نسب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-س-ب2 sîga, 16 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جننأَنْسَابَحضربينعلمنسبصهرقدرجعلبشرنفخرببموهخلق

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 16

▶ Ağı aç (3B)

نسب

ن - س - ب

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Soy

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR837 harf
باب السين والنون والباء معهما س ن ب، ن س ب، ن ب س، ب س ن، ب ن س مستعملات سنب: السَّبْنةُ: الدَّهرُ، قال: إذا سَنبةٌ خلّفتها بعـد سـنـبةٍ تَقَحَّمْت أخرى فِعْلَ من لم يُخَلَّدِ نسب: النَّسَبُ في القربات فلانٌ نَسبي، وهؤلاءِ أنسبائي. ورجل نسيب منسوب: ذو حَسَبٍ ونَسَبٍ. والنِّسْبَة: مَصْدرُ الانِتسابِ، والنُّسْبةُ: الاسم. والنَّسَبُ في الشِّعْر: وكان نسيباً. شعرٌ منسوبٌ وجَمعُه: مَناسيبُ، وهو
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR495 harf
النَسَبُ: واحد الأنساب. والنِسْبَةُ والنُسْبَةُ مثله. وانتسب إلى أبيه، أي اعتزى. وتَنَسَّبَ، أي ادَّعى أنَّه نسيبُك. وفي المثل: "القريبُ مَنْ تَقَرَّبَ لا مَنْ تَنَسَّبَ". ورجلٌ نَسَّابَةٌ، أي عليمٌ بالأنْسابِ، الهاء للمبالغة في المدح. وفلانٌ يناسب فلاناً، فهو نسيبُه، أي قريبه. وتقول: ليس بينهما مناسبة، أي مشاكلة. ونَسَبْتُ الرجل أَنْسُبُهُ بالضم نِسْبَةً ونَسَباً، إذا ذكرتَ نَسَبه. ونَسَبَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.317 harf
باب السين والنون مع الباء سنب ، سبن ، نسب ، نبس ، بنس ، بسن . بسن : قال اللّيث واللّحياني : هو حَسَنٌ بَسَن ، والباسِنة : جُوالقٌ غليظٌ يُتّخذ من مُشاقة الكَتّان أغلظُ ما يكون . قال : ومنهم من يهمِزها . وقال الفرّاء : البأسِنة : كسَاءٌ مَخِيط يُجعَل فيه طعام ، والجميعُ البآسِن . أبو العباس عن ابن الأعرابي : أبْسَنَ الرجل : إذا حَسُنتْ سَحْنَتُه . بنس : أبو عبيد عن الأصمعي : بنّست : تأخَّرت ومنه
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.059 harf
(باب النون والسين وما يثلثهما) *(نسع) النون والسين والعين كلمةٌ تدلُّ على جَدْل الشَّيء. فالنِّسْع: سَير مضفورٌ كهيئة أعِنَّة البِغال. ويقال للعُنق الطَّويلِ ناسِعٌ، كأنَّه طُوِّلِ وجُدِلَ جَدْلاً. والمِنسعة: الأرض السريعة النَّبتِ بطُول نَبْتِها وبَقْلها. (نسغ) النون والسين والغين أصلٌ يدلُّ على غَرْزِ شيءٍ بشيءٍ. ونَسغَ الخُبْزةَ: غرزَها بريش الطّائر: وهي المِنْسَغة. ونَسغَت الواشمةُ: غرزَتِ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR394 harf
- النسب والنسبة: اشتراك من جهة أحد الأبوين، وذلك ضربان: نسب بالطول كالاشتراك من الآباء والأبناء. ونسب بالعرض كالنسبة بين بني الإخوة، وبني الأعمام. قال تعالى: ﴿فجعله نسبا وصهرا﴾ [الفرقان/54]. وقيل: فلان نسيب فلان. أي: قريبه، وتستعمل النسبة في مقدارين متجانسين بعض التجانس يختص كل واحد منهما بالآخر، ومنه: النسيب، وهو الانتساب في الشعر إلى المرأة بذكر العشق، يقال: نسب الشاعر بالمرأة نسبا ونسيبا.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR659 harf
ن س ب له نسب في بني فلان وتفاخروا بالأنساب وفلان حسيب نسيب‏:‏ ذو حسب ونسب‏.‏ وهو نسيبي وهم أنسبائي وقد ناسبوني‏.‏ قال الشماخ‏:‏ فالحق بجلة ناسبهم وكن معهم حتى يعيروك مجداً غير موطود بجلة‏:‏ من بني سليم‏.‏ وقال الراعي‏:‏ شم الكواهل جنّحاً أعضادها صهباً تناسب شدقماً وجديلاً وقوم كرام المناصب والمناسب وهو ينسب إليهم وينتسب‏.‏ ورجل نسّابة‏:‏ علاّمة بالأنساب‏.‏ وتنسّب إليّ‏:‏ ادّعى أنه نسيبي‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.688 harf
النَّسَبُ: نَسَبُ القَراباتِ، وهو واحدُ الأَنْسابِ. ابن سيده: النِّسْبةُ والنُّسْبَةُ والنَّسَبُ: القَرابةُ؛ وقيل: هو في الآباء خاصَّةً؛ وقيل: النِّسْبَةُ مصدرُ الانْتِسابِ؛ والنُّسْبَةُ: الاسمُ. التهذيب: النَّسَبُ يكون باللآباءِ، ويكونُ إِلى البلاد، ويكون في الصِّناعة، وقد اضْطُرَّ الشاعر فأَسكن السين؛ أَنشد ابن الأَعرابي: يا عَمْرُو، يا ابنَ الأَكْرَمِـينَ نَسْبا، * قَدْ نَحَبَ الـمَجْدُ عليك
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR339 harf
* ن س ب * * النَّسَبُ * واحد الأنساب و * النُّسْبَةُ * بكسر النون وضمها مثله ورجل * نَسَّابَةٌ * أي عالم بالأنساب والهاء للمُبالغة في المدح وفُلان * يُنَاسِبُ * فلانا فهو * نَسِيبُهُ * أي قريبه وبينهما * مُنَاسَبَةٌ * أي مُشاركة و * نَسَبْتُ * الرجل ذكرت نَسَبه وبابه نصر و * نِسْبَةً * أيضا بالكسر و * انْتَسَبَ * إليك أي ادَّعى أنه نسيبك
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.250 harf
النسب، محركة: واحد الأنساب وقال ابن سيده: النسبة ، بالكسر والضم والنسب:القرابة، أو هو في الآباء خاصة. وقيل: النسبة مصدر الأنتساب. والنسبة، بالضم: الاسم والجمع نسب، كسدر وغرف. وقال ابن السكيت: ويكون من قبل الأم والأب. وقال اللبلي، في شرح الفصيح: النسب معروف، وهو أن تذكر الرجل فتقول: هو فلان بن فلان، أو تنسبه إلى قبيلة أو بلد أو صناعة. ومثله في التهذيب. وفي الأساس: من المجاز: بينهما نسبة قريبة.
Maddenin bağlantısı

النسب، محركة: واحد الأنساب وقال ابن سيده: النسبة ، بالكسر والضم والنسب:القرابة، أو هو في الآباء خاصة. وقيل: النسبة مصدر الأنتساب. والنسبة، بالضم: الاسم والجمع نسب، كسدر وغرف. وقال ابن السكيت: ويكون من قبل الأم والأب. وقال اللبلي، في شرح الفصيح: النسب معروف، وهو أن تذكر الرجل فتقول: هو فلان بن فلان، أو تنسبه إلى قبيلة أو بلد أو صناعة. ومثله في التهذيب. وفي الأساس: من المجاز: بينهما نسبة قريبة. واستنسب الرجل، كانتسب: ذكر نسبه، قال أبو زيد: يقال للرجل، إذا سئل عن نسبه: استنسب لنا، أي: أنتسب لنا، حتى نعرفك. والنسيب: المناسب، والجمع نسباء، وأنسباء. رجل نسيب: أي ذو الحسب والنسب، كالمنسوب فيه، ويقال: فلان نسيبي،وهم أنسبائي. ، ونسبه ينسبه بالضم، نسبا بفتح فسكون، ونسبة بالكسر: عزاه. نسبه، ينسبه بالكسر، نسبا محركة، هكذا في سائر النسخ، وسقط من نسخة شيخنا، فاعترض على المضف ، ونسب القصور إليه، حيث قال: إن أجريناه على اصطلاحه في الإطلاق وضبطه بالفتح، بقي عليه المحرك، وإن حركناه بناء على الشهرة، ولم يعتبر الإطلاق، بقي عليه المفتوح. وبما ذكرناه من التفصيل يندفع ما استشلكه شيخنا. على أن النسب، كالضرب، من مصار الباب الأول، ما هو في الصحاح مضبوط ، والذي في التهذيب ما نصه:وقد اضطر الشاعر فأسكن السين؛ أنشد ابن الأعرابي: يا عمرو يا ابن الأكرمين نسبا قد نحب المجد عليك نحبـا

أي: نذرا. ونسبة، بالكسر: ذكر نسبه. نسبه : سأله أن ينتسب . ونسبت فلانا، أنسبه، بالضم، نسبا: إذا رفعت في نسبه إلى جده الأكبر. وفي الأساس: من المجاز: جلست إليه، فنسبني، فانتسبت إليه. وفي الصحاح: انتسب إلى أبيه: اعتزى. وفي الخبر: إنها نسبتنا، فانتسبنا لها . رواه ابن الأعرابي. وناسبه: شركه في نسبه. نسب الشاعر بالمرأة، وفي بعض: بالنساء، ينسب بالكسر، كذا في الصحاح، وينسب بالضم، كذا في لسان العرب. قلت: والأخير نقله الصاغاني عن الكسائي نسبا محركة، ونسبا كأمير ومنسبة الفتح، أي: مع كسر السين، وكذلك: منسبا، كمجلس، كما نقله الصاغاني: شبب بها في الشعر، وتغزل، وذلك في أول القصيدة، ثم يخرج إلى المديح، كذا قاله ابن خالويه. وقال الفهري، في شرح الفصيح: نسب بها: إذا ذكرها في شعره، ووصفها بالجمال والصبا وغير ذلك. وقال الزمخشري: إذا وصف محاسنها، حقا كان أو باطلا. وقال صاحب الواعي: النسيب، والنسب: هو الغزل في الشعر، قال: والنسيب في الشعر: هو التشبيب فيه، وهي المناسيب، والواحد منسوب. وقال ابن درستويه: نسب الشاعر بالمرأة ، ونسب الرجل : هما جميعا من الوصف لأن من نسب رجلا، فقد وصفه بأبيه أو ببلده أو نحو ذلك، ومن نسب بامرأة، فقد وصفها بالجمال والصبا والجودة وغير ذلك. قال شيخنا: وكذلك يطلق النسيب على وصف مرابع الأحباب ومنازلهم، واشتياق المحب إلى لقائهم ووصالهم، وغير ذلك مما فصلوه، وسموه التشبيب؛ لأنه يكون غالبا في زمن الشباب، أو لأنه يشتمل على ذكر الشباب والغزل لما فيه من المغازلة والمنادمة. والنساب، والنسابة: البليغ العالم بالنسب، وجمع الأول: النسابون، وأدخلوا الهاء في نسابة للمبالغة والمدح، ولم تلحق لتأنيث الموصوف، وإنما لحقت لإعلام السامع أن هذا الموصوف بما هي فيه قد بلغ الغاية والنهاية، فجعل تأنيث الصفة أمارة لما أريد من تأنيث الغاية والمبالغة، وهذا القول مستقصى في علامة. وتقول: عندي ثلاثة نسابات وعلامات، تريد ثلاثة رجال، ثم جئت بنسابات نعتا لهم. وفي حديث أبي بكر، رضي الله عنه: وكان رجلا نسابة . يقال هذا الشعر أنسب أي أرق نسيبا وتشبيبا، كأنهم قد قالوا: نسيب ناسب، كشعر شاعر على المبالغة، فبني هذا منه. وأنسبت الريح: إذا اشتدت واستافت، أي: شالت التراب والحصى من شدتها. والنيسب، كحيدر: الطريق المستقيم الواضح وقيل: هو الطريق المستدق، كالنيسبان. وبعضهم يقول: نيسم، بالميم، وهي لغة. أو النيسب: ما وجد من أثر الطريق. والنيسب أيضا: النمل نفسها إذا جاء منها واحد في إثر آخر. قال ابن سيده: النيسب: طريق للنمل. وزاد غيره: والحية، وطريق حمير الوحش إلى مواردها. وعبارة الجوهري: النيسب: الذي تراه كالطريق من النمل نفسها، وهو فيعل؛ قال دكين بن رجاء الفقيمي: عينا ترى الناس إليها نيسبـا من داخل وخارج أيدي سبا قال الصاغاني: والرواية ملكا ترى الناس إليه أي: أعطه ملكا. نيسب. اسم رجل، عن ابن الأعرابي وحده. يقال: خط منسوب: أي ذو قاعدة. وشعر منسوب: أي فيه نسيب وتغزل، ج مناسيب: وأنشد شمر: هل في التعلل من أسماء من حوب أم في السلام وإهداء المنـاسـيب

ونسيبة بنت كعب الأنصارية: هي أم عمارة. نسيبة بنت سماك بن النعمان، أسلمت وبايعت، قاله ابن سعد، بفتح النون فيهما فقط. نسيبة بنت نيار بن الحارث، من بني جحجبي، قاله ابن حبيب. وأم عطية نسيبة بنت الحارث الغاسلة، بضمهما. وهن صحابيات رضوان الله عليهن أجمعين. وفاته ذكر نسيبة بنت أبي طلحة الخطمية، صحابية، ذكرها ابن سعد. وقيس بن نسيبة قدم على رسول الله، صلى الله عليه وسلم، من بني سليم، فأسلم. ونسيبة بنت شهاب بن شداد، بالضم أيضا فيهما، والأخيرة هي التي قال فيها متمم بن نويرة: أفبعد من ولدت نسيبة أشتكىزوء المنية أو أرى أتوجع وكذا عاصم بن نسيب، وهو شيخ شعبة بن الحجاج العتكي، نقله الحافظ. وأنسب، كأحمد: حصن باليمن من حصون بني زبيد، نقله الصاغاني: فلان يناسب فلانا، فهو نسيبه: أي قريبه. وفي الصحاح: تنسب: أي ادعى أنه نسيبك، ومنه المثل: القريب من تقرب، لا من تنسب، أي: القريب من تقرب بالمودة والصداقة، لا ادعي أن بينك وبينه نسبا. ويقرب منه: ورب أخ لك لم تلده أمك ؛ وقال حبيب: ولقد سبرت الناس ثم خبرتهـم وبلوت ما وضعوا من الأسباب فإذا القرابة لا تقرب قاطـعـا وإذا المودة أقرب الأنـسـاب من المجاز: المناسبة: المشاكلة، يقال: بين الشيئين مناسبة وتناسب: أي مشاكلة وتشاكل. وكذا قولهم: لا نسبة بينهما، وبينما نسبة قريبة. في النوادر نيسب فلان بينهما نيسبة: إذا أقبل وأدبر بالنميمة، وغيرها نقله صاحب لسان العرب، والصاغاني. ومما يستدرك عليه: النسيب، كأمير: لقب أبي القاسم الدمشقي، محدث مشهور. ونسب خاتون بنت الملك الجواد، روت عن إبراهيم بن خليل. والنسابة، بالفتح: كالقرابة.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.372 harf
نَسَبَهُ 1 نَسَبَهُ ذ , aor. نَسُبَ , (S, K,) inf. n. نَسْبٌ and نِسْبَةٌ; (S;) and aor. نَسِبَ , inf. n. نَسَبٌ and نِسْبَةٌ; (K, TA;) He mentioned his [i. e. another's] relationship, [lineage, or genealogy]; (S, K;) saying, He is such a one, the son of such a one; or He is of such a tribe, or city; or of such an art, or such a trade; and the like. (Lb. T.) ― -b2- نَسَبَهُ, aor. نَسُبَ , inf. n.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.576 harf
نَسَبَ نَسَبَ I , U ( n. ac. نَسْب 1 , نَسَب 4 , نِسَبَة 7t ), a. Traced the pedigree of; asked about the descent of. b. [ acc. & Ila ], Traced back to; attributed, ascribed to; referred to. c. ( n. ac. نَسَب 4 , مَنْسَبَة 17t , نَسِيْب 25 ) [ Bi ], Wrote love verses. نَاْسَبَ نَاْسَبَ III , a. Was related to, connected with. b. Resembled. c. Was conformable, analogous to;
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR15.581 harf
نسب نَسَبَ - يَنْسُبُ (نَسَبَ - يَنْسِبُ) - نَسَب - أَنْسَاب نَسَبَ - يَنْسُبُ (نَسَبَ - يَنْسِبُ) + الكائن + إلى كائن أو شيء: ينتسب إليه: يكون فرعاً مرتبطاً من ذلك الكائن أو الشيء نَسَبَ - يَنْسُبُ (نَسَبَ - يَنْسِبُ) + كائن + كائناً أو شيئاً + إلى كائن أو شيء: يجعله فرعاً مرتبطاً من ذلك الكائن أو الشيء نَسَبَ - يَنْسُبُ + كائن + الإبن +
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler16 mücavir (24 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صهر

    1 ortak ayet · Eritilir

  2. جعل

    2 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  3. صور

    1 ortak ayet · Sûr

  4. نفخ

    1 ortak ayet · Körük demektir

  5. حضر

    1 ortak ayet · Hadre inşaat için kullanılan taş tuğla demektir

  6. بين

    2 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  7. موه

    1 ortak ayet · Su

  8. سأل

    1 ortak ayet · “Sehl” ova demektir

  9. بشر

    1 ortak ayet · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir

  10. قدر

    1 ortak ayet · Kıdr kazandır

  11. جنن

    1 ortak ayet · Bahçe demektir

  12. خلق

    1 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْمَاءِ بَشَرًا فَجَعَلَهُ نَسَبًا وَصِهْرًا وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا

    SoyO’dur; insanı sudan yaratarak ona soy-sop veren. Ve Rabbın her şeye kadirdir.

  2. وَجَعَلُوا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجِنَّةِ نَسَبًا وَلَقَدْ عَلِمَتِ الْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ

    SoyO’nunla cinnler arasında bir neseb bağı uydurdular. Andolsun ki; cinnler de, onların götürüleceklerini bilmektedirler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنسب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصهر, رحم, حسب
Zıt Kökقطع
Çekirdek Özet 1Bir şeyin kesintisiz biçimde diğerine eklenmesi, ince ve belirgin doğrusal hat veya patika
Çekirdek Özet 2İnsanlar arası kan bağı ve soy zinciri; Allah ile varlıklar arasında ontolojik soy iddiasının reddi
Çekirdek Özet 3Varlıklar, kavramlar veya nicelikler arasındaki oransal, kökensel ve mantıksal bağıntı düzeni
Kritik Hata RiskiNesebi salt kabilevi bir üstünlük ya da Tanrı ile yaratılmışlar arasında ontolojik türdeşlik bağı saymak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نسAkış, uzama, hafifçe çekilip çıkma veya birbirini izleyen hareket hattı (نسل, نسخ, نسأ)بEklenen harfin sağladığı içkinlik ve tutunma etkisiyle akış hareketi, iki somut taraf arasında kopmaz bir rabıta, silsile ve soy çizgisine dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkYaşamın ve dölün nesiller boyu uzanarak devam etmesi hareketini verir.
سdiken, destek; tutunma, dayanma, korumaSilsileyi ayakta tutan omurga, dayanak ve kesintisiz iz hattını temsil eder.
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir aileye, ocağa veya belirli bir kökene içsel olarak dahil olma durumunu gösterir.
نسبCanlılığın ve dölün (ن), bir destek ve dayanma hattı boyunca (س), belirli bir haneye veya köke rabt edilerek kesintisizce eklenmesi (ب)Harflerin birleşimi, bir kaynaktan çıkarak düzenli bir hat üzerinde haneye bağlanan kesintisiz soy ve aidiyet çizgisini resmeder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKarıncaların, yabani hayvanların veya su arayanların çiğneyerek belirginleştirdiği ince, düz ve kesintisiz patika / yol (en-neyseb / النَّيْسَبُ); buradan hareketle bir şeyin kesintisiz biçimde diğerine bitişmesi ve eklenmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıŞammāh b. Dırâr bir beytinde bir kabileye soy bağıyla bağlanmayı ve intisap etmeyi şu sözlerle ifade eder: فالحق بجلة ناسبهم وكن معهم / حتى يعيروك مجداً غير موطود
Erken Arapça kullanımBir kadının güzelliklerini ve ona duyulan sevgiyi kesintisiz zikrederek şiire giriş yapma sanatına (en-nesîb) ve karınca izini takip etmeyi anlatan deyimlere konu olmuştur: فلان يتبع النيسب

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin batı ve güney kollarında bu kök temel olarak bağlanma, alma, evlilik akdi kurma ve mensubiyet bildirme alanlarında yaygındır. Süryanicede nasab (ܢܣܒ) kökü almak, kabul etmek, evlenmek ve bir bağı üstlenmek manalarını taşırken; Arapçada نسب kökü, fiziksel olarak birbiri ardınca uzanan yol (neyseb) tasavvurundan hareketle babadan oğula kesintisiz aktarılan dikey soy zincirini, kütüğü ve iki şey arasındaki oransal bağıntıyı ifade eden merkezî bir kavrama dönüşmüştür. İbranicede kabilevi soy için farklı kökler öne çıksa da kökün Sami zeminindeki çekirdeği iki varlığı birbirine bağlayan hukuki veya tabii rabıtadır.

Güven Güçlü

Kaynak Payne Smith (Thesaurus Syriacus), Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنسب (kesintisiz yol, intisap, silsile)İnce ve belirgin karınca yolundan (en-neyseb) hareketle fertleri bir ataya bağlayan kesintisiz soy zincirine aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice nasab (almak, evlilikle bağlanmak)Akrabalık, izdivaç ve bağ kurma semantiği ortak arka planda yer alır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıDüzenli ses denkliği gösteren Sami dışı Afro-Asyatik bir kök ilişkisi güvenle tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نسبAnlamlıBirbirine bitişme, soy bağı, yolKesintisiz intisap, soy kütüğü ve oranHedef kök; Kur'an'da geçer
نبسAnlamlıFısıldama, alçak sesle konuşmaAğızdan hafif bir ses veya tek kelime çıkarmaKur'an'da geçmez; zayıf ve kesik ses bağı
سنبAnlamlıHızlı esme, sürekli hareketSürekli ve hızlı esen rüzgâr (es-senbe)Kur'an'da geçmez; kesintisiz akış benzerliği
سبنAnlamlıDokuma, kumaş örtüİnce bir dokuma veya elbise türü (sebaniyye)Kur'an'da geçmez
بنسAnlamlıGeri çekilme, saklanmaGeride kalmak, savuşup gizlenmek (bennese)Kur'an'da geçmez; intisabın zıddı kopuş
بسنAnlamlıGüzellik, kalın kapHasan basan ikilemesinde güzellik veya kaba çuvalKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نسبMerkezSoy, iltisak, ontolojik/biyolojik bağİki şey arasındaki kesintisiz köken, silsile ve kan rabıtasıBabanın soyundan gelen kesintisiz dikey bağ
صهرKomşuHısımlık, evlilik bağıKan bağıyla değil evlilik ve nikâh akdiyle oluşan yatay akrabalık bağıKur'an'da nesep ile karşıt çift olarak zikredilir
رحمKomşuAkrabalık, döl yatağıOrtak bir rahimden kaynaklanan merhamet ve tabii bağSilsileden ziyade ortak biyolojik kaynağı vurgular
حسبKomşuŞeref, amelî kazanım, saygınlıkDoğuştan gelen kandan ziyade amellerle sayılan üstünlükBiyolojik değil ahlaki ve eylemsel değeri temsil eder
قطعZıtKesilme, ayrılma, bağın kopmasıİki şey arasındaki irtibatın büsbütün yok olması, bağsızlıkKıyamette neseplerin hükümsüzleşmesini karşılar

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنسبSoy, bağıntı, oranKesintisiz bağ, soy kütüğü ve iki nicelik arasındaki oranKesin
LatinceGenealogia, proportio, relatioSoy kütüğü; oran; bağıntıGenealogia dikey soy zincirini, proportio ve relatio ise mantıki ve matematiksel nispeti karşılar.Güçlü
İngilizceLineage, kinship, ratio, relationSoy çizgisi, akrabalık, oran, bağıntıLineage dikey soy hattını, kinship genel hısımlığı, ratio ise iki büyüklük arasındaki bağıntıyı verir.Kesin
AlmancaAbstammung, Verwandtschaft, VerhältnisSoy, akrabalık, oranAbstammung kökensel soy çizgisini, Verhältnis ise nesbî ve oransal bağı karşılar.Güçlü
FransızcaFiliation, parenté, proportionSoy bağı, akrabalık, oranFiliation özellikle ebeveyn-çocuk dikey soy hattını doğrudan karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
نَسَبًاDoğrudan kan bağı ve dikey silsile (baba-oğul hattı)İnsanın sudan yaratılışı ve toplumsal bağlarının ilahi kudretle tanzimi; Furkān 25:54
أَنْسَابَKabilevi üstünlük, soy kütüğü ve dünyevi dayanışma bağlarıSûra üflendiğinde dünyevi aidiyetlerin hükümsüz kalması ve yardımlaşmanın bitmesi; Mü'minûn 23:101
نَسَبًاŞirk koşulan ontolojik soy veya hısımlık iddiasıMüşriklerin melekler ve cinler ile Allah arasında kurduğu soydaşlık hezeyanının reddi; Sâffât 37:158

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTenzih ve uluhiyetAllah'a çocuk veya soy isnat eden pagan tasavvurların reddiYaratıcı ile yaratılmışlar arasında ontolojik benzerliğin mutlak nefyedilmesi
FıkıhAile ve miras hukukuNesebin sübutu, meşru nikâh bağı ve neslin korunması ilkesiHukuki hakların, velayetin ve miras paylarının bağlanacağı meşru biyolojik hattın tespiti
TefsirKur'an antropolojisiFurkān 25:54 ayetindeki nesep ve sıhr ikiliği ile Mü'minûn 23:101'deki bağların düşüşüSoyun dünyada nimet ve imtihan, ahirette ise hesaba tesirsiz bir vasıf olması
HadisAhlak ve kabilecilikSoyla övünmenin (asabiyet) yasaklanması ve sıla-i rahim ölçüsüSoyun kibir değil, sorumluluk ve akrabalık hukuku vasıtası olarak sınırlanması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk bağıİntisap / UbudiyetOntolojik soy bağını reddedip ahlaki ve imâni bağı ikame etmekİnsan ile Tanrı arasındaki ilişkinin soy yoluyla değil, iman ve kulluk nispetiyle kurulmasıdır.Kesin
İlmiMantık ve epistemolojiNispet / İzafetKavramları birbirine bağlayarak rasyonel ve oransal bilgi üretmekBilimsel tanımlarda bir şeyin cinsine, türüne veya başka bir değişkene olan bağıntısının belirlenmesidir.Güçlü
SiyasiToplum düzeni ve meşruiyetHukukî aidiyetKabilevi asabiyeti önleyip adalete dayalı intisap tesis etmekYönetimin soy imtiyazına veya aristokrasiye değil, liyakat ve hukuki bağa dayanmasını sağlar.Güçlü
İktisadiMülkiyetin intikaliMiras düzeniMülkiyetin nesiller arası meşru akışını düzenlemekNesep bağı, sermayenin gaspını engelleyerek miras yoluyla adil dağılımını temin eden hukuki zemindir.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerOran-orantı ve bağıntı (ratio / relation)Matematikte iki büyüklüğün birbirine kıyaslanması (A/B); fizikte bir hareketin referans noktasına göreliği (nisbiyet).Kesin
Beşeri bilimlerSoy kütüğü ve akrabalık ağı (kinship / genealogy network)Sosyolojide bireylerin toplumsal yapıya aidiyet kanallarını oluşturan dikey ve yatay meşruiyet silsilesi.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiNesebi sadece biyolojik bir ırkçılık ya da modern etnik milliyetçilik düzeyinde bir üstünlük vesilesi saymak.
Kur'an içi daha geniş anlamNesep, insanın sudan yaratılışının ardından kurulan ilahi bir nizam bağıdır; ancak eskatolojik düzlemde amel karşısında hiçbir koruyuculuğu yoktur.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın manevi derecesini soyuna bağlayan aristokratik yanılgılara düşmek veya Yaratıcı ile mahlukat arasında ontolojik soydaşlık vehmederek şirke sapmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsan ilişkilerinin ve biyolojik varoluşun meşru zeminini tanımlarken, bu bağın mutlaklaştırılmasını engelleyerek tevhid ve ahiret ilkelerine bağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın sudan yaratılışını açıklayan ayetlerde (Furkān), şirkteki tanrısal soy iddialarını reddeden pasajlarda (Sâffât) ve kıyamet sahnelerinde (Mü'minûn).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Soy üstünlüğüne dayalı kabile asabiyetini yıkar; ahirette soyun kurtarıcı olacağı vehmini bertaraf eder; Allah'a çocuk veya nesep isnat eden şirk inançlarını tasfiye eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki nokta arasında uzanan ince, belirgin ve kesintisiz patika; bir nesnenin diğerine doğrudan eklenip uzaması (neyseb).
  • Soyut anlamVarlıklar veya nesiller arasındaki doğrusal köken, aidiyet, meşru bağlanma ve iki büyüklük arasındaki bağıntı veya oran.
  • Sistematik karşılıkBireyi bir köke bağlayan dikey meşruiyet hattı; ahirette sıfırlanan dünyevi bağ, tevhitte ise asla kabul edilmeyen ontolojik benzerlik.
  • LaTeX modeliN(x,y)=xy  ⟹  lim⁡t→τN(x,y)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde N(x,y), iki unsur (x ve y) arasındaki doğrusal silsile, soy veya oransal bağıntı fonksiyonunu; τ ise nihai eskatolojik eşiği (kıyamet ve sûra üflenme anını) temsil eder. Formül, dünyevi boyutta tanımlı ve geçerli olan nesep ve bağıntıların, ilahi hesap gününde (τ) fonksiyonel değerini tamamen yitirerek hükümsüzleşmesini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن