مزج

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ز-ج2 sîga, 8 mücavir kök, 3 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كفروَمِزَاجُهُشرببررمزجكأسزنجبيلسقيكون

KökSîga 2Ayet 3Sure 2Mücavir 8

▶ Ağı aç (3B)

مزج

م - ز - ج

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Acı bademdir. Acılığın bademe karışmasından dolayı yapı, karakter anlamı kazanmıştır. Karışım demektir. Bal şerbetidir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Acı bademdir. Acılığın bademe karışmasından dolayı yapı, karakter anlamı kazanmıştır. Karışım demektir. Bal şerbetidir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.255 harf
باب الجيم والزاي والميم معهما م ز ج، ز م ج، ج م ز، ج ز م، ز ج م مستعملات مزج: المَزجُ: مصدر مزجته: والمِزاجُ الاسم، ومِزاجُ الجسم ما أسس عليه البدن من المِرَّة ونحوه. ويقال: قد مزَّج السُّنبل أي لون من خضرةٍ إلى صفرةٍ. والمَزجُ: الشُّهدُ. زمج: الزُّمَّجُ طائرٌ دون العُقاب في قمَّته حُمرةٌ غالبة تُسمَّيه العجم دوبراد، وترجمته أنه إذا عجز عن صيده أعانه أخوه على أخذهِ. جمز: الجَمزُ والجَمَزانُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR209 harf
مَزَجَ الشرابَ: خلطه بغيره. ومِزاجُ الشرابَ: ما يُمْزَجُ به. ومِزاجُ البَدَن: ما رُكب عليه من الطبائع. والمَزْجُ: العسل. قال أبو ذؤيب: فجاءَ بمَزْجٍ لم يَرَ الناسُ مثلَـهُهو الضَحْكُ إلا أنَّه عَمَلُ النَحْلِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.929 harf
ج ز م جزم ، جمز ، مزج ، زمج ، زجم : مستعملة . جزم : قال الليث : الجَزْمُ : عزيمةٌ في النحو في الفعل ، فالحرف المَجْزُوُم ، آخِرُهُ لا إعراب له . والجَزْمُ : ضرب من الكتابة ، وهو تسوية الحرف ، وَقَلَمٌ جَزْمٌ : لا حرف له . ومن القراءة : أن يُجْزَمَ الكلامُ جَزْماً ، توضع الحروف في مواضع في بيانٍ ومَهَلٍ . والجَزْمُ : الحرف إذا سكن آخره . وقال أبو العباس المُبَرَّد فيما روى أبو عمر له : إنما سمي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.206 harf
(باب الميم والزاء وما يثلثهما) (مزع) الميم والزاء والعين أصلٌ صحيح يدلُّ على قطع وتقَطُّع. والقِطعَة من اللحم مُزْعة، وقد تكسر الميم. والمُزْعة: الجُرعة في الإناء من الماء. وفلان يتمزَّعُ من الغَيظ، أي يكاد يتقطّع. ومنه مَزَع الظّبْي مَزْعاً: أسرع، كأنَّه ينقدُّ من شدة عَدْوِه؛ وقد يقال للفَرَس. (مزق) الميم والزاء والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على تخرُّقٍ في شَيء. ومَزَقه يَمْزِقُه، ومَزَّقَه يمزِّقه.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR152 harf
- مزج الشارب: خلطه، والمزاج: ما يمزج به. قال تعالى: ﴿كان مزاجها كافورا﴾ [الإنسان/5]، ﴿ومزاجه من تسنيم﴾ [المطففين/27]، ﴿كان مزاجها زنجبيلا﴾ [الإنسان/17].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR567 harf
م ز ج مزج الشراب بالماء فامتزج ومازجه وتمازجا وامتزجا‏.‏ ومزاجه عسل وكأن طعمه طعم المزج وهو الشهد‏.‏ وقال‏:‏ فجاء بمزجٍ لم ير الناس مثله هو الضحك إلا أنه عمل النحل وفي اللوز المزيج وهو المرّ منه‏.‏ وهو صحيح المزاج وفاسد المزاج وهو ما أسس عليه البدن من الأخلاط وأمزجة الناس مختلفة‏.‏ والنساء يلبسن الموازج والموازجة وتقول‏:‏ فلان يبيع الموازج ويأخذ الطرازج‏.‏ ومن المجاز‏:‏ تمازج الزوجان تمازج
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.001 harf
المَزْجُ: خَلْطُ المِزاجِ بالشيء. ومَزْجُ الشرابِ: خَلْطُه بغيره. ومِزاجُ الشرابِ: ما يُمْزَجُ به. ومَزَجَ الشيءَ يَمْزُجُه مَزْجاً فامْتَزَجَ: خَلَطَه. وشرابٌ مَزْجٌ: مَمْزُوجٌ. وكلُّ نوعين امْتَزَجا، فكل واحد منهما لصاحبه مِزْجٌ ومِزاجٌ. ومِزاجُ البدَنِ: ما أُسِّسَ عليه من مِرَّةٍ؛ وفي التهذيب: ومِزاجُ الجِسْمِ ما أُسِّس عليه البدن من الدّم والمِرّتَيْنِ والبَلْغَمِ. والْمِزْجُ والْمَزْجُ:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR113 harf
* م ز ج * * مَزَجَ * الشراب خلطه من باب نصر و * مِزَاجُ * الشراب ما يُمزج به ومِزاج البدن ما رُكب عليه من الطبائع
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.407 harf
المزج: الخلط بالشيء، مزج الشراب: خلطه بغيره. ومزج الشيء يمزجه مزجا فامتزج: خلطه. من المجاز: المزج: التحريش تقول: مزجته على صاحبه: إذا غظته وحرشته عليه؛ كذا في الأساس. المزج بالكسر: اللوز المر ، قال ابن دريد: لا أدري ما صحته، وقيل: إنما هو المنج، المزيج ، كأمير؛ الأخير من الأساس. المزج، بالكسر: العسل ، وفي التهذيب: الشهد. قال أبو ذؤيب الهذلي. فجاء بمزج لم ير الناس مثـلـه
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.319 harf
مَزَجَ 1 مَزَجَ ذ , (S, K,) aor. مَزُجَ , (L Msb,) [not مَزَجَ , as in the lexicons of Golius and Freytag,] inf. n. مَزْجٌ, (K, &c.,) He mixed, mingled, incorporated, or blended, (S, K,) a thing with (بِ) water; (Msb;) or beverage, or wine, (شَرَاب,) with something else. (S.) ― -b2- مَزَجَ (tropical:) He exasperated, or irritated. (K.) مَزَجْتُهُ عَلَى صَاحِبِهِ I enraged him, and exasperated
Maddenin bağlantısı

مَزَجَ 1 مَزَجَ ذ , (S, K,) aor. مَزُجَ , (L Msb,) [not مَزَجَ , as in the lexicons of Golius and Freytag,] inf. n. مَزْجٌ, (K, &c.,) He mixed, mingled, incorporated, or blended, (S, K,) a thing with (بِ) water; (Msb;) or beverage, or wine, (شَرَاب,) with something else. (S.) ― -b2- مَزَجَ (tropical:) He exasperated, or irritated. (K.) مَزَجْتُهُ عَلَى صَاحِبِهِ I enraged him, and exasperated him, or irritated him, against his companion. (A.)

مزّج 2 مزّج ذ , inf. n. تَمْزِيجٌ, He gave. (K.) Ex. مزّج السَّائِلَ He gave the beggar something. (ISh.) -A2- مزّج, inf. n. تَمْزِيجٌ, It (an ear of corn, K, and a grape, TA,) became changed in colour from green to yellow. (T, K.)

مازجهُ 3 مازجهُ ذ , inf. n. مُمَازَجَةٌ, It mixed, mingled, commingled, intermixed, intermingled, or became incorporated or blended, with it; as some does with water. (TA.) -A2- مازجهُ, (tropical:) He contended with him, or disputed with him, for glory, or honour, or glorious or honourable qualities, and the like. (K.)

تمازخا 8 تمازخا ذ and ↓ امتزجا They two mixed, or mingled, or became mixed or mingled, each with the other. (TA.)

امتزج 8 امتزج ذ It was, or became, mixed with (بِ) another thing. (TA.) See 6.

شَرَابٌ مَزْجٌ شَرَابٌ مَزْجٌ ذ i. q. ↓ مَمْزُوجٌ, Mixed mine, or beverage. (TA.) ― -b2- See مِزْجٌ.

مِزْجُ شَىْءٍ مِزْجُ شَىْءٍ ذ , and ↓ مِزَاجُهُ, What is mixed, or mingled, with a thing; its admixture. (TA.) ― -b2- الشَّرَابِ ↓ مِزَاجُ What is mixed with mine, or a beverage. (S, K.) الخَمْرِ كَافُورٌ ↓ مِزَاجُ [see Kur, lxxvi., 5,] The odour, not the taste, of the wine is [like] camphor. (TA.) ― -b3- البَدَنِ ↓ مِزَاجُ [The constitution, or temperament, of the body;] the aggregate natural constituents (طَبَائِعُ) with which the body is composed; (S, K;) i. e. the four humours of the body; namely, black bile [السَّوْدَآءُ], yellow bile [الصَّفْرَآءُ], (المِرَّتَانِ), phlegm (البَلْغَمُ), and blood (الدَّمُ). (TA) Pl. أَمْزِجَةٌ. (Msb.) You say, ↓ هُوَ صَحِيحُ المِزَاجِ, and فَاسِدُهُ, He is of sound, and of unsound, constitution, or temperament: meaning the humours of the body. And أَمْزِجَةُ النِّسَآءِ مُخْتَلِفَةٌ The constitutions, or temperaments, of women are discordant, or various. (A.) ― -b4- مِزْجٌ (As, K, &c.) and ↓ مَزْجٌ, (Az, S, &c.,) or the latter is erroneous, or a word of weak authority, (K,) Honey: (S, K:) or honey in the comb; syn. شَهْدٌ: (T:) so called because every sweet beverage is mixed with it. (AHn.) ― -b5- Also, Water with which wine is mixed. (TA.) ― -b6- مِزْجٌ The bitter almond; as also ↓ مَزِيجٌ: see لَوْزٌ (K:) but IDrd doubts of its correctness; and it is said to be correctly مُنْج [which is Persian]. (TA.)

مِزَاجٌ مِزَاجٌ ذ : see مِزْجٌ.

مَوْزَجٌ مَوْزَجٌ ذ A boot, (K,) worn by women: (A:) an arabicized word, (S, K,) from the Persian مُوزَهْ: (S:) pl. مَوَازِجَةٌ (because it is a foreign word, S) and مَوَازِجُ. (S, K.)

مَزِيجٌ مَزِيجٌ ذ : see مِزْجٌ.

رَجُلٌ مَزَّاجٌ رَجُلٌ مَزَّاجٌ ذ , and ↓ مُمَزِّجٌ; A man who continues not of one disposition, or temper, but varies in disposition, or temper: or a liar, who confounds, or confuses, things. (IAar.)

مَمْزُوجٌ مَمْزُوجٌ ذ : see مَزْجٌ.

مُمَزِّجٌ مُمَزِّجٌ ذ : see مَزَّاجٌ.

طَبْعُ عُطَارِدَ مُتَمَزِّجٌ طَبْعُ عُطَارِدَ مُتَمَزِّجٌ ذ [The nature of the planet Mercury is various]. (A.)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.345 harf
مَزَجَ مَزَجَ U ( n. ac. مَزْج 1 , مِزَاْج 23 ) a. [ acc. & Bi ], Mixed, mingled with; incorporated with. b. [ acc. & 'Ala ], Irritated, exasperated against. مَزَّجَ مَزَّجَ II , a. Turned yellow ( corn ). b. Gave to. مَاْزَجَ مَاْزَجَ III , a. Became mixed, intermingled with; blended with. b. Dealt with; had intercourse with. c. Vied with for glory. تَمَاْزَجَ تَمَاْزَجَ VI , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.580 harf
مزج مزج مَزَجَ - يَمْزُجُ - مِزَاج مَزَجَ - يَمْزُجُ + كائن + شيئاً + بشيء: يخلطه به ليُحًسِّنَه: يخلط شيئاُ قليلاُ بشيء آخر أكثر منه، ليكسبه صفة إضافية، بحيث يكون الخلط كاملاً ومتجانساً، فيصبح الشيئان كأنهما شيء واحد جديد مِزَاج: على وزن " فِعال " اسم فعل من " مَزَجَ - يَمْزُجُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الشيء الذي يتم مزجه بشيء آخر ليكسبه
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler8 mücavir (11 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. كأس

    2 ortak ayet · Bitki suyu demektir

  2. زنجبيل

    1 ortak ayet · “Neceb” ağaç kabuğudur

  3. سنم

    1 ortak ayet · “Selem”, yüksek kaya, “teslim” yüksek yerden dökülen akar…

  4. سقي

    1 ortak ayet · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  5. برر

    1 ortak ayet · Berr kara, burr buğday demektir

  6. شرب

    1 ortak ayet · İçecek

  7. كون

    2 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  8. كفر

    1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا

    Onun katkısıŞüphesiz iyiler, kafur katılmış dolu bir kaseden içerler.

  2. وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنْجَبِيلًا

    Onun katkısıOrada karışımı zencefil olan bir kadehten de içirilirler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمزج
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerخلط, شوب, شبك
Zıt Kökخلص
Çekirdek Özet 1İki farklı sıvıyı veya cevheri birbiri içinde dağıtarak tadı, rengi ve tabiatı dengeleyecek şekilde kaynaştırmak
Çekirdek Özet 2İlahi lütufta nimetlerin lezzet, serinlik ve kıvamını tamamlayan mükemmel ve arı katkı
Çekirdek Özet 3Bir varlığın veya yapının aslî hüviyetini bozmadan onu kemale erdiren terbiye edici ve dengeleyici unsur
Kritik Hata RiskiKökün sıradan, homojen olmayan kaba bir karışım veya hileli bir katışık sanılarak, cennet içeceklerindeki terbiye edici letafet ve mertebe farkının gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مزSıvı, tat alma, hafif akışkanlık veya ayrışıp tat bırakma hareketi; مزن kökünde saf su taşıyan ak bulut, مزق kökünde parçaların ayrışması, مزر kökünde azar azar tadarak içme anlamlarında görülür.جÇekirdekteki akışkan ve tadım bildiren harekete toplama, bir araya getirme ve kaynaştırma boyutu katarak iki ayrı cevherin tek bir lezzet ve bünyede birleşmesini sağlamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSu; akış, çokluk, derinlikAkışkan bir sıvıyı, çözücü tabiatı ve nüfuz edici derinliği temsil eder.
زKesici alet; kesme, ayırma, biçmeAkışkan gövdeye dışarıdan eklenen, onun tekdüzeliğini kıran ve belirgin bir tat veya vasıf aşılayan ayrıştırıcı dokunuşu simgeler.
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaİki farklı unsurun taşınarak bir kapta toplanmasını, yekvücut haline gelmesini ve birleşmesini ifade eder.
مزجSıvı akışının ayırt edici bir unsurla bir araya getirilip toplanmasıSıvı bir cevherin (م), ayırt edici lezzet ve nitelik taşıyan ikinci bir unsurla (ز) temas ederek tek bir mecrada kemale erdirilip toplanması (ج) hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun şaraba veya balın suya katılıp çalkalanarak tek bir kıvam ve tat elde edilmesi; içeceğe katılan katkı maddesi, özellikle bal ve yağmur suyu; başak veya üzüm tanelerinin olgunlaşırken yeşilden sarıya dönerek renklerin birbirine karışması.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi Ebû Züeyb el-Hüzelî şiirinde balı ve berrak yağmur suyunu içecek katkısı anlamında şu mısra ile nitelemiştir: فجاءَ بِمَزْجٍ لم يَرَ النّاسُ مِثلَه / هو الضَّحْكُ إلاَّ أنَّه عملُ النّحلِ
Erken Arapça kullanımKlasik hekimlikte ve erken dönem biyoloji anlayışında insanın bedenini ve huyunu oluşturan dört sıvının (hılttan türeyen kan, safra, sevda, balgam) dengeli birlikteliğine mizaç denilmiş; karakterin kurucu yapısı bu kökle adlandırılmıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Dīvânü’l-Hüzeliyyîn.

Sami etimolojik katman

Arapça مزج kökü, Sami dil ailesinde iki veya daha fazla akışkan maddenin birleşerek birbiri içinde çözünmesi semantik alanıyla ilişkilidir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kök doğrudan /m-z-g/ ses denkliğiyle yer alır. İbranicede mzk / mzg (מָזַג) kökü şarabı su veya baharatla karıştırmak, kadehi hazırlamak anlamına gelirken, Aramice ve Süryanicede mzag (ܡܙܓ) kökü hem sıvıları birbiriyle seyreltip karıştırmak hem de bir tabiatı ılımlaştırmak, kıvama getirmek anlamlarını taşır. Akadca mazu / mesû köklerinde de yıkama, arıtma ve sıvıların işlenmesi izleri mevcuttur. Çekirdek semantik, sert veya tekdüze olan bir sıvının, ona katılan ikinci bir cevher vasıtasıyla daha lezzetli, içilebilir ve dengeli bir kıvama kavuşturulmasıdır. Arapçada bu kök hem kadeh katkısını hem de bedeni oluşturan mizaç kavramını kuşatacak şekilde genişlemiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, HALOT, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönمز kök ailesiSıvının tadı, hafifliği ve özü üzerinden içeceğe lezzet katan katkı maddesine ve ardından bedenin dengeli mizacına geçiş yapmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice מָזַג (mazag), Süryanice ܡܙܓ (mzag)Şarabı baharat ve suyla terbiye etmek, kadehi doldurmak ve ılımlı hale getirmek anlamında birebir ortak fonetik ve semantik mirastır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik sıvı hazırlama terimleriKatkı ve ılımlılık kökleriyle bağlantılı bölgesel Akdeniz ve Yakındoğu içecek hazırlama kültürüne ait ortak leksikal tabakadır.Muhtemel

Kaynak Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Brockelmann Lexicon Syriacum, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مزجAnlamlıKatmak, kaynaştırmakİki sıvıyı veya cevheri birbirine karıştırıp kaynaştırmak, kadehe tat ve rayiha vermek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
مجزAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez.
زمجAnlamlıYardım etmek, birleşmekYırtıcı bir kuş türü olan zümmec; avına güç yetiremediğinde eşinin yardım etmesi veya iki gücün birleşmesi.Müsta'mel; Kur'an'da geçmez.
زجمAnlamlıFısıldamak, ses çıkarmakBoğazdan hafif ve boğuk ses çıkarmak, az miktarda söz söylemek.Müsta'mel; Kur'an'da geçmez.
جمزAnlamlıHızlı koşmak, sıçramakDevenin veya atlının dörtnaldan bir önceki hızlı ve sıçrayıcı yürüyüşü; yabani incir cinsi.Müsta'mel; Kur'an'da geçmez.
جزمAnlamlıKesmek, kesinleştirmekBir şeyi kesin olarak kesip bitirmek, fiilin sonundaki harekeyi düşürerek sukûn ile okumak.Müsta'mel; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مزجMerkezKaynaşma ve kıvamİki cevherin birleşip birbirine tam nüfuz ederek yeni bir denge ve lezzet oluşturmasıdır.Parçalar birbirinde erir ve yeni bir tat kıvamı doğar.
خلطKomşuKarışmaMaddelerin birbiri içine girmesidir; ayrışabilirlik korunabilir ve her zaman lezzet veya denge amacı taşımaz.Katı veya sıvı her türlü bir araya gelişi içerir, kaba karışımı da kapsar.
شوبKomşuKatışıklıkSaf bir şeyin içine yabancı ve genelde onun saflığını zedeleyen bir maddenin karışmasıdır.Çoğunlukla saflığı bozan, şüphe ve bulanıklık getiren katışıkları anlatır.
شبكKomşuBirbirine geçmeİki veya daha fazla nesnenin fiziksel olarak birbirine dolanması ve kenetlenmesidir.Kimyasal veya sıvısal kaynaşma değil, biçimsel iç içe geçiştir.
خلصZıtArılık ve saflıkBir şeyin bütün yabancı unsurlardan, katkılardan ve karışımlardan tamamen arınarak tek başına kalmasıdır.Karışımın ve terkibin bütünüyle yok edilmesi, saf öze dönüştür.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمزجSıvı veya cevherleri kaynaştırmakKatkı yoluyla yeni bir kıvam, lezzet ve denge kurmayı doğrudan karşılar.Kesin
Latincemiscere, temperareKarıştırmak, kıvama getirmekİçecekleri karıştırmayı karşılar; temperare kelimesi orantılı denge ve mizaç boyutunu tam verir.Güçlü
İngilizceblend, infuse, temperHarmanlamak, katmak, dengelemekSadece mix (kaba karışım) değil, blend ve infuse kelimeleri lezzet kaynaşmasını ve katkıyı eksiksiz karşılar.Güçlü
Almancabeimischen, verschneiden, temperierenKatmak, harmanlamak, terbiye etmekİçeceğe tat vermek için yapılan kontrollü katkıyı ve bünye dengesini ifade eder.Güçlü
Fransızcamélanger, tempérer, allierHarmanlamak, yumuşatmak, kaynaştırmakSıvıların birbirine geçerek tat uyumu oluşturmasını ve mizaç dengesini karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مِزَاجُهَا كَافُورًاSerinletici ve arındırıcı lezzet katkısıİyilerin (ebrâr) cennette içtikleri kadehin, harareti kesen ve ferahlık veren kâfur rayihası ve serinliğiyle kıvama erdirilmesi; İnsân 76:5.
مِزَاجُهَا زَنْجَبِيلًاIsıtıcı ve canlandırıcı lezzet katkısıCennet ehlinin kadehine katılan, kâfurun zıddı olarak lezzetli bir sıcaklık, tat ve keskinlik veren zencefil terbiyesi; İnsân 76:17.
وَمِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍYüce kaynaktan gelen arı ve üstün katkıMühürlü saf içeceğe (rahîk-ı mahtûm) en üst makam olan mukarrebûnun pınarından katılan şerefli ve yüceltici lezzet; Mutaffifîn 83:27.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRuh-beden ilişkisi ve mizaç nazariyesiNefsin bedendeki mizaç dengesine tabi olup olmadığı; ahiretteki cennet nimetlerinin cismani ve manevi lezzetlerinin birleşimi.İnsanın yaratılışındaki unsurların kurucu terkibi ve denge hali.
FıkıhSıvıların karışması ve taharetTemiz suya necaset veya helal içeceğe haram bir maddenin karışması (imtizâc) halinde baskın vasfın hükümleri belirlemesi.Suyun rengini, kokusunu veya tadını değiştiren katkının hukuki niteliği.
TefsirCennet içeceklerinin mertebeleriEbrâr zümresinin kadehlerine katkı olarak sunulan şeylerin, mukarrebûn zümresine saf ve aracısız kaynak olarak verilmesi.Mertebe farkı; kadehe katılan terbiye edici lezzet unsuru.
HadisŞifa ve tıbb-ı nebevîİlaçların ve içeceklerin bal ve su gibi şifalı unsurlarla kıvama getirilmesi, mizaçların ıslah edilmesi.Hastalığı dengelemek üzere zıt vasıftaki maddelerin birbiriyle terkip edilmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniCennet ehlinin manevi dereceleriMertebe terbiyesiNimetin kemaliMukarrebûnun doğrudan içtiği en yüksek kaynaklar, ebrâr için kadehlerine katılan lezzet ve terbiye vesilesi olur.Kesin
İlmiKlasik tabiat felsefesi ve tıpMizaç dengesiHayati fonksiyonZıt niteliklerin (sıcak, soğuk, kuru, yaş) aşırılıklarını kırarak canlı bünyenin sürekliliğini sağlayan denge formudur.Güçlü
SiyasiToplumsal katmanların uyumuSosyal kaynaşmaDüzen ve ahenkFarklı yetenek ve fıtrattaki sosyal sınıfların tek bir nizam altında birbirinin sertliğini yumuşatarak bütünleşmesidir.Muhtemel
İktisadiÜretim faktörlerinin bileşimiGirdi harmanıDeğer artışıHam maddelerin doğru oranda bir araya getirilerek tek başına ifade etmediği yüksek bir katma değere ulaştırılmasıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKimyasal çözünme ve homojen faz dengesi (miscibility)İki farklı sıvının moleküler düzeyde birbiri içinde dağılarak tek fazlı homojen bir çözelti ve yeni termodinamik özellikler oluşturması hareketidir.Kesin
Beşeri bilimlerKültürel asimilasyonsuz sentez ve melezleşme (cultural syncretism)Farklı kültürlerin birbirini yok etmeden, ayırt edici zenginliklerini ortak bir medeniyet potasında ahenkle birleştirmesi sürecidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiMizacın yalnızca bireyin psikolojik huyu (temperament) veya içecekteki rastgele kaba bir katkı sanılması.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da mizaç, nimeti kusursuzlaştıran, sertliği veya tekdüzeliği kıran, üstün bir kaynaktan kadehe aktarılan ilahi lezzet ve kıvam mimarisidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennetteki kâfur, zencefil ve tesnîm ifadelerinin içeceğin saflığını bozan katkılar sanılması; ebrâr ile mukarrebûn arasındaki manevi makam ve tat alma hiyerarşisinin anlaşılamaması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın cennet tasvirlerindeki estetik, lezzet ve mertebe inceliğini gösterir; lütfun sadece tek bir tattan ibaret olmadığını, zıtların ve üstün niteliklerin mükemmel bir uyumla birleştiğini açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsân ve Mutaffifîn surelerinde cennet içeceklerinin, kadehlerin ve takva sahiplerinin derecelerinin anlatıldığı ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Karışımın bir kusur, hile veya bulanıklık olduğu yönündeki önyargıyı yıkar; doğru terkip ve katkının varlığı yetkinleştiren ve kemale erdiren bir lütuf olduğunu öğretir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki farklı sıvının veya cevherin, birbirinin lezzet ve tabiatını tamamlayacak şekilde dengeli bir kapta toplanıp kaynaşması ve kadehe katılan arı katkı.
  • Soyut anlamZıt veya farklı niteliklerin birbirini yok etmeksizin dengelenmesi, olgunlaşması ve yeni bir ahenk bütünü meydana getirmesi.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin tekdüzelikten kurtularak üst bir cevher vasıtasıyla kıvama erdirilmesi, ebrâr mertebesinin mukarrebûn feyziyle dengelenmesi.
  • LaTeX modeliM=αA+(1−α)B,α∈(0,1)
  • LaTeX açıklamasıModelde A temel içeceği veya ana yapıyı, B ona lezzet ve denge katan üstün katkıyı (mizacı), α ve (1−α) bileşenlerin birbirini tamamlayan denge oranlarını, M ise bu kaynaşma sonucunda ortaya çıkan dengeli ve mükemmel kıvamı (mezc edilmiş kadehi veya mizacı) temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م