لجج
ل - ج - ج
KÖK- 4 geçiş
- 4 ayet
- 4 sîga
- 8 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Dalgalandılar
Notlarım
Sözlükler(8)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.940 harfباب الجيم مع اللام
ج ل، ل ج يستعملان فقط
جل:
جَلَّ في عَيني أي عَظُمَ، وأجلَلتُه أي أعظمتُه.
وكلُّ شيءِ يَدِقُّ فجُلاله خِلافُ دُقاقِه.
وجُلُّ كلِّ شيءٍ عُظمُه.
وتقول: ماله دقٌّ ولا جِلٌّ.
والجِلُّ: سوق الزَّرعِ إذا حُصدَ عنه السّنبُل.
والجُلَّةُ: وِعاءُ التَّمرِ، من خُوصِ.
وجُلَّ الدّابَّةِ معروفٌ.
وجِلالُ كلِّ شيءٍ: غِطاؤه. كالحَجَلةِ وشِبهها، وهو واحدٌ والجَمعُ أجِلَّة والتَّجلجُلُ:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR368 harfلَجِجْتَ بالكسر، تَلَجُّ لَجاجاً ولَجاجَةً، فهو لجوجٌ ولجوجةٌ، الهاء للمبالغة. ولَجَجْتَ بالفتح تلِجُّ لغة. والمُلاجَّة: التمادي في الخصومة. وسمعت لَجَّةَ الناس بالفتح، أي أصواتهم. والْتَجَّتِ الأصواتُ، أي اختلطت. ولُجَّةُ الماء بالضم: معظمُه، وكذلك اللُجُّ. ومنه بحرٌ لُجِّيٌّ. واللُجُّ أيضاً: السيف. ولَجَّجَتْ السفينةُ، أي خاضت اللُجَّة. والْتَجَّ البحر الْتِجاجاً.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR692 harfل ج ج
رجل لجوج ولجوجة ولججة وملجاج وفيه لجاج ولجج.
والتجّ البحر: عظمت لجته وتموج ولجّج القوم: دخلوا في اللجج ولجّجت السفينة وبحر لجّيّ.
ولجلج المضغة في فيه: أدارها.
ولجلج لسانه بكلام غير بيّن وتلجلج لسانه به.
ورجل لجلاج.
واستجمر بالييلنجوج.
قال الشماخ: ومن المجاز: لجّ به الهمّ والنزاع.
واستلجّ بيمينه إذا لم يكفّرها.
والتجّ الظلام.
والظعن تسبح في لج السراب.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR7.758 harfالليث: لَجَّ فلان يَلِجُّ ويَلَجُّ، لغتان؛ وقوله:
وقد لَجَِجْنا في هواك لَجَجا
قال: أَراد لَجَاجاً فَقَصَره؛ وأَنشد:
وما العَفْوُ إِلاَّ لامْرِئٍ ذي حَفِيظةٍ،
متى يُعْفَ عن ذَنْبِ امرئِ السَّوْءِ يَلْجَجِ
ابن سيده: لَجِجْتُ في الأَمرِ أَلَجُّ ولَجَجْتُ أَلِجُّ لَجَجاً ولجَاجاً ولَجاجَةً، واسْتَلْجَجْتُ: ضَحِكْتُ؛ قال:
فإِنْ أَنا لم آمُرْ، ولم أَنْهَ عَنْكُما،
تَضاحَكْتُ حتى يَسْتَلِجَّ ويَسْتَشري
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR466 harf* ل ج ج * * لَجِجْتَ * بالكسر * لَجَاجاً * و * لَجَاجَة * بفتح اللام فيهما فأنت * لَجُوج * و * لَجُوجة * والهاء لمبالغة و * لَجَجْتَ * بالفتح تَلِجّ بالكسر لغة و * المُلاَجَّة * التمادي في الخصومة ورجل * لُجَجَة * بوزن هُمَزة أي لجوج و * اللَّجْلُجَة * و * التَّلَجْلُج * التردد في الكلام يقال الحق أبلج والباطل * لَجْلَج * أي يتردد من غير أن ينفذ و * لُجَّة * الماء بالضم معظمه وكذا * اللُّجّ *
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR6.643 harfاللجاج واللجاجة واللجج، محركة عن ابن سيده والزمخشري، والملاجة: التمادي في الخصومة . وقيل: هو الاستمرار على المعارضة في الخصام. وفي التوشيح: اللجاج: هو التمادي في الأمر ولو تبين الخطأ. يقال: لججت، بالكسر، تلج ، بالفتح، ولججت ، بالفتح، تلج ، بالكسر: إذا تماديت على الأمر وأبيت أن تنصرف عنه؛ كذا في المحكم. وقال الليث: لج فلان يلج ويلج، لغتان. وقال اللحياني في قوله تعالى: ويمدهم في طغيانهم
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.840 harfلَجَّ
لَجَّ A , I ( n. ac. لَجّ 1 , لَجَج 4 , لَجَاْج 22 , لَجَاْجَة 22t )
a. [ Fī ], prrsisted in; insisted upon, was stubborn about.
b. [ 'Ala ], Importuned, annoyed.
c. see IV (b) .
لَجَّجَ
لَجَّجَ II ,
a. Entered the open sea.
b. Embarked.
لَاْجَجَ
لَاْجَجَ III ,
a. Disputed, argued, wrangled with.
أَلْجَجَ
أَلْجَجَ IV ,
a. Made to persevere.
b. Clamoured; cried out.
c.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok23.195 harfلجج
لَجَّ - يَلِجُّ (لَجَّ - يَلَجُّ) - لُجَّة - لُجَّةً - لُجّ - لُجِّي
لَجَّ - يَلِجُّ (لَجَّ - يَلَجُّ) + الكائنُ: يكون كثيفاً ثقيلاً سميكاً مستمراً ليس فيه تقطع أو خواء أو فراغات
لَجَّ - يَلِجُّ + الكائن + في فعل أو عمل: يقوم بالفعل أو العمل بشكل مستمر ومكثف ودون توقف
لُجَّة: على وزن " فُعلة " اسم فعل بمعنى مفعول مصدر هيئة
لُجَّةً: حال من
لجج لَجَّ - يَلِجُّ (لَجَّ - يَلَجُّ) - لُجَّة - لُجَّةً - لُجّ - لُجِّي لَجَّ - يَلِجُّ (لَجَّ - يَلَجُّ) + الكائنُ: يكون كثيفاً ثقيلاً سميكاً مستمراً ليس فيه تقطع أو خواء أو فراغات لَجَّ - يَلِجُّ + الكائن + في فعل أو عمل: يقوم بالفعل أو العمل بشكل مستمر ومكثف ودون توقف لُجَّة: على وزن " فُعلة " اسم فعل بمعنى مفعول مصدر هيئة لُجَّةً: حال من " لُجَّة ": بشكل كثيف وسميك ومستمر ليس فيه خواء أو فراغات: غير شفاف ولا يمرر الضياء لُجّ: اسم فعل من " لَجَّ - يَلِجُّ ": الشدة والكثافة لُجِّي: اسم نسبة من " لُجّ ": ينتمي للأشياء كثيرة " اللج ": شديد الكثافة والسمك فلا يمرر الضياء ولا يشف عما ورائه ملاحظة: لا يوجد في القرآن لفظ" كثيف أو شاف " بمعنى سميك وثقيل أو معتم لا يمرر الضوء، ولفظ لجة - لجي هو البديل القرآني للفظ "كثيف وشاف" واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التماسك والصلابة والترابط والقوة والشدة في كائن"، وهي: مَتُنَ - يَمْتُنُ، كَرِسَ - يَكْرَسُ، غَلُظَ - يَغْلُظُ، لَجَّ - يَلِجُّ (لَجَّ - يَلَجُّ)، شَدَّ - يَشُدُّ، لَزَبَ - يَلْزُبُ لَجَّ - لجو ﴿ولو رحمناهم وكشفنا ما بهم من ضر للجوا في طغيانهم يعمهون(75)﴾ المؤمنون ﴿أمن هذا الذي يرزقكم إن أمسك رزقه بل لجوا في عتو ونفور(21)﴾ الملك لُجَّة ﴿قيل لها ادخلي الصرح فلما رأته حسبته لجة وكشفت عن ساقيها قال إنه صرح ممرد من قوارير قالت رب إني ظلمت نفسي وأسلمت مع سليمان لله رب العالمين(44)﴾ النمل لُجّي ﴿أو كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج من فوقه سحاب ظلمات بعضها فوق بعض إذا أخرج يده لم يكد يراها ومن لم يجعل الله له نورا فما له من نور(40)﴾ النور جاء في التفسير: لجوا: تمادو واستمروا، لجي: عميق كثير المياه، لجة: ماء غزير مختار الصحاح ● [لجج] ل ج ج: لَجِجْتَ بالكسر لَجَاجاً و لَجَاجَة بفتح اللام فيهما فأنت لَجُوج و لَجُوجة والهاء لمبالغة و لَجَجْتَ بالفتح تَلِجّ بالكسر لغة و المُلاَجَّة التمادي في الخصومة ورجل لُجَجَة بوزن هُمَزة أي لجوج و اللَّجْلُجَة و التَّلَجْلُج التردد في الكلام يقال الحق أبلج والباطل لَجْلَج أي يتردد من غير أن ينفذ و لُجَّة الماء بالضم معظمه وكذا اللُّجّ ومنه بحر لُجّيٌّ و لَجَّجَتِ السفينة تَلْجِيجاً خاضت اللجة الراغب لج - اللجاج: التمادي والعناد في تعاطي الفعل المزجور عنه، وقد لج في الأمر يلج لجاجا، قال تعالى: }ولو رحمناهم وكشفنا ما بهم من ضر للجوا في كغيانهم يعمهون﴿[المؤمنون/75]،﴾بل لجوا في عتو ونفور﴿[الملك/21] ومنه: لجة الصوت بفتح اللام. أي: تردده، ولجة البحر بالضم: تردد أمواجه، ولجة الليل: تردد ظلامه، ويقال في كل واحد لج والتج. قال:﴾في بحر لجي{ [النور/40] منسوب إلى لجة البحر، وما روي: (وضع اللج على قفي) (هذا مروي عن طلحة بن عبيد الله رضي الله عنه، وذلك حين قام إليه رجل بالبصرة فقال: إنا أناس بهذه الأمصار، وإنه أتانا قتل أمير وتأمير آخر، وأتتنا بيعتك، فأنشدك الله لا تكن أول من غدر، فقال طلحة: أنصتوني، ثم قال: إني أخذت فأدخلت في الحش، وقربوا فوضعوا اللج على قفي، فقالوا: لتبايعن أو لنقتلنك، فبايعت وأنا مكره. قوله: اللج. قال الأصمعي: يعني السيف. قال: ونرى أن اللج اسم سمي به السيف كما قالوا: الصمصامة، وذو الفقار ونحوه. انظر: غريب الحديث لأبي عبيد 4/10؛ والنهاية 4/234؛ واللسان (لج) )، أصله: قفاي، فقلب الألف ياء، وهو لغة فعبارة عن السيف المتموج ماؤه، واللجلجة: التردد في الكلام وفي ابتلاع الطعام، قال الشاعر: - 405 - يلجلج مضغة فيها أنيض (الشطر لزهير، وعجزه: أصلت فهي تحت الكشح داء وهو في ديوانه ص 14؛ واللسان (لجج) ) أي: غير منضج، ورجل لجلج ولجلاج: في كلامه تردد، وقيل: الحق أبلج والباطل لجلج. أي: لا يستقيم في قول قائله، وفي فعل فاعله بل يتردد فيه. ملخص اللسان: 1. لَجَّ فلان يَلِجُّ ويَلَجُّ، لَجِجْتُ في الأَمرِ أَلَجُّ ولَجَجْتُ أَلِجُّ لَجَجاً ولجَاجاً ولَجاجَةً، واسْتَلْجَجْتُ: ولَجَّ في الأَمر: تمَادى عليه وأَبَى أَن يَنْصَرِفَ عنه 2. لُجَّةُ البَحْر: حيث لا يُدْرَكُ قَعْرُه. ولُجُّ الوادي: جانبُه. ولُجُّ البحرِ: عُرْضُه؛ قال: ولُجُّ البحرِ الماءُ الكثير الذي لا يُرَى طرَفاه ، ركب البحر إِذا التَجَّ فقد بَرِئَتْ منه الذِّمَّةُ أَي تَلاطَمَتْ أَمْواجُه؛ 3. التَّجَ الأَمرُ إِذا عَظُمَ واخْتَلَطَ. ولُجَّةُ الأَمرِ: مُعْظَمُه. ولُجَّةُ الماءِ، بالضم: مُعْظَمُه، وخص بعضهم به معظم البحر، وكذلك لُجَّةُ الظَّلامِ، وجمعه لُجٌّ ولُجَجٌ ولِجاجٌ؛ 4. التجَّ الظلامُ: التَبَسَ واختلط. ولُجُّ اللَّيْلِ: شِدَّةُ ظُلْمَتِهِ وسواده 5. اللُّجُّ: السَّيْفُ، تشبيهاً بِلُجِّ البحر 6. واللَّجّةُ: الصوت؛ واللَّجّةُ: الجلَبَةُ. وأَلَجَّ القومُ إِذا صاحوا 7. والْتَجَّتِ الأَرضُ: اجتمع نبتها وطالَ وكثُرَ، وقيل: الأَرض المُلْتَجّةُ الشديدةُ الخُضْرة 8. واللَّجْلجةُ: ثِقَلُ اللِّسانِ، ونَقْصُ الكلامِ، وأَن لا يخرج بعضه في أَثر بعض. ورجل لَجْلاجٌ وقد لَجْلَجَ وتَلَجْلَجَ 9. واللَّجْلَجةُ والتَّلَجْلُج: التَّرَدُّدُ في الكلام. 10. ولَجْلَجَ اللُّقْمةَ في فِيهِ: أَدارَها من غير مَضْغٍ ولا إِساغةٍ. ولَجْلَجَ الشيءَ في فِيهِ: أَدارَه. وتَلَجْلَجَ هو، وربما لَجْلَجَ الرجلُ اللُّقْمةَ في الفم في غير مَوْضِع 11. ولَجْلَجَه عن الشيء: أَداره ليأْخذه منه لسان العرب ● - لجج: الليث: لَجَّ فلان يَلِجُّ ويَلَجُّ، لغتان؛ وقوله: وقد لَجَِجْنا في هواك لَجَجا قال: أَراد لَجَاجاً فَقَصَره؛ وأَنشد: وما العَفْوُ إِلاَّ لامْرِئٍ ذي حَفِيظةٍ، متى يُعْفَ عن ذَنْبِ امرئِ السَّوْءِ يَلْجَجِ ابن سيده: لَجِجْتُ في الأَمرِ أَلَجُّ ولَجَجْتُ أَلِجُّ لَجَجاً ولجَاجاً ولَجاجَةً، واسْتَلْجَجْتُ: ضَحِكْتُ؛ قال: فإِنْ أَنا لم آمُرْ، ولم أَنْهَ عَنْكُما، تَضاحَكْتُ حتى يَسْتَلِجَّ ويَسْتَشري ولَجَّ في الأَمر: تمَادى عليه وأَبَى أَن يَنْصَرِفَ عنه، والآتي كالآتي، والمصدر كالمصدر. وفي الحديث: إِذا اسْتَلَجَّ أَحدُكم بيمينِهِ فإِنه آثَمُ له عند الله من الكَفَّارةِ، وهو اسْتَفْعَلَ من اللَّجاجِ. ومعناه أَن يحلف على شيءٍ ويرى أَن غيره خير منه، فَيُقِيمُ على يمينه ولا يَحْنَثُ فذاك آثَمُ؛ وقيل: هو أَن يَرَى أَنه صادقٌ فيها مُصيبٌ، فَيَلِجُّ فيها ولا يُكَفِّرها؛ وقد جاء في بعض الطرق: إِذا اسْتَلْجَجَ أَحدكم، بإِظهار الإِدغام، وهي لغة قريش، يظهرونه مع الجزم؛ وقال شمر: معناه أَن يَلِجَّ فيها ولا يكفرها ويزعم أَنه صادق؛ وقيل: هو أَن يَحْلِفَ ويرى أَنَّ غيرها خير منها، فيقيم للبِرِّ فيها ويترك الكفَّارة، فإِن ذلك آثَمُ له من التكفير والحِنْثِ، وإِتْيانِ ما هو خَيْرٌ. وقال اللحياني في قوله تعالى: ويَمُدُّهم في طُغْيانِهم يَعْمَهون أَي يُلِجُّهُمْ. قال ابن سيده: فلا أَدري أَمِنَ العرب سمع يُلِجُّهُمْ أَم هو إِدْلال من اللحياني وتجاسُر؟ قال: وإِنما قلت هذا لأَني لم أَسمع أَلْجَجْتُه. ورجلٌ يلَجوجٌ ولَجُوحةٌ،
Mücavir kökler36 mücavir (52 toplam)
- كشف
2 ortak ayet · Açık baş demektir
- صرح
1 ortak ayet · Kente hakim yüksek yerdir
- مرد
1 ortak ayet · Üzerinde nebat bitmeyen yer veya yaprakları dökülmüş ağaç…
- موج
1 ortak ayet · Dalga
- عمه
1 ortak ayet · Bocalarlar
- عتو
1 ortak ayet · Karşı gelmek
- سحب
1 ortak ayet · Fışkıran sudur
- سليمان
1 ortak ayet · Süleyman
- سوق
1 ortak ayet · Sevk bacak demektir
- نفر
1 ortak ayet · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…
- ظلم
2 ortak ayet · Zalimler
- رأي
2 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
Geçtiği ayetler(4)
أَمَّنْ هَذَا الَّذِي يَرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُ بَلْ لَجُّوا فِي عُتُوٍّ وَنُفُورٍ
DalgalandılarEğer O; rızkınızı tutup kesiverecek olursa, size rızık verecek kimdir? Hayır, onlar; azgınlık ve nefret içinde direnip durmaktadırlar.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لجج |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Müzâaf |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عمر, طغو, موج |
| Zıt Kök | سكن |
| Çekirdek Özet 1 | Dalgaların birbirine çarpıp uğuldadığı derin ve çalkantılı su kütlesi |
| Çekirdek Özet 2 | İkazlara rağmen bir tutum veya inkârda dalga dalga kabararak inatla derinleşmek |
| Çekirdek Özet 3 | Kendi iç çalkantısına kilitlenerek dış uyarılara kapanan iradi girdap ve körleşme hali |
| Kritik Hata Riski | Kökün deniz bağlamındaki fiziksel derinliği ile ahlaki inat anlamını kopuk sayıp aralarındaki dinamik çalkantı rabıtasını gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لج | Bir şeye doğru hızla ve şiddetle atılma, içine dalma ve nüfuz etme hareketi; لجأ kökünde bir yere sığınma ve derinliğine yönelme anlamında belirgindir | ج | İkinci cîm harfinin eklenmesi ve şeddeli katlanması, yönelme hareketini kendi üzerine kapanan sürekli bir çalkantıya, dalgalanmaya ve kısırdöngü halindeki bir ısrara dönüştürmüştür |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bir hedefe doğru sevk edilme, yönlendirilme ve hareket enerjisinin belirli bir doğrultuda toplanması |
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Yüklenilen hareketin mesafe katederek birikmesi, kütle halinde ilerlemesi ve dalgalanması |
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | İlerleyen hareketin ikilenerek birbiri ardınca binmesi, taşınan kütlenin katmerleşmesi |
| لجج | Yöneltilmiş enerjinin kesintisiz iki taşıyıcı dalga halinde üst üste binerek derinleşmesi ve durdurulamaz bir çalkantı oluşturması | Harflerin birleşimi, sevk edilen gücün dışarı çıkamayıp ardışık kabarmalarla kendi içinde derinleşen bir anafor ve fırtına meydana getirmesini tasvir eder |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Birbirine çarpan dalgaların meydana getirdiği derin, karanlık ve uğultulu su kütlesi; ayrıca ağızda lokmanın yutulmadan durmadan evrilip çevrilmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lisān al-ʿArab'da şahit getirilen anonim beyitte aşktaki ifrat ve kör ısrar için şu mısra zikredilir: وقد لَجَِجْنا في هواك لَجَجا / Bir diğer şahitte ise affedildikçe kötülükte direten kimsenin hali şöyle anlatılır: متى يُعْفَ عن ذَنْبِ امرئِ السَّوْءِ يَلْجَجِ |
| Erken Arapça kullanım | Muhadram şair Şemmāh keder ve hasretin insanı kuşatmasını Asās al-Balāgha'da aktarılan şu ifadeyle dile getirmiştir: لج به الهم والنزاع / Erken dönem hadis rivayetinde ise haksız olduğunu bildiği yeminde direten kişi için kök şöyle geçer: إذا استلج أحدكم بيمينه |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça لجج kökü, Sami dillerinin ortak ses-anlam katmanında gürültü, uğultu, derin çalkantı ve ritmik hareketlilik bildiren yansımalı bir matrise dayanır. Süryanice ve Aramice şubesinde telaşla hareket etmek, mırıldanmak veya boğuk bir ses çıkarmak anlamındaki köklerle fonetik bir yakınlık taşır. İbranicede doğrudan üçlü bir l-g-g kökü bulunmamakla birlikte, kökün Arapçada kazandığı 'çalkantılı dip suları' ile 'tartışmada ve batılda körü körüne direnme' anlamları arasındaki psiko-fiziksel paralellik, gürültülü ve tekrarlı çalkantı tasvirinden organik biçimde türemiştir. Kökün Sami dilleri içindeki asıl özgünleşmesi, fiziksel bir denizin birbirini ezen dalgaları ile nefsin ikaz tanımaz inat dalgalarını tek bir dinamik kavramda buluşturmasında tecelli eder.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Çalkantılı derin su kütlesinden davranışsal kör inadın girdabına geçiş | Denizin dip dalgalarının çarpışması anlamı, zihnin uyarılara aldırmaksızın aynı batıl hatta ısrarla çalkalanması şeklinde soyutlanmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ve Aramicede uğultu ve ritmik çalkantı çağrışımlı taban | Ritmik ses çıkarma ve suyun fokurdaması gibi yansımalı hareketlerle erken Sami katmanında akrabalık taşır | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
Kaynak Lisān al-ʿArab, David Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لجج | Anlamlı | Çalkantılı derinlik, dalgalanmak ve inat etmek | Denizin derinliği, uğultulu dalgalar ve bir tutumda körü körüne ısrar etme hali | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| جلج | Anlamlı | Sarsılmak, çalkalanmak, yerinde duramamak | Kitābü'l-ʿAyn'da 'tecelcül' biçiminde yerin göçmesi, sarsılması, rüzgarın uğuldayarak dönmesi ve çanın çalması anlamında kaydedilmiştir | Ortak çalkantı ve ses çekirdeği taşır; Kur'an'da geçmez |
| ججل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan mühmel diziliştir; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لجج | Merkez | Çalkantılı derinlik ve inatla saplanma | Bir anafor gibi içine çeken fırtınalı çalkantı ve geri dönülmez ısrar | Dalgalı derin deniz ve batılda ısrarlı körlük |
| عمر | Komşu | Şaşkınlık ve kör debeleniş | عمر basiretsizlik sebebiyle nereye gideceğini bilemeyip bocalamayı anlatırken, لجج aktif bir çalkantı ve bilinçli bir inatla sürüklenmeyi ifade eder | Basiretsizce bocalama |
| طغو | Komşu | Sınırı aşma ve taşkınlık | طغو meşru haddi çiğneyip dışarı ve yukarı doğru taşmayı bildirirken, لجج kendi içinde dalgalanıp derinleşen bir saplantıyı bildirir | Sınır tanımaz azgınlık |
| موج | Komşu | Suyun yüzeyindeki kabarma | موج suyun sadece yüzeyindeki dalgalanmayı anlatırken, لجج denizin dip derinliğini, karanlığını ve bütünsel çalkantısını kapsar | Yüzeysel dalgalanma |
| سكن | Zıt | Durulma ve sükûnet bulma | سكن hareketin durmasını, dalgaların yatışmasını ve nefsin sükûnete ermesini belirtirken, لجج kesintisiz bir fırtına ve inat halidir | Dalganın dinmesi ve yatışma |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لجج | Çalkantılı derinlik, kör inat | Kök hem fiziksel derin dalgayı hem zihinsel ısrarı aynı anda içerir | Kesin |
| Latince | abyssus, pertinacia | Uçurum/derinlik, inat | Abyssus fiziki derinliği karşılar, pertinacia ise kör inadı belirtir; ikisini birleştiren tekil bir kelime yoktur | Güçlü |
| İngilizce | abyss, surge, obstinacy | Derinlik, kabarma, dikbaşlılık | Kökün deniz bağlamındaki derin dalgalanma boyutu ile ahlaki kör ısrar boyutunu ayrı kelimeler verir | Güçlü |
| Almanca | Meerestiefe, Verharren, Eigensinn | Deniz derinliği, saplanıp kalma, inat | Verharren saplanıp devam etmeyi, Meerestiefe derinliği karşılar; çalkantı ve dalga nüansı dışarıda kalır | Güçlü |
| Fransızca | abîme, houle, obstination | Derin uçurum, dip dalgası, inat | Houle denizin dip dalgasını ve çalkantısını, obstination ise zihinsel saplantıyı ifade eder | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins-Robert French Dictionary.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لُجَّةً / لُجِّيٍّ | Derin, dalgalı ve karanlık su kütlesi | Fiziksel alemde derin deniz ve su yanılsaması; Belkıs kıssasında su zannedilen parlak köşk zemini ve inkârcının amellerinin üst üste dalgalarla örtülü karanlık bir denize benzetilmesi (Neml 27:44; Nûr 24:40) |
| لَجُّوا / لَلَجُّوا | Azgınlık ve nefret içinde inatla sürüklenmek, kör saplantı | İnkârcıların uyarılara, merhamete veya rızkın kesilme tehdidine rağmen haktan yüz çevirip batılda çırpınarak ısrar etmeleri (Mü'minûn 23:75; Mülk 67:21) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hidayet, dalalet ve kalbin mühürlenmesi bahsi | İnkârcının açık delillere rağmen iradesini kör bir inatla kilitlemesi ve batıl akidede dalga dalga derinleşmesi | İradenin kendi karanlığında boğulması |
| Fıkıh | Yeminde ısrar ve keffaret bahsi | Kişinin günah veya haksızlık olduğunu anladığı bir yeminde inat ederek vazgeçmemesinin keffaretten daha ağır bir günah sayılması | Haksız yeminde diretme (istilcâc) |
| Tefsir | Temsil ve teşbih ayetlerinin tahlili | Nûr suresindeki amellerin durumunun üst üste binen dalgalarla çevrili derin bir deniz metaforuyla somutlaştırılması | Katmerli karanlık ve fırtına hali |
| Hadis | Fitne ve ahlak bahsi | Fitnelerin denizin dalgaları gibi birbirini izlemesi ve kişinin ailesine zarar verecek bir yeminde körü körüne diretmesinin kınanması | Girdaplaşan çekişme ve ifrat |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İman-küfür kutuplaşması | İnkârda derinleşme ve iradi körlük | Kalbin hakikate kapanıp kendi iç çalkantısında boğulması | Dini sistemde açık delillere karşı nefsin fırtınalı bir denize kapılması gibi kurtuluşsuz bir direniş üretir | Kesin |
| İlmi | Epistemolojik saplantı | Yanlışlanan paradigmada dogmatik inat | Yanlışlanan tezi terk etmeyip karmaşıklaştırmak | İlmi süreçte çürütülmüş kabulleri spekülatif dalgalarla savunarak gerçeğin üstünü örtme işlevi görür | Güçlü |
| Siyasi | İktidar körlüğü ve tiranlık | Hukuk tanımaz taşkınlık ve ısrar | Eleştirilere kulak tıkayıp baskıyı artırmak | Siyasi meşruiyeti yitiren idarelerin uyarılara aldırmaksızın kendi baskı çarklarını daha sert işletmesidir | Güçlü |
| İktisadi | Spekülatif kriz ve piyasa taşkınlığı | Çalkantılı köpük ve batık inadı | Rasyonel olmayan panik veya istifçilik | İktisadi krizlerde aktörlerin batık veya spekülatif süreçlerde dalgalanarak zararı katlaması ve ısrar etmesidir | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Türbülans ve pozitif geri beslemeli rezonans | Akışkanlar mekaniğinde laminer akışın kırılarak girdapların üst üste binmesi ve enerjinin sistem içinde sönümlenmeyip kaotik dalgalar üretmesi haliyle yapısal olarak örtüşür | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Tırmanan bağlılık ve bilişsel kilitlenme | Karar teorisinde, aktörün bariz kayıplara ve hatalara rağmen vazgeçmeyip başladığı sürece daha fazla kaynak yatırarak körü körüne batması olgusudur | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir 'dikbaşlılık' veya tamamen bağımsız bir 'deniz dalgası' sanarak iki vecheyi birbirinden koparmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Zihnin ve kalbin dış uyarılara karşı çalkantılı, girdap benzeri bir kapılma ile kendi batıl döngüsünde katmerli karanlıklara gömülmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Nûr suresindeki tasvirin sıradan bir tabiat benzetmesi, Mülk ve Mü'minûn surelerindeki fiillerin ise basit bir psikolojik inat sayılarak meselenin ontolojik ağırlığının yitirilmesi |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnkârın ve batılın durağan bir yoksunluk değil; sürekli dalgalanan, kendi girdabını üreten dinamik, karanlık ve çalkantılı bir süreç olduğunu gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların uyarılara ve ilahi merhamete karşı körleşmesini anlatan ayetlerde ve amellerin boşa çıkışını tasvir eden temsil ayetlerinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnadın basit bir fikir ayrılığı olduğu zannını düzeltir; bunun aklı ve kalbi dış dünyaya kapatan yıkıcı bir iç fırtına ve dipsiz dalgalanma olduğunu gösterir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamDalgaları üst üste binerek uğuldayan, ışık geçirmeyen derin su kütlesi ve bu kütlenin durmaksızın çalkalanması.
- Soyut anlamDışarıdan gelen hakikat uyarılarına karşı zihnin kendi batıl girdabında ısrar ederek katmerli bir körlüğe saplanması.
- Sistematik karşılıkSistemin dengeye dönme uyarısını reddedip bozucu dalgaları büyüterek çöküşe doğru sürüklenmesi hali.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , sistemin veya bireyin anındaki sapma ve çalkantı düzeyini; , fıtri denge veya hakikat eşiğini; ise iç direnç ve inat katsayısını temsil eder. Sapma büyüdükçe farkın karesi devreye girerek geri dönüşü engeller ve durumu dalga dalga derinleşen bir girdaba dönüştürür.