كسو
ك - س - و
KÖK- 5 geçiş
- 5 ayet
- 5 sîga
- 8 sözlük
Sıvının zıddı katı demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(8)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Sıvının zıddı katı demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.461 harfالكاف والسين و"وايء" معهما
ك س و، ك و س، و ك س، س و ك، ك ي س، ك س أ، ك أ س، أ س ك مستعملات كسو: الكِسْوَةُ والكُسْوةُ: اللباس. كَسَوْته: ألبسته. واكْتَسَى: لبس الكِسْوة.
والجميع: الكُسَى.
واكْتَسَتِ الأرض بالنبات: تغطت به.
والنسبة إلى الكِساء: كِسائيّ وكِساويّ. وتثنيته: كساءان وكساوان.
كوس:
الكُوسُ: خشبة مثلثة بقيس النجار بها تربيع الخشب وتدويره، وهي كلمة فارسية. والكُوس والكَوْس: فعل الدابة إذا
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR468 harfك س و
له كسوة حسنة وكسًى فاخرة وكساه ثوباً فاكتساه واستكسيته.
قال أبو الأسود: كساني ولم أستكسه فحمدته أخ لي يعطيني الجزيل وناصر وكسيَ الرجل فهو كاسٍ نحو: حليَ فهو حالٍ.
قال الخطيئة: واقعد فإنك أنت الطاعم الكاسي وأنشد القرّاء: ومن المجاز: اكتست الأرض بالنبات: تغطّت به.
وقال: فبات له دون الصّبا وهي قرّة لحاف ومصقول الكساء رقيق أراد اللّبن تعلوه الدّواية ونحوه: ينفي
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR427 harf* ك س و * * الكِسْوةُ * بكسر الكاف وضمها واحدة * الكُسًا * و * كَسَوْتُهُ * ثوبا * كِسْوةً * بالكسر * فاكْتَسَى * و * الكِسَاءُ واحد * الأكسِسيَةِ * و * تكسَّى * بالكساء لبسه و * كَسِيَ * العريان أي * اكتْتسَسَى * وبابه صدي ومنه قول الحطيئة دع المكارم لا ترحل لبغيتها واقعد فإنك أنت الطاعم الكاسي قال افرَّاء يعني * المَكْسُوَّ * كماء دافق وعيشة راضية قلت لا حاجة إلى ما ذهب إليه الفراء من التأويل
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.476 harf: ( و ( *!الكُسْوةُ ، بالضَّمِّ : ة بدِمَشْقَ ) ، والمَشْهُورُ على الألْسِنَةِ بالكَسْرِ ، وهو المَوْضِعُ الذي كانتْ تُعْمَل فيه*!كُسْوَةُ الحَرَمَيْن الشَّريفَيْن سابِقاً ، وهي أَوَّل مَنْزلٍ للخارِجِ مِن دِمَشْقَ إلى مِصْرَ .
( و ) الكُسْوةُ : ( الثَّوْبُ ) الذي
يُلْبَسُ ، ( ويُكْسَرُ ) ، والضَّمُّ أَشْهَر ، كما قالَهُ ابنُ السيِّد ؛ وعند العامَّةِ الكَسْر أَشْهَر . ( ج *!كُساً ) ، بالضَّمِّ
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR928 harfكَسَوْتُهُ سَيْفًا
1 كَسَوْتُهُ سَيْفًا ذ [I invested him with a sword]. (TA in art. غشو.)
تكسى
5 تكسى ذ : see تقى.
كِسَآءٌ
كِسَآءٌ ذ [A garment]. See عَبَآءٌ, and حِلْسٌ and مُسَيَّحٌ. ― -b2- ذُو كِسَآءٍ, as opposed to ذُوبُرْدٍ, (assumed tropical:) A poor man. (S, art. عج.) [The كساء was evidently a simple oblong piece of cloth; for الكِسَائِى is said to have been thus named because he wore
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR72 harfكَسَا
كَسَا U ( n. ac. كَسْو 1 ),
a. Dressed, attired in, clothed with.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR11.274 harfكسو
كَسَا - يَكْسُو - كِسْوَة
كَسَا - يَكْسُوْ + كائن + كائناً: يستره ويغطيه بلباس أو ستر أو ما شابه: يأتي إلى شيء صاف لا يلتصق به شيء، ثم يلصق به أو يلبسه شيئاً فيغطيه ويستره
كِسْوَة: على وزن " فِعْلة " اسم فعل للمرة من " كَسَا - يَكْسُو ": وهو بمعنى مفعول منه: الكساء الخاص: الشيء الذي يستعمل لتغطية وستر شيء آخر: ما يستخدم من لباس أو مواد
Mücavir kökler81 mücavir (107 toplam)
- لحم
2 ortak ayet · Et
- طعم
2 ortak ayet · Yiyecek demektir
- أله
5 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- عرف
2 ortak ayet · Tanınan ile
- مضغ
1 ortak ayet · Et parçası
- شور
1 ortak ayet · Danışmak
- نشز
1 ortak ayet · Tümsek yer demektir
- رزق
2 ortak ayet · Üzüm demektir
- خوي
1 ortak ayet · Haviy (hı) : Dere demektir
- كمل
1 ortak ayet · Tam
- وسط
1 ortak ayet · Orta
- حمر
1 ortak ayet · Yaban eşeği demektir
Geçtiği ayetler(5)
… النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنْشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ …
Hemen giydirdikSonra nutfeyi bir kan pıhtısı haline getirdik. Derken o kan pıhtısını bir çiğnemlik et yaptık. Bir çiğnemlik et parçasını kemik olarak yarattık. Kemiklere de et giydirdik. Ve sonra onu apayrı bir yaratık yaptık. Yaratanların en güzeli olan Allah’ın şanı ne yücedir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كسو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (nakıs) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لبس, ستر, غشي |
| Zıt Kök | عري |
| Çekirdek Özet 1 | Bir iskeletin, bedenin veya cismin üzerini saran koruyucu dış örtü |
| Çekirdek Özet 2 | Canlı dokunun iskeleti sarması ve insanın temel örtünme hakkı |
| Çekirdek Özet 3 | Çıplaklığı ve savunmasızlığı gideren yapısal ve hukuki koruma katmanı |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca dokuma kumaşa indirgeyip biyolojik ve kurumsal örtü işlevini yitirmek |
Biliteral analiz
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Bir nesneyi dışarıdan kavrayarak üstünü kaplayan ve saran el hareketi |
| س | diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Cisme tutunan, dış tesirlere karşı koruyucu bir hat ve destek oluşturan engel |
| و | çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Dışarıdan gelen koruyucu unsuru içteki iskelete iliştiren ve sabitleyen bağ |
| كسو | kaplayarak tutunan ve bağlanan koruyucu katman | İçteki yapıyı (beden veya kemik) kavrayıp ona sımsıkı tutunarak dış tehditlere karşı bir kalkan gibi örten tabaka |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çıplak bir yapıyı, bedeni veya iskeleti dışarıdan örten elbise; toprağın bitkiyle bürünmesi veya sütün üzerinde toplanan kaymak tabakası |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Hutay’e hicvinde bu kökü giyinmişlik ve maddi tokluk üzerinden zikreder: واقعد فإنك أنت الطاعم الكاسي / دع المكارم لا ترحل لبغيتها |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem şairi Ebu’l-Esved ed-Düelî kerem sahibi bir dostunu överken kökü fiil olarak kullanır: كساني ولم أستكسه فحمدته / أخ لي يعطيني الجزيل وناصر |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Asāsü’l-Belāġa, Dīvānü’l-Hutay’e.
Sami etimolojik katman
Sami dillerinde كسو kökü, aslen bir nesnenin üzerini bürümek, gizlemek, sarmak ve giydirmek semantik matrisine dayanır. İbranicede kāsāh (כָּסָה) biçimi bir şeyi örtmek, saklamak ve bürümek fiilini karşılar. Aramicede ve Süryanicede ksā (ܟܣܳܐ / כְּסָא) biçimi de bürümek, saklamak ve örtüye sarmak anlamındadır. Akadcada kasû kökü bağlamak, düğümlemek ve tutturmak eylemini temsil ederken, Arapçada bu kök özellikle soyut örtmeden ziyade bedeni, iskeleti veya nesneyi dıştan saran belirgin bir koruyucu katman (kِسوة) anlamında yoğunlaşmıştır. Klasik Arapça sözlüklerde toprağın bitkiyle donanması ve sütün kaymak bağlaması gibi hallerin de bu kökle ifade edilmesi, kökün çıplak bir çekirdeğin dış kabukla tahkim edilmesi fikrini koruduğunu gösterir.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane's Lexicon.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | كسو / كِسْوَة | Çıplak bedeni örten giysi, kemiği kaplayan et, toprağı örten nebatat | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice כָּסָה, Süryanice ܟܣܳܐ | Üzerini örtmek, gizlemek, örtüyle muhafaza etmek | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dilleri ötesinde kanıtlanmış doğrudan bir Afro-Asyatik kök tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كسو | Anlamlı | Giydirmek, örtmek | Bir yapıyı koruyucu bir tabaka ile bürümek | Kur'an'da geçer; hedef kök |
| كوس | Anlamlı | Baş aşağı yıkılmak, ters dönmek | Ayakların kayıp başın üzerine yuvarlanması, ters yüz olma | Kur'an'da geçmez; hareket yönü tersine döner |
| سكو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş kullanılmaz |
| سوك | Anlamlı | Sürtmek, ovalamak | Ağzı ve dişleri temizlemek için sürtme eylemi | Kur'an'da geçmez; temas ve ovalama anlamı taşır |
| وكس | Anlamlı | Eksiltmek, noksanlaştırmak | Ticarette malın değerini düşürmek veya zarara uğramak | Kur'an'da geçmez; örtünün eksilmesi gibi değer kaybı |
| وسك | Anlamlı | Toplamak, yüklemek | Dağınık şeyleri bir araya toplayıp denk yapmak, yük | Kur'an'da geçer; sarıp toplama bağı |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كسو | Merkez | Giydirme ve koruma | Bir taşıyıcı iskeleti dışarıdan saran ve işlev kazandıran örtü | Hem biyolojik donatımı hem de toplumsal giyinmeyi kapsar |
| لبس | Komşu | Bürünme ve giyinme | Elbisenin bedene geçirilmesi ve nesnelerin birbiriyle kaynaşması | Karışıklık ve birbirine girme anlamını da içerir |
| ستر | Komşu | Gizleme ve kapatma | Görünmesi istenmeyen bir ayıbı veya cismi perdelemek | Amacı süslemek veya işlev vermek değil, bakıştan saklamaktır |
| غشي | Komşu | Kuşatma ve bürümleme | Bir şeyin üstünü tamamen kaplayıp altındakini görünmez kılmak | Genellikle zihni veya ufku kapatan ezici ve ani bir örtüştür |
| عري | Zıt | Soyunma ve çıplak kalma | Koruyucu ve örtücü katmanın tamamen kalkması hali | Korumasızlık, zayıflık ve örtüsüz açığa çıkma |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كسو | Giydirmek, örtmek | Bir iskeleti veya bedeni muhafaza edip süsleyen dış katman | Kesin |
| Latince | vestire, induere | Giydirmek, kaplamak | Bedeni örtmeyi karşılar ancak kemiğin etle kaplanması mecazını tam yansıtmaz | Güçlü |
| İngilizce | to clothe, to vest, to wrap | Giydirmek, donatmak | Temel örtünmeyi verir; biyolojik doku sarma nüansı dışarıda kalır | Güçlü |
| Almanca | bekleiden, umhüllen | Giydirmek, sarmak | Dış örtüyü karşılar; yapısal kemik-et bütünleşmesini kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |
| Fransızca | vêtir, revêtir | Donatmak, büründürmek | Hukuki yetki ve giysi donatımını iyi verir; organik inşa anlamı zayıftır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَكَسَوْنَا / نَكْسُوهَا | Biyolojik inşa ve donatım | İskeletin et ve kas dokusuyla kaplanması, yaratılış ve diriliş tasviri (Mü'minûn 23:14, Bakara 2:259) |
| كِسْوَتُهُمْ / كِسْوَتُهُنَّ / وَاكْسُوهُمْ | Sosyal ve hukuki hak | Yoksulun, eşin ve yetimin giyim ihtiyacının karşılanması, nafaka ve kefaret yükümlülüğü (Bakara 2:233, Nisâ 4:5, Mâide 5:89) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Diriliş ve hilkat bahsi | Çürümüş kemiklerin yeniden etle kaplanması ve ilk yaratılışın mükemmelliği | Kemiğin taş, etin örtü mesabesinde olması ve hayatın yeniden inşası |
| Fıkıh | Nafaka ve kefaret hukuku | Kocanın eşine, velinin yetime ve yemin bozanın muhtaca temin etmek zorunda olduğu asgari giyim standardı | Temel insan onurunu koruyan ve toplumsal çıplaklığı önleyen hukuki sorumluluk |
| Tefsir | İstiare ve teşbih tahlili | Mü'minûn 23:14 ve Bakara 2:259 ayetlerindeki etin kemiğe giydirilmesi ifadesinin edebi inceliği | Kemiğin bir askı, etin ise o askıyı koruyup tamamlayan bir elbise kabul edilmesi |
| Hadis | Yardımlaşma ve faziletler | Bir mümini giydirene kıyamet günü cennet libasları giydirileceği müjdesi | Sosyal dayanışmada açlığı doyurmakla çıplaklığı örtmenin denk tutulması |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtri tesettür ve onur | Koruma kalkanı | İnsan haysiyetini korumak | Yaratılışın gereği olan örtünme, fıtratın çıplaklıktan muhafazasıdır | Kesin |
| İlmi | Anatomi ve biyoloji | Doku zırhı | İskeleti hareket ettirmek | Kemik çatının üzerine kas ve deri katmanının yerleştirilerek can verilmesi | Kesin |
| Siyasi | Sosyal adalet | Temel hak garantisi | Zayıfı korumak | Toplumdaki yetim ve muhtaçların giyim güvencesinin kamusal denetimi | Güçlü |
| İktisadi | Asgari geçim ve nafaka | Sosyal transfer | İhtiyacı gidermek | Zenginlik ve gelirin bir kısmının zorunlu giyim harcaması olarak aktarılması | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doku epitelleşmesi ve mekanik kaplama | Katı bir taşıyıcı çekirdeğin üzerini esnek ve koruyucu bir katmanla kaplayarak korozyonu önleme veya biyolojik organizmada kas dokusunun iskelete tutunması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal güvenlik ve hakların kurumsallaşması | Bireyin savunmasız ve çıplak halini devletin ve hukukun güvence zırhıyla örterek ona toplumsal hayatta kimlik ve güvenlik kazandırması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca tekstil sektörüne ait kumaş ve giysi biçimlerine hapsedip anatomik ve ontolojik boyutunu dışlamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kemiği saran kas ve deri dokusundan, ailenin ve yoksulun temel haklarına kadar uzanan bütüncül koruma katmanı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki biyolojik yaratılış mucizesini basite indirgemek ve nafaka/kefaret hükümlerini kuru bir yardım gibi görüp insan onurunun korunması ilkesini atlamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem biyolojik inşa sürecini (embriyoloji ve ba's) hem de iktisadi adaleti (nafaka ve kefaret) aynı koruma mantığıyla ifade ettiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın anne karnındaki evrelerini anlatan ayetlerde (Mü'minûn 23:14), diriliş delillerinde (Bakara 2:259) ve aile ile kefaret ahkâmında (Bakara 2:233, Mâide 5:89). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yaratılışın düzensiz bir yığılma değil, sert bir iskelet üzerine koruyucu esnek dokunun giydirilmesi olduğunu ve yoksula yardımın bir lütuf değil örtünme hakkı olduğunu fark ettirir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamTaşıyıcı bir iskeletin veya çıplak bir gövdenin dış tesirlerden korunması amacıyla üzerini saran, ona tutunan ve onu tamamlayan dış tabaka.
- Soyut anlamSavunmasız, eksik ve dış etkilere açık bir varlığa dokunulmazlık, emniyet, onur ve işlevsellik kazandıran güvence katmanı.
- Sistematik karşılıkCanlıda kemiği saran kas ve deri; toplumda ise yetim, eş ve yoksulun temel yaşam hakkını garanti eden hukuki ve iktisadi kalkan.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde çıplak ve savunmasız durumdaki taşıyıcı çekirdeği (kemik, beden veya birey), bu çekirdeğin yapısına göre şekil alarak onu dışarıdan kavrayan koruyucu örtü katmanını, ise bu iki unsurun birleşimiyle tamamlanmış, korunmuş ve fonksiyonel hale gelmiş nihai varlık durumunu temsil eder.