مور

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-و-ر2 sîga, 5 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أمنمورسموخسفتَمُورُأرض

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 5

▶ Ağı aç (3B)

مور

م - و - ر

KÖK
  • 3 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Sallanır

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.922 harf
باب الرّاء والميم و و ا ي ء معهما ر و م، و ر م، م و ر، ر م ي، ر ي م، م ر ي، م ي ر، ي م ر، ر أ م، أ ر م، م أ ر، أ م ر، م ر أ مستعملات روم: الرَّوْمُ: طَلَبُ الشَّيْءِ. والمَرامُ: المَطْلَبُ. رام يروم روماً ومراما: طَلَبَ. ورم: الوَرَمُ: مَعروفٌ، وقد وَرِمَ يَرِم وَرَمأ فهو وارمٌ. ومَوْرِمُ الأضراس: أصول مَنابتها. مور: المَوْرُ: المَوْجُ.. والمَوْزُ: مصدر مار يمور، وهو الشّيء يَتَرَدَّدُ في
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR808 harf
مارَ الشيء يَمورُ مَوْراً: تَرَهْيَأَ، أي تحرَّك وجاء وذهب، كما تَكَفَّأُ النخلةُ العَيْدانة. والتمَوُّرُ مثله. وقوله تعالى: "يومَ تَمورُ السماء مَوْراً". قال الضحاك: تموج موجاً. وقال أبو عبيدة: تَكَفَّأُ. والأخفش مثله. وأنشد للأعشى: كأنَّ مِشْيَتَها من بيت جارتِـهـامَوْرُ السحابةِ لا رَيْثٌ ولا عَجَلُ ويقال: مارَ الدمُ على وجه الأرض. وأَمارَهُ غيره. والمائِراتُ: الدماءُ. والمَوْرُ: الطريقُ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok33.014 harf
ر م ( وايء ) أمر ، رمى ، رام ، ريم ، مري ، مار ، مور ، مرأ ، أرم ، مرو ، ورم . رمى : اللَّيث : رَمَى يَرْمِي رَمْياً ، فهو رامٍ ؛ وقال الله تعالى : ( وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَاكِنَّ اللَّهَ رَمَى ) ( الأنفال : 17 ) . قال أبو إسحاق : ليس هذا نَفْي رَمْي النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ولكنّ العرب خُوطبت بما تَعْقل . ويُروى أنّ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) قال لأبي بكر : ناوِلْني كَفّاً مِن
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR174 harf
- المور: الجريان السريع. يقال: مار يمور مورا. قال تعالى: ﴿يوم تمور السماء مورا﴾ [الطور/9] ومار الدم على وجهه، والمور: التراب المتردد به الريح، وناقة تمور في سيرها، فهي موارة.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR449 harf
م و ر مار الشيء يمور إذا تردد في عرضٍ كالدّاغصة في الركبة‏.‏ والدم يمور على وجه الأرض إذا انصبّ فتردد عرضاً‏.‏ وجملٌ موّار الضّبعين‏.‏ وفرس موّار الظهر‏.‏ ومار السّنان في المطعون وأماره الطّاعن‏.‏ قال‏:‏ وأنتم أناس تقمصون من القنا إذا مار في أعطافكم وتأطّرا وأمار الدّهن والطّيب على رأسه‏.‏ قال الشماخ يصف قوساً ونبعة صفراء‏:‏ كأن عليها زعفراناً تميره خوازن عطّار يمانٍ كوانز وجاءت الريح
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.523 harf
مار الشيءُ يَمورُ مَوْراً: تَرَهْيَأَ أَي تحرّك وجاء وذهب كما تتكفأُ النخلة العَيْدانَةُ، وفي المحكم: تَردّدَ في عَرْض؛ والتَّمَوُّرُ مثله. والمَوْرُ: الطريق؛ ومنه قول طرفة: تُبارِي عِتاقاً ناجِياتٍ، وأَتْبَعَتْ وَظِيفاً وظِيفاً فَوْقَ مَوْرٍ مُعَبَّدِ تُبارِي: تُعارِض. والعِتاقُ: النُّوقُ الكِرامُ. والناجِياتُ: السريعاتُ. والوظيفُ: عظم الساق. والمُعَبَّدُ: المُذَلَّلُ. وفي المحكم: المَوْرُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR146 harf
* م و ر * * مارَ * من باب قال تحرَّك وجاء وذهب ومنه قوله تعالى ﴿يوم تمور السماء مَوْرا﴾ قال الضحاك تموج مَوْجا وقال أبو عُبيدة والأخفش تَكَفَّأُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.369 harf
مار الشيء يمور مورا: تردد في عرض، كتمور، كذا في المحكم، وزاد الزمخشري: كالداغصة في الركبة. والعرب تقول: ما أدري أغار أم مار? حكاه ابن الأعرابي وفسره فقال: غار: أتى الغور، ومار: أتى نجدا. وقيل في تفسيره: أي أتى غورا أم دار فرجع إلى نجد. وعلى هذا فيكون المور هو الدور. ومار الدم والدمع: سال وجرى، وفي حديث أبي هريرة رفعه: فأما المنفق فإذا أنفق مارت عليه وسبغت حتى تبلغ قدميه. قال الأزهري: مارت، أي
Maddenin bağlantısı

مار الشيء يمور مورا: تردد في عرض، كتمور، كذا في المحكم، وزاد الزمخشري: كالداغصة في الركبة. والعرب تقول: ما أدري أغار أم مار? حكاه ابن الأعرابي وفسره فقال: غار: أتى الغور، ومار: أتى نجدا. وقيل في تفسيره: أي أتى غورا أم دار فرجع إلى نجد. وعلى هذا فيكون المور هو الدور. ومار الدم والدمع: سال وجرى، وفي حديث أبي هريرة رفعه: فأما المنفق فإذا أنفق مارت عليه وسبغت حتى تبلغ قدميه. قال الأزهري: مارت، أي سالت وترددت عليه وذهبت وجاءت، يعني نفقته. وقال الزمخشري: والدم يمور على وجه الأرض، إذا انصب فتردد عرضا. وأماره: أساله، قال: سوف تدنيك من لميس سبنـدا ة أمارت بالبول ماء الكراض

وفي تهذيب ابن القطاع: مار الدم والشيء ميرا، وأماره: أساله، فمار هو مورا، ففيه أن مار يتعدى بنفسه وبالهمز. والذي في الصحاح والتهذيب والمحكم الاقتصار على تعديه بالهمز، وفي حديث عدي بن حاتم أن النبي صلى الله عليه وسلم قال له: أمر الدم بما شئت قال شمر: معناه سيله وأجره. من مار الدم، إذا جرى، وأمرته أنا. ورواه أبو عبيد: امر الدم، أي سيله واستخرجه، من مريت الناقة، إذا مسحت ضرعها لتدر. قلت: والعامة تقول: ميره، وهو غلط. والمور: الموج، والاضطراب والجريان على وجه الأرض والتحرك. يقال: مار الشيء مورا، إذا ترهيأ، أي تحرك وجاء وذهب، كما تتكفأ النخلة العيدانة.. ومارت الناقة في سيرها مورا: ماجت وترددت، وكذلك الفرس والبعير تمور عضداه إذا ترددا في عرض جنبه. ومار يمور مورا، إذا جعل يذهب ويجيء ويتردد، ومنه قوله تعالى: يوم تمور السماء مورا قال الجوهري: تموج موجا. وقال أبو عبيدة: تكفأ. والأخفش مثله، وأنشد للأعشى: كأن مشيتها من بيت جارتـهـا مور السحابة لا ريث ولا عجل ومار الشيء مورا: اضطرب وتحرك، حكاه ابن سيده عن ابن الأعرابي، والدماء تمور، أي تجري على وجه الأرض. وفي حديث ابن الزبير: يطلق عقال الحرب بكتائب تمور كرجل الجراد أي تتردد وتضطرب لكثرتها. وفي حديث عكرمة: لما نفخ في آدم الروح مار في رأسه فعطس . أي دار وتردد. وفي حديث قس: ونجوم تمور ، أي تجيء وتذهب. والطعنة تمور، إذا مالت يمينا ويسارا. في حديث قس: فتركت المور وأخذت في الجبل المور: الطريق الموطوء المستوي، كذا في المحكم، وسمي بالمصدر لأنه يجاء فيه ويذهب، ومنه قول طرفة: تباري عتاقا ناجيات وأتبعـت وظيفا وظيفا فوق مور معبد المعبد: المذلل. المور: الشيء اللين، هكذا في سائر النسخ، وصوابه: والمشي اللين قال: ومشيهن بالحبيب مور المور: نتف الصوف، وقد ماره فانمار. وادي مور: ساحل لقرى اليمن شمالي زبيد، قيل: سمي لمور الماء فيه، أي جريانه. وفي حديث ليلى: انتهينا إلى الشعيثة فوجدنا سفينة قد جاءت من مور قيل: هو هذا الموضع الذي من اليمن. قلت: وهو أحد أودية اليمن المشهورة، وهو بالقرب من وادي صبيا. ونقل ياقوت عن عمارة اليمني قال: مور وذو المهجم والكدراء والوديان، هذه الأعمال الأربعة جل الأعمال الشمالية عن زبيد. وإليه يصب أكثر أودية اليمن، وهو من زاب تهامة الأعظم، وقال شاعر يمني: فعجت عناني للحصيب وأهلـه ومور ويممت المصلى وسردر المور، بالضم: الغبار المتردد في الهواء، قيل: هو التراب تثيره الريح، وقد مار مورا. وأمارته الريح، وريح موارة، وأرياح مور. وناقة موارة اليد، وفي المحكم: موارة سهلة السير سريعة، قال عنترة: خطارة غب السرى موارة تطس الإكام بذات خف ميثم وكذلك الفرس. وسهم مائر: خفيف نافذ داخل في الأجسام. قال أبو عامر الكلابي: لقد علم الذئب الذي كـان عـاديا على الناس أني مائر السهم نازع وامرأة مارية: بيضاء براقة كأن اليد تمور عليها، أي تذهب وتجيء وقد تكون المارية فاعولة من المري، وهو مذكور في موضعه. ومرت الوبر فانمار، أي نتفته فانتتف. والمورة والموارة، بضمهما: ما نسل من عقيقة الجحش وصوف الشاة، حية كانت أو ميتة، وهي المراطة أيضا، قال:

أويت لعشوة في رأس نيق ومورة نعجة ماتت هزالا ومار سرجس بفتح الراء والسينين المهملتين: ع بالعجم، وهما اسمان جعلا واحدا، وسيأتي أيضا في السين. ويقال مار سرجيس. قال الأخطل: لما رأونا والصليب طالعـا ومار سرجيس وموتا ناقعا خلوا لنازاذان والمزارعـا وحنطة طيسا وكرما يانعا هكذا أنشده الجوهري. والتمور: المجيء والذهاب والتردد، كالمور، قاله ابن سيده. التمور: أن يذهب الشعر يمنة ويسرة فلا يبقى، أو هو أن يسقط الوبر ونحوه عن الدابة، كالانميار. يقال: تمور عن الحمار نسيله، أي سقط. وانمارت عقيقة الحمار، إذا سقطت عنه أيام الربيع. وامتار السيف: استله، لم أجد الامتيار بمعنى الاستلال في كتب الغريب وأمهات اللغة، ولعله أخذ من امتأر فلان على فلان، إذا احتقد، أو من غير ذلك، فتأمل. وموران، بالضم، هكذا في النسخ على وزن عثمان، وصوابه موريان بضم الميم ثم السكون وكسر الراء: ة بنواحي خوزستان، منها أبو أيوب سليمان ابن أبي أيوب المورياني وزير المنصور، هكذا في سائر النسخ، وصوابه: سليمان بن أبي سليمان بن أبي مجالد، وقتله المنصور. كذا في معجم ياقوت. وخوريان موريان جزيرة ببحر اليمن مما يلي الهند. ومما يستدرك عليه: مار مورا وميرا: سار، عن ابن القطاع. والمور، بالفتح: السرعة، وبالضم: جمع ناقة مائر ومائرة إذا كانت نشيطة في سيرها فتلاء في عضدها. والموار، كشداد: البعير تمور عضداه في عرض جنبه، قال الشاعر: على ظهر موار الملاط حصان وريح موارة، وأرياح مور. وقطاة مارية: ملساء. ومارية القبطية التي أهداها المقوقس إلى النبي صلى الله عليه وسلم فاستولدها، إن كانت بالتشديد فهذا موضع ذكرها، أو بالتخفيف ففي مرى. والمور: الدوران. والمواراة كثمامة: الشيء يسقط من الشيء؛ والشيء يفنى فيبقى منه الشيء. والمائرات: الدماء، قال رشيد بن رميض العنزي: حلفت بمائرات حول عوض وأنصاب تركن لدى السعير عوض والسعير: صنمان. ومورة بالفتح: حصن بالأندلس من أعمال طليطلة. ينسب إليه أبو القاسم إسماعيل بن يونس الموري، حدث عن أبي محمد عبد الله بن محمد بن قاسم الثغري، وعنه أبو عمرو الهرمزي. والمائر: الرجل اللين الخفيف العقل. والمورية: مدينة باليمن يقال لها ملحة، لعك، نقله ياقوت عن ابن الحائك.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.126 harf
مَارَ 1 مَارَ ذ , aor. يَمُورُ, inf. n. مَوْرٌ, It moved from side to side, (S, M, A, Msb, K,) like the knee-pan on the knee; (A;) or to and fro, like as the tall palm-tree moves; (S;) as also ↓ تموّر: (S:) it came and went; (T;) as also ↓ تموّر. (K.) You say of a camel, تَمُورُ عَضُدَاهُ The upper bones of his two arms move from side to side. (S, TA.) And مَارَ السِّنَانُ فِى المَطْعُونِ [The
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.568 harf
مَارَ مَارَ ( w ) U ( n. ac. مَوْر 1 ), a. Moved to & fro; went & came; moved about; oscillated; reeled. b. Was rough ( sea ). c. [ 'Ala ], Flowed, trickled ( blood ). d. Plucked, pulled out. e. Came to the high country. f. see IV (b) & VII. أَمْوَرَ أَمْوَرَ IV , a. Raised ( the dust: wind ). b. Made to flow ( blood ). c. [ acc. & Fī ], Made to move about in. تَمَوَّرَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok21.410 harf
مور 1.BAB مَارَ - يَمُورُ - مَوْر - مَوْرَاً مَارَ - يَمُوْرُ + الكائن أو الشيء: لا يثبت في مكانه: يتحرك متمايلاً متماوجاً بشدة، منخفضاً في جانب ومرتفعاً في آخر بشكل متردد معاود مَوْر: اسم فعل " مارَ - يَمُوْرُ " مَوْراً: حال من " مَوْر" واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحركة والانتقال من مكان إلى آخر بشكل شبه موجي مرتبة من حيث درجة الالتصاق
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler5 mücavir (11 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سمو

    2 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  2. خسف

    1 ortak ayet · Hesf : Derin sulu çukurdur

  3. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  4. أرض

    1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  5. أمن

    1 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

Geçtiği ayetler(2)

  1. يَوْمَ تَمُورُ السَّمَاءُ مَوْرًا

    SallanırO gün; gök, sarsıldıkça sarsılır,

  2. أَأَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ فَإِذَا هِيَ تَمُورُ

    SallanırGökte olanın; sizi yerin dibine geçirmesinden emin mi oldunuz? O zaman yer, sarsıldıkça sarsılır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمور
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi vâv)
Bağlamsal Yakın Köklerموج, رجج, ميد
Zıt Kökقرر
Çekirdek Özet 1Bir zeminin veya kütlenin enlemesine dalgalanması, çalkalanarak gidip gelmesi ve yerinden oynayarak akışkanlaşması
Çekirdek Özet 2Kozmik ve jeolojik nizamın sarsılıp akışkan bir dalgalanma içine girmesi
Çekirdek Özet 3Katılık, sükûn ve kararlılık vehmedilen yapıların ilahi kudret karşısında kontrolsüz bir akışkanlığa evrilmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir sarsıntı veya zelzele sayarak dalgalanma, enlemesine salınım ve akışkanlaşma nüansını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
موSu, akışkanlık, gevşeme, dalgalanma ve yayılma hareketi; موج (kabarıp çalkalanma), موه (sıvılaşma), مول (akıcı servet) köklerinde görüldüğü gibi sınırlayıcı katılığın çözülüşüرÇekirdekteki sıvımsı çalkantıya titreşim, tekrarlı enlemesine gidiş geliş ve savrulma boyutu eklenerek kütlenin bütünüyle dalgalanıp çalkalanması anlamı oluşmuştur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSu; akış, çokluk, derinlikSüreklilik arz eden akışkanlık, yayılma potansiyeli ve sınır tanımayan dalga devinimi
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaUnsurların birbirine eklenerek bir hat boyunca peş peşe sürüklenmesi ve birbirini tetiklemesi
رİnsan başı; baş, ilk, üstHareketin tepede, yüzeyde ve kütlenin en üst tabakasında dalgalanma halinde belirmesi
مورSuyun yüzeyde birbirine bağlı titreşimlerle akmasıBir bütünün parçaları arasındaki katılığın çözülerek yüzey boyunca enlemesine, dalgalı ve kesintisiz bir salınım gerçekleştirmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDiz kapağı kemiğinin eklem içinde enlemesine gidip gelmesi, yere dökülen kanın yüzeyde dalgalanarak yayılması ve rüzgarın tozu savurarak dalga dalga yürütmesi
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında bu kökten türeyen ismi yol anlamında kullanarak hızlı develerin ayak bastığı işlek yolu şöyle tasvir eder: تُبارِي عِتاقاً ناجِياتٍ وأَتْبَعَتْ / وَظِيفاً وظِيفاً فَوْقَ مَوْرٍ مُعَبَّدِ
Erken Arapça kullanımŞammâh b. Dırâr yay tasvirinde zaferan sürülüşünü ve kokunun yüzeyde dalgalanmasını bu kökle ifade eder: كأن عليها زعفراناً تميره / خوازن عطّار يمانٍ كوانز

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Şerhu Dîvâni Tarafe b. el-Abd.

Sami etimolojik katman

Arapça مور kökü, Sami dillerinde hareketlilik, akışkanlık, sıvının veya tozun dalgalanarak yer değiştirmesi semantik alanıyla ilişkilidir. İbranicede m-w-r (מוּר) kökü değişmek, yerinden oynamak, bir durumdan diğerine kaymak ve sarsılmak anlamlarını karşılar. Süryanicede m-w-r kökenli formlar benzer biçimde sarsılma, yer değiştirme ve tedirgin bir dalgalanma çizgisinde seyreder. Kökün Afro-Asyatik arka planında suyun veya rüzgarın taşıdığı taneciklerin oluşturduğu dalgalı salınım ana motiftir. Arapçada bu kök özellikle yatay eksende, enlemesine gidiş gelişler yapan akışkan sarsıntıyı ve kütlesel savrulmayı tanımlayarak diğer dillerdeki genel değişim ve sarsıntı anlamına kıyasla somut geometrisini çok daha belirgin biçimde muhafaza etmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönEnlemesine salınım ve çalkantılı akışDiz kemiğinin oynaması veya rüzgarın tozu savurması gibi somut fiziksel hareketten kütlesel sarsıntıya geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice m-w-r, Süryanice mwrDeğişme, sarsılma, yerinden oynama ve nizamın çözülmesi ortak çekirdeğiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik hareketlilik matrisiSıvı veya toz parçacıklarının dalga biçimli yer değiştirmesiMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Gesenius.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مورAnlamlıDalgalanmak, çalkalanmakKütlenin enlemesine gidip gelerek akışkan biçimde sarsılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
مروAnlamlıÇakmaktaşı, sert beyaz taşSertlik, kıvılcım çıkaran taş yapısı ve sağlamlıkZıt kutup ilişkisi; Kur'an'da geçer
ومرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
ورمAnlamlıŞişmek, kabarmakBeden dokusunun iltihap veya sıvı birikimiyle kabarmasıSıvı toplanması boyutuyla tematik yakınlık; Kur'an'da geçmez
رموKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıBu diziliş bağımsız kök hüviyeti kazanmamış, رمي köküne dönüşmüştürKur'an'da geçmez
رومAnlamlıTalep etmek, yönelmekBir hedefe doğru içsel arzuyla hareket etmekYöneliş hareketi; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مورMerkezDalgalı çalkantıKütlenin yatay eksende, enlemesine gidip gelerek akışkanlaşmasıDağılma ve nizamın akıcı biçimde bozulması
موجKomşuSıvı kabarmasıDoğrudan su kütlesinin yükselip alçalması ve üst üste binmesiYalnızca sıvıya veya sıvı gibi davranan yığına özgüdür
رججKomşuŞiddetli sarsıntıDikey ve yatay sert vuruşlarla sarsma, titretmeAkışkanlık şart değildir, mekanik sarsıntı öndedir
ميدKomşuBeşik gibi sallanmaÜzerindekileri düşürecek veya başını döndürecek biçimde eğilip bükülmeDengenin yitirilmesi ve eksenden sapma belirgindir
قررZıtKarar kılma, sükûnBir yerde sabit kalma, kımıldamama, sükûnet bulmaBütün dalgalanma ve sarsıntının tamamen durması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمورDalgalanarak çalkalanmaYatay eksende salınarak yerinden oynama ve akışkanlaşmaKesin
LatinceFluctuare, vacillareDalgalanmak, yalpalamakFluctuare su gibi dalgalanmayı, vacillare ise eksende yalpalamayı verirGüçlü
İngilizceTo heave, to fluctuate, to reelÇalkalanmak, dalgalanmakHeave kütlesel kabarıp salınmayı, fluctuate dalgalı değişimi karşılarGüçlü
AlmancaWogen, schwankenDalgalanmak, sallanmakWogen deniz gibi çalkalanmayı, schwanken dengesizce gidip gelmeyi ifade ederGüçlü
FransızcaOndoyer, vacillerDalgalanmak, sendelemekOndoyer dalga dalga yayılmayı, vaciller zeminin oynamasını belirtirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَمُورُ السَّمَاءُ مَوْرًاKozmik çözülme ve semanın dalga dalga yarılıp çalkalanmasıKıyamet tasviri, semavi nizamın katı ve muhkem halini yitirerek duman veya sıvı gibi dalgalanması (et-Tûr 52:9)
فَإِذَا هِيَ تَمُورُYerin akışkanlaşıp üzerindekileri yutacak şekilde çalkalanmasıAzap ve kudret uyarısı, üzerinde sükûn bulunan arzın beşik gibi sallanıp akıcı bir anafora dönüşmesi (el-Mülk 67:16)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKozmoloji ve kıyamet ahvaliGöğün ve yerin cevher/araz dengesinin çözülmesi, mekanın sükûn halinin yok oluşuMaddenin ilahi irade karşısında mutlak değişkenliği
FıkıhVeri bulunamadıBu kök doğrudan bir fıkhi hükme veya hukuki ıstılaha mesnet teşkil etmemiştirVeri bulunamadı
TefsirKıyamet ve azap sahneleriGöğün duman gibi dalgalanması veya feleklerin yörüngesinden çıkarak birbirine girmesiDüzenin akışkan bir kaosa dönüşmesi
HadisFitne ve kıyamet alametleriFitnelerin deniz dalgaları gibi insanları çalkalaması tasvirlerinde semantik yankıToplumsal dengenin altüst oluşu

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık mertebeleri ve kıyametYaratılmış nizamın izafiliğiKozmik güven illüzyonunu yıkmaİnsanın sarsılmaz sandığı sema ve arzın Allah'ın emriyle akışkan hale gelmesiKesin
İlmiFizik ve jeolojiFaz değişimi ve sismik rezonansKatı formun kararsızlaşmasıKütlelerin belirli bir enerji eşiğinde katı özelliklerini yitirip dalga hareketi üretmesiGüçlü
SiyasiOtorite ve kamu düzeniKurumsal çözülme ve kargaşaSosyal yapının istikrarını kaybetmesiYasal ve idari tabanın sarsılarak toplumun kontrolsüzce çalkalanmasıMuhtemel
İktisadiPiyasa ve finansal zeminLikidite dalgalanması ve krizDeğer zeminlerinin oynamasıGüvenilir kabul edilen varlıkların ani fiyat ve güven dalgalarıyla sarsılmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkışkanlar mekaniğinde yüzey dalgası ve salınımBir elastik veya akışkan ortamda enine dalgaların (transverse waves) ortama enerji aktararak kütleyi dalgalandırmasıKesin
Beşeri bilimlerToplumsal panik ve anomiToplumu bir arada tutan normatif zeminin çökmesiyle kitlelerin kontrolsüz yönlerde dalgalanmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü basitçe deprem veya titreme kelimeleriyle karşılayıp geçmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök yalnızca mekanik bir sarsıntıyı değil, katı kütlelerin akışkanlaşarak enlemesine bir deniz gibi dalgalanmasını ve dokunun çözülüşünü ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki tasvirin sıradan bir yer sarsıntısına indirgenmesi, semanın ve arzın geçireceği ontolojik faz değişiminin ve dehşetin gözden kaçırılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanoğlunun en sabit ve güvenli kabul ettiği iki kutbu (üstteki sema ve alttaki arz) ilahi kudret karşısında bir su zerresi gibi çalkalanabilir göstererek varlığın mutlak sahibini hatırlatır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmik kıyamet sahnelerinde (et-Tûr 52:9) ve insanın yeryüzündeki sahte emniyet hissini sarsan azap ihtarı bağlamlarında (el-Mülk 67:16)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratılışın durağan ve kendinden kaim bir mekanizma olduğu vehmini yıkar; fiziksel stabilitenin ancak ilahi tutuş ile baki kaldığını gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDiz kapağının yuvasında oynaması veya rüzgarın tozu savurması gibi bir kütlenin enlemesine dalgalanarak çalkalanması.
  • Soyut anlamNizam, sükûn ve katılık vasıflarını yitiren bir yapının kararsız, akışkan ve dalgalı bir sürece girmesi.
  • Sistematik karşılıkFiziksel veya sosyal bir zeminin taşıyıcı direncini kaybederek dalga boyu üreten dinamik bir çalkantıya dönüşmesi.
  • LaTeX modeliS⃗(t)=∇×Ψ⃗(x,t)+Asin⁡(ωt−kx)
  • LaTeX açıklamasıFormüldeki S kütlenin toplam yer değiştirme ve dalgalanma durumunu gösterir; ∇×Ψ⃗ terimi katı dengenin çözülerek kütle içinde oluşan girdaplı ve akışkan hareketi sembolize eder; Asin⁡(ωt−kx) bileşeni ise kütlenin enlemesine, belirli bir genlik ve frekansta dalga dalga salınmasını temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م