كوب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-و-ب3 sîga, 14 mücavir kök, 4 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ذهبنفسصحفكونكوبوَأَكْوَابٌطوفقررعينوضعوَأَكْوَابٍكأسبرقخلد

KökSîga 3Ayet 4Sure 4Mücavir 14

▶ Ağı aç (3B)

كوب

ك - و - ب

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Kap, kupa, bardak, küp anlamlarına gelir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kap, kupa, bardak, küp anlamlarına gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.426 harf
الكاف والباء و"وايء" معهما ك ب و، ك و ب، و ك ب، ب و ك، ب ك ي، ك أ ب، ب ك أ مستعملات كبو: كبا يَكْبُو كَبْواً فهو كابٍ، إذا انكبّ على وجهه، يقال ذلك لكل ذي روح. قال: إذا استجمعت للمرء فيها أموره كبا كَبْوةً للوجه لا يستقيلـهـا والكِبا: الكُناسة. والكِباء: ضرب من العود والبخور والدخنة. والتراب الكابي: الذي لا يستقر على وجه الأرض. وكبا الزند يَكْبُو كَبْواً، أي: لم يور، وأَكْبَى إكباءً لغة. كوب:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR146 harf
الكوبُ: كُوزٌ لا عُروةَ له، والجمع أكوابٌ. قال: مُتَّكِئاً تُصْفَـقُ أبـوابُـهُيسعى عليه العَبْدُ بالكوبِ والكوبة: الطبل الصغير المُخَصَّرُ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.195 harf
ك ب ( و ا ي ء ) كبا ، كأب ، كوب ، وكب ، بكا ، بكأ ، بوك ، كوكب : ( مستعملة ) . كبا : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه قال : ( ما أَحَدٌ عَرَضْتُ عليه الإسْلاَمَ إلا كانت له عنده كَبْوَةٌ غَيْرَ أبي بَكْرٍ فإنّه لم يَتَلَعْثَم ) . قال أبو عبيد : الكَبْوَةُ : مثل الوَقْفَةِ تكُونُ عند الشيء يكرهُه الإنسانُ يُدْعَى إليه أو يُرَادُ منه ، ومنه قيل : كَبَا الزَّنْدُ فهو يَكْبُو إذا لم يُخْرِجْ
Maddenin bağlantısı

ك ب ( و ا ي ء ) كبا ، كأب ، كوب ، وكب ، بكا ، بكأ ، بوك ، كوكب : ( مستعملة ) . كبا : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه قال : ( ما أَحَدٌ عَرَضْتُ عليه الإسْلاَمَ إلا كانت له عنده كَبْوَةٌ غَيْرَ أبي بَكْرٍ فإنّه لم يَتَلَعْثَم ) . قال أبو عبيد : الكَبْوَةُ : مثل الوَقْفَةِ تكُونُ عند الشيء يكرهُه الإنسانُ يُدْعَى إليه أو يُرَادُ منه ، ومنه قيل : كَبَا الزَّنْدُ فهو يَكْبُو إذا لم يُخْرِجْ شيئاً . والكَبْوَةُ في غَيْرِ هذا : السُّقوطُ للوجْهِ . وقال أبو ذؤيب يصفُ ثوراً رُمِيَ فسقط : فكَبَا كما يَكْبُوا فَنِيقٌ تارِزٌ بالخَبْتِ إلا أنّه هو أبْرعُ ( أبو نصر عن الأصمعي ) : كَبَا يَكْبُو كَبْوَةً إذا عَثَر . وكَبَا الفرسُ يَكْبُو إذا ربَا وانتفخ من فَرَقٍ أو عَدْوٍ . وقال العجاج : جَرَى ابنُ لَيْلَى جِريةَ السَّبُوحِ جِرْيةَ لا كابٍ ولا أنُوحِ ويقال : فلانٌ كابِي الرّمادِ أي عظيمُه مُنتفِخُه أي أنّه صاحبُ إطْعَامٍ كثير . ويقال : أكْبَى الرجلُ إذا لم تَخرجْ نَارُ زَنْدِه . ويقال للكُناسة تُلْقَى بفِنَاءِ البيت : كباً مقصورٌ ، والأكْبَاءُ للجميع ، وأمّا الكِبَاءُ ممدود فهو البَخُورُ . يقال : كَبَّى ثوبه تكْبِيةً إذا بخَّرَه . وقال الليث : الفرسُ الكابِي : الذي إذا أَعْيا قام فلمْ يَتَحرَّكْ من الإعياء ، والتراب الكابي : الذي لا يَستقرُّ على وجه الأرضِ . وقال غيرُه : نارٌ كابِيَةٌ إذا غَطّاها الرّمادُ والجمرُ تحتها . وعُلْبةٌ كَابِيةٌ : فيها لَبنٌ عليها رَغْوَة . ورَجلٌ كابِي اللَّوْنِ : عَلَتْهُ غَبْرَةٌ . وكَبَا الغُبارُ إذا لم يَطِرْ ولم يتحرَّكْ . وقال أبو الهيثم : يقالُ في مثل : ( الهابِي شرٌّ من الكابي ) . قال : والكابي : الفَحْمُ الذي قد خمَدت نارُه فكَبا ، أي خلا من النار ، كما يقال : كَبَا الزَّنْدُ إذا لم تَخرجْ منه نارٌ ، وكَبا الفرسُ إذا حُنِذ بالجِلالَ فلم يَعْرَقْ . والهابي : الرّمادُ الذي تَرَفَّتَ وهَبا ، وهو قبْلَ أن يَكون هباءً كَابٍ . ورَوَى إسماعيلُ بن خالد عن يزيدَ بنِ أَبي زياد عن عبد الله بن الحارث بن نَوْفل عن العباس بن عبد المطلب أنّه قال : قلتُ يا رسولَ الله : إن قُريشاً جلسوا فتذاكروا أحسابَهم فجعلوا مَثَلَكَ مَثَلَ نخلةٍ في كَبْوةٍ من الأرض ، فقال رسولُ الله ( صلى الله عليه وسلم ) ( إنَّ الله خَلَقَ الخلقَ فجعلنِي في خيرهم ، ثم حين فرَّقهم جعلني في خيرِ الفريقين ، ثم جعلهم بيوتاً فجعلني في خير بيوتهم ، فأَنَا خَيْرُكُم نَفْساً ، وخَيْرُكُم بيتاً ) . قال شمر : قولُه : في كَبْوة ، لم نَسْمَع فيها من علمائنا شيئاً ، ولكنا سمِعنا الكِبَا ، والكُبَةَ ، وهو الكُناسةُ والتّراب الذي يُكْنَسُ . وقال خالدٌ : الكُبِين : السَّرْجينُ ، الواحدة : كُبَةٌ . ( قلت ) : الكُبَةُ : الكُنَاسة ، من الأسماء الناقصة ، أصْلُها : كُبوْةٌ ، بضم الكاف ، مثل القلَة ، أصلُها : قُلْوَةٌ ، والثُّبَةُ أَصلُها : ثُبْوَةٌ ، وكأنَّ المحدِّثَ لم يَضْبِطْه فجعله كَبْوَةً . ومنه يقال : كَبَا الفرسُ إذا ربا وانتفخَ . ويقال : اكْتَبى إذا تَبَخَّرَ بالعُودِ . وقال أَبو دُوَادٍ : تَكْتَبِينَ الْيَنْجُوجَ في كُبَةِ المَشْ تَى وبُلْهٌ أَحْلامُهنَّ وِسامُ قولُه : بُلْهٌ أحلامُهنَّ وسام ، أراد أنَّهنَّ غافلاتٌ عن الخَنَا والخِبِّ . وقال الكميت : وبالعَذَوَاتِ مَنْبِتُنا نُضَارٌ ونَبْعٌ لا فَصَافِصُ في كُبِينَا أرادَ أنّا عربٌ نشأنا في نُزْهِ البلاد ، ولسنا بحاضرةٍ نشأوا في القُرَى . كأب : وقال الليث : كَئِبَ يَكأَبُ كآبةً ، وكأْبةً وكأْباً ، فهو كَئِبٌ وكَئيبٌ ، واكْتَأَبَ اكتئاباً . ويقال : ما الذي أكأبَك ؟ . والكَأْباءُ : الحُزن الشديدُ على فَعْلاَءَ . كوب : قال الله جلّ وعزّ : ( تُحْبَرُونَ يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ ) ( الزخرف : 71 ) . قال الفراء : الكُوبُ الكوز المستديرُ الرّأْسِ الذي لا أُذنَ له . وقال عديُّ بن زيد : مُتَّكِئاً تُصْفَقُ أبوابُه يَسْعَى عليه العبْدُ بالكوبِ ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : كَابَ يَكُوبُ إذا شَرِب بالكُوبِ . قال : والكَوَبُ : دِقّةُ العنق وعِظَمُ الرّأْسِ . وكب ( كوكب ) : وقال الليث : الوَكَبُ : سوادُ اللّوْنِ من عِنَبٍ أو غير ذلك إذا نَضِج . وقد وكّبَ العِنبُ تَوْكِيباً إذا أخَذ فيه تكوينُ السّواد ، واسمُه في تلك الحال : مُوَكِّبٌ . ( قلت ) : الذي نَعرفُه في أَلْوان الأعْناب والأرْطَاب إذا ظَهر فيه أَدنى سوَادٍ أو صُفْرةٍ : التَّوْكِيتُ ، وبُسْرٌ موكِّتُ ، وهذا معروفٌ عند أصحاب النخيل في القُرَى العربيَّة . وأمّا الوَكَبُ بالباء فإن أبا العباس روى عن ابن الأعرابي أنه قال : الوَكَبُ : الوَسَخُ . يقال : وَكِبَ الشيءُ يَوْكَبُ وكَباً ، ووَسِبَ وَسَباً ، وحَشِنَ حشناً إذا ركبه الوسَخُ والدَّرَنُ . وقال الليث : الوَكَبانُ : مِشْيةٌ في دَرَجَانٍ . تقول : ظَبْيَةٌ وكُوبٌ ، وعَنْزٌ وكُوبٌ ، وقد وَكَبَتْ تَكِبُ وُكوباً . ومنه : اشتُقَّ اسمُ المُوْكِب . وقال الشاعر : لها أُمٌّ مُوَقّفَةٌ وكُوبٌ بحيثُ الرَّقْوُ مَرْتَعُها البَرِيرُ وقال ابن السكيت : أَوْكَبَ البعيرُ إذا لَزِم الموكِبَ . وقال الرِّياشيُّ : أَوْكَبَ الطائرُ إذا نهض للطَيران . و أنشد : أَوْكَبَ ثم طارا وناقةٌ مُواكِبَةٌ : تُسايرُ الموكبَ ، والتّوْكيبُ : المقاربة في الصِّرَار . وقال اللّحياني ، يقال : فلان مُواكِبٌ عَلَى أمره ، ووَاكِبٌ ، ومُواصِبٌ ووَاصب ، بمعنى المثابِر المواظِب ونحو ذلك . قال الأصمعيّ : وذكر الليث : الكَوْكَبَ في باب الرُّباعيّ ، ذهب إلى أنّ الواو أصليَّةٌ ، وهو عند حُذّاق النحويِّين كوكب من باب وكب ، صُدِّرَ بكافٍ زائدة . وقال أبو زيد : الكَوْكَبُ : البياضُ في سوادِ العين ، ذَهب البصرُ له أو لم يذهب . وقال الليث : الكَوْكَبُ معروف من كواكب السّماءِ ، ويُشبَّه به النَّوْرُ فيسمّى كوكَباً . وقال الأعشى : يُضَاحِكُ الشَّمسَ منها كوكبٌ شَرِقٌ مُؤَزَّرٌ بِعَميمِ النَّبْتِ مُكْتَهِلُ ويقال لقَطرات الجليد التي تقعُ عَلَى البَقْل بالليل : كوكبٌ أيضاً ، والكوكبُ : شِدَّةُ الحرِّ ومُعْظمُه . وقال ذو الرُّمَّةِ : ويوم يَظَلُّ الفرْخُ في بيتِ غَيْرِه له كوكبٌ فَوقَ الحِدَابِ الظواهرِ ويقال للأمْعَزِ إذا توقَّدَ حَصاَه ضَحاءً : مُوْكِبٌ . قال الأعشى : تَقْطَعُ الأمْعَزَ المُكوكِبَ وَخْداً بِنَواجٍ سريعةِ الإيغالِ وكَوكبُ كلِّ شيءٍ : معظمُه ، مثلُ كوكب العُشْبِ ، وكوكبِ الماء ، وكَوكبِ الجَيش : وقال الشاعر يصفُ كَتِيبَةً : ومَلْمُومَةٍ لا يَخْرِقُ الطّرْفُ عَرْضَها لها كَوكَبٌ فَخْمٌ شديدٌ وُضوحُها ويومٌ ذُو كَواكبَ إذا وُصف بالشدّة كأنه أَظْلَمَ بما فيه من الشدائدِ حتى رُؤِي كواكِبُ السماء . ومنه قولُ طرفة : وتُرِيه النَّجْمَ يَجري بالظُّهُرْ وقال : تُرِيه الكواكِب كفراً وبِيضاً . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : غلامٌ كَوكبٌ إذا تَرَعْرع وحَسُنَ وجْهُه . وقال المؤرِّجُ : الكوكبُ : الماءُ ، والكَوكبُ : السّيفُ ، والكوكَبُ : سيِّدُ القوم . ( قلت ) : وسمعْتُ غيرَ واحدٍ من العرب يقول : الزُّهرَةُ من بينِ الكواكب : الكوكَبَةُ يُؤَنِّثونَها ، وسائر الكواكب تُذكَّرُ ، فيقال : هذا كوكبٌ قد طلَع . قال الله جلّ وعزّ : ( فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ الَّيْلُ رَأَى كَوْكَباً ) ( الأنعام : 76 ) . ومِثْلُ الكوكب : القَوْقَلُ ، والشَّوْشَبُ ، وأمَّا شَوْزَبٌ فهو ( فَوْعَلٌ ) من شَزَبَ . بكا : البُكَا يُقْصَرُ ويمَدُّ ، قال ذلك الفرّاء وغيرُه وأنشد : بكَتْ عَيْنِي وحُقَّ لها بُكَاها وما يُغْنِي البُكَاءُ ولا العَويلُ وقد بَكَى الرجلُ يَبْكِي ، فهو باكٍ . وباكَيْتُ فلاناً فبكَيْتُه إذا كنتَ أكْثَر بُكَاءً منه . ( ثعلب عن الأصمعي وأبي زيد ) قالا : بَكَيْتُ الميِّتَ وبكَّيْتُه كلاهما إذا بَكَيْتَ عليه ، وأَبكَيْتُه إذا صنَعْتَ به ما يَحمِلُه عَلَى البكاء . بكأ : الأصمعي : بَكُؤَتِ الناقةُ والشّاةُ تَبْكُؤُ بَكَاءً إذا قَلَّ لبنُها ، وناقةٌ بَكِيئَةٌ وهي القليلةُ اللّبَنِ . وأنشد أبو عبيد : ولَيَأْزِلَنَّ وتَبْكُؤَنَّ لِقَاحُه ويُعَلِّلَنَّ صَبِيَّهُ بسَمَارِ هكذا سمِعنا في كتاب ( غريب الحديث ) بَكُؤَتْ تبكُؤُ ، وأقرأنا الإياديُّ في كتاب ( المصنَّف ) لشمرٍ عن أبي عبيد عن أبي عمرٍ و : بَكَأَتِ الناقةُ تَبْكَأُ إذا قلَّ لبنُها . وقال أحمد بن يحيى في تفسير حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( نحنُ مَعَاشِرَ الأنْبِياءِ فِينَا بكْءٌ ) قال : معناه فِينا قِلّةُ كلامٍ إلاَّ فيما نحتاجُ إليه ، مثل بَكْءِ الناقةِ إذا قَلَّ لبنُها ) . وقال أبو زيدٍ : بكَأَتِ النّاقةُ تَبْكَأُ ، وبكُؤَتْ تَبْكُؤُ بَكَاءٍ وبَكْأً ، كلُّ ذلك مهموزٌ ، وجمعُ البَكِيئَةِ من النُّوقِ : بَكَايَا . بوك : ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : البَوْكُ : سِفَاد الحِمَارِ ، والبَوْكُ : تَثْوِيرُ الماءِ . يقال : باكَ العَيْنُ يَبُوكُهَا ، وفي الحديث ( أَنَّ بَعْضَ المُنَافِقِينَ باكَ عَيْناً كانَ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) قَدْ وَضَعَ فيها سَهْماً ) . والبَوْكُ : البَيْعُ ، وحكي عن أَعْرابيَ أنّه قال : ( مَعِي دِرْهَمٌ بَهْرَجٌ لا يُبَاكُ به شيءٌ ) أي لا يُبَاعُ . قال : وباكَ إذا اشْتَرَى ، وباك إذا باعَ وباكَ إذا جامع . ويقال : لَقِيتُه أَوَّلَ صَوْكٍ وبَوْكٍ أي أَوَّلَ مَرَّةٍ ، قاله الأصمعيّ وأبو زيد . وقال : هو كقولك : لَقِيتُه أَوّل ذاتِ يَدَيْنِ . وفي الحديث ( أنَّ المُسْلِمينَ بَاتُوا يَبُوكُونَ حِسْيَ تَبُوكَ بِقدْحٍ ) ، فلذلك سميت : تَبُوكَ ، أي يُحَرِكُونَه ويُدْخِلُونَ فيه القِدْحَ ، وهو السّهْمُ لِيَخْرُجَ منه الماءُ ، ومنه يقال : باكَ الحِمَارُ الأتانَ . ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : البائِكُ والفَاثِجُ : الناقة العظيمة السَّنَامِ ، والجميع البَوَائِكُ . وقال النَّضْرُ بن شميل : بَوَائكُ الإبلِ : كِرَامُها وخِيَارُها .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.464 harf
(باب الكاف والواو وما يثلثهما) (كوي) الكاف والواو والياء أصلٌ صحيح، وهو كَوَيْتُ بالنَّار. وقد ذكرناه. (كوب) الكاف والواو والباء كلمةٌ واحدة. وهي الكُوب: القَدَح لا عُروةَ ـله؛ والجمع أكواب. قال الله تعالى: ﴿وأَكْوَابٌ مَوْضوعَةٌ﴾ [الغاشية14]. ويقولون: الكُوبةُ: الطَّبلُ لِلَّعب. (كود) الكاف والواو والدال كلمةٌ كأنَّها تدلُّ على التماسِ شيءٍ ببعض العَناء. يقولون: كادَ يكُود كَوْداً ومَكاداً.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR115 harf
- الكوب: قدح لا عروة له، وجمعه أكواب. قال: ﴿بأكواب وأباريق وكأس من معين﴾ [الواقعة/18]. والكوبة: الطبل الذي يلعب به.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR64 harf
ك و ب لا يزال معه كوب الخمر وكوبة القمر وهي النرد أو الشطرنج‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR982 harf
الكُوبُ: الكُوزُ الذي لا عُرْوَةَ له؛ قال عديّ بن زيد: مُتَّكِئاً تَصْفِقُ أَبوابُه، * يَسْعَى عليه العَبْدُ بالكُوبِ والجمع أَكْوابٌ. وفي التنزيل العزيز: وأَكْوابٌ موْضوعة. وفيه: ويُطافُ عليهم بِصِحافٍ من ذهَبٍ وأَكْوابٍ. قال الفراء: الكُوبُ الكوزُ المستديرُ الرأْسِ الذي لا أُذُن له؛ وقال يصف مَنْجَنوناً: يَصُبُّ أَكْواباً على أَكوابِ، * تَدَفَّقَتْ من مائها الجَوابي ابن الأَعرابي: كابَ يَكُوب
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR59 harf
* ك و ب * * الكُوبُ * بالضم كوز لا عروة له وجمعه * أكْوَابٌ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.225 harf
الكوب، بالضم: كوز لا عروة له، قال عدي بن زيد: متكئا تصفـق أبـوابـه يسعى عليه العبد بالكوب المستدير الرأس الذي لا خرطوم له. وفي بعض الأمهات: لا أذن له، وهو قول الفراء؛ ج أكواب وفي التنزيل العزيز: وأكواب موضوعة ، وفيه: يطاف عليهم بصحاف من ذهب وأكواب ، وأنشد يصف منجنونا. يصب أكوابا على أكواب تدفقت من مائها الجوابي عن ابن
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.321 harf
كَابَ 1 كَابَ ذ , aor. يَكُوبُ; and ↓ اكتاب; He drank with a كُوب, the kind of mug or cup so called. (IAar, K.) كوّب 2 كوّب ذ , inf. n. يَكْوِيبٌ, He pounded, or brayed, a thing with a فِهْر [or كُوبَة, q. v.] (K.) 8 اِكْتَوَبَ see 1. كُوبٌ كُوبٌ ذ A mug, or drinking-cup, (كُوزٌ,) without a handle: (Fr, S, K:) or one (with a round top, TA,) that has no spout: (K:) or a vessel, (Bd in lvi.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR445 harf
كَابَ كَابَ ( w ) U ( n. ac. كَوْب 1 ), a. Drank from a mug. كَوَّبَ كَوَّبَ II , a. Pounded. اِكْتَوَبَ اِكْتَوَبَ VIII , a. see I . كَوْبَة كَوْبَة 1t , a. Sigh; regret. كُوْب كُوْب 3 , ( pl. أَكْوَاْب 38 ), a. Mug; cup. كُوْبَة كُوْبَة 3t , a. Pestle. b. Drum. c. Chess. d. Backgammon. e. Lute. كَوَب كَوَب 4 , a. Slenderness of the neck. كُوْبَان كُوْبَان a. see under
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR4.513 harf
كوب كَابَ - يَكُوبُ - كُوْب - أَكْوَاب كَابَ - يَكُوبُ + الكائن أو الشيء: يكون له شكل الكوب: دِقَّة العُنق وعِظَمُ الرأْس كُوْب: اسم فعل من " كَابَ - يَكُوبُ ": وهي كذلك بمعنى مفعول : اسم آلة: الوعاء الذي يستعمل للشرب ويصنع من قوارير أو فضة، ولا يكون له أذن أو عروة يحمل بها: يكون دقيق العنق عظيم الرأس أَكْوَاب : جمع " كوب " واللفظ ينتمي إلى
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler14 mücavir (20 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. طوف

    2 ortak ayet · Çeper demektir

  2. عين

    2 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir

  3. لذذ

    1 ortak ayet · “Rezak” tatlı üzüm

  4. كأس

    1 ortak ayet · Bitki suyu demektir

  5. صحف

    1 ortak ayet · Tepsi demektir

  6. فضض

    1 ortak ayet · Fidde, (dat) Gümüş demektir

  7. برق

    1 ortak ayet · Berg parlak taş demektir

  8. شهو

    1 ortak ayet · “Şeğefe” yağmur alan yüksek dağ demektir

  9. وضع

    1 ortak ayet · Koyar

  10. قرر

    1 ortak ayet · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür

  11. ذهب

    1 ortak ayet · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir

  12. خلد

    1 ortak ayet · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir

Geçtiği ayetler(4)

  1. يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِصِحَافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَأَنْتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

    Ve kaplarOnlara altın kadehler ve tepsiler dolaştırılır. Canların istediği ve gözlerin hoşlandığı her şey oradadır. Ve siz, orada ebediyyen kalacaksınız.

  2. وَيُطَافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا

    Ve kaplarÇevrelerinde gümüş kupalar ve billur kaseler dolaştırılır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكوب
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (ecvef vāvî)
Bağlamsal Yakın Köklerكوز, قدح, كاس, برق
Zıt Kökسكب
Çekirdek Özet 1Kulpu, tutamağı ve akıtma emziği bulunmayan, yuvarlak ağızlı içecek kabı
Çekirdek Özet 2Cennet tasvirlerinde zahmetsiz içimi ve hazır ikramı niteleyen içecek kabı
Çekirdek Özet 3Sıvıyı dökülmeden toplayan, her yönünden içilmeye açık simetrik hazne
Kritik Hata RiskiKelimeyi modern kulplu kupa veya rastgele bardak sanarak, kulp ve emzikten arınmış simetrik daireselliğin sağladığı zahmetsiz kavrama ve içim nüansını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كوBükülme, kıvrılma, yuvarlaklaşarak içbükey bir hacim oluşturma; bu hareket كور kökünde dairesel sarma ve toparlama, كود kökünde sınırına kadar toplanıp yaklaşma, كوي kökünde dairesel iz bırakma şeklinde belirir.بİçe alma, barındırma ve sınırlama bildiren harfin eklenmesiyle, içbükey dairesel form sıvıyı içinde tutan, kulpsuz ve emziksiz kapalı bir hazneye dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaSıvıyı toplamak üzere avucun bükülerek içbükey bir çukur haline getirilmesi hareketini başlatır.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaAvuç benzeri çukur yapının sürekliliğini ve hacmin kendi ekseninde birleşmesini sağlar.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaÇukurlaşan ve bağlanan hacmin içine maddeyi alan, barındıran korunaklı bir iç mekân oluşturur.
كوبAvuç içi benzeri çukurun birleştirilip kapalı bir hazneye dönüştürülmesiSıvıyı muhafaza eden, kulp ve çıkıntıya ihtiyaç duymadan elle doğrudan kavranan yuvarlak hazneli kabı tasvir eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKulpu (tutulacak yeri) ve burnu (akıtma emziği) bulunmayan, yuvarlak ve geniş ağızlı, doğrudan iki elle veya tek elle gövdesinden kavranarak içilen su ve içki kabı.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi Adî b. Zeyd el-İbâdî bir beytinde kökü hizmetkârın sunduğu kulpsuz içecek kabı anlamında kullanmıştır: مُتَّكِئاً تَصْفِقُ أَبوابُه، / يَسْعَى عليه العَبْدُ بالكُوبِ
Erken Arapça kullanımSu dolabının (mencenûn) suyu çekip havuza boşaltan kulpsuz kovaları için erken dönemde şu beyitte yer almıştır: يَصُبُّ أَكْواباً على أَكوابِ، / تَدَفَّقَتْ من مائها الجَوابي

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça كوب kökü, Sami dil ailesinde içbükey kapları, çukurlaştırılmış kap kacakları ve içecek haznelerini niteleyen ortak Afro-Asyatik kök tabakasıyla örtüşür. İbranicede kōs (içecek kadehi, baykuş kursağı/çukuru) ve geç dönem Aramice/Süryanice kōbā / kūbīthā (şarap kadehi, yuvarlak kap) biçimleriyle fonetik ve semantik yönden paralel bir çizgidedir. Akatçada kabû veya kāpu köklerinde görülen kavisli kenar veya çanak formu, kökün ilksel somut çekirdeğinin dövülerek veya oyularak elde edilen içbükey kap yapısına dayandığını gösterir. Arapçada kelime, kulp ve emzik bulundurmayan, ağzı çepeçevre eşit yükseklikte olan yalın ve simetrik kabı niteleyerek komşu Sami dillerindeki daha genel kap/kadeh anlamından özelleşmiştir. Ayrıca Antik Yunancadaki kypellon ve Geç Latince cuppa sözcükleriyle olan tipolojik benzerlik, Akdeniz ve Yakındoğu havzasındaki kap kacak terminolojisinin kadim kültürel etkileşimine işaret eder.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönكوب - كوبةKulpsuz kadeh temelinden gövdesi dar ve yuvarlak küçük davul (kûbe) veya tavla/satranç tablası gibi dairesel/oyuk nesnelere genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice kōs, Süryanice kōbā / kūbīthāSıvı konulan kadeh, kupa ve derin kap isimleriyle doğrudan kökteş ve semantik olarak eştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAkdeniz havzası ve Geç Latince cuppa / kupaSıvı saklanan veya tüketilen çukur kap formunun ortak Yakındoğu-Akdeniz kültür kelimesi olarak yayılmasıdır.Muhtemel

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كوبAnlamlıKulpsuz yuvarlak içecek kabıAğzı düz, kulpu ve emziği olmayan, doğrudan gövdeden kavranan kap; bu kökün Kur'an'daki biçimidir.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
كبوAnlamlıYüzüstü tökezlemek, külün sönmesiBir şeyin öne doğru eğilip kapanması, tökezleme veya ateşin küllenerek kapanması.Ortak içe kapanma ve eğilme motifi; Kur'an'da geçmez.
وكبAnlamlıAğır ve vakur adımlarla ilerlemekKararlı, dengeli ve sıralı yürüyüş; mevhibe veya kafile hâlinde düzenli akış.Hareketteki düzenlilik; Kur'an'da geçmez.
وبكAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimine ait müstakil bir kullanım kaydedilmemiştir.Kur'an'da geçmez.
بكوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıFonetik dizilim kuralı gereği Arapçada kök olarak mühmel bırakılmıştır.Kur'an'da geçmez.
بوكAnlamlıİşe ilk kez girişmek, üstün deveBir işi ilk defa yapma veya seçkin, soylu deve anlamında nadir bedevi kullanımı.Anlamsal bağ zayıftır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كوبMerkezKulpsuz içecek kabıKulpu ve akıtma ağzı olmayan, her yönünden eşit ve engelsiz içilebilen yuvarlak kap.Kur'an'da cennet ikramındaki zahmetsiz ve simetrik sunumu ifade eder.
كوزKomşuKulplu su kabıMutlaka tek kulpu (ʿurve) bulunan, taşımaya ve dökmeye yarayan ibrik benzeri kap.Tutamağı olduğu için كوب kökünden kulp unsuruyla ayrılır.
قدحKomşuGeniş çanak, kaseİki kişiyi doyuracak veya içirecek genişlikte, daha yayvan ve büyük gövdeli kap.Hacminin büyüklüğü ve yayvanlığı sebebiyle derin كوب formundan farklılaşır.
كاسKomşuİçi dolu içki kadehiYalnızca içinde içecek bulunduğu zaman bu adı alan, boşken kadeh denmeyen kap.كوب kabın bizatihi fiziki formunu, bu kök ise kabın dolu oluş durumunu niteler.
برقKomşuEmzikli ve kulplu ibrikHem kulpu hem uzun akıtma borusu (burnu) olan, dökmek ve doldurmak için kullanılan kap (ابريق).Kaynaktan akıtan aracı kaptır; كوب ise son tüketim haznesidir.
سكبZıtDökmek, akıtıp boşaltmakSıvıyı kabın içinde tutmanın ve muhafaza etmenin aksine kesintisizce dışarı akıtmak.Kabın içine toplama ve tutma niteliğinin işlevsel zıddıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكوبKulpsuz kadehKulpu ve burnu olmayan dairesel içecek haznesi.Kesin
Latincepoculum, calixİçki kadehi, kulpsuz kappoculum içme eyleminin aracını, calix ise çanak yapısını karşılar; kulp yokluğu vurgusu Arapçadaki kadar katı değildir.Güçlü
İngilizcetumbler, goblet, beakerKulpsuz bardak, kadehtumbler kulpsuz düz tabanlı bardağı tam karşılar; goblet kadeh formunu verir fakat ayaklı olabilir.Güçlü
AlmancaBecherKulpsuz kupa, bardakTutacağı bulunmayan, doğrudan gövdeden tutulan içecek kabını tam olarak karşılar.Kesin
FransızcagobeletKulpsuz bardakKulpu ve ayağı olmayan silindirik veya konik bardağı karşılar; emziksiz olma vasfıyla örtüşür.Kesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Dictionnaire Larousse.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَكْوَابٌ مَوْضُوعَةٌDizilmiş, hazır bekletilen kulpsuz kadehlerZahmetsiz erişim ve nizam bağlamında, cennet ehlinin önünde içilmeye hazır bekleyen kaplar (Gâşiye 88:14).
بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَHizmet sunumunda kullanılan içki kaplarıÖlümsüz hizmetçilerin pınardan doldurulmuş içecekleri taşırken kullandığı farklı kap türleri arasında (Vâkıa 56:18).
بِصِحَافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍAltın tepsiler eşliğinde ikram edilen zarif kaplarCennette nefislerin arzulayacağı her türlü lezzetin altın tepsiler ve kadehlerle sunulması bağlamı (Zuhruf 43:71).
وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَاBillurlaşmış gümüşten mamul saydam kadehlerMalzeme mucizesi bağlamında, gümüş gibi beyaz ve dayanıklı ama cam gibi saydam olan kadehler (İnsân 76:15).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret ahvali ve cennet cismaniyetiCennetteki cismani nimetlerin (akwāb gibi nesnelerin) hakiki bir varlığa mı yoksa sadece temsili idrak biçimlerine mi işaret ettiği tartışması.Nimetin hakikati, cennet ehlinin lezzeti zahmetsizce ve en estetik araçlarla tatması üzerinden cismani lezzetlerin ispatında yoğunlaşır.
Fıkıhİçki ve eğlence aletleri hükümleriHadislerde geçen kûbe (طبل veya tavla/satranç) kelimesi üzerinden çalgı aletlerinin tahrimi ve altın/gümüş kapların kullanımı.Dünyada altın-gümüş kap kullanımının haramlığı karşısında cennette bu kapların mubah ve mükafat kılınması zıtlığı.
TefsirCennet kaplarının morfolojik farklarıكوب, كوز, ابريق ve كاس arasındaki lügavî farklar; kulpsuz olmanın içme kolaylığı ve her açıdan ağza yaklaştırılabilme üstünlüğü.Kadehin kulpsuz ve emziksiz oluşunun, cennet ehline sunulan içeceğin hiçbir engele takılmadan her yönden içilebilmesi inceliği.
HadisOyun aletleri yasağı ve havz tasviriPeygamberimizin Havz-ı Kevser tasvirindeki kapların gökteki yıldızlar kadar çok olduğunu bildiren rivayetler ile kûbe yasağı.Tüketim ve lezzet aracının temizliği ve ahiretteki mebzul bolluk manasında yoğunlaşma.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi mükâfat hiyerarşisiKusursuz ikram aracıİnayet ve ikramın kesintisiz kabulüCennette kulun hiçbir çaba harcamadan, önünde hazır bulduğu estetik kabul kabıdır.Kesin
İlmiTasarım ve ergonomiFonksiyonel sadelikYön bağımsız kullanımKulp veya emzik gibi yönlendirici unsurlar taşımayan nesne, kullanıcısına 360 derece erişim serbestisi tanır.Güçlü
SiyasiTebaaya sunulan adil refahEşit ve hazır kamu hizmetiAyımsız paylaştırmaİkramın herkese aynı standartta, dizilmiş (mevdûa) ve hazır ulaştırıldığı bir refah düzenini simgeler.Muhtemel
İktisadiTüketim araçlarında bollukNihai tüketim nesnesiKatma değerli ürün arzıHam maddenin (altın, gümüş, cam) en rafine işçilikle nihai tüketiciye hazır kılındığı doyum ekonomisi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDairesel simetrik potansiyel kuyusu (Potential well)Fizikte ve geometride her yönden merkeze doğru simetrik olan, yönelme açısına bağlı bariyer (kulp) içermeyen ve içeriği kararlı biçimde tutan içbükey potansiyel alanı gibidir.Güçlü
Beşeri bilimlerSürtünmesiz / aracısız etkileşim (Frictionless interface)Kullanıcı ile nesne arasındaki tutamak, kulp veya yön zorunluluğunu ortadan kaldıran; doğrudan, sezgisel ve engelsiz erişim sağlayan arayüz tasarımıdır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi Türkçedeki kulplu porselen veya seramik kahve kupası yahut sıradan bir su bardağı gibi düşünmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKulp, tutacak ve akıtma ucu bulunmayan; dairesel, saydam, kusursuz simetriye sahip ve her noktasından zahmetsizce içilebilen saf içecek haznesi.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennet tasvirindeki ergonomik ve estetik inceliği (kabın yön aramaksızın doğrudan dudakla buluşabilme kolaylığını) ıskalamak ve ayetlerdeki kap çeşitliliğinin sunduğu işlevsel hiyerarşiyi sıradanlaştırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Cennet tasvirlerinde ikram edilen nimetlerin sadece içeriğini değil, o içeriğin sunulduğu aracın estetik, ergonomik ve işlevsel yetkinliğini gösterdiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cennet ehlinin ağırlanmasını, nimetlerin sunuluş tertibini ve içeceklerin niteliklerini tasvir eden Mekkî surelerdeki (Zuhruf, Vâkıa, İnsân, Gâşiye) ayet gruplarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'daki kap kacak isimlerinin (kes, ebarik, suhaf, ekvab) rastgele seçilmiş eşanlamlılar olduğu zannını yıkarak; her birinin kulp, emzik, doluluk ve hacim bakımından ayrı bir morfolojiye ve amaca sahip olduğunu kanıtlar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKulp, tutamak ve akıtma burnu bulunmayan, dairesel ağızlı, doğrudan gövdeden kavranarak sıvıyı muhafaza eden simetrik kap.
  • Soyut anlamDış engellerden, yönlendirici fazlalıklardan ve kısıtlardan arınmış, her yönden eşit erişim ve zahmetsiz alıcılık imkânı.
  • Sistematik karşılıkAracısız kabul, pürüzsüz kavrama ve yön bağımsız doyumun sisteme dâhil edilmesi.
  • LaTeX modeliV={x∈R3∣f(x,y)≤z≤h, ∂V∩{z=h}≅S1}  ⟹  ∇θΦ=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde V, tabanı içbükey bir fonksiyonla sınırlanmış (f(x,y)≤z), üst seviyesi belirli bir yüksekliğe (h) ulaşan üç boyutlu sıvı haznesini temsil eder. Kabın ağız sınırı (∂V∩{z=h}), kulp veya burun gibi çıkıntılardan arınmış kusursuz bir çemberdir (S1). Bu radyal simetri sonucunda, kabın çevresel açısına (θ) bağlı tüketim potansiyeli gradyanı sıfırdır (∇θΦ=0); yani kap hangi açıdan tutulursa tutulsun içme eylemi için yönsel hiçbir direnç veya ek çaba gerektirmez.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك