موج

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-و-ج4 sîga, 58 mücavir kök, 6 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.دينالْمَوْجُيَمُوجُجبلموجغشوخترمَوْجٌسحبخلصجريعصف

KökSîga 4Ayet 6Sure 5Mücavir 58

▶ Ağı aç (3B)

موج

م - و - ج

KÖK
  • 7 geçiş
  • 6 ayet
  • 4 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Dalga

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR919 harf
باب الجيم والميم و و ا ي ء معهما أجم: أجمَ الطَّعام: أي: كرهه بأجم أجوماً، وآجمه غيره حتى أجمَ، قال الكميت: من هلوكٍ شمطا وتنزل لـلأ مير ما يؤجمُ العشيرُ العشيرا والأجمةُ: منبتُ الشَّعر كالغيضة. أمج: أمجتِ الإبلُ تأمجُ أمجاً: اشتدّ بها حرٌّ وعطشٌ. والإنسان كذلك. وتقول: بغيرٌ أمِجٌ، أي: يشرب فلا يكاد يروى حتى يموت. جيم: الجيم حرفُ هِجاءٍ تؤنث ويجوز تذكيرها. ويقال: جيَّمت جيماً إذا كتبتها.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR63 harf
ماجَ البحرُ يَموجُ مَوْجاً: اضطربت أمواجه. وكذلك الناس يَموجون.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.624 harf
ج م ( و ا ي ء ) جما ، جيم ، وجم ، مأج ، أمج ، أجم ، موج ، جوم . جما : سَلَمة ، عن الفرّاء : جُمَاءُ كلِّ شيءٍ حَزْرُه وَمِقدارُه ، مَمدود . وقالَ ابن دريد : جَمَاءُ كلِّ شيءٍ شَخصه ، وأنشد : وقُرْصَةٍ مِثلَ جَمَاءِ التُّرْسِ ابن السّكّيت : تَجَمَّى القَومُ ، إذا اجْتَمَع بعضهم إلى بعض ، وقد تَجَمَّوا عليه . وقال ابن بُزرج : جَمَاءُ كلِّ شيء اجتماعُه وحَركته ، وَأَنشد : وبَظْرٍ قد تَفَلَّقَ عن
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR218 harf
- الموج في البحر: ما يعلو من غوارب الماء. قال تعالى: ﴿في موج كالجبال﴾ [هود/42]، ﴿يغشاه موج من فوقه موج﴾ [النور/40] وماج كذا يموج، وتموج تموجا: اضطرب اضطراب الموج. قال تعالى: ﴿وتركنا بعضهم يومئذ يموج في بعض﴾ [الكهف/99].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR410 harf
م و ج بحر مائج وماج البحر وتموّج وارتفعت موجة عظيمة وموج كثير وأمواج‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ماج الناس في الفتنة وهم يموجون فيها وماجت الفتنة‏.‏ والسلعة تموج بني الجلد واللحم‏.‏ وفعل ذلك في موجة شبابه وغلوة شبابه‏:‏ في عنفوانه‏.‏ وماجت يدا الناقة وملاطاها في السير وإنها لموجى الحبال إذا جالت أنساعها‏.‏ قال العجير السلوليّ‏:‏ ولما تصدّى للرّواح انبرت له براكبها موجى الحبال زهوق وماج فلان عن الحق‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR643 harf
المَوْجُ: ما ارتفع من الماء فوق الماء، والفعل ماجَ الموجُ، والجمع أَمْواج؛ وقد ماجَ البحرُ يموجُ مَوْجاً ومَوَجاناً ومُؤُوجاً، وتَموَّج: اضطرَبَت أَمواجُه. ومَوْجُ كلِّ شيء وموَجانُه: اضطرابُه. والمُؤُوجُ: مُؤُوجُ الدَّاغِصَةِ. ومُؤُوجُ السِّلْعَة: تَموُّرٌ بين الجلد والعظم. ابن الأَعرابي: ماجَ يَموج إِذا اضطرَب وتحَيَّر. ورجلٌ مَؤُوجٌ: مائجٌ؛ أَنشد ثعلب: وكلُّ صاحٍ ثَمِلاً مَؤُوجا والناسُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR71 harf
* م و ج * * ماجَ * البحر من باب قال اضطربت * أمواجُه * والناس يَمُوجُون
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.460 harf
الموج : ما ارتفع من الماء فوق الماء، ماج الموج. والموج: اضطراب أمواج البحر . وقد ماج يموج موجا وموجانا ومؤوجا وتموج: اضطربت أمواجه. وموج كل شيء وموجانه: اضطرابه. وعن ابن الأعرابي: ماج يموج: إذا اضطرب وتحير. موج بن قيس بن مازن ابن أخت القطامي، شاعر تغلبي خبيث، أو هو موج بن أبي سهم، أخو بني عبد الله بن غطفان، شاعر أيضا؛ كذا نقله شيخنا عن المختلف والمؤتلف للآمدي. من المجاز: الموج: الميل .
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.459 harf
مَاجَ 1 مَاجَ ذ , aor. يَمُوجُ, inf. n. مَوْجٌ (S, K, &c.) and مَوَجَانٌ and مُؤُوجٌ; (TA;) It (the sea) was in a state of commotion; was tumultuous; (Msb;) was agitated with waves, conflicting, or dashing together; (S, K;) as also ↓ تموّج: (TA;) or this latter signifies it (the sea) was, or became, very tumultuous. (Msb.) [You say,] مَاجَ المَوْجُ The waves were in a state of commotion; were
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR561 harf
مَاجَ مَاجَ ( w ) U ( n. ac. مَوْج 1 ), a. Tossed, heaved, swelled; fluctuated, undulated; was agitated; became confused. b. [ 'An ], Deviated, swerved from. تَمَوَّجَ تَمَوَّجَ V , a. see I (a) . مَوْج مَوْج 1 , ( pl. أَمْوَاْج 38 ), a. Waves, billows; breakers; surge. مَوْجَة مَوْجَة 1t , a. Wave, billow; breaker. مَوْجَى مَوْجَى 1ya , a. Swift. مَاْوِج مَاْوِج 21 , a. Tumultuous.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR5.018 harf
موج مَاجَ - يَمُوجُ - مَوْج مَاجَ - يَمُوْجُ + الكائن: يتحرك بعدد من الاتجلهات دافعاً ما حوله: يرتفع وينخفض ويتقدم ويتأخر ويدخل في الآخر ويدفعه مَوْج - الموج: اسم فعل " مَاجَ - يَمُوجُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " مَاجَ - يَمُوجُ ": الشيء الذي يتحرك بعدد من الاتجاهات دافعاً ما حوله، وخاصة ماء البحر واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحركة
Maddenin bağlantısı

موج مَاجَ - يَمُوجُ - مَوْج مَاجَ - يَمُوْجُ + الكائن: يتحرك بعدد من الاتجلهات دافعاً ما حوله: يرتفع وينخفض ويتقدم ويتأخر ويدخل في الآخر ويدفعه مَوْج - الموج: اسم فعل " مَاجَ - يَمُوجُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " مَاجَ - يَمُوجُ ": الشيء الذي يتحرك بعدد من الاتجاهات دافعاً ما حوله، وخاصة ماء البحر واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحركة والانتقال من مكان إلى آخر بشكل شبه موجي مرتبة من حيث درجة الالتصاق بالأرض أو سطح السواء والابتعاد عنه" وهي: طَارَ - يَطِيْرُ (اللازم)، مَارَ - يَمُورُ، زَفَّ- يَزِفُّ، مَاجَ - يَمُوجُ ، سَدَا - يَسْدُوْ، زَحَفَ - يَزْحَفُ ماج - يموج ﴿وتركنا بعضهم يومئذ يموج في بعض ونفخ في الصور فجمعناهم جمعا(99)﴾ الكهف موج - الموج ﴿وهي تجري بهم في موج كالجبال ونادى نوح ابنه وكان في معزل يابني اركب معنا ولا تكن مع الكافرين(42)﴾ هود وإذا غشيهم موج كالظلل دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر فمنهم مقتصد وما يجحد بآياتنا إلا كل ختار كفور(32) } النور ﴿هو الذي يسيركم في البر والبحر حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم بريح طيبة وفرحوا بها جاءتها ريح عاصفوجاءهم الموج من كل مكان وظنوا أنهم أحيط بهم دعوا الله مخلصين له الدين لئن أنجيتنا من هذه لنكونن من الشاكرين(22)﴾ يونس ﴿أو كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج من فوقه سحاب ظلمات بعضها فوق بعض إذا أخرج يده لم يكد يراها ومن لم يجعل الله له نورا فما له من نور(40)﴾ النور ﴿قال سآوي إلى جبل يعصمني من الماء قال لا عاصم اليوم من أمر الله إلا من رحم وحال بينهما الموج فكان من المغرقين(43)﴾ هود مختار الصحاح ● [موج] م و ج: ماجَ البحر من باب قال اضطربت أمواجُه والناس يَمُوجُون الراغب موج - الموج في البحر: ما يعلو من غوارب الماء. قال تعالى: }في موج كالجبال﴿[هود/42]،﴾يغشاه موج من فوقه موج﴿[النور/40] وماج كذا يموج، وتموج تموجا: اضطرب اضطراب الموج. قال تعالى:﴾وتركنا بعضهم يومئذ يموج في بعض{ [الكهف/99]. ملخص اللسان 1. المَوْجُ: ما ارتفع من الماء فوق الماء، والفعل ماجَ الموجُ، والجمع أَمْواج؛ وقد ماجَ البحرُ يموجُ مَوْجاً ومَوَجاناً ومُؤُوجاً، وتَموَّج: اضطرَبَت أَمواجُه. 2. ومَوْجُ كلِّ شيء وموَجانُه: اضطرابُه 3. وماجَ الناسُ: دخل بعضُهم في بعض. 4. وماج أَمْرُهم: مَرِجَ لسان العرب ● - موج: المَوْجُ: ما ارتفع من الماء فوق الماء، والفعل ماجَ الموجُ، والجمع أَمْواج؛ وقد ماجَ البحرُ يموجُ مَوْجاً ومَوَجاناً ومُؤُوجاً، وتَموَّج: اضطرَبَت أَمواجُه. ومَوْجُ كلِّ شيء وموَجانُه: اضطرابُه. والمُؤُوجُ: مُؤُوجُ الدَّاغِصَةِ. ومُؤُوجُ السِّلْعَة: تَموُّرٌ بين الجلد والعظم. ابن الأَعرابي: ماجَ يَموج إِذا اضطرَب وتحَيَّر. ورجلٌ مَؤُوجٌ: مائجٌ؛ أَنشد ثعلب: وكلُّ صاحٍ ثَمِلاً مَؤُوجا والناسُ يَموجون، وماجَ الناسُ: دخل بعضُهم في بعض. وماج أَمْرُهم: مَرِجَ. وفرَسٌ غَوْجٌ مَوْجٌ إِتْباع (* قوله «غوج موج اتباع» سبق في مادة غوج: وفرس غوج موج؛ غوج جواد، وموج اتباع.) أَي جَوَاد، وقيل: هو الطويلُ القَصَبِ، وقيل: هو الذي يَنْثَني فيَذهبُ ويجيءُ. مقاييس اللغة: القاموس المحيط: المَوْجُ اضْطِرابُ أمواجِ البَحْرِ، وشاعِرٌ تَغْلَبِيُّ، والمَيْلُ عنِ الحَقِّ. ومَوْجَةُ الشَّبابِ عُنْفُوانُهُ. وناقَةٌ مَوْجى، كَسَكْرى ناجِيَةٌ، قد جالَتْ أنساعُها لاخْتِلافِ يَدَيْها ورِجْلَيْها. وماجَتِ الدَّاغِصَةُ مُؤُوجاً مارَتْ بين الجِلْدِ والعَظْمِ. وماجَهْ لَقَبُ والِدِ محمدِ بنِ يَزِيد القَزْوِينِيِّ صاحِبِ " السُّنَنِ " ، لا جَدُّه. تاج العروس: موج " المَوْجُ " : ما ارتفعَ مِن الماءِ فوقَ الماءِ ماجَ المَوْجُ . " والمَوْجُ : اضْطرابُ أَمواجِ البَحْرِ " . وقد مَاجَ يَمُوجُ مَوْجاً ومَوَجَاناً ومُؤُوجاً وتَموَّجَ : اضْطَربَتْ أَمواجُه . ومَوْجُ كلِّ شيْءٍ ومَوَجَانُه : اضْطِرابُه . وعن ابن الأَعرابيّ : ماجَ يَمُوجُ : إِذا اضطربَ وتَحَيَّرَ . مَوْجُ بنُ قَيسِ بنِ مازِنٍ ابنُ أُختِ القُطَاميّ " شاعِرٌ تَغْلَبِيٌّ " خَبيثُ أَو هو مَوْجُ بنُ أَبي سَهْم أَخو بني عبدِ الله بنِ غَطَفَانَ شاعر أَيضاً ؛ كذا نقلَه شيخنا عن المُختلِف والمُؤتلِف للآمديّ . من المجاز : المَوْجُ : " المَيْلُ " . يقال : مَاجَ " عن الحَقِّ " : مَالَ عنه من الأَساس . عن عُقْبَةَ بنِ غَزْوَانَ : " مَوْجَةُ الشَّبابِ : عُنْفُوانُه " . من المجاز : " ناقَةٌ مَوْجَى كَسَكْرَى " أَي " ناجِيَةٌ قد جَالتْ أَنْساعُها لاختلافِ يَدَيْها ورِجْلَيْها " . من المجاز : " ماجَتِ الدّاغِصَةُ " والسَّلْعَة " مُؤُوجاً " بالضّمّ " : مارَتْ بين الجِلْدِ والعَظْمِ " وفي نسخةٍ : " الَّلحم " بدل " العظم " . " وماجَهْ " بسكون الهاءِ كما جَزَمَ به الشَّمْسُ ابنُ خِلَّكانَ : " لقب والدِ " الإِمام الحافِظ أَبي عبدِ الله " محمّد بن يَزيدَ " الرَّبَعِيّ " القَزْوينيّ صاحِب " التفسير والتاريخ و " السُّنَن " وُلِد سنة 209 ، عن إِبراهيمَ بنِ محمّدٍ الشافعيّ وأَبي بكرِ بنِ أَبي شَيْبةَ وعنه محمَّدُ بنُ عِيسى الأَبْهَرِيّ وعليُّ بنُ إِبراهيمَ القَطّانُ مات لثمانٍ بَقينَ من رَمضان سنة 273 ، وصّلى عليه أَخوه أَبو بكرٍ " لا جَدّه " أَي لا لَقبُ جَدِّه كما زَعمه بعضٌ . قال شيخُنا : وما ذَهبَ إِليه المُصنّف فقد جَزَم به أَبو الحسن القَطّان ووافقَه على ذلك هِبَةُ الله بنُ زَاذانَ وغيرُه قالوا : وعليه فيُكتَب " ابن ماجه " بالأَلف لا غير . وهناك قول آخرُ ذَكره جماعةٌ وصَحَّحوه وهو أَن " ماجَه " اسمٌ لأُمّه ؛ والله أَعلم . ومما يستدرك عليه : رَجلٌ مائِجٌ أَي مُتموِّجٌ . وبَحرٌ مائِجٌ كذلك . وماجَ أَمْرُهم : مَرِجَ . وفَرسٌ غَوْجٌ مَوْجٌ إِتباعٌ أَي جَوَادٌ . وقيل : هو الطَّويلُ القَصَبِ . وقيل : هو الذي يَنْثِني فيَذهَبُ وَيجِئُ . ومن المجاز : ماجَتِ النَّاسُ في الفِتْنة وهم يَمُوجون فيها

Sîgalar(4)

Mücavir kökler58 mücavir (77 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. غشو

    2 ortak ayet · Örter

  2. ختر

    1 ortak ayet · Htr(tı) devenin arkasına bulaşan pislik demektir

  3. برر

    2 ortak ayet · Berr kara, burr buğday demektir

  4. خلص

    2 ortak ayet · Hales : Çekirdek içidir

  5. جبل

    2 ortak ayet · Dağ anlamındadır

  6. بحر

    2 ortak ayet · Bahr deniz demektir

  7. جري

    2 ortak ayet · Cariye yelkenli sandal demektir

  8. نجو

    2 ortak ayet · Özel konuşmak

  9. بعض

    2 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  10. لجج

    1 ortak ayet · Dalgalandılar

  11. دين

    2 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  12. عصف

    1 ortak ayet · Bir vadide tek yönde esen rüzgar demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. أَوْ كَظُلُمَاتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشَاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا …

    DalgaVeya engin bir denizdeki karanlıklara benzer. Onun üstünü bir dalga kaplar, onun üstünde bir dalga, onun da üstünde bir bulut vardır. Karanlıklar üstünde karanlıklar. Elini uzattığı zaman; neredeyse onu bile göremez. Allah’ın nur vermediği kimsenin, asla nuru olmaz.

  2. … كَظُلُمَاتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشَاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَا …

    DalgaVeya engin bir denizdeki karanlıklara benzer. Onun üstünü bir dalga kaplar, onun üstünde bir dalga, onun da üstünde bir bulut vardır. Karanlıklar üstünde karanlıklar. Elini uzattığı zaman; neredeyse onu bile göremez. Allah’ın nur vermediği kimsenin, asla nuru olmaz.

  3. وَإِذَا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ

    DalgaOnları dağlar gibi dalgalar sardığı vakit; dini yalnız Allah’a tahsis ederek O’na yalvarırlar. Onları karaya çıkararak kurtardığı zaman da; içlerinden bir kısmı orta yolu tutar. Ayetlerimizi gaddar ve nankör olanın dışında başkası bilerek inkar etmez.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökموج
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerمور, رجج, مخض, مرج
Zıt Kökسكن
Çekirdek Özet 1Sıvı veya akışkan bir kütlenin kendi üzerine katlanarak kabarması, yükselmesi ve çalkalanması
Çekirdek Özet 2İnsanı çaresiz bırakan ontolojik kuşatılmışlık ile toplumların düzenini yitirip birbirine girdiği kıyamet çalkantısı
Çekirdek Özet 3Kararlı dengenin bozularak dinamik, kontrolsüz ve dalgalı bir karmaşaya dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca deniz dalgası olarak daraltıp insan topluluklarının kaotik hareketlerini ve iç içe geçen kriz dalgalarını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
موSıvılık, akışkanlık, yayılma ve belirsiz sınırlarla hareket etme; nitekim موه suyun cevherini, مور akışkanın çalkalanmasını ve موت canlılık akışının durmasını gösterirجAkışkan kütleye ani bir devinim, yukarı doğru fışkırma, kabarma ve birbirine çarpma karakteri ekleyerek durağan akışı yüksek genlikli dalgaya dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSu; akış, çokluk, derinlikKökün temelini oluşturan akışkan, yaygın ve derin kütleyi temsil eder
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaAkışkan parçaların birbirine eklenmesini, sürekli bir hat boyu birbirini çekmesini ve katmanlaşmayı imler
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaİlerleyen, yük taşıyan ve ağırlığıyla kabarıp öne doğru atılan dinamik itkiyi kurar
موجSuyun katlanarak ilerlemesi ve devasa bir kütle halinde kabarmasıSıvı kütlenin birbirine eklemlenen parçalar halinde ileriye ve yukarıya doğru hamle yaparak çalkantılı dalgalar oluşturması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun yüzeyinin rüzgâr veya sarsıntı etkisiyle kabarıp kendi üzerine yığılması ve bir su katmanının diğerinin üstüne yükselmesi
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi el-Uceyr es-Selûlî bir beytinde devenin yürüyüşündeki dalgalanmayı ve palan iplerinin gevşeyip çalkalanmasını bu kökle tasvir eder: ولما تصدى للرواح انبرت له / براكبها موجى الحبال زهوق
Erken Arapça kullanımKlasik lügat geleneğinde diz kapağının ya da deri altındaki bir urlu şişliğin kemik üzerinde oynaması ve yerinde duramayıp kayması da مُؤُوجُ الدَّاغِصَةِ ibaresiyle bu kökle adlandırılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça موج kökü, Sami dillerinde akışkanlık, sarsıntı ve kütlesel çalkantı bildiren fonetik ve semantik çekirdeklerle ilişkilidir. Kökün biliteral çekirdeği olan مو, Proto-Sami düzeyde su ve akışkanlık gösteren köklerle (Akatça mû, İbranice mayim, Süryanice mayyā) doğrudan bağlantılıdır. Üçüncü ses birimi olan cim harfinin eklenmesiyle Arapçada sıvı kütlenin kabarması, dalgalanması ve denetimsiz hareketi somutlaşmıştır. İbranicede mûg (מוג) kökü erimek, çözülmek, korkudan gevşeyip dalgalanmak ve akıp gitmek anlamındadır. Süryanicede mawgā biçimi akıntı ve kabarış türevlerinde zayıf da olsa karşılık bulur. Arapçada kök, suyun kendi üzerine yükselmesini ve bu fiziksel durumun insan kalabalıklarına teşmil edilerek toplumsal çalkantı ve karmaşayı ifade etmesini sağlayan özgün bir semantik derinlik kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönمو çekirdeğinden ج harfiyle türemeSıvı kütlenin durağanlığını yitirip yüzeyde tepecikler kurarak kendi üzerine katlanması ve hareketlenmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice mûg (erimek, çalkalanmak), Süryanice mawgā (akıntı)Ortak Proto-Sami akışkanlık ve çözülme çekirdeğinin dillerdeki farklılaşmasıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik su ve sıvı yayılımı kökleriSıvı unsurların yer değiştirmesi ve çalkantısı bağlamındaki ortak ses yansımalı tabanMuhtemel

Kaynak Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
موجAnlamlıKabarmak, dalgalanmakSuyun veya kalabalığın kendi üzerine yığılarak çalkalanmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
مجوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız bir ثلاثي kök olarak işlenmezKur'an'da geçmez
ومجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
وجمAnlamlıSessizce donakalmakKeder veya şaşkınlıktan ötürü nutku tutulup hareketsiz kalmakHedef kökün hareketliliğine zıt bir donukluk taşır; Kur'an'da geçmez
جموKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıBağımsız bir kök hüviyeti kazanmamıştırKur'an'da geçmez
جومAnlamlıKapsamak, tasجام kelimesi üzerinden kap veya kadeh anlamı türemiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
موجMerkezDalgalanma, kabarmaKütlenin tepecikler halinde yükselip kendi üzerine çökerek çalkalanmasıHem suyun fiziki kütlesini hem de insanların kaotik girişik hareketini içerir
مورKomşuHızlı akış, çalkantıYüzey kabarmasından ziyade kütlenin bir bütün olarak dönerek ve hızla yer değiştirerek hareket etmesiGöğün çalkalanması gibi geniş alanlı sarsıntılı akışları anlatır
رججKomşuŞiddetli sarsıntıDikey kabarmadan çok yatay ve temeli sarsan kesintili titremeYerin sarsılması gibi katı zeminlerin kopuşunu bildirir
مخضKomşuÇalkalama, kıvranmaBir kabın içindeki sıvının sertçe sallanarak homojenliğinin bozulmasıDoğum sancısı veya yayık çalkalama gibi içsel basınçla çalkalanmayı ifade eder
مرجKomşuSerbest bırakma, karışmaİki akışkan kütlenin birbiriyle temas edip sınır boyu serbestçe salınmasıDalga şiddeti şart değildir, kontrolsüz salıverilme ve karışma esastır
سكنZıtDurgunluk, sükûnetHareketin, kabarma ve çalkantının tamamen durup hareketsiz kalmasıDalganın dinmesi, rüzgârın durması ve yüzeyin yatışması halidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaموجSuyun kabarması, dalgaAkışkan kütlenin yukarı doğru fırlayıp altüst olması ve kalabalıkların birbirine girmesiKesin
Latincefluctus, undaDalga, kabarma, çalkantıfluctus kütlesel çalkantı ve karmaşayı karşılarken, unda akıcı yüzey dalgalanmasını anlatırGüçlü
İngilizcewave, surge, billowDalga, kütlesel kabarmawave genel salınımı, surge şiddetli ve ani kabarmayı, billow ise dağ gibi yükselen duman veya su kütlesini karşılarKesin
AlmancaWelle, Woge, BrandungDalga, kütle dalgasıWoge büyük ve ağır su dalgasını tam karşılarken, Brandung kıyıya çarpan kırılmayı ifade ederGüçlü
Fransızcavague, onde, houleDalga, kabaran suvague genel dalgayı, houle denizin derinlikten gelen ağır çalkantısını, onde ise yayılma hareketini belirtirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَوْجٌ / الْمَوْجُİnsanı çepeçevre kuşatan, dağlar gibi yükselen helak edici deniz dalgasıNuh tufanında geminin dağlar gibi dalgalar arasında akıp gitmesi ve kâfirlerin inkâr karanlıklarındaki çaresizliği; örnek ayetler: Hûd 11:42, Hûd 11:43
مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌÜst üste binen, katmanlaşan karanlık ve kaos dalgasıKâfirlerin amellerinin ve zihnî durumlarının derin bir denizdeki katmerli karanlıklara benzetilmesi; örnek ayet: Nûr 24:40
كَالظُّلَلِ مَوْجٌGölgelikler, bulutlar veya dağlar gibi insanı örten devasa dalgaİnsanın denizde ölümle yüz yüze geldiğinde fıtraten dine sarılıp karaya çıkınca nankörlük etmesi; örnek ayet: Lokmân 31:32
يَمُوجُToplulukların düzenlerini kaybedip çalkantılı bir deniz gibi birbirine girmesiYe'cûc ve Me'cûc seddinin açılması sonrası veya sur üflenmeden önceki mahşer kargaşası; örnek ayet: Kehf 18:99

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİhlas ve اضطرار (çaresizlik) haliİnsanın sahte ilahları terk edip yalnızca Allah'a yöneldiği anın dalgalarla kuşatılma anı olmasıİnsanın aczini ve tevhidin fıtrî zorunluluğunu kavratan ontolojik kriz hali
FıkıhDeniz yolculuğunda can güvenliği ve ibadetDalgaların yükselip denizin mâyic (çalkantılı) olduğu durumlarda gemiye binmenin caiz olup olmaması ve namazın ifasıCan emniyetinin ortadan kalktığı risk ve tehlike sınırı
TefsirNûr suresindeki zulümat ayeti ve Kehf suresindeki kıyamet tasviriDalga üstüne dalga ifadesinin zihnî körlük katmanları mı yoksa iç içe geçmiş fitneler mi olduğuKatmerli cehalet, bâtıl fikirlerin üst üste binmesi ve mahşer kalabalıklarının kaosu
HadisFitne tasvirleriHadislerde fitnelerin denizin dalgalanması gibi kabaracağı uyarısı (تَمُوجُ كَمَوْجِ البَحْرِ)Toplumsal bağların çözülüp insanların kitleler halinde birbirine düşmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve fıtrat uyanışıKuşatıcı helak korkusuSahte dayanakları yıkmaİnsan dev dalgalarla kuşatıldığında şirk koştuğu aracıları unutur ve arı bir yönelişle Allah'a sığınırKesin
İlmiDalga mekaniği ve hidrodinamikSalınım enerjisinin kütlesel aktarımıEnerji yayılımıİç ve yüzey dalgalarının üst üste binerek (Nûr 24:40) enerjiyi ve ışık geçirmezliği katlamasıGüçlü
SiyasiFitne ve toplumsal çözülmeKitlelerin kaotik çatışmasıOtoritenin ve hukukun çöküşüMerkezi otorite ve nizam kaybolduğunda halk kitlelerinin kontrolsüz dalgalar gibi birbirine girmesiGüçlü
İktisadiPiyasa krizleri ve spekülatif çalkantılarFiyat ve panik dalgalanmalarıİstikrarın bozulmasıArz-talep dengesinin altüst olmasıyla krizlerin birbirini tetikleyerek üst üste binmesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDalga hareketi ve süperpozisyon ilkesiFaz farkı taşıyan dalgaların üst üste binerek genliklerini artırması, sıvılarda iç dalgalar (internal waves) ile yüzey dalgalarının etkileşimiKesin
Beşeri bilimlerKolektif histeri ve kitle anomisiBireylerin iradelerini yitirip kitle hareketinin yarattığı dalgaya kapılarak kontrolsüzce savrulması ve birbirini ezmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca deniz suyunda meydana gelen basit coğrafi-fiziksel dalga olarak düşünmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök yalnızca suyu değil, bilincin katman katman karanlıkla örtülmesini (Nûr 24:40) ve insan topluluklarının kıyamet sürecinde sistemlerini yitirerek çalkalanmasını (Kehf 18:99) ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlgili ayetleri sadece deniz kazası tasviri sanarak, ayetin insan psikolojisi, epistemolojik körleşme ve sosyolojik kriz dalgalarına dair sunduğu ontolojik uyarıyı ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın sahte güven duygusunu yerle bir eden mutlak acziyet anlarını ve hakkı inkâr eden zihnin içine düştüğü katmerli çıkmazı en somut fiziksel tabloyla zihne nakşettiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcı zihniyetin epistemolojik krizini anlatan temsil ayetlerinde (Nûr), fıtrî imanın açığa çıktığı deniz yolculuğu sahnelerinde (Yûnus, Lokmân) ve eskatolojik kırılma bağlamlarında (Kehf).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın kendi kendine yettiği vehmini ve kriz anlarında sığındığı yapay otoritelerin gücünü geçersiz kılarak, hakiki tevhidin ancak tüm sahte dalgakıranlar çöktüğünde kavrandığını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir sıvı kütlesinin dış veya iç dinamiklerle dengesini yitirip tepecikler halinde kabarması, yükselmesi ve birbirini ezerek çalkalanmasıdır.
  • Soyut anlamKontrol edilemeyen kuvvetlerin etkisiyle sistemik düzenin bozulması, katmanlaşan karanlıklar veya bireylerin iradelerini yitirip birbirine girdiği genel kaos halidir.
  • Sistematik karşılıkDengede duran bir yapının (su, toplum, bilinç) bozucu etkiyle yüksek genlikli ve üst üste binen dalgalı bir kriz evresine geçişidir.
  • LaTeX modeliSt=S0+∑k=1nAksin⁡(ωkt+ϕk)→∑Ak→CΨkaos
  • LaTeX açıklamasıFormülde S0 sistemin başlangıçtaki durağan veya kararlı halini temsil eder. ∑k=1nAksin⁡(ωkt+ϕk) ifadesi üst üste binen farklı genlik (Ak), frekans (ωk) ve fazlardaki (ϕk) dalga hareketlerini simgeler (Nûr 24:40'taki dalga üstüne dalga hali). Dalgaların genlik toplamı kritik eşik değeri C'ye ulaştığında, sistemik kararlılık çöker ve sistem Ψkaos ile temsil edilen denetimsiz çalkantı ve karmaşa durumuna (Kehf 18:99) evrilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م