقال فيه: انكسر، حتى يقال: كَسَرْتُ من برد الماء فانكسر. الكَسْرُ والكِسْرُ، لغتان: الشُّقّةُ السفلى من الخباء ومن كل قبة، وغشاء يرفع أحياناً ويرخى. ويقال لناحيتي الصحراء: كسراها، قال يصف القطاة: أقامت عزيزاً بين كِسْرَيْ تنوفة وقال الأخطل: وقد غبر العجلان حيناً إذا بكى على الزاد
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR642 harf
الكِرْسُ بالكسر: الأبْوالُ والأبْعارُ يتلبَّد بعضها على بعض. يقال: أكْرَسْتُ الدار. والكِرْسُ أيضاً: أبياتٌ من الناس مجتمعةٌ، والجمع أكْراسٌ وأكاريسُ. والكِرْسُ أيضاً: الأصل. قال العجاج يمدح الوليد بن عبد الملك: أنتَ أبا العبَّاسِ أوْلَى نَفْسي بِمعْدِنِ المُلْكِ القديمِ الكِرْسي والانْكِراسُ: الانْكِبابُ. وقد انْكَرَسَ بالشيء، إذا دخل فيه منكبًّا. والكُرْسِيُّ: واحد الكراسِيِّ، وربَّما
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.051 harf
ك س ر كسر ، كرس ، ركس ، سكر ، سرك : ( مستعملة ) . كسر : قال الليث يقال : كَسَرْتُ الشيءَ أَكْسِرُهُ كَسْراً ، ومُطاوعُهُ : الانكسَارُ ، وكلُّ شيءِ فَتَرَ عن أَمْرٍ يَعْجَزُ عنه يقال فيه : انْكَسَرَ ، حتى يقال . كَسَرْتُ من بَرْدِ الماءِ فانْكَسَرَ . ( أبو عبيد عن الأصمعي ) الكِسْرُ : أَسفلُ الشُّقَّةِ التي تَلي الأرضَ من الخِبَاءِ . قال وقال الأَحمرُ : هو جَارِي مُكاسِرِي ومُؤاصِري أَي كِسْرُ
Maddenin bağlantısı

ك س ر كسر ، كرس ، ركس ، سكر ، سرك : ( مستعملة ) . كسر : قال الليث يقال : كَسَرْتُ الشيءَ أَكْسِرُهُ كَسْراً ، ومُطاوعُهُ : الانكسَارُ ، وكلُّ شيءِ فَتَرَ عن أَمْرٍ يَعْجَزُ عنه يقال فيه : انْكَسَرَ ، حتى يقال . كَسَرْتُ من بَرْدِ الماءِ فانْكَسَرَ . ( أبو عبيد عن الأصمعي ) الكِسْرُ : أَسفلُ الشُّقَّةِ التي تَلي الأرضَ من الخِبَاءِ . قال وقال الأَحمرُ : هو جَارِي مُكاسِرِي ومُؤاصِري أَي كِسْرُ بَيتهِ إلى جَانِبِ كِسْرِ بَيْتي . وقال الليث : كِسْرَا كلَّ شيءٍ : نَاحِيَتَاهُ ، حتى يقال لِنَاحِيَتي الصّحَراءِ : كِسْرَاهَا . وقال أبو عبيد : فيهِ لُغتَانِ : الكَسْرُ والكِسْرُ . ( أبو عبيد عن اليزيدي عن أبي عمرو بن العلاء ) : يُنْسَبُ إلى كِسْرَى وكان يقوله بكسْرِ الكافِ فإِذا نَسبَ إِليهِ : قال : كِسْرِيّ بتشديدِ اليَاءِ وكَسْرِ الكافِ ، وكِسْرَويُّ بفتح الرّاء وبتشديدِ اليَاءِ . وقال : الأمويُّ : كِسْرِيٌّ بالكسْرِ أيضاً . وقال أبو حاتم : كِسْرَى مُعَرّبٌ ، وأَصْلُه خُسْرَى فَعرّبتْه العَرَب فقالوا : كِسْرَى . وقال الليث : يقال كِسرَى وكَسرَى ، ويقولونَ في الجمعِ : أَكاسرةٌ وكَساسرَةٌ ، وكِلاَهما مُخَالفٌ للقياس . إنما القِيَاسُ كَسرَوْنَ كما يقال : عِيسَوْنَ . ( أبو عبيد عن الفراء ) : يقال : رجل ذو كَسَرَاتٍ وهَزَرَاتٍ وهو الذي يُغبَنُ في كل شيء . وقال الليث : يقال للأرض ذاتِ الصعود والهبوط : أرضٌ ذاتُ كُسور . قال : وكُسورُ الجبال والأودية لا يُفرد منه الواحد ، لا يقال : كِسر الوادي . قال : والكَسْر من الحساب : ما لم يكن سهماً تامّاً ، والجميع : الكسور . وقد كَسَرَ الطائرُ يكسِر كُسوراً ، فإِذا ذكرْت الجناحين قلت : كسرَ جناحيه كسْراً وهو إذا ضم منهما شيئاً فهو يريد الوقوع أو الانقضاض ، يقال : بازٌ كاسر ، وعُقابٌ كاسر ، وأنشد : كأَنّها كاسِرٌ في الجوِّ فَتْخَاءُ طرحوا الهاء لأن الفعل غالب . والكَسِيرُ من الشاءِ : المنكسرةُ الرِّجْلِ . وفي الحديث : لا يجوزُ في الأضاحي الكسير البيِّنةُ الكسرِ . وقال غيره : يقال للرجُل إِذا كانت خِبرَتُه محمودة : إِنه لطيِّبُ المَكْسِرِ ( وصُلْبُ المكسِر كما يقال للشيء الذي إِذا كُسر عُرف بباطنِه جودتُه : إِنه لجيِّدُ المكسرِ ) ومكسِرُ الشجرة : أصلُها حيث يكسر منه أغصانها ، وقال الشُّوَيعِرُ : فمَنَّ واسْتَبْقَى ولمْ يَعْتصِرْ مِنْ فَرْعِه مَالاً ولا المَكْسِرِ وقال غيره : يقال : فلان يكسرُ عليه الفُوقَ إذا كانَ غضبانَ عليه ، وفلان يكسِر عليه الأَرْعاظَ غضباً . والمُكَسِّرُ : لقَب رجُل . قال أبو النجم : أَوْ كالْمُكَسِّرِ لا تؤوبُ جيَادُه إِلاَ غَوَانِمَ وهْيَ غيرُ نِوَاء ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : كسَرَ الرجلُ إِذا باع متاعه ثوْباً ثوباً ، وكَسِرَ إذا كسل ، والكاسور ، بَقَّالُ القُرَى ، والصَّيْقَبَانيُّ : صَيْدَنانيُّ القُرَى . وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم أنه قال : يقال لكل عظمٍ : كِسْرٌ وكَسْرٌ ، وأنشد : وَفي يَدِها كِسْرٌ أَبَحُّ رَذُومُ ( أبو عبيد عن الأموي ) : يقال لعَظم الساعد مما يلي النصف منه إلى المرفق : كِسرُ قبيحٍ ، وأنشد شمر : لوْ كنتَ عَيْرا كُنْتَ عَيرَ مَذَلّةٍ أَوْ كنُتَ كِسرا كنْتَ كِسْرَ قَبِيح ( ابن السكيت ) : يقال فلان هَشُّ المكسِر ، وهو مدحٌ وذمٌّ ، فإذا أرادوا أن يقولوا : ليس بمُصْلِد القِدْح فهو مدحٌ وإِذا أرادوا أن يقولوا هو خوَّار العود فهو ذمُّ . وجمع التكسير : ما لم يُبْنَ على حركة أوله ، كقولك : درهم ودراهمُ ، وبطنٌ وبطونٌ ، وقِطْفٌ وقطوفٌ ، وأما ما يجمع على حركة أوله فمثل : صالح وصالحين ، ومسلم ومسلمين . كرس : قال الليث : الكِرْسُ : كِرْسُ البناء ، وكرْسُ الحَوض حيث تقف النَّعمُ فيتلبد ، وكذلك يكرَّسُ أُسُّ البناء فيصلُبُ ، وكذلك كِرْس الدِّمنَة إِذا تلبدت فلزِقت بالأرض . ( أبو عبيد عن أبي زيد ) : يقال : إِنه لكريم الكِرْس ، وكريم القِنْس ، وهما الأصل . قال : وقال الأصمعي : الكِرْسُ : الأبوال والأبعارُ يتلبَّد بعضها فوق بعض في الدار . قال : والدِّمَن : ما سوَّدوا من آثار البعر وغيره . قال : وقال أبو عمرو : الأكاريس : الأَصْرام من الناس ، واحدها : كِرْس وأكراسٌ ثم أَكاريسُ . وقال أبو إسحاق في قول الله جل وعز : ( وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالاَرْضَ ) ( البقرة : 255 ) فيه غيرُ قول . قال ابن عباس : كرسيه : عِلُمه . وروي عن عطاء أنه قال : ما السمواتُ والأرض في الكرسيِّ إلا كحلقة في أرض فلاةٍ . قال أبو إسحاق : وهذا القول بَيِّنٌ ، لأن الذي نعرفه من الكرسيّ في اللغة : الشيء الذي يُعتمد ويُجلسُ عليه ، فهذا يدل على أن الكرسي عظيمٌ دونه السمواتُ والأرض . قال : والكرسي في اللغة والكُرَّاسة إنما هو الشيء الذي قد ثبت ولزم بعضه بعضاً . قال : وقال قوم : كرسيهُ : قدرته التي بها يمسك السموات والأرض . قالوا : وهذا كقولك : اجعل لهذا الحائط كرْسيّاً أي اجعل له ما يعتمدُه ويمسكه وقريب من قول ابن عباس ، لأن علمه الذي وسع السموات والأرض لا يخرج من هذا ، والله أعلم بحقيقة الكُرسيّ ، إِلا أنّ جُملته أمرٌ عظيم من أمر الله جل وعز . وروى أبو عمرو عن ثعلب أنه قال : الكرسي : ما تعرفه العرب من كراسيِّ الملوك . ويقال : كِرسي أيضاً . وأخبرني المنذري عن أبي طالب أنه أنشده : يَا صاحِ هل تعرفُ رَسْماً مُكْرَسَا قال : المُكْرَسُ : الذي قد بعرتْ فيه الإِبلُ وبَوَّلَتْ فركبَ بعضه بعضاً ، ومنه سميت الكُرَّاسَةُ . قلت : والصحيحُ عن ابن عباس في الكُرْسِيّ ما رواهُ الثَّوْريُّ وغيرهُ عن عمارٍ الدُّهْنِي عن مُسْلمٍ البَطِينِ عن سعيد بن جُبَيْرٍ عن ابن عباسٍ أنه قال : الكُرْسِيُّ : موضعُ القدمينِ ، وأَما العَرْشُ فإنَّهُ لا يُقدرُ قدرهُ ، وهذه روايةٌ اتفقَ أَهْلُ العلمِ على صِحتها ، والذي روي عن ابن عباس في الكُرْسيّ أنَّهُ العِلمُ ، فَليسَ ممّا يُثبتُه أَهلُ المعرِفةِ بالأخبارِ . أبو بكر : لُمْعَة كَرْساءُ للقطعة من الأرض فيها شجرٌ ، تدانتْ أصولها والتفتْ فروعها . وقال الليث : الكِرْسُ من أَكْرَاسِ القَلائد والوُشُحِ ونحوها . يقال : قلادةُ ذاتُ كِرْسَيْنِ ، وذاتُ أكْرَاسٍ ثلاثةٍ إِذا ضُمَّت بعضها إلى بعض وأنشد : أَرِقتُ لِطَيْفٍ زَارَنِي في المَجَاسِدِ وأَكْرَاسِ دُرَ فُصِّلَتْ بالفرائدِ والكَرَوَّس : الرجُلُ الشديدُ الرأس ، والكاهل في جِسْمٍ . قال العجَّاجُ : فِينَا وَجَدْتَ الرجُلَ الكَرَوَّسَا وقال ابن شميل : الكَرَوَّس : الشديدُ ، رجلٌ كَرَوَّسٌ . وفي حديث أبي أيوب الأنصاريّ أنه قال : ( ما أَدْري ما أَصنَعْ بهذه الكَرَاييسِ ، وقد نهَانَا رسولُ الله ( صلى الله عليه وسلم ) أنْ نستقبلَ القبلةَ بغائطٍ أو بولٍ ) . قال أبو عبيد : الكَرَاييسُ واحدُها : كِرْياسٌ ، وهو الكَنِيفُ الذي يكون مشرفاً على سطحٍ بقناةٍ إلى الأرضِ ، فإِذا كان أسفلَ فليسَ بكِرْياسٍ . قلت : يسمَّى كِرْياساً لما يعلقُ به من الأقذارِ والعَذِرَةِ فيركَبُ بعضه بعضاً مثل كِرْسِ الدمنِ والوأْلةِ وهو فِعيالٌ من الكِرْسِ مثل جِريالٍ . ( أبو عبيد عن الأموي ) : يقالُ للرجُلِ إِذا وَلَدَتهُ أَمَتَانِ أو ثلاثٌ : مُكَرْكَسٌ . وأخبرني المنذريُّ عن أَبي الهيثم أنه قال : المكَرْكَسُ : الّذِي أُمُّ أُمّهِ ، وأُمُّ أبيهِ ، وأُمُّ أُمِّ أمّهِ ، وأمُّ أمِّ أبيهِ : إِماءٌ . وقال الليثُ : المُكَرْكَسُ : المقَيَّدُ ، وأنشد : فهلْ يَأكُلَنْ مالِي بنُو نَخَعِيَّةٍ لها نسبٌ في حَضْرَمَوْتَ مُكَرْكَسُ ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : كَرِسَ الرجُلُ إِذا ازدحمَ علمهُ على قلبِهِ . ( أبو عبيد عن الفراء ) : انكَرَسَ في الشيء إِذا دخلَ فيهِ . سكر : قال الليث : السُّكْرُ : نَقيضُ الصَّحْو قال : والسُّكْرُ : ثلاثةٌ : سكْرُ الشَّرَاب ، وسكْرُ المال ، وسكر السلطانِ . وقال الله جل وعز : ( لَقَالُواْ إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَارُنَا ) ( الحجر : 15 ) ، قرىء : ( سُكِّرَتْ ) ، ( وسُكِرَتْ ) بالتَّشْديدِ والتخفيفِ ، ومعناهُ سُدَّتْ وَأُغْشِيتْ بالسِّحْرِ ، فَيتخايَلُ لأبصارنا غيرُ ما نرى . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : سَكَرْتُهُ : مَلأْتُهُ . وقال الليثُ : السَّكْرُ : سَدُّ البَثْق ومُنْفَجَرِ الماء ، والسِّكْرُ : اسمُ ذلك السِّدادِ الذي يجعلُ سدّاً لِلْبثقِ ونحوه . وقال مجاهد : سُكِّرت أبصارُنا : أي سدت . قال أبو عبيد : يذهب مجاهد إلى أن الأبصار غشيها ما منعها من النظر كما يمنع السِّكْرُ الماء من الجري . وقال أبو عبيدة : سُكِّرت أبصار القوم إِذا دِيرَ بهم وغشيهم كالسَّمادير فلم يبصروا ، ويقال للشيء الحارِّ إِذا خَبَا حرُّه ، وسكن فورُه : قد سَكَر يسكُرُ . وقال أبو عمرو بن العلاء : سكّرت أبصارنا مأخوذٌ منْ سُكْرِ الشرابِ كأنّ العين لحقها ما يلحقُ شاربَ المُسْكِرِ إِذا سَكر . وقال الفراء : معناه حُبِسَت ومنعت من النظر . وقال ثعلب : سُكِرَت وسُكِّرَت : حبست ، ويكون بمعنى أُغشِيت ، وهما متقاربان . وقال ابن الأعرابي : سَكِرَ من الشَّرَاب يسكَرُ سُكْراً ، وسكِرَ من الغَضَبِ يَسكَرُ سَكَراً إِذا غضبَ . وأنشد : فجاءُونا بهمْ سكَرٌ علينا فأَجْلَى اليومُ والسكْرَانُ صاحِي وقال الزجاجُ يقال : سكَرَتْ عينُهُ تَسكُرُ : إِذا تحيَّرَتْ ، وسكَنَتْ عن النَّظَرِ وسكَرَتِ الرّيحُ تسكُرُ : إِذا سكَنَتْ ، وسكَرَ الحَرُّ يَسكُرُ . وأنشد : جاءَ الشتاءُ واجْثَأَلَّ القُبَّرُ وجعلتْ عينُ الحَرُورِ تسكُرُ قال أبو بكر : اجثألّ : معناه اجتمع وتقبّض . ( أبو عبيد عن أبي عمرو ) : ليلةٌ ساكِرَةٌ : لا ريح فيها . قال أوسٌ : خذَلْتُ على ليلةٍ ساهرهْ فليسَتْ بِطلْق ولا ساكِرَهْ ( أبو زيد ) : الماءُ الساكِرُ : الساكِنُ الذي لا يجري ، وقد سكَرَ سكُوراً . وقال الله جل وعز : ( وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُم بِسُكَارَى ) ( الحج : 2 ) وقرىء ( سُكَارَى وَمَا هُمْ بِسُكَارَى ) . التفسير : إنكَ تَرَاهم سُكَارَى من العذاب والخوفِ وما هم بُسكَارَى من الشَّرابِ ، يدلُّ عليه قوله : ( وَلَاكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ ( ولم يقرأْ أحدٌ من القُرّاءِ سَكَارَى بفتح السِّينِ ، وهي لُغةٌ ، ولا يجوزُ القراءةُ بها لأنّ القراءة سُنةٌ . وقال أبو الهيثم : النعْتُ الذي على فَعْلانَ يُجمَعُ على فُعَالَى وفَعالى مثل أَشرانَ وأُشارَى وأَشارَى ، وغيرانَ وقومٌ غُيارَى وغَيارى ، وإنما قالوا سَكْرَى وفَعْلَى أَكثرُ ما تجيءُ جَمعاً لفعيلٍ بمعنى مفعولٍ مثل قتيلٍ وقَتْلى وجريجٍ وجرحى وصريعٍ وصرعَى لأنه شُبه بالنّوْكَى والحمقى والهلكى لزوَال عقل السكْرَانِ ، وأَما النَّشوانُ : فلا يقالُ في جمعِه غير النَّشَاوَى . وقال الفراء : ولو قيل : سكْرَى على أنّ الجمعَ يقع عليه التّأْنيثُ فيكون كالواحدَة كان وجهاً . وأنشدني بعضهم : أضحَتْ بنُو عامرٍ غَضْبَى أُنوفهُمُ إني عفَوْتُ فلا عارٌ ولا باسُ وقال الله جلّ وعزّ : ( تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا ) ( النحل : 67 ) . قال الفراءُ يقال : إِنه الخمرُ قبلَ أن تحرمَ ، والرِّزقُ الحسنُ : الزّبيبُ والتمر ، وما أَشبههمَا . وقال أبو عبيد : السَّكَرُ : نقيعُ التمر الذي لم تمسهُ النارُ وكان إبراهيمُ والشعبيُّ وأبو رَزِين يقولون : السَّكَر : خَمْرٌ . وروي عن ابن عمر أنه قال : السكَرُ من التمرِ . وقال أبو عبيدة وحدَه : السكَرُ : الطعامُ ، واحتج بقول الآخر : جعلتَ أَعْرَاضَ الكِرَامِ سكَرا أي جعلتَ ذَمَّهم طُعْماً لك . وقال الزّجاجُ : هذا بالخمر أشبهُ منه بالطعام ، المعنى جعلتَ تتخمَّرُ بأَعراض الناسِ وهوَ أبينُ ما يقال للذِي يَبتَرِكُ في أَعراض الناس . وحدثنا محمد بن إسحاق عن المخزومي عن سفيانَ عن الأسود بن قيس عن عمرو بن سفيان عن ابن عباس في قوله : ( تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا ) ( النحل : 67 ) قال : السَّكَرُ : ما حرِّم من ثمرتها ، والرِّزقُ الحسنُ : ما أُحِلّ من ثمرتها . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : السَّكَرُ : الغضبُ ، والسَّكَرُ : الامتلاءُ ، والسَّكَرُ : الخمرُ ، والسَّكَرُ : النَّبيذُ . قال جرير : إِذا رَوِينَ عَلَى الخِنْزِيرِ من سَكَرٍ نادَيْنَ يا أعظمَ القِسِّينَ جُرْدانَا وقال الله جلّ وعزّ : ( عَتِيدٌ وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنتَ مِنْهُ ( سكرة الموت : غَشْيَتُهُ التي تَدُلُّ الإِنسانَ على أنه ميت ، وقولهُ بالحقِّ أي بالموت الحقِّ . قال ابن الأعرابي : السَّكْرَةُ : الغَضْبَةُ ، والسَّكْرةُ : غَلبةُ اللَّذَّةِ على الشباب . الليث : رجلٌ سِكِّيرٌ : لا يزالُ سكرانَ ، والسَّكْرةُ : الواحدة من السُّكْر . ورُوِي عن أبي موسى الأشعريّ أنه قال : السُّكْركَةُ : خَمرُ الحبشةِ . قال أبو عبيد : وهي من الذُّرَة . قلت : وليست بعربية . وقيَّده شمر بخطه : السُّكْرُكَةُ : الجَزْمُ على الكاف ، والرَّاءُ مضمومة . ركس : قال الله جلّ وعزّ : ( وَاللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 اْ ) ( النساء : 88 ) . قال الفرّاء ، يقول : رَدَّهُمْ إلى الكفر . قال : ورَكَسَهم : لغةٌ . وفي الحديث : ( أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أُتِيَ بِرَوْثٍ في الاستنجاءِ ، فقال : إِنه رِكْسٌ ) . قال أبو عبيد : الرِّكْسُ : شبيهُ المعنى بالرَّجيع . يقال : ركَسْتُ الشيءَ وأَرْكَستُه : لُغتانِ إِذا رَدَدْتَهُ . وفي حديث عديّ بن حاتمٍ أنه أَتى النبيَّ ( صلى الله عليه وسلم ) فقال له النبيُّ : ( إِنكَ من أهْلٍ دينٍ يقالُ لهم الرَّكُوسِيَّةُ ) . قال أبو عبيد : يُرْوَى في تفسير الرَّكُوسِيَّة عن ابن سِيرين أنه قال : هو دينٌ بين النَّصارى والصابئين . وقال الليث : الرّاكِسُ : الثَّوْرُ الذي يكونُ في وسطِ البَيْدَرِ حين يُداس ، والثِّيرانُ حواليه فهو يَرْتكِسُ مكانه ، وإِن كانت بقرةً فهي راكسةٌ . قال : وإِذا وقعَ الإِنسانُ في أمرٍ بعدَ ما نجا منه قيل : ارْتَكَسَ فيه . قال : والرَّكْسُ : قْلبُ الشيءِ على رأسهِ ، أو ردُّ أوَّله إلى آخره . ( أبو عبيد عن أبي زيد ) قال : الرِّكْسُ : الكثيرُ من الناس . وقال مجاهد : الارْتكاسُ : الارتداد . وقال شمر : بلغني عن ابن الأعرابيّ ، أنه قال : المَنْكُوسُ والمَرْكُوسُ : المُدْبِرُ عن حاله . وسئل عن حديث عديِّ بن حاتمٍ ، قيل له : إِنَّكَ رَكُوسِيٌّ ، فقال : هذا من نَعْتِ النصارى ، ولا يُعَرَّبُ . قال : وأَرْكَسَتِ الجاريةُ إِذا طلعَ ثَدْيُها ، فإذا اجتمعَ وضخُمَ فقدْ نَهَدَ . سرك : ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : سَرِكَ الرجلُ إذا ضعف بدنُهُ بعد قُوَّةٍ . قال ابن السكيت : تَسَاَركْتُ في المشي وتَسَرْوَكْتُ ، وهما رَدَاءةُ المشيِ من عَجَفٍ أو إِعياءٍ .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.353 harf
(باب الكاف والراء وما يثلثهما) (كرز) الكاف والراء والزاء أصل صحيحٌ يدل على اختباءٍ وتستُّر ولِوَاذ، يقال: كارَزَ إلى المكان، إذا مال إليه واختبأ فيه. وأنشد: * إلى جَنْب الشَّريعة كارزُ([1]) * وكارَزَ [عن([2])] فلانٍ، إذا فرّ عنه واختبأ منه. وأمَّا الكُرْز فهو الجُوالِق؛ وسمِّي بذلك لأنَّه يُخْبأ فيه الشيء. وقول رؤبة: * كَالكُرَّزِ المربوطِ بينَ الأوتادْ([3]) * فهذا فارسيٌّ معرب. يقولون:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR978 harf
- الكرسي في تعارف العامة: اسم لما يقعد عليه. قال تعالى: ﴿وألقينا على كرسيه جسدا ثم أناب﴾ [ص/34] وهو في الأصل منسوب إلى الكرس، أي: المتلبد أي: المجتمع. ومنه: الكراسة للمتكرس من الأوراق، وكرست البناء فتكرس، قال العجاج: *يا صاح هل تعرف رسما مكرسا * قال: نعم أعرفه، وأبلسا (الرجز للعجاج، وهو في ديوانه ص 16؛ ومجاز القرآن 1/192؛ وتفسير القرطبي 6/427) والكرس: أصل الشيء، يقال: هو قديم الكرس. وكل مجتمع من
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR746 harf
ك ر س في هذه الكراسة عشر ورقات وهذا الكتاب عدّة كراريس وقرأت كرّاسةً من كتاب سيبويه وتقول‏:‏ التاجر مجده في كيسه والعالم مجده في كراريسه‏.‏ ورأيت أكاريس من بني فلان‏:‏ أصاريم‏.‏ قال ابن هرمة‏:‏ أكاريس من طيّءٍ طنّبت برومان أو ماء فرتاجها ووقفت على كرسٍ من أكراس الدار وهو ما تكرّس من دمنتها أي تلبّد‏.‏ وأكرست الدار ومنه قولك‏:‏ لداره كرياس‏:‏ كنيف معلق‏.‏ ومن المجاز‏:‏ هو طيّب الكرس أي الأصل
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.694 harf
تَكَرَّسَ الشيءُ وتَكارَس: تَراكَمَ وتَلازَبَ. وتَكَرَّس أُسُّ البِناء: صَلُبَ واشتدَّ. والكِرْسُ: الصَّارُوجُ. والكِرْس، بالكسر: أَبوال الإِبل والغَنَم وأَبعارُها يتلبَّد بعضها على بعض في الدار، والدِّمْنُ ما سَوَّدُوا من آثار البَعَر وغيره. ويقال: أَكْرَسَتِ الدار. والكِرْس: كِرْس البِناء، وكِرْس الحَوض: حيث تَقِف النَّعَم فيتلبَّد، وكذلك كِرْس الدِّمْنة إِذا تَلَبَّدَت فَلزِقَت بالأَرض. ورسم
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR158 harf
* ك ر س * * الكُرْسِيُّ * بالضم واحد * الكَرَاسِيٍّ * وربما قالوا * كشرْسِيٌّ * بالكسر و * الكُرَّاسَةُ واحدة * الكُرَّاسِ * و * الكَرَاريسٍ * و * الَكَرارِسِ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.078 harf
الكرس، بالكسر: أبيات من الناس مجتمعة، وقيل: هو الجماعة، أي شيء كان، ج، أكراس وجج، جمع الجمع: أكارس وأكاريس، قال أبو عمرو: الأكاريس: الأصرام من الناس، واحدها كرس وأكراس، ثم أكاريس، وقال ابن دريد: أكارس: جموع كثيرة لا واحد لها من لفظها، وفي الأساس: رأيت أكارس من بني فلان. قلت: الذي في نص أبي عمرو أن جمع الجمع أكاريس، وأما أكارس فإنما حذفت ياؤه للضرورة، كما في قول ربيعة بن جحدر: ألا إن
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.874 harf
كرّسهُ 2 كرّسهُ ذ , (TA,) inf. n. تَكْرِيسٌ, (K, TA,) He put it, or placed it, namely, anything, one part upon another. (TA.) ― -b2- He put it together, one part to another. (TA.) ― -b3- He founded it, namely, a building. (K, TA.) اكرست الدَّارُ 4 اكرست الدَّارُ ذ The house had in it compacted dung and urine of camels or of sheep or goats: S, A, * TA:) and in like manner you say of a place:
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.825 harf
كَرَسَ كَرَسَ I ( n. ac. كَرْس 1 ) a. [ coll. ], Cleaned out ( stable ). كَرَّسَ كَرَّسَ II a. [ coll. ], Founded, laid the foundations of. b. [ coll. ], Consecrated, dedicated. أَكْرَسَ أَكْرَسَ IV , a. Stabled; penned up ( animal ). b. Was dungy. تَكَرَّسَ تَكَرَّسَ V , a. Was put together; became compact, strong. b. Gathered ( fire-wood ). c. [ coll. ], Was consecrated,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR19.042 harf
كرس كَرِسَ - يَكْرَسُ - كُرْس - كُرْسِيّ كَرِسَ - يَكْرَسُ + الكائن أو أجزاؤه: تجتمع وتنضم أجزاؤه إلى بعضها وتشتد، ويقوى ويتماسك ويثبت كُرْس: اسم فعل من " كَرِسَ - يَكْرَسُ ": التجمع والانضمام للتقوي والتماسك والثبات كُرْسِيّ : اسم نسبة من " كُرْس ": اسم آلة منه: ما يستعمل للتقوي والتماسك والثبات: الآلة التي تستعمل لتثبيت ارتكاز شيء وجعله
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler28 mücavir (40 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أود

    1 ortak ayet · Hevde deve hörgücü demektir

  2. وسن

    1 ortak ayet · Uyuklamak

  3. جسد

    1 ortak ayet · Cesese yere uzanan kütüktür

  4. نوم

    1 ortak ayet · “Efal” babından “enam” uyuyanlar demektir

  5. سليمان

    1 ortak ayet · Süleyman

  6. نوب

    1 ortak ayet · Nöbet kelimesinden gelmiştir

  7. شفع

    1 ortak ayet · “Şefeve” dudak demektir

  8. حوط

    1 ortak ayet · Çeper, çit demektir

  9. وسع

    1 ortak ayet · “Sunv’a” tas demektir

  10. حفظ

    1 ortak ayet · Hafız çanta demektir

  11. فتن

    1 ortak ayet · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir

  12. علو

    1 ortak ayet · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır

Geçtiği ayetler(2)

  1. … يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ

    Onun kürsüsüAllah O’ndan başka hiçbir ilah yoktur. Hayy ve Kayyum’dur. O’nu dalgınlık ve uyku tutmaz. Göklerde ve yerde olanların hepsi de O’nundur. O’nun izni olmadan katında şefaat edecek kimdir? Önlerinde ve arkalarında ne varsa bilir. Dilediği kadarından başka O’nun ilminden hiçbir şey kavrayamazlar. Kürsi’si gökleri ve yeri kaplamıştır. Onları koruyup gözetmek O’na ağırlık vermez. O, öyle ulu, öyle yücedir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكرس
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعرش, قعد, ثبت
Zıt Kökهدم
Çekirdek Özet 1Parçaların birbiri üstüne binip sıkışarak sert ve kalıcı bir tabaka, temel veya kaide oluşturması
Çekirdek Özet 2Hükümranlığın, ilmin ve otoritenin sarsılmaz, kuşatıcı ve somut bir zemin/kaide üzerinde tecelli etmesi
Çekirdek Özet 3İktidar ve yönetimin havada duran bir iddia değil, katmanlaşmış kurumsal ve ontolojik bir kaideye dayanması
Kritik Hata RiskiKürsüyü yalnızca ahşap bir oturak veya antropomorfik bir taht zannedip ontolojik kuşatıcılık ve yönetim kaidesi vasfını ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كرBir hareketin geriye dönüp tekrar etmesi, üst üste binmesi ve baskı uygulayarak yoğunlaşması; nitekim كرر kökünde yinelenme, كرب kökünde şiddetli sıkışma ve baskı, كره kökünde ise zorlayıcı bir direnç görülürسÇekirdekteki tekrarlı baskı ve geri dönüş hareketine tutunma, zemine yayılma ve katman katman birbirine yapışarak sabit bir kaide oluşturma niteliği kazandırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaUnsurları bir arada tutan, kavrayan ve üzerine binen ağırlığı karşılayan kavisli yapı
رinsan başı; baş, ilk, üstÜstte olma, öncelik taşıma, mertebece yükselme ve yönlendirici zirve noktası
سdiken, destek; tutunma, dayanma, korumaZemine saplanarak tutunma, sarsılmayı önleyen dikey veya yatay destek düzeneği
كرسAvuç içi gibi kavrayıcı bir hacmin (ك), üstteki mertebeyi veya ağırlığı (ر), zemine kenetlenip tutunan katmanlarla (س) taşıması ve sağlam bir kaideye dönüştürmesiAğırlığın dağılmadan üst üste yığılarak sıkılaşması, sarsılmaz bir oturma zemini ve taşıyıcı kaide meydana getirmesidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHayvanların ağılda ve sulak alanlarda üst üste bıraktıkları gübre ve balçığın ayak darbeleriyle çiğnenerek katman katman yapışması, keçeleşmesi ve taş gibi sert bir zemin (كِرْس) haline gelmesi; ayrıca yapının taş ve harçla sıkıştırılmış sarsılmaz temeli (كِرْس البناء).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi kullanımında yurt kalıntılarının sertleşip silinmez hale gelen katmanlarını nitelemek üzere kirs veya mükres kullanılır; ancak Cahiliye dönemine doğrudan aidiyeti kesinleşmiş bağımsız beyit metni teyit edilememiştir.
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi recez şairi el-Accâc, terk edilmiş bir yurdun silinmeyen sertleşmiş izlerini tasvir ederken kökü şu şekilde kullanmıştır: يا صاحِ هل تعرفُ رسماً مُكْرَسَا / قال نَعَم أعرفُه، وأَبْلَسَا (Ey dostum, katmanlaşıp sertleşmiş bir yurt kalıntısını tanır mısın? Dedi ki: Evet, tanıyorum onu ve kederden susup kaldı).

Kaynak el-Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; İbn Düreyd, Cemheretü’l-Luğa; İbn Fâris, Maqāyīs al-Lugha; Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Kök Sami dillerinde yüksek bir kadim ortaklığa sahiptir ve büyük ölçüde oturulan nesne, kaide, seki ve taht semantiği etrafında şekillenmiştir. Arapça كرس kökü, fiziksel olarak parçaların üst üste binip katmanlaşması (talebbede, terâkame) anlamını koruyarak bu semantik alanın morfolojik üretkenliğini taşır. İbranicede kisse (כִּסֵּא) kelimesi taht ve yüksek oturak anlamına gelir; bu kelime Aramice ve Süryanicede kursəyā (ܟܘܪܣܝܐ) biçimine evrilmiş ve doğrudan hükümdarlık tahtını veya dini makam kürsüsünü ifade etmiştir. Sami dillerindeki bu yaygın k-r-s / k-s biçimlerinin kökeni, Doğu Sami kolunda Akadca kussû(m) kelimesine, oradan da Sümerce gu.za (taht, iskemle, oturak) terimine kadar uzanır. Dolayısıyla kök, kadim Yakındoğu idari ve mimari kültüründe güç sahibinin üzerine oturduğu, zeminden yükseltilmiş sağlam kaideyi ifade eden en köklü kültür kelimelerinden biridir. Arapçada ise kelime hem bu genel Sami mirasındaki idari/siyasi makam nesnesini karşılamış hem de çöl hayatının somut tecrübesinde kat kat sıkışıp sertleşen temel olgusunu ifade eden iç türetimlerini muhafaza etmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; Payne Smith, Compendious Syriac Dictionary; Chicago Assyrian Dictionary; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönNesnelerin veya katmanların üst üste binerek kenetlenmesiYapının temeli (kirs), katlanmış sayfalar demeti (kürrâse) ve üzerine oturulan sağlam kaide (kürsî) aynı somut çekirdekten türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice kursəyā, İbranice kisse, Akadca kussûYüksek makam koltuğu, taht ve yargı sekisi; Akadca üzerinden Sümerce gu.za terimiyle irtibatlı ortak Yakındoğu idare mirasıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiSümerce gu.zaKadim Mezopotamya idari mimarisinden Sami dillerine geçmiş ve Arapçada kök morfolojisine bütünüyle entegre olmuştur.Güçlü

Kaynak HALOT; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago; Arthur Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur'ān.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كرسAnlamlıKatmanlaşma, temel, kaideŞeylerin üst üste binip sıkışarak sert bir zemin oluşturmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
كسرAnlamlıParçalama, kırma, dağıtmaBir bütünün bütünlüğünü bozup parçalara ayırma, kuvvetini kırmaZıt yönlü hareket; yapıyı kurmanın aksine dağıtma
ركسAnlamlıTersyüz etme, baş aşağı çevirmeBir şeyi tersine çevirip eski kötü durumuna veya dibe itmeKur'an'da geçer; dengeli yapıyı altüst etme
رسكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
سكرAnlamlıTıkama, örtme, aklın perdelenmesiSuyun yolunu kapatıp hapsetme veya zihnin ayıklığını yitirmesiKur'an'da geçer; akışın veya algının önünü kesme
سركKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıTehzîbü'l-Luğa'da tekil kullanım ihtimali anılsa da müstakil bir kök hüviyeti yokturKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كرسMerkezKaide, zemin, hükümranlık alanıMertebenin veya otoritenin üzerinde durduğu sarsılmaz, katmanlaşmış somut tabanİktidarın icra ve ihata sahasını oluşturan alt zemin ve dayanak
عرşKomşuYüksek tavan, çatı, üst hükümranlık makamıعرش yukarıdan kuşatan çatı ve en üst yönetim merkezidir; كرس ise ona göre daha operasyonel ve alt kaidedirArş ulûhiyetin nihai ihata ve tecelli tavanı, kürsî ise evreni kuşatan idari zemin konumundadır
قعدKomşuOturma, yerleşme, karar kılmaقعد eylemin kendisine ve hareketsiz kalmaya işaret ederken, كرس oturulan yerin kurumsal ve maddî kaidesini ifade ederBiri fiziksel eylem veya duruş, diğeri makam nesnesidir
ثبتKomşuSarsılmazlık, sebat, istikrarثبت hareket etmeme ve yerinden oynamama vasfıdır; كرس bu sebatı doğuran katmanlaşmış fiziki zemindirVasıf ile o vasfı taşıyan taşıyıcı unsur arasındaki fark
هدمZıtYıkma, çökertme, temeli dağıtmaكرس katmanları üst üste bindirip sağlam bir temel kurarken, هدم temeli ve yapıyı tamamen yerle bir ederVarlık ve düzen kazandırmanın mutlak inkıraza uğratılması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكرسKatmanlaşmış temel, kürsü, tahtParçaların sıkışıp birleşmesiyle oluşan sağlam kaide ve üzerinde oturulan makamKesin
LatinceCathedra, sedes, fundamentumResmi oturak, piskoposluk makamı, temelCathedra otoriter makamı karşılarken fundamentum alt katman ve kaide yönünü karşılarGüçlü
İngilizceThrone, seat of authority, pedestal, foundationOtorite makamı, kaide, tahtThrone siyasi boyutu öne çıkarır, pedestal ve foundation ise nesnel temel ve dayanak yönünü verirGüçlü
AlmancaLehrstuhl, Thron, Sockel, FundamentMakam koltuğu, taht, kaide, kaide tabanıİdari ve ilmi yetki makamı ile mimari kaide anlamını bir arada yansıtırGüçlü
FransızcaChaire, trône, piédestalHitabet/yetki makamı, taht, ayaklıkKurumsal temsil makamını iyi verir, ancak ontolojik katmanlaşma boyutunu eksik bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Dictionnaire de l'Académie française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كُرْسِيُّهُ (İlahi İhata ve Kudret)Gökleri ve yeri bütünüyle içine alan ilahi ilim, kudret, mülk ve hükümranlık kaidesiAllah'ın sıfatlarının, mutlak tasarrufunun ve evreni yönetmesinin sarsılmaz zeminini bildiren ayet bağlamı (Bakara 2:255).
كُرْسِيِّهِ (Dünyevi İktidar Makamı)Hükümdarın tahtı, siyasi karar merkezi ve egemenliğin somutlaştığı yönetim makamıHz. Süleyman'ın iktidar sınavı ve siyasi otoritesinin sınanması bağlamında saltanat makamı (Sâd 38:34).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSıfât-ı İlâhiyye ve MüteşâbihâtKürsî'nin cisimsel bir oturak mı yoksa Allah'ın ilmi, kudreti, mülkü veya azameti mi olduğu tartışmasıTeşbihten tenzihe geçiş; Selef lafzı olduğu gibi kabul ederken Mutezile ve Eş'ariyye/Mâtürîdiyye ilim ve mülk olarak tevil etmiştir.
FıkıhKazâ ve Mescid AdabıHâkimin yargılama yaparken oturduğu yüksek yer ve hatiplerin/âlimlerin vaaz için çıktığı kürsü düzenlemesiHüküm vermenin ve topluma hitap etmenin otoriter ve herkesçe görünür kurumsal kaidesi.
TefsirÂyetü'l-Kürsî ve Kıssalarİbn Abbas'tan gelen "Kürsî O'nun ilmidir" rivayeti ile Arş-Kürsî kozmolojik ilişkisinin analiziEvrenin büyüklüğü karşısında ilahi kudretin hudutsuzluğunu kavratan kozmolojik bir ölçek.
HadisKozmoloji ve Mahşer RivayetleriYedi gök ve yerin Kürsî'ye oranının çöle atılmış bir halka gibi olduğunu bildiren rivayetlerVarlığın mertebeler halindeki hiyerarşisi ve ilahi büyüklüğün idraki aşan azameti.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık Hiyerarşisiİlahi İhata KaidesiKozmosu kuşatma ve ayakta tutmaİlahi mülkün ve tasarrufun bütün varlık sahasını taşıyan sarsılmaz ontolojik zeminidir.Kesin
İlmiBilgi Sistemiİlim Kaidesi ve DoktrinBilginin birikerek sağlamlaşmasıÜst üste yığılan sahifeler (kürrâse) gibi bilginin katmanlaşıp otorite haline gelmesidir.Güçlü
SiyasiHükümranlık Düzeniİktidar Tahtı ve Karar MakamıYönetim meşruiyetini somutlaştırmaİktidarın geçiciliğini ve sorumluluğunu yöneticiye hatırlatan somut temsil odağıdır.Kesin
İktisadiAltyapı ve SermayeSabit Sermaye ve İktisadi Zeminİktisadi faaliyetin üzerine kurulduğu tabanEkonomik üretimin sürekliliğini sağlayan birikmiş sermaye ve kurumsal altyapıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerLineer Cebirde Taban (Baz) ve Katmanlı Yapı (Sedimentasyon)Bir vektör uzayını üreten ve her elemanın üzerine inşa edildiği bağımsız taban (basis) sistemi ile jeolojide basınç altında sıkışıp sertleşen tabakalar, kökün kurucu kaide mantığıyla tam bir yapısal eşbiçimlilik gösterir.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal Altyapı ve Meşruiyet KaidesiSosyoloji ve anayasa hukukunda devlet aygıtının üzerinde yükseldiği anayasal ilkeler bütünü; kararların meşruiyetini sağlayan ve keyfiliği önleyen oturmuş gelenek ve kurallar tabakasıdır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKürsüyü yalnızca marangozluk ürünü ahşap bir sandalye, vaaz verilen yükselti veya antropomorfik bir kral koltuğuna indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKürsü, gökleri ve yeri içine alacak kadar geniş (vesi'a), ilahi ilmin, mülkün ve kudretin bütün evreni saran ve yöneten mutlak taşıyıcı kaidesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerin ontolojik ve metafizik boyutunu yitirip fiziksel bir cisimlendirmeye (tecsîm) düşülmesi veya Hz. Süleyman kıssasında iktidarın kurumsal ve manevi sorumluluk boyutunun sıradan bir mobilya nesnesine indirgenmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın en merkezi tevhid ve kudret beyanı olan Âyetü'l-Kürsî'nin anahtar kavramıdır; ilahi mülkün, idarenin ve ilmin evreni nasıl bir kaide üzerinde kuşattığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İlahi sıfatların, uluhiyetin, göklerin ve yerin idaresinin açıklandığı ontolojik ayetlerde (Bakara 2:255) ve peygamber-hükümdarların iktidar imtihanını anlatan kıssalarda (Sâd 38:34).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratıcının evrenle ilişkisini dışarıdan ve kopuk zanneden deist yaklaşımları ve O'na mekan ve cisim isnat eden müşebbihe yanılgısını ilahi ihata ve kudret kaidesi kavramıyla tashih eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamParçaların, balçığın veya nesnelerin üst üste binip sıkışarak taşlaşması; yapının sarsılmaz temeli ve üzerine oturulan sağlam kaide.
  • Soyut anlamİlim, otorite ve iktidarın dağılmadan birikmesi; yönetimsel ve ontolojik tasarrufun üzerinde icra edildiği sarsılmaz meşruiyet zemini.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin veya evrenin taşıyıcı tabanı (B), bu tabanın kuşattığı ve ayakta tuttuğu varlık alanı (U) ve üzerindeki egemenlik yetkisi (A).
  • LaTeX modeliK={B∣∀x∈U,  x⊆B∧∂A(B)⊢I(U)}
  • LaTeX açıklamasıKürsü (K); evrensel varlık kümesindeki (U) tüm unsurların (x) kendi sınırları içinde kaldığı ve kuşatıldığı (∀x∈U,x⊆B), üzerine kurulan egemenlik ve otoritenin (∂A(B)), tüm varlık alanının nizam ve istikrarını (I(U)) zorunlu kıldığı sarsılmaz temel ve kaidedir (B).
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك