نجد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ج-د1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نجدهديالنَّجْدَيْنِ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

نجد

ن - ج - د

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Necd, arabistan’da yüksek yaylalık yer demektir. aynı zamanda yüksek dağ anlamına gelir. Kur’an’ın ifadesine göre ise geçit anlamına gelmekdir. Boğaz veya belanalmaları na gelmektedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Necd, arabistan’da yüksek yaylalık yer demektir. aynı zamanda yüksek dağ anlamına gelir. Kur’an’ın ifadesine göre ise geçit anlamına gelmekdir. Boğaz veya belanalmaları na gelmektedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.670 harf
باب الجيم والدال والنون معهما ج د ن، د ج ن، ن ج د، ج ن د مستعملات جدن: جَدَن اسم رجلٍ ذو جَدَن: اسم رجلٍ في مقاولة اليمن. دجن: الدُّجنُ: ظلُّ الغيم، ويوم مُدجِنُ: دام عليه ظلُّ غيمه مع ندى. وكلبٌ داجنٌ أي ألف البيت، ودَجَنَ يَدجَنَ دَجُوناً ونحوه لغيره. والداجِنُ: المعتاد والدُجُون: الألفان. ويقال للنّاقةِ التي عُودَتِ السِّناوة مَد جُونة أي دُجِنت للسِّناوة، وهكذا القول فيها والمُداجَنةُ:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.038 harf
النَجْدُ: ما ارتفع من الأرض؛ والجمع نِجادٌ ونُجودٌ وأنْجُدٌ. ومنه قولهم: فلان طَلاَّعُ أنْجُدٍ، وطلاّع الثنايا، إذا كان سامياً لمعالي الأمور. قال الشاعر حميد بن أبي شِحاذِ الضّبّي: وقد يَقْصُرُ القُلُّ الفَتى دونَ هَمِّهِوقد كانَ لو لا القُلُّ طَلاّعَ أنْجُدِ وقال آخر: يَغدو أمامَهُمُ في كلِّ مَـرْبـأةٍطلاّعِ أنْجِدَةٍ في كَشْحِهِ هضَمُ وهو جمع نُجود، جمع الجمع. والنَجْدُ: الطريق
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.288 harf
ج د ن جدن ، جند ، دجن ، دنج ، نجد : مستعملة . جدن : ذوجَدَنٍ : اسم مَلِكٍ من ملوك حِمْيَرٍ . وقال أبو عبيد : قال الأصمعي : أنشدني أبو عمرو بن العلاء : لو أنني كنت من عَادٍ ومن إرَمٍ غَذِيَّ بَهْمٍ ولقماناً وذا جَدَنِ ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : أجْدَنَ الرجل إذا استغنى بعد فقر . جند : قال الليث : الجُنْدُ : معروف . وكل صنف من الخلق : جندٌ على حِدَةٍ . وفي الحديث : ( الأرواحُ جُنُودٌ مجنَّدةٌ فما
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR12.279 harf
(باب النون والجيم وما يثلثهما) (نجح) النون والجيم والحاء أصلٌ يدلُّ على ظَفَرٍ وصِدْق وخيرٍ. منه النَّجاح في الحوائج: الظَّفَر بها. وسَيْرٌ نَجِيحٌ: وشيك. ورأيٌ نجيح: صواب. وتناجَحَتْ أحلامهم: تتابَعتْ بصدق. وأنجَحَ الله طَلِبَتَك: أسعَفَك بإدراكها. (نجخ) النون والجيم والخاء كلمةٌ تدل على حكايةِ صوت. يقال: سمعت نَجِيخَ الماء وناجِخَتَه: صَوْتَه. والنُّجَاخ([1]): صوت السَّاعل. ومنْجِخ([2]):
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.303 harf
- النجد: المكان الغليظ الرفيع، وقوله تعالى: ﴿وهديناه النجدين﴾ [البلد/10] فذلك مثل لطريقي الحق والباطل في الاعتقاد، والصدق والكذب في المقال، والجميل والقبيح في الفعال، وبين أنه عرفهما كقوله: ﴿إنا هديناه السبيل﴾ الآية [الإنسان/3]، والنجد: اسم صقع، وأنجده: قصده، ورجل نجد ونجيد ونجد. أي: قوي شديد بين النجدة، واستنجدته: طلبت نجدته فأنجدني. أي: أعانني بنجدته. أي: شجاعته وقوته، وربما قيل استنجد فلان.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR921 harf
ن ج د نجد الرجل نجدة ورجل نجد ونجد ونجيد ومناجد‏.‏ وناجده‏:‏ بارزه للقتال‏.‏ وكان جباناً فاستنجد‏:‏ صار نجيداً شجاعاً‏.‏ وتقول معه أجناد ورجال أنجاد‏.‏ وهو منجود‏:‏ مكروب‏.‏ وتقول‏:‏ عنده نصرة المجهود وعصرة المنجود‏.‏ واستنجدني فأنجدته‏.‏ قال‏:‏ إذا استنجدتهم ودعوت بكراً لنصرتنا كسرت بهم همومي وغار وأنجد‏.‏ وسار ذكره في الأغوار والنّجاد والنجود‏.‏ قال‏:‏ هن الغياث إذا تهولت السرى وإذا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok17.352 harf
النَّجْدُ من الأَرض: قِفافُها وصَلاَبَتُها (* قوله «قفافها وصلابتها» كذا في الأصل ومعجم ياقوت أَيضاً والذي لأبي الفداء في تقويم البلدان قفافها وصلابها.) وما غَلُظَ منها وأَشرَفَ وارتَفَعَ واستَوى، والجمع أَنْجُدٌ وأَنجادٌ ونِجاد ونُجُودٌ ونُجُدٌ؛ الأَخيرة عن ابن الأَعرابي، وأَنشد: لَمَّا رَأَيْتُ فِجاجَ البِيدِ قَدْ وَضَحَتْ، ولاحَ مِنْ نُجُدٍ عادِيةً حُصُرُ ولا يكون النِّجادُ إِلا قُفّاً أَو
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR542 harf
* ن ج د * * النَّجْدُ * ما ارتفع من الأرض والجمع * نِجَادٌ * بالكسر و * نُجُودٌ * و * أَنْجُدٌ * و * النَّجْدُ * الطريق المرتفع قلت ومنه قوله تعالى ﴿وهديناه النَّجْدين﴾ أي الطريقين طريق الخير وطريق الشر و * التَّنْجِيدُ * التزيين و * النَّجَّادُ * بوزن النَّجَّار الذي يُعالِج الفُرُش والوساد ويخيطها و * نَجْدٌ * من بلاد العرب وهو خِلاف الغور فالغور تِهَامة وكل ما ارتفع عن تِهَامة إلى أرض
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR16.159 harf
النجد: ما أشرف من الأرض وارتفع واستوى وصلب وغلظ، أنجد جمع قلة كفلس وأفلس وأنجاد قال شيخنا: وقد أسلفنا، غير مرة أن فعلا بالفتح لا يجمع على أفعال إلا في ثلاثة أفعال مرت ليس هذا منها، ونجاد بالكسر، ونجود ونجد بضمهما، الأخيرة عن ابن الأعرابي وأنشد: لما رأيت فجاج البيد قد وضحت ولاح من نجد عادية حـصـر ولا يكون النجاد إلا قفا أو صلابة من الأرض في ارتفاع مثل الجبل معترضا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.294 harf
نَجَدَهُ 1 نَجَدَهُ ذ , aor. نَجُدَ , (S, L,) inf. n. نَجْدٌ, (L, K,) He overcame, conquered, subdued, overpowered, prevailed over, or surpassed, him. (AO, S, L, K.) ― -b2- نَجَدَ رَأْيَهُ فِى الأُمُورِ, inf. n. نَجْدٌ, He exerted his judgment in affairs. (Sh, L.) ― -b3- نَجُدَ, (S, M, &c.,) [aor. نَجُدَ ,] inf. n. نَجَادَةٌ (M, L, K) and نَجْدَةٌ, (K,) or the latter is a simple subst., (M, L,)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.840 harf
نَجَدَ نَجَدَ I , U ( n. ac. نَجْد 1 ), a. Helped, succoured. b. Overcame, prevailed over. c. [ acc. & Fī ], Exerted, exercised in. d. ( n. ac. نُجُوْد 27 ), Was clear, plain. e. [ Min ], Came forth from. f. Stayed, remained. g. see ( نَجِدَ ) ( a ). نَجِدَ نَجِدَ A ( n. ac. نَجَد 4 ), a. Sweated, perspired. b. Was stupid, dull; was weary. c. [ & pass. ], Was grieved,
Maddenin bağlantısı

نَجَدَ نَجَدَ I , U ( n. ac. نَجْد 1 ), a. Helped, succoured.

b. Overcame, prevailed over.

c. [ acc. & Fī ], Exerted, exercised in.

d. ( n. ac. نُجُوْد 27 ), Was clear, plain.

e. [ Min ], Came forth from.

f. Stayed, remained.

g. see ( نَجِدَ ) ( a ).

نَجِدَ نَجِدَ A ( n. ac. نَجَد 4 ), a. Sweated, perspired.

b. Was stupid, dull; was weary.

c. [ & pass. ], Was grieved, distressed.

نَجُدَ نَجُدَ U ( n. ac. نَجْدَة 1t , نَجَاْدَة 22t ), a. Was brave, courageous.

b. Was frightened.

نَجَّدَ نَجَّدَ II , a. Furnished ( house ).

b. Beat ( cotton ).

c. Gave experience to ( time ).

d. Ran.

نَاْجَدَ نَاْجَدَ III , a. see I (a) .

b. Fought.

أَنْجَدَ أَنْجَدَ IV , a. see I (a) & ( نَجِدَ ) ( a ).

c. Was high, lofty.

d. Came to Nejd.

e. Accepted, complied with ( invitation ).

f. Became clear ( sky ).

تَنَجَّدَ تَنَجَّدَ V , a. see IV (c) .

b. Swore a great oath.

اِسْتَنْجَدَ اِسْتَنْجَدَ X a. [ acc. & Bi or 'Ala ], Asked help of.

b. Recovered strength.

c. [ 'Ala ], Returned to the attack against.

نَجْد نَجْد 1 , ( pl. نُجُد 10 , أَنْجِدَة 15t , أَنْجُد 16 , نِجَاْد 23 , نُجُوْد 27 , أَنْجَاْد 38 ), a. High-land; plateau, table-land; mountain-road.

b. Nejd.

c. Skilful guide.

d. ( pl. نِجَاْد 23 , نُجُوْد 27 ), Furniture; carpets, cushions.

e. A certain tree.

f. Victory.

g. Treeless region.

h. Teat, pap.

i. see 1t (d) & 5 ( a ).

نَجْدَة نَجْدَة 1t , ( pl. نَجَدَات ), a. Courage, valour.

b. Vigour, energy; strenuousness; fortitude.

c. Fight, combat.

d. Distress, affliction.

e. Terror, dismay.

f. Help, assistance.

g. ( pl. نِجَاْد 23 ), Small sheep.

نَجْدِيّ نَجْدِيّ 1yi , a. Of Nejd.

b. Male partridge.

نِجْدَة نِجْدَة 2t , a. see 1t (d) .

نَجَد نَجَد 4 , a. Sweat.

b. Stupidity.

c. Lassitude.

d. Stammer; lisp.

e. see 1t (d) .

نَجِد نَجِد 5 , ( pl. أَنْجَاْد 38 ), a. Brave, valiant.

b. Sweating.

نَجُد نَجُد 6 , a. see 1 (b) & 5 ( a ).

مِنْجَد مِنْجَد 20 , ( pl. مَنَاْجِدُ 44 ), a. Necklace, ornament.

b. Cord.

c. A small mountain.

مِنْجَدَة مِنْجَدَة 20t , ( pl. مَنَاْجِدُ 44 ), a. Stick, staff.

نَاْجِد نَاْجِد 21 , ( pl. نَوَاْجِدُ 41 ), a. Stupid, stolid.

b. Stammerer; lisper.

c. Active, energetic; expert.

d. see 5 (b) .

e. [ art. ], The star <!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: -->γ<!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: --><!--Unconverted: --> in Orion.

نَجَاْدَة نَجَاْدَة 22t , a. see 1t (a) .

نِجَاْد نِجَاْد 23 , a. Shoulder-belt, swordbelt.

نِجَاْدَة نِجَاْدَة 23t , a. Upholstery; mattress-making.

نَجِيْد نَجِيْد 25 , ( pl. نُجُد 10 , نُجَدَآءُ 43 ), a. see 5 (a) , ( b ).

c. Sad, grieved.

d. [ art. ], Lion.

نَجُوْد نَجُوْد 26 , ( pl. نُجُد 10 ), a. Handsome.

b. Intelligent ( woman ).

c. Spirited; strong ( camel ).

d. Long-necked; tall.

e. see 25 (c) .

نَجَّاْد نَجَّاْد 28 , a. Upholsterer; mattress-maker.

b. see 21 (c) .

نَاْجُوْد نَاْجُوْد 40 , ( pl. نَوَاْجِيْدُ 66 ), a. Wine.

b. Wine-cup; wine-jar.

c. Blood.

d. Saffron.

نَوَاْجِدُ نَوَاْجِدُ 41 , a. Streaks of fat.

مَنَاْجِدُ مَنَاْجِدُ 44 , a. Moles ( animals ).

مِنْجَاْد مِنْجَاْد 45 , ( pl. مَنَاْجِيْدُ 65 ), a. Strong; strenuous.

نَجڤدَ N. P. نَجڤدَ I , a. Overcome, overpowered.

b. see 5 (b) , نَاْجِد 21 ( a ) & نَجِيْد 25 ( c ).

نَجَّدَ N. Ag. نَجَّدَ II , a. see 28 (a) .

نَجَّدَ N. P. نَجَّدَ II , a. see 21 (c) .

نَاْجَدَ N. Ag. نَاْجَدَ III , a. Fighter, combatant.

b. Protector, champion.

أَنْجُدَان أَنْجُدَان P. , a. Silphium.

طَوِيْل النِّجَاد طَوِيْل النِّجَاد a. Tall.

نِجَاد نِجَاد a. or هُوَ طَلَّاع أَنْجُد He is very expert.

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR49.166 harf
نجد نَجَدَ - يَنْجُدُ (نَجُدَ - يَنْجُدُ) - نَجَد - نَجْدين نَجَدَ - يَنْجُدُ (نَجُدَ - يَنْجُدُ) + الأمر أو الشيء: يبرز ويرتفع ويعلو أمام الناظر، فيرى بيسر، ويحجب ما خلفه نَجَد: اسم فعل " نَجَدَ - يَنْجُدُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " نَجَدَ - يَنْجُدُ ": كل مرتفع بارز يعلو أمام ناظره: وقد يكون ثدي المرأة أو جبل أو هضبة أو ما يشتد من الأمور
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (1 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. هدي

    1 ortak ayet · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: النَّجْدَيْنِ
  1. وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ

    İki tepeBiz; ona iki de yol gösterdik.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنجد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصعد, شرف, نصر
Zıt Kökغور
Çekirdek Özet 1Yüksek, sert, belirgin ve etrafına hâkim olan açık arazi veya tümsek
Çekirdek Özet 2İnsanın önünde açıkça beliren, yükseltisiyle gizlenemez hale gelen iki belirgin yol (hayır ve şer)
Çekirdek Özet 3Belirginleşen hakikat karşısında tereddüdün kalkması, cesaret ve gayretle sorumluluğu yüklenme (necdet)
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca coğrafi bir bölge adı veya salt iki meme olarak daraltılıp ahlaki ve ontolojik yol ayrımı boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نجBir şeyin içten dışa doğru belirip fırlaması, kurtulması, ayrışarak açığa çıkması; nitekim نجو kökünde yüksek yere çıkıp kurtulma, نجل kökünde tohumun yarılarak çıkması, نجم kökünde bitkinin veya yıldızın birden görünmesi, نجس kökünde ise pisliğin dışa sirayeti söz konusudurدKapı, giriş ve hareket bildiren son sesin eklenmesiyle açığa çıkma eylemi; üzerinde yürünebilen, girilip geçilebilen, sert ve belirgin bir zemin veya yükselti karakterine bürünmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkGizli veya tohum halinde olandan canlı ve sürekli bir biçimde yukarıya ve dışarıya doğru fışkırma
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir yükü yüklenip bir istikamete doğru topluca mesafe katetme ve yolu aşma
دkapı; giriş, geçiş, hareketİki alan arasında eşik teşkil etme, girilip geçilen belirgin bir sınıra ve geçide açılma
نجدAçığa fışkıran gücün bir yol veya yükselti üzerinde somut bir geçit ve seyrüsefer zeminine dönüşmesiDerinden veya düzlükten yükselerek gözle görülür hale gelen, üzerinde hareket edilen ve sahibini açıkça ortaya koyan belirgin hat

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇukur ve alçak arazinin (غور) zıddı olarak yükselen, sert, taşlık, üzerinde bitki örtüsü az ve etrafı açıkça gösteren yüksek yayla; ayrıca zorlu bir işten dolayı bedenden fışkıran ter
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında bu kökü beden üzerindeki zorluk, şiddet ve dayanıklılık anlamında kullanır: تَحسَبُ الطّرفَ عليها نَجدةً / يالقومِي للشَّبابِ المسبكِرّْ
Erken Arapça kullanımİbnü'l-A'râbî ve el-Asmaî nakillerinde yüksek arazide yol gösteren açık hatlar için kullanılır; Ümeyye b. Ebî Salt ise yol gösterici önder anlamında şu mısrayı söyler: وقد جاكمُ النَّجدُ النَّذيرُ مُحمَّدٌ / دليلٌ على طرقِ الهُدى ليس يَهمدُ

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça نجد kökü, Sami dillerinin güney ve batı kollarında fiziksel bir kabarma, sertleşme ve belirgin bir tepeye tırmanma semantiği taşır. Klasik İbranicede doğrudan üçlü ses denkliğiyle birebir örtüşen yaygın bir kök formu sınırlı olmakla birlikte, yükselme ve tepe oluşturma fikri Afro-Asyatik katmanda sert sırtlar ve belirgin kayalık arazilerle ilişkilendirilir. Süryanice ve Aramicede kökün benzer ses dizilimleri bazen bir araya gelme, toplanma veya sertleşme katmanlarına kayarken, Arapçada kök özgülleşerek özellikle «alçakta kalan, batık olan» anlamındaki غور karşıtı olarak zemin kazanmıştır. Bu durum kökün Arap yarımadasının coğrafi yapısında açıkça görünen yayla formasyonlarıyla ve savaşta öne atılan yiğidin gizlenemez cüretiyle doğrudan dilsel bir bağ kurmasını sağlamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇukurdan yükselme, sertleşme ve belirgin hale gelmeYüksek yer, açık yol, cesaret ve terleme anlamları zemin ve beden üzerinden yükselip görünür olma ortak paydasında birleşirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Kuzeybatı Sami varyantlarıYükselti, sarp arazi ve göğüs kabarması gibi fiziksel görünümlerle paralel anlamsal bağlar barındırırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik topoğrafya terimleriAçıkta kalan taşlık zemin ve tepe sırtlarını imleyen köklerle morfolojik yakınlık gösterirMuhtemel

Kaynak Lisān al-ʿArab ve David Cohen etimoloji sözlüğü.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نجدAnlamlıYükselmek, açık ve sert olmakYüksek yayla, apaçık yol, cesaret ve yardım etmeHedef kök; Kur'an'da geçer
ندجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
جندAnlamlıToplanmak, ordu kurmakBir araya getirilmiş kuvvet, yardımcı ve düzenli toplulukAnlamda kuvvet ve dayanak ortaklığı; Kur'an'da geçer
جدنAnlamlıŞarkı söylemek, nağme yapmakSesin yükselip ritmik bir tarzda çıkması veya bir kabile adıKur'an'da geçmez
دنجAnlamlıKaranlık çökmek, örtmekIşığın çekilmesi ve alacakaranlığın başlamasıHedef kökün açıklık anlamına zıt bir kapalılık taşır; Kur'an'da geçmez
دجنAnlamlıBulutun kaplaması, yağmurun sürmesiHavanın kapanıp gölgenin veya nemin bir yere yerleşmesiAçıklık ve görünürlüğün karşıtı olan örtülme durumu; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نجدMerkezYükselti, açıklık, cesaretHem fiziki yükseklik ve açık yol hem de zorluğa karşı ortaya çıkan şecaatYüksekliği sebebiyle gizlenemeyen ve netleşen yön
صعدKomşuYukarı doğru hareketBir noktadan yukarıya doğru fiilen tırmanma eylemini anlatırZemin değil, hareketin yönü öne çıkar
شرفKomşuYüksek ve üstün olmaMertebe, konum ve ahlaki açıdan yukarıda ve göz önünde bulunmaSoyut itibar ve seyir tepesi anlamı baskındır
نصرKomşuYardım etme, imdatZor durumda olana güç ve destek ulaştırmaYardımın kurumsal veya fiili sonucudur; نجد ise tehlike anında atılganlıkla yetişmektir
غورZıtBatma, çukura inmeYerin dibine geçme, alçalma, gözden kaybolmaKökün hem coğrafi hem anlamsal tam karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنجدYüksek ve açık yolSomut zemin yükseltisi ile üzerinde beliren aşikâr yol birleşimidirKesin
Latinceplatea / clivusGeniş cadde, yokuşYükselen arazi ve açık geçit anlamını kısmen verir; ahlaki yol ayrımı boyutunu karşılamazGüçlü
İngilizcehighland / manifest highwayYüksek yayla, açık ana yolYükseltiyi ve açık yolu karşılar ancak kökteki yardım ve cesaret nüansını dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaHochebene / offener PfadYüksek ova, açık patikaCoğrafi belirginliği verir; imdat ve atılganlık anlam katmanını eksik bırakırGüçlü
Fransızcaplateau / voie manifesteYayla, açık güzergâhBelirgin ve yüksek zemin yönünü karşılar; kökün taşıdığı manevi sorumluluk gerilimini içermezGüçlü

Kaynak Lane's Lexicon ve Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
النجدينİki apaçık yol: Hayır ve şer yoluİnsana fıtrat, akıl ve vahiy ile apaçık gösterilen iki belirgin ahlaki istikamet (Beled 90:10)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHidayet ve ihtiyar bahsiİnsana iki yolun gösterilmesinin cebr mi yoksa hür irade ve sorumluluk mu gerektirdiğiHak ve bâtıl yollarının akıl ve vahiyle apaçık kılınması
FıkıhCihad ve imdat hükümleriSavaşa çağrıldığında icabet etme ve mazluma yardım (نجدة) mükellefiyetiTehlike altındaki bir cana derhal yetişip el uzatma
TefsirBeled suresi tefsiriİki necdin hayır-şer yolu mu yoksa anne memeleri mi olduğu yönündeki rivayetlerAçıkça beliren ve besleyen iki belirgin istikamet
HadisŞecaat ve cihad rivayetleriZorluk anında metanet gösterme, ter dökme ve tehlikeye ilk koşan olma övgüsüKorkusuzca öne atılma ve imdada yetişme vasfı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrî ve vahiy temelli hidâyetİki açık ahlak yoluİnsana sorumluluk yüklemeİnsanın mazur sayılamayacağı kadar net çizilmiş istikametlerKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiApaçık aksiyomlar ve delillerTereddüdü ve şüpheyi gidermeYüksek bir tepe gibi her taraftan görülebilen açık burhanlarGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve savunmaİmdat gücü ve caydırıcılıkToplumu tehlikeden korumaZorluk anında derhal müdahale eden cesaret ve yardım nizamıGüçlü
İktisadiSarp yokuşu (العقبة) aşmaZor zaman infakıYoksulluğu ve darlığı gidermeKriz anında kaynakları açık ve cesur adımlarla seferber etmeMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel gradyanı ve bifurkasyon (çatallanma)Sistemin iki belirgin ve ayrışmış duruma doğru eğilim göstermesi; yüksek potansiyel eşiğinden sonra iki net rotadan birine yönelimGüçlü
Beşeri bilimlerAhlaki karar teorisi ve çatallanan yol modeliBireyin örtük bahaneler arkasına saklanamayacağı, sonuçları kesin olarak öngörülebilir iki temel seçenek arasında tercih yapmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİfadenin sadece bebeğin emdiği iki meme veya salt Arabistan'daki Necid bölgesi olarak algılanıp bağlamın daraltılması
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın önüne serilen, fıtraten ve aklen gizlenemeyecek kadar aşikâr olan iki zıt ahlaki güzergâhın tümü
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın ahlaki sorumluluğunun basite indirgenmesi ve Beled suresinde hemen ardından gelen sarp yokuşun (العقبة) anlam derinliğinin kaybolması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın yaratılış gayesini, önüne konan iki ana tercihin açıklığını ve mazeret kapılarının kapalı olduğunu tek bir imgeyle zihne kazır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın sorumluluğunu, fıtrat bilgisini, vicdani tercihlerini ve sarp ahlaki fedakârlıkları konu edinen Mekkî ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikat yolunun belirsiz, sisli veya ulaşılamaz olduğu iddiasını çürütür; her iki yolun da yüksek bir tepe gibi aşikâr olduğunu bildirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüksek, sert, açıkça görünen zemin ve açık patika.
  • Soyut anlamİnsanın tercihine sunulan, gizlenmesi imkânsız iki açık ahlaki istikamet ve bunlara atılma kararlılığı.
  • Sistematik karşılıkİki kutuplu açık karar eşiği; bireyin tereddütsüz yüzleştiği hidayet ve dalalet seçenekleri.
  • LaTeX modeliP→{N1,N2}ileN1∩N2=∅,ΔV(N1,N2)>0
  • LaTeX açıklamasıFormülde P sorumlu insan iradesini temsil eder. Bu irade, birbirini dışlayan ve ara bölgesi bulunmayan iki açık yoldan ({N1,N2}, hayır ve şer) birine yönelmek durumundadır. Kesişimlerinin boş küme olması iki yolun mahiyetçe ayrışıklığını, potansiyel fark ΔV ise yolların açık, yüksek ve kesin bir bilinç ayrımıyla insana sunulduğunu sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن