لزم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ز-م4 sîga, 40 mücavir kök, 5 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سبقعنقسميوَأَلْزَمَهُمْلزمرببعبأأَنُلْزِمُكُمُوهَاكلمعميلِزَامًاكونجهلكره

KökSîga 4Ayet 5Sure 5Mücavir 40

▶ Ağı aç (3B)

لزم

ل - ز - م

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 4 sîga
  • 13 sözlük

Birbirine bitişen iki şeyin bitiştiği yer demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Birbirine bitişen iki şeyin bitiştiği yer demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.630 harf
باب الزاي واللام والميم معهما ز ل م، ز م ل، ل ز م، ل م ز مستعملات زلم: الزُّلَمُ، والزَّلَمُ، وجمعه: أزلام، وهي القِداح التي لا ريش لها، كانت العرب تَسْتَقْسِمُ بها عند الأمور إذا همّ بها أحدهم، مكتوبٌ عليها: افْعَلْ لا تَفْعَلْ، قال: فرمى فأخطأه وجال كأنّه زَلَم على الأماعز مِنْعَبُ أي: سريعٌ، والزَّلَمَةُ تكون للمِعْزَى متعلّقة في حلوقها كالقُرْط، فإذا كانت في الأُذُن فهي زَنَمة والنَّعْتُ:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR589 harf
لَزِمْتُ الشيء ألزَمُهُ لُزوماً، ولَزِمْتُ به ولازَمْتُهُ. واللِزامُ: المُلازِم. قال أبو ذؤيب: فلم يَرَ غَيْرَ عادِيَةٍ لِـزامـاً كما يتفجَّرُ الحوضُ اللَقيفُ والعادِيَةُ: القومُ يَعْدونَ على أرجلهم، أي فحَمْلَتُهُمْ لِزامٌ، كأنَّهم لَزِموهُ لا يفارقون ما هم فيه. ويقال: صار كذا وكذا ضربةَ لازِمٍ: لغة في لازِبٍ. قال كثير: فما وَرِقُ الدنيا بباقٍ لأهلـهولا شدَّةُ البَلْوى بضَرْبَةِ لازِمِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR7.938 harf
ز ل م زلم ، زمل ، لزم ، لمز ، ملز : مستعملة . زلم : قول الله جلّ وعزّ : ( وَأَنْ تَسْتَقْسِمُواْ بِالاَزْلاَمِ ذاَلِكُمْ فِسْقٌ ) ( المائدة : 3 ) ، أما الاستقسام فقد مَرَّ تفسيرُه في كتاب القاف ، وأمَّا الأَزْلام : فهي قِداحٌ كانت لقُريش في الجاهليّة ، مكتوبٌ على بعضِها الأمْر ، وعلى بعضها النَّهي : اِفعَلْ ولا تَفْعَل ، قد زُلِّمَتْ وسُوِّيتْ ووُضِعتْ في الكعبة يقوم لها سَدَنَةُ البيت ، فإذا
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.644 harf
(باب اللام والزاء وما يثلثهما) (لزق) اللام والزاء والقاف ليس بأصلٍ، لأنَّه من باب الإبدال. يقال لَزِق الشّيء، بالشَّيء يلزَق، مثل لَصِق. (لزك) اللام والزاء والكاف([4])] ليس هو عندي بشيء. على أنَّهم يقولون: لزِك([5]) الجُرح، إذا استوى نباتُ لحمِهِ ولم([6]) يبرأْ. وهذا لا يشبهُ كلامَ العرب. (لزم) اللام والزاء والميم أصلٌ واحد صحيح، يدلُّ على مصاحَبة الشّيء بالشيء دائماً. يقال: لَزِمه الشَّيءُ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR338 harf
- لزوم الشيء: طول مكثه، ومنه يقال: لزمه يلزمه لزوما، والإلزام ضربان: إلزام بالتسخير من الله تعالى، أو من الإنسان، وإلزام بالحكم والأمر. نحو قوله: ﴿أنلزمكموها وأنتم لها كارهون﴾ [هود/28]، وقوله: ﴿وألزمهم كلمة التقوى﴾ [الفتح/26]، وقوله: ﴿فسوف يكون لزاما﴾ [الفرقان/77] أي: لازما. وقوله: ﴿ولولا كلمة سبقت من ربك لكان لزاما وأجل مسمى﴾ [طه/129].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR299 harf
ل ز م لزمه المال لزوماً وألزمته إيّاه‏.‏ ولزم غريمه لزماً‏.‏ ولا تنزع من لزمه حتى تنترع الحقّ منه‏.‏ وفلان ملزوم‏:‏ وأخذ يمطلني فلازمته حتى استوفيت حقّي منه‏.‏ وألزمت خصمي إذا حججته‏.‏ ‏"‏ فسوف يكون لزاماً ‏"‏‏:‏ عذاباً لازماً‏.‏ والتزم الأمر‏.‏ وهذا ملزم الصيقل‏:‏ لخشبته التي يصقل عليها‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.785 harf
اللُّزومُ: معروف. والفِعل لَزِمَ يَلْزَمُ، والفاعل لازمٌ والمفعول به ملزومٌ، لزِمَ الشيءَ يَلْزَمُه لَزْماً ولُزوماً ولازَمه مُلازَمَةً ولِزاماً والتزَمَه وأَلزمَه إِيَّاه فالتزَمَه. ورجل لُزَمَةٌ: يَلْزَم الشيء فلا يفارِقه. واللِّزامُ: الفَيْصل جدّاً. وقوله عز وجل: قل ما يَعْبَأُ بِكُم ربِّي لولا دُعاؤكم؛ أَي ما يصنع بكم ربي لولا دعاؤه إِيَّاكم إِلى الإِسلام، فقد كذَّبتم فسوف يكون لِزاماً؛ أَي
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR244 harf
* ل ز م * * لَزِمْتُ * الشيء بالكسر * لُزُوما * و * لِزَامَاً * و * لَزِمْتُ * به و * لاَزَمْتُه * و * اللِّزَام المُلازِمُ * ويقال صار كذا ضربة * لاَزِمٍ * لغة في ضربة لازب و * ألْزَمَه * الشيء * فالْتَزَمَهُ * و * الالْتِزَامُ * أيضا الاعتناق
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.798 harf
| | ( لَزِمَهُ ، كَسَمِعَ ) يَلْزَمَهُ ( لَزْمًا ) ، | بالفَتْح ( ولُزُومًا ) ، كَقُعُودٍ ( وَلِزَامًا | وَلِزَامَةً ) بفتحِهما كما يَقْتَضِيه الإطلاقُ ، | فِيكُونَانِ كَسَلامٍ وسَلاَمَةٍ من سَلِمَ ، أَوْ | بكَسْرِهِمَا ، ( ولُزْمةً ولُزْمَانًا ، بضَمِّهِمَا ) | وكَذَا : أَلزَمَهُ بِهِ . | | ( ولاَزَمه مُلازَمةً ولِزَامًا ) ، بالكَسْرِ | ( والْتَزَمَه وأَلْزَمَه إِيَّاهُ فالْتَزَمَهُ ) . كذا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.413 harf
لَزِمَهُ 1 لَزِمَهُ ذ It necessarily, or inseparably, belonged, or pertained, or it clave, or adhered, to him, or it; as also لَزِمَ لَهُ: it (disgrace, &c.) attached to him. ― -b2- لَزِمَهُ أَمْرُ فُلَانٍ The management of the affair, or affairs, of such a one was, or became, incumbent, or obligatory, upon him. ― -b3- لَزِمَ شَيْئًا He kept close, clave, clave fast, clung, or held fast, to
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.124 harf
لَزِمَ لَزِمَ a. A> ( n. ac. لَزْم 1 , لُزْمَة 3t , لَزَاْم 22 , لَزَاْمَة 22t , لُزُوْم 27 , لُزْمَاْن 35 ) [ acc. or Bi ], Was attached, devoted to; applied himself to; was addicted to; stuck clung, kept to; followed about, was inseparable from. b. Was necessary, obligatory, incumbent; behoved. c. [ 'An ], Resulted from. لَاْزَمَ لَاْزَمَ III a. [ acc. ] see I (a) . أَلْزَمَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.112 harf
لزم لَزِمَ - يَلْزَمُ - لِزَام- لِزَاماً - أَلْزَمَ - يُلْزِمُ لَزِمَ - يَلْزَمُ + كائن + كائناً: يظل مصاحباً لآخر وبقربه وتابعاً له في كل حركاته: يظل مصاحباً ومرتبطاً بآخر لا يفارفه، كما لو كان مملوكاً له، أو تابعاً لأمره، أو وصياً عليه ليهتم به لِزَام: اسم فعل مبالغة على وزن " فِعال" من " لًزِمَ - يَلْزَمُ ": البقاء مصاحباً وتابعاً لآخر في
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler40 mücavir (55 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عبأ

    1 ortak ayet · Kullanır

  2. كلم

    2 ortak ayet · Kelime

  3. حمي

    1 ortak ayet · Pişiren

  4. كون

    4 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  5. عنق

    1 ortak ayet · Onların boyunları

  6. نشر

    1 ortak ayet · “Neşer” dalları yaygın yeşillenmiş ağaç demektir

  7. جهل

    1 ortak ayet · Cehl fokurdayıp kaynayan kazan demektir

  8. طير

    1 ortak ayet · “Tayr” kuş demektir

  9. عمي

    1 ortak ayet · Kör demektir

  10. ربب

    3 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  11. سبق

    1 ortak ayet · Yarış meydanı demektir

  12. كره

    1 ortak ayet · Hoşlanmadı

Geçtiği ayetler(5)

  1. وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكَانَ لِزَامًا وَأَجَلٌ مُسَمًّى

    Mecbur tutmakŞayet Rabbının verilmiş bir sözü ve tayin ettiği bir vakit olmasaydı; hemen azaba uğrarlardı.

  2. قُلْ مَا يَعْبَأُ بِكُمْ رَبِّي لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزَامًا

    Mecbur tutmakDe ki: Duanız olmasaydı, Rabbım size değer verir miydi? Gerçekten yalanladınız. O halde azab yakanızı bırakmayacaktır.

Sîga sayfası: أَلْزَمْنَاهُ
Sîga sayfası: أَنُلْزِمُكُمُوهَا
Sîga sayfası: وَأَلْزَمَهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلزم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصحب, تبع, علق, حتم
Zıt Kökفارق
Çekirdek Özet 1İki nesnenin birbirinden ayrılmayacak biçimde birbirine yapışması, bitişmesi ve sıkıca kenetlenmesi
Çekirdek Özet 2İlahi hükmün, eylemin veya sonucun varlığın boynuna, kaderine ve varoluşuna ayrılmaz biçimde bağlanması
Çekirdek Özet 3Sebep-sonuç zincirinde ayrılmaz zorunluluk, ontolojik ve ahlaki sorumluluğun bireyden koparılamazlığı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca dışsal zorlama ve cebir anlamıyla sınırlayıp varoluşsal bitişiklik ve kaçınılmaz netice boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لزSıkışma, yapışma, ayrılmayacak şekilde birbirine geçme ve daralma; لزب kökünde çamurun kuruyup katılaşarak yapışması, لزج kökünde akışkanın yapışkanlığı, لزن kökünde ise kuyu başındaki sıkışıklık ve darlık anlamı mevcutturمم harfinin getirdiği kuşatıcı toplanma ve süreklilik karakteriyle yapışma fiili, sürekli bir beraberliğe, nesnenin ayrılmaz bir niteliğine ve kaçınılmaz bir akıbete dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendireSevk etme, yöneltme, bağlama ve bir hedefe doğru zorunlu kılma hareketi
زKesici alet, kamaKeskin bir temas noktası oluşturma, aradaki mesafeyi sıfırlayarak saplanma veya temas etme
مSu, akış, toplanmaKuşatma, içine alma, bütünleme ve süreklilik kazanarak nihai kütleye dahil olma
لزمBir hedefe sevk edilip (ل) keskin biçimde temas ettirilen ve kenetlenen (ز), ardından bütünleşik bir süreklilikle kuşatılan (م) yapıAyrılmaz bir bağla bağlanma, birbirine yapışıp kalma ve bir durumun ya da hükmün nesneyi tamamen sararak ondan ayrılmaması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBileycilerin veya iğnecilerin üzerinde çalıştıkları nesneyi kaymaması için sıkıştırdıkları ahşap kıskaç ve mengene (المِلْزَم) ile iki nesnenin birbirine zamk gibi yapışması
Cahiliye şiiri kullanımıSakhr el-Gayy el-Huzelî şiirinde ecelin ve ölümün kaçınılmazlığını anlatırken kökün mastarını kullanmıştır: فإِمَّا يَنْجُوَا من حَتْفِ أَرْضٍ / فقد لَقِيا حُتوفَهما لِزاماً
Erken Arapça kullanımAlacaklının borçlunun peşini bırakmaması, borcunu tahsil edene kadar onun yanından ayrılmayıp ona yapışması (لَزِمَ غَرِيمَهُ)

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Kök, genel Sami dil ailesi dairesinde kök harflerinin fonetik dizilimi açısından ağırlıklı olarak Güney Sami ve Arapça sahasında yoğunlaşmış bir morfolojik çekirdeğe dayanır. İkili kök olan لز katmanı, yapışma, kenetlenme ve ayrılmama semantiğini taşır. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde bu anlam alanı çoğunlukla דבק (d-b-q) veya צמד (ṣ-m-d) kökleriyle karşılanırken, Arapçada لزم biçimi daha spesifik olarak mekanik ve ontolojik ayrılmazlığı, bir şeyin bir şeye gölge veya kelepçe gibi yapışmasını ifade eden özgün bir gelişim göstermiştir. Erken Arapça kullanımında bileyici aleti olan mengenenin adı olarak belirmesi, kökün somut düzeydeki mengenevari sıkıştırma ve sabitleme eyleminden doğduğunu gösterir.

Güven Güçlü

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönلز kökünden türeyen mekanik kenetlenmeİki cismin hareket kabiliyetini sıfırlayacak şekilde kenetlenmesi, mengeneleşme ve ayrılmaz refakatKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami dillerinde ayrılmaz refakat ve bağKuzeybatı Sami kollarında nadir, Arapça ve Güney Sami havzasında kurumlaşmış semantik genişlemeGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afroasyatik dış bağ tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لزمAnlamlıYapışmak, ayrılmamakİki şeyin birbirine ayrılmayacak biçimde bitişmesi ve zorunlulukHedef kök; Kur'an'da geçer
لمزAnlamlıYüzüne karşı ayıplamak, dürtmekSözle veya mimikle birine kusur isnat edip incitmekKur'an'da geçer; temas ve dürtme bağı
زلمAnlamlıOk, pay oku, düzeltilmiş nesneCahiliye fal okları (ezlâm) ve düzgünce yontulmuş nesneKur'an'da geçer; kesme ve biçimlendirme bağı
زملAnlamlıYüklenmek, sarınmakBir yükü taşımak veya örtüye bürünüp sarılmak (müzemmil)Kur'an'da geçer; kuşatma ve yapışma bağı
ملزAnlamlıSıyrılmak, kayıp kurtulmakElden veya tutulan yerden kayıp kaçmakKur'an'da geçmez; hedef köke zıt bir kayma anlamı taşır
مزلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لزمMerkezBitişmek, ayrılmamak, zorunlu olmakBir şeyin nesnesine kopmaz ve mekanik/ontolojik biçimde tutunmasıAyrılmazlık ve kaçınılmaz netice
صحبKomşuBeraber olmak, arkadaşlık etmekBirliktelik iradi, dönemsel veya sosyal bir refakattir; mekanik bir zorunluluk içermezArkadaşlık ve refakat
تبعKomşuPeşinden gitmek, izlemekİki şey arasında ardışıklık vardır, biri diğerinin izinde arkadan gelirArt arda gelme ve tabi olma
علقKomşuAsılmak, bağlanmakBir noktadan tutunmayı ifade eder; tamamen sarıp kuşatma şart değildirAsılı kalma ve tutunma
حتمKomşuKesin hüküm, kaçınılmaz kazaHükmün kesinliğini bildirir; fiziki veya ahlaki bitişiklikten ziyade kazai karardırKesinleşmiş takdir
فارقZıtAyrılmak, uzaklaşmakİki şeyin temasının kesilmesi, birbirinden kopup uzaklaşmasıAyrılık ve bağın kopması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلزمBir şeye yapışmak, ayrılmamak, zorunlu kılmakMekanik mengeneyle tutturulmuşçasına ayrılmaz birliktelik ve borçKesin
Latinceadhaerere, obligareYapışmak, borçlu kılmak, bağlamakAdhaerere fiziki yapışmayı, obligare ise hukuki ve ahlaki yükümlülüğü karşılarGüçlü
İngilizceto adhere, to cling, to necessitate, to bindYapışmak, zorunlu kılmak, bağlamakCling ve adhere somut yapışmayı; necessitate ve bind mantıksal ve hukuki mecburiyeti ifade ederKesin
Almancaanhaften, verpflichten, unabdingbar seinYapışık olmak, yükümlü kılmak, kaçınılmaz olmakAnhaften varlığa ayrılmaz şekilde ilişiği, verpflichten ise ahlaki ve hukuki bağı verirGüçlü
Fransızcaadhérer, obliger, incomberYapışmak, zorunlu kılmak, üzerine düşmekİncomber yükümlülüğün özneye ayrılmaz biçimde intikal etmesini iyi karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لِزَامًاKaçınılmaz, yakayı bırakmayan ceza veya helakİnkarın ve yalanlamanın ardından gelen kesin azap ve dünya/ahiret helaki (Furkān 25:77, Tâhâ 20:129)
أَلْزَمْنَاهُBoynuna ayrılmaz bağla takmak, fıtrata veya kadere bitiştirmekİnsanın amel defterinin veya kader kuşunun kendi varoluşuna bitişik yaratılması (İsrâ 17:13)
أَنُلْزِمُكُمُوهَاKalben benimsenmeyen bir inancı dıştan zorla benimsetmekİkrah ve zorlamanın hidayette geçersizliği, istemeyen topluma vahyin zorla dayatılamayacağı (Hûd 11:28)
وَأَلْزَمَهُمْKalıcı bir ahlaki nitelik ve kimlik kılmakMüminlerin takva kelimesine kopmaz bir bağla bağlanması ve onu ayrılmaz bir vasıf edinmeleri (Fetih 48:26)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHüsün-kubuh, teklif-i mâ lâ yutâk, ilahi adaletAllah'ın kullara bir hükmü veya sonucu zorunlu kılması (ilzam) ile irade hürriyeti arasındaki dengeAkli ve ontolojik zorunluluk
FıkıhAkitler hukuku, lüzum şartı, borçlarBir akdin bağlayıcı hale gelmesi (akd-i lâzım) ve tarafların tek taraflı fesih hakkının kalmamasıHukuki bağlayıcılık ve yükümlülük
TefsirTâhâ 20:129 ve Furkān 25:77 tefsiriAyetlerdeki lizam kelimesinin Bedir Savaşı'ndaki kılıç cezası mı yoksa kıyamet azabı mı olduğuKaçınılmaz ceza ve ilahi mühlet
Hadisİbadetlerin sürekliliği ve mülazemetHz. Peygamber'in mescitte veya amelde sebat etmeyi ifade eden mülazemet uygulamalarıSüreklilik, sebat ve ayrılmama

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve ahlaki sorumlulukBireysel mesuliyetin boyundan ayrılmazlığıAmelin faile doğrudan raptedilmesiKişi kendi eyleminin sonuçlarından ontolojik olarak ayrılamazKesin
İlmiMantık ve metodolojiTelâzüm, lüzum-ı beyyin, çıkarım zorunluluğuÖncüller ile sonuç arasındaki ayrılmaz bağBir önermenin doğruluğunun diğerini mantıksal olarak zorunlu kılmasıKesin
SiyasiToplumsal sözleşme ve kamu düzeniHukuki bağlayıcılık ve vatandaşlık bağıAhitlerin ve yasaların uyruklara yüklediği mecburiyetMeşru idarenin koyduğu kuralların topluma bağlayıcı olmasıGüçlü
İktisadiBorçlar ve sözleşmelerAkdin lüzumu, zimmet borcu (lüzûm-ı deyn)İktisadi taahhüdün mülkiyeti ve borcu sabitlemesiTicari akdin kesinleşmesiyle taraflardan birinin cayma hakkının düşmesiKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFizikte adezyon kuvveti ve matematikte mantıksal gerektirme (A  ⟹  B)Farklı maddelerin moleküler düzeyde birbirine yapışması veya bir önermenin diğerini zorunlu olarak intaç etmesiKesin
Beşeri bilimlerHukukta cezai ve akdi sorumluluk ilkesiFail ile fiil arasındaki nedensellik bağının koparılamaz biçimde sabitlenmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca "zorla yaptırmak" veya bürokratik bir zorlama/dayatma derekesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamEylemlerin, ahlaki tercihlerin ve kaderin insanın öz varlığına adeta genetik ve ontolojik bir kelepçe gibi iliştirilmiş olması; sonucun sebepten koparılamazlığı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHûd 11:28'deki ilzamı cebriye mantığıyla mutlak kaderciliğe yormak veya İsrâ 17:13'teki amelin boyna dolanmasını harici bir baskı sanıp içsel sorumluluğu yitirmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın sebep-sonuç ilişkisini, ahlaki sorumluluğun kişiselliğini ve ilahi adaletin tabiatını mekanik bir kopmazlıkla açıkladığını gösterir. İnsan işlediği amelin sonucundan kaçamaz; zira sonuç onun ayrılmaz bir parçası kılınmıştır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hidayet ve tebliğ ilkelerinin belirlendiği ayetlerde (Hûd 11:28), bireysel amel defteri ve sorumluluk ayetlerinde (İsrâ 17:13), günahkarların akıbetinin kesinliğini bildiren ceza ayetlerinde (Furkān 25:77, Tâhâ 20:129) ve takva ehlinin vasıflarında (Fetih 48:26).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin zorla ve baskıyla kabul ettirilebileceği zannını yıkar; hidayetin cebren kalbe sokulamayacağını (Hûd 11:28) ve ilahi cezanın keyfi bir intikam değil, inkarın tabii ve ayrılmaz bir sonucu (lizam) olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamMengene veya kıskaçla tutturulan iki nesnenin birbirinden kaymayacak, kopmayacak ve oynamayacak şekilde birbirine yapışması ve bitişmesi.
  • Soyut anlamBir hükmün, vasfın, ahlaki sorumluluğun veya cezanın özneye ontolojik olarak bağlanması; sebep ile sonucun kaçınılmaz telazümü.
  • Sistematik karşılıkİradi ya da gayriiradi eylemin, failin zimmetine ve varlığına ayrılmaz bir kimlik ve kader olarak mühürlenmesi.
  • LaTeX modeliS→E  ⟹  (S∩E=E)∧¬∃ t (S∖E)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S özneyi veya faili, E ise ameli, hükmü veya sonucu temsil eder. Öznenin gerçekleştirdiği eylem veya ona bağlanan ilahi hüküm (S→E), mantıksal bir gerektirme (  ⟹  ) ile failin varlığıyla tam bir kesişim ve ayrılmazlık (S∩E=E) durumuna geçer. İfadenin sonundaki (¬∃ t (S∖E)) kısmı ise hiçbir t zaman diliminde öznenin bu sonuçtan veya sorumluluktan soyutlanamayacağını, aralarında zamansal ve mekansal bir kopuşun meydana gelemeyeceğini simgeler. Böylece mengenedeki ayrılmaz kenetlenme sembolik düzlemde ifade edilmiş olur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل