نسف
ن - س - ف
KÖK- 5 geçiş
- 3 ayet
- 4 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Toz halinde savurmak
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.366 harfباب السين والنون الفاء معهما
س ن ف، س ف ن، ن س ف، ن ف س مستعملات
سنف:
السِّنافُ للبعير بمنزلة اللَّبَب للدّابّة. للدابة. بعيرٌ مِسنافٌ، إذا كان يُؤَخِّر الرَّحْل، والجميعُ: مَسانيف.
وأَسنَفْته: شَدَدْته بسِنافٍ وأَسنَفوا أَمْرَهم، أي: أحكموه. وصار الإسنافُ مَثَلاً في رَجُلٍ قد دُهِشَ فلم يدر أين يُشَدُّ السِّناف: قد عَيَّ فُلانٌ بالإسناف، قال عمرو:
إذا ما عَيَّ بالإسْنافِ حـيٌّ من الأمر
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR941 harfأبو زيد: نَسَفْتُ البناء نَسْفاً: قلعْته. ونَسَفَ البعيرُ الكلأ يَنْسِفُهُ، إذا اقتلعه بأصله. وانْتَسَفْتُ الشيء: اقتلعته. والنَسيفُ: أثر كَدْمِ الحمارِ، وأثرُ ركضِ الرِجل بجَنْبَي البعير إذا انحصَّ عنه الوبر. قال الممزَّق:
وقد تَخِذَتْ رِجْلي إلى جَنْبِ غَرْزِهانَسيفاً كأُفْحوصِ القَطاةِ المُطَـرَّقِ
ويقال: هما يَتَناسَفانِ الكلام، أي يتسارَّانِ. ونَسْفُ الطعام: نَقْضُهُ. والمِنْسَفُ: ما
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR12.334 harfباب السين والنون مع الفاء
سنف ، سفن ، نفس ، نسف ، فنس : ( مستعملة ) .
سنف : أبو عُبَيد عن أبي عمرو : السِّنْف : الوَرَقة ، قال ابن مُقبِل :
تُقَلْقِل عن فأْسِ اللِّجامِ لِسانَه
تَقَلْقُلَ سَنْفِ المَرْخ في جَعْبةٍ صِفْرِ
وقال شمر : يقال لأَكَمة الباقلاّء واللُّوبيَاء والعَدَس وما أشبَهَها : سُنُوف ، واحدها سِنْف .
ثعلب عن ابن الأعرابي : السِّنْفُ : العُود المجرّد من الوَرَق ، والسِّنْف : الوَرَقة
باب السين والنون مع الفاء سنف ، سفن ، نفس ، نسف ، فنس : ( مستعملة ) . سنف : أبو عُبَيد عن أبي عمرو : السِّنْف : الوَرَقة ، قال ابن مُقبِل : تُقَلْقِل عن فأْسِ اللِّجامِ لِسانَه تَقَلْقُلَ سَنْفِ المَرْخ في جَعْبةٍ صِفْرِ وقال شمر : يقال لأَكَمة الباقلاّء واللُّوبيَاء والعَدَس وما أشبَهَها : سُنُوف ، واحدها سِنْف . ثعلب عن ابن الأعرابي : السِّنْفُ : العُود المجرّد من الوَرَق ، والسِّنْف : الوَرَقة . أبو عُبَيد عن الأصمعيّ : السِّناف : حَبْلٌ يُشَدّ من التَّصدِير إلى خَلْفِ الكِرْكِرَةِ حتى يَثبُتَ قال : وأسنَفْتُ البعيرَ : إذا جعلتَ له سِنافاً ، وذلك إذا خَمُص بَطنُه واضطَرَب تصديرُه ، وهو الْحِزام ، وهي إبلٌ مُسْنَفَاتٌ : إذا جُعل لها أَسنِفَة تُجعَل وراءَ كَراكِرِها ، وأمّا المُسْنِفات بكسر النون فهي المتقدِّمات في سَيْرها ، وقد أسنَفَ البعيرُ إذا تقدّم أو قَدَّم عُنُقَه للسّير ، وقال كُثَيّر في تقديم البعيرِ زمامَه : ومُسْنِفَةٍ فَضْلَ الزِّمام إذا انتَحَى بِهِزّةِ هادِيه على السَّوْمِ بازِل وفرسٌ مُسْقِفة : إذا كانت تَقدَّمُ الخيلَ ، ومنه قولُ ابن كلثُوم : إذا ما عَيَّ بالإسْنافِ حَيٌّ على الأمْر المشَبَّهِ أن يَكُونَا أي : عَيُّوا بالتقدُّم . قلتُ : وليس قولُ من قال : إذا ما عَيَّ بالإسناف أن يَدْهَش فلا يَدرِي أينَ يُسَدّ السِّناف بشيء هو باطل إنما قاله اللّيث . وقال أيضاً : أسنَفَ القومُ أمرَهم : إذا أَحكَموه . قلت : وهذا لا يَبعُد عن الصَّواب . أبو عَمْرو : السُّنُف : ثِيابٌ تُوضَع على أكتاف الإبل مِثلُ الأشِلّة على مآخيرِها والواحدُ سَنِيف . الليث : بعيرٌ مِسْناف : إذا كان يؤخِّر الرَّحْل ، والجميع مَسَانِيف . وقال ابن شَمِيل : المِسْناف من الإبل التي تُقدِّم الحِمْلَ . قال : والمحنَاة : الّتي تؤخِّر الحِمْلَ ، وعُرِضَ عليه قولُ اللّيث فأَنكَرَه . أبو عُبَيد عن الفرّاء : سنَفْتُ البعيرَ وأسنَفْتُه من السِّناف . فنس : أهمَلَه الليث . ورَوَى أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ : الفَنَس : الفَقْر المُدْقِع . قلتُ : والأصل فيه الفَلَس ، اسمٌ من الإفلاس ، فأُبدِلت اللامُ نوناً كما ترى . سفن : قال ابن السِّكيت فيما رَوَى عنه الحَرَّاني : السَّفْنُ : القَشْرُ ، يقال : سَفَنه يَسفِنَه سَفْناً : إذا قَشَره . وقال امرؤ القيس : فجاءَ خَفِيّاً يَسفِنُ الأرضَ بَطْنُه تَرَى التُّرْبَ منه لاصِقاً كلَّ مُلْصَقِ قال : والسَّفَنُ : جِلْدٌ أَخْشَن يكون على قائِم السّيف . وأخبَرَني المنذريُّ عن الحَرّاني عن ابن السكّيت أنّه قال : السَّفَن والسّفَر والشَّفْر : شِبهُ قَدُوم يُقْشر به الأجذاع . وقال ابن مقبل يصف ناقةً أنضَاها السيرُ : تَخَوَّفَ السَّيْرُ منها تامِكاً قَرِداً كما تخوَّفَ عُودَ النَّبْعَةِ السَّفَنُ قال : وزادني عنه غيرُه أنه قال : السَّفَن : جِلْدُ السّمَك الّذي يُحَكّ به السِّياط والقِدْحانُ السِّهامُ والصِّحافُ ، ويكون على قائم السَّيف ، وقال عَدِيّ بنُ زيد يَصِف قِدْحاً : رَمَّه البَارِي فسَوَّى دَرْأَهُ غَمْزُ كَفَّيْهِ وتَحْلِيقُ السَّفَنْ وقال الأعشى : وفي كلِّ عامٍ له غَزْوَةً يَحُكُّ الدَّوابِرَ حَكَّ السَّفَنْ أي : تأكُلُ الحجارةُ دَوابِرَها من بَعْد الغَزْو . وقال اللَّيث : وقد يُجعَل من الحديد ما يُسفَّن به الخَشَب : أي : يُحَكّ به حتّى يَلين . قال : والرِّيح تَسفِن التُّرابَ . تجعَلهُ دُقَاقاً ، وأنشد : إذا مَساحِيجُ الرِّياحِ السُّفَّنِ قال أبو عُبَيْد : السَّوافن : الرِّياحُ الّتي تَسفِن وجهَ الأرض كأنّها تمسَحه . وقال غيرُه : تَقشِره ، والسَّفِينة سُمِّيتْ سفينةً لسَفْنها وَجْهَ الماءِ كأنّها تَكشِفُه ، وهي فَعِيلة بمعنى فاعِلَة . ثعلب عن ابن الأعرابي : قيل لها سَفِينةٌ لأنّها تَسفِن بالرَّمْل إذا قَلَّ الماءُ فهي فَعِيلة بمعنى فاعِلة . قال : وتكون مأخوذةً من السَّفَن وهو الفَأْس الّذي ينجُر به النَّجار ، فهي في هذه الحال فَعِيلةٌ بمعْنَى مفعولة . قال : والسَّفَنُ : جِلْدُ الأَطُوم ، وهي سَمكة بحريّة يُسوَّى قوائمُ السُّيوف مِن جِلْدِها . وقال الفراء : ريحٌ سَفوةٌ : إذا كانت أبداً هابّة وقد سَفنت الريحُ الأرضَ سفناً : هبّت بها . وقيل : سُمّيت السفينة ، سفينة لأنها تسفُنُ على وجه الأرض ، أي تلزق بها . نسف : قال اللَّيث : النَّسْفُ : أن انتِساف الرِّيحِ الشيءَ يَسلُبه . قال : وربَّما انتَسَف الطائرُ الشيءَ عن وَجْهِ الأرض بمِخلَبه . قال : وضَرْبٌ من الطَّيرِ يُشبِه الخُطّاف يَتَنَسّف الشيءَ في الهَوَى ، تسمّى النّساسِيف الواحد نُسّاف . والنِّسْفة من حجارة الحَرَّة تكون نَخِرةً ذاتَ نَخارِيبَ يُنسَفُ بها الوَسَخ عن الأقدام في الحمّامات ، ويسمَّى النَّسَّاف . ثعلب عن ابن الأعرابي : النَّسْف : القَلْع ، والنَّسْف : تَنقِية الجيّد من الرديء . ويقال لمُنْخلٍ مطوَّل : المِنْسَف . ويقال لِفَم الحِمارِ مِنْسَف ، هكذا رواه أبو عمرو وغيرُه يقول : مِنْسَف . وقال ابن الأعرابي : ويقال للرَّجل : إنه لكثير النَّسِيف ، وهو السِّرار ، يقال : أطالَ نَسِيفَه أي : سِرَارَه . أبو نصر عن الأصمعيّ : يقال للفرس : إنه لنَسُوف السُّنْبك من الأرض ، وذلك إذا دنا طَرف الحافر من الأرض . ويقال للحمار به نَسِيف ، وذلك إذا أخَذَ الفحلُ لَحْماً أو شَعْراً فبقيَ أثرهُ . ونسَفَ الطعامَ يَنسِفه نَسْفاً : إذا نفضه ، قال : والمِنسَف : هَنٌ طَويلٌ أعلاه مرتفِع ، وهو متَصوِّب الصَّدْر يكون عند الفامِيّين ، ومنه يقال : أَتانا فلان كأنّ لحيتَه مِنسَف . ويقال : اتَّخذَ فلانٌ في جَنْب ناقتِه نَسِيفاً : إذا انجَرَدَ وَبَرُ مَرْكَضَيه برجْلَيه . وأَنشَد : وقد تَخِذَتْ رِجْلي لِدَى جَنْبِ غَرْزِها نَسِيفاً كأُفْحوص القَطاةِ المطرِّقِ ويقول : أعزِل النُّسافةَ وكُلْ من الخالص . وقال أبو زيد : نَسَفَ البناءَ : إذا قَلَعه ، والذي يُنسَف به البناء يُدعَى مِنْسَفة . ونَسَف البعيرُ الكَلأَ نَسْفاً إذا اقتلَعَه بمقدَّم فِيهِ . ونَسَف البعيرُ برجْله : إذا ضَرَب بمقدَّم رِجله ، وكذلك الإنسان . ويقال : بيننا عقبة نسوف ، وعقبة باسطة ، أي : طويلة شاقة . وقال اللِّحياني : يقال : انتسَفَ لونُه ، وانتشف والتمِعَ لونُه بمعنًى واحد . وقال بِشرُ بن أبي خازِم يصفُ فرساً في حُضرها : نَسوفٌ للحِزامِ بمرْفَقَيْها يَسُدُّ خَواءَ طُبْيَيْها الغُبَارُ يقول : إذا استفرَغَتْ جَرْياً نسَفَتْ حِزامَها بمرْفَقَيْ يَدَيْها ، وإذا ملأتْ فُرُوجَها عَدْواً سَدَّ الغُبارُ ما بين طُبْيَيْها وهو خَوَاؤه . وقال أبو زيد : نسَف البعيرَ حمْلُه نَسْفاً : إذا مرَطَ حملُه وَبَرَ صَفْحَتَيْ جَنْبَيْه . نفس : قال الله جلّ وعزّ : ( بِوَكِيلٍ اللَّهُ يَتَوَفَّى الاَنفُسَ حِينَ مِوْتِهَا وَالَّتِى لَمْ تَمُتْ فِى مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِى قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الاُخْرَى إِلَى ) ( الزمر : 42 ) . رُوِي عن ابن عبّاس أنه قال : لكل إنسانٍ نفسان : أحدهما : نَفْسُ العَقْل التي يكون بها التمييز ، والأخرى نفسُ الرُّوح الّتي بها الحياة . وقال أبو بكر ابنُ الأنباريّ : من اللّغويّين مَنْ سَوّى بين النَّفْس والرُّوح . وقال : هما شيءٌ واحد ، إلاّ أنّ النفسَ مؤنَّثة والرُّوحَ مذكَّر . قال : وقال غيرُه : الرُّوحُ هو الّذي به الحياة ، والنَّفْسُ هي التي بها العَقْل ، فإذا نام النائمُ قَبَض اللَّهُ نفسَه ولم يَقبض رُوحَه ، ولا يقبَض الرُّوحُ إلاّ عند المَوْت . قال : وسمِّيَت النَّفْس نَفْساً لتولُّد النَّفَس منها ، واتصاله بها ، كما سمَّوا الرُّوح رُوْحاً ، لأنّ الرَّوْحَ موجود به . وقال ابن الأنباري في قوله : ( تَعْلَمُ مَا فِى نَفْسِى وَلاَ أَعْلَمُ مَا فِى نَفْسِكَ ) ( المائدة : 116 ) ، أي : تعلم ما في نفسي ولا أعلم ما في غيبك . وقال غيره : تعلم ما عندي ولا أعلم ما عندك . وقال أهل اللغة : النفس في كلام العرب على جهين : أحدهما : قولك : خرجت نفس فلان ، أي : روحه . ويقال : في نفس فلان أن يفعل كذا وكذا ، أي : في رُوعه . والضّرْب الآخر : معنى النفس حقيقة الشيء وجملته . يقال : قتل فلان نفسه ، والمعنى : أنه أوقع الهلاك بذاته كلها . وقال الزّجّاج : لكل إنسانٍ نَفْسان : إحداهُما نَفْسُ التمييز ، وهي الَّتي تفارقه إذا نام فلا يَعقِل بها يتوَفَّاها الله ، كما قال جلّ وعزّ ، والأخرى نَفْس الحياة ، وإذا زالَتْ زالَ معها النَّفَس ، والنائم يَتنفَّس . قال : وهذا الفرقُ بين تَوَفِّي نَفْس النّائم في النَّوْم وتَوَفِّي نَفْس الحيّ . قال : ونفْسُ الحياة هي الرُّوح وحركةُ الإنسان ونُمُوُّه يكون به . أبو العبّاس عن ابن الأعرابي قال : النَّفْسُ : العَظَمة والكِبْر . والنَّفْسُ : العزة . والنفس : الهِمّة . والنَّفْسُ : الأنفة . والنَّفْس : عَينُ الشيء ، وكُنْهُه وجَوهَرُه . والنفسُ : العينُ الّتي تُصيب المَعينَ . والنفسُ : الدّم . والنَّفْس : قَدْرُ دَبْغة . والنَّفْس : الماءُ . وقال الرّاجز : أتجعَلُ النفسَ الّتي تُدِيرُ في جِلْدِ شاةٍ ثمّ لا تَسِيرُ والنَّفْسُ : العِنْدُ ، ومنه قوله جلّ وعز : ( تَعْلَمُ مَا فِى نَفْسِى وَلاَ أَعْلَمُ مَا فِى نَفْسِكَ ) ( المائدة : 116 ) ، قال : والنَّفْس : الرُّوح . والنَّفَس : الفَرَج من الكَرْب . الحرّاني عَنِ ابن السكّيت . يقال : أنت في نَفَسٍ من أمرك ، أي : في سعة . ويقال : اكرَعْ في الإناء نَفَساً أو نَفَسين . ورُوِي عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( أجدُ نَفَسَ ربِّكم من قِبَل اليَمَن ) . يقال : إنه عَنَى بذلك الأنصارَ ، لأن الله جلّ وعز نَفَّسَ الكَرْبَ عن المؤمنين بهم . ويقال : أنت في نفَسٍ من أمرِكَ أي : في سَعَة . واعمَلْ وأنتَ في نَفَس ، أي : في فُسْحة قَبْل الهرَم والأمراض والحوادث والآفات . ونحو ذلك الحديث الآخَر : ( لا تَسُبُّوا الرِّيح فإنها من نَفَس الرّحمن ) يريد أنه بها يُفرّج الكَرْبَ ، ويَنشُر الغَيْث ، ويُذْهب الجَدْب . ويقال : اللّهم نَفِّسْ عَنِّي ، أي : فَرِّج عني . قلت : النَّفَس في هَذين الحديثين اسمٌ وُضِع موضعَ المصدرَ الحقيقيّ ، من نفَّس يُنفِّس تَنفيساً ونَفَساً ، كما يقال : فرَّج الهمَّ عنه تفريجاً وفرجاً فالتفريجُ مصدرٌ حقيقيّ ، والفَرَج اسمٌ وُضع موضعَ المصدَر ، كأنه قال : أجدُ تَنفيسَ ربِّكم عنكم من جهة اليَمن ، لأن الله جل وعز نصرَهم بهم وأيَّدهم برجالِهم . وكذلك قولُه : ( الرِّيحُ من نَفَس الرحمن ) أي : من تنفيسِ اللَّهِ بها عن المكروبين وتفريجِه عن الملهوفين . الحرّاني عن ابن السكّيت قال : النَّفْس : قَدْرُ دَبْغة أو دبغتين من الدّباغ . قال : وقال الأصمعيّ : بعثَت امرأةٌ من العرب ببُنَيّةٍ لها إلى جارتها فقالت : تقول لكِ أمِّي أَعطيني نَفْساً أو نَفْسين أَمْعَسُ بها مَنِيئتِي ، فإني أَفِدَةٌ ، أرادتْ قَدْرَ دَبْغة أو دَبغتين من القَرَظ الذي يُدبَغ به . والمَنيئَةُ : المَدْبَغة ، وهي الجلود التي تُجعَل في الدّباغ . قال : ويقال : نَفِسْت عليه الشيء أنفَسُ نَفاسَةً : إذا ضَنِنتَ به ولم تحبّ أن يصيرَ إليه . ورجل نَفُوسٌ : أي : حَسود . وقال الله جلّ وعز : ( مِسْكٌ وَفِى ذَلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ ) ( المطففين : 26 ) ، أي : وفي ذلك فليتراغَب المتراغِبون . وقال الفرّاء في قوله جل وعز : ( عَسْعَسَ وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ ) ( التكوير : 18 ) . قال : إذا ارتفع النهارُ حتى يصير نهاراً بيّناً فهو تنفُّس الصبح . وقال مجاهد : إذا تَنفّس : إذا طلع . وقال الأخفش : إذا أضاء . وقال الزّجّاج : إذا امتدّ يصيرُ نَهاراً بيِّناً . وقال غيرُه : إذا تَنفّس : إذا انْشَقَّ الفجرُ وانفَلَق حتى يتبيَّن ، ومنه يقال : تَنفَّسَت القوسُ : إذا تصدَّعَتْ . وقال اللّحياني : النَّفْس : الشّقّ في القِدْح والقَوْس . قال : ويقال : هذا المنزل أنفَسُ المنزِلين : أي : أبعَدُهما . وهذا الثّوب أنفَسُ الثّوبين أي : أطوَلهما وأعرضُهما وأمثَلُهما . ويقال : نفَّسَ اللَّهُ كُرْبَتك ، أي : فرَّجها الله . ويقال : نَفِّس عني ، أي : فرِّجْ عني ووسِّع عليَّ . وقال ابن شميل : يقال : نَفَّس فلانٌ قوسه : إذا حَطَّ وترَها . وقال أبو زَيد : كتبتُ كتاباً نَفَساً ، أي : طويلاً ، وتنفَّس النهارُ : إذا طال . وفي الحديث : ( من نفّس عن مؤمن كربة نفس الله عنه كربة من كرب الآخرة ) . معناه : من فرَّج عن مؤمن كربة في الدنيا فرج الله عنه كربة من كرب يوم القيامة . في الحديث : ( نهى عن التنفس في الإناء ) . وفي حديث آخر : ( كان يتنفّس في الإناءِ ثلاثاً ) . قال بعضهم : الحديثان صحيحان ، والتنفّس له معنيان : أحدهما : أن يشرب وهو يتنفس في الإناء من غير أن يُبينه عن فيه ، وهو مكروه . والتنفس الآخر : أن يشرب الماء وغيره بثلاث أنفاس ، يُبين فاه عن الإناء في كل نفس . وقال ابن الأعرابي : تنفَّسَتْ دِجْلةُ : إذا زادَ ماؤُها . ويقال : مال نَفيسٌ ومُنْفِس : وهو الذي له خَطَر وقَدْر . قال : وكلُّ شيء له خَطَر وقَدْر قيل له نَفِيس ومُنْفِس وقد أَنفَسَ المالُ إنفاساً ، أو نَفُس نُفوساً ونَفاسةً . ويقال : إنّ الذي ذكرتَ لَمَنْفوسٌ فيه : أي مَرغوبٌ فيه . ويقال : ما رأيتُ ثَمَّ نفْساً ، أي : ما رأيتُ أحداً . ويقال : زِدْ في أَجَلي نَفَساً ، أي : طَوّل الأجل . ويقال : بين الفريقين نَفَس ، أي : متَّسَع . ويقال : نَفِسَ عليك فلانٌ يَنفَس نَفَساً ونَفَاسَة ، أي : حَسدَك . ويقال : نَفِسَت المرأةُ وهي تَنْفَس نِفاساً . ويقال أيضاً : نُفِسَتْ تنفَس نَفاسَةً ونِفاساً ونَفَساً ، وهي امرأة نُفَساءُ ونَفْساء ونَفَساء ، والجميع نُفَساوات ونِفاس ونُفّس ونُفّاس . ويقال : وَرِث فلانٌ هذا المالَ في بطنِ أمه قبلَ أن يُنفَس : أي : يُولَد . وإنّ فلاناً لنَفوسٌ : أي : عَيُون . أبو عبيد عن الأصمعيّ : نُفِست المرأةُ ونَفِسَت . والمَنفوس : المولود . وقال اللّحياني : النَّافس : الخامِسُ من قِداح المَيْسر ، وفيه خمسةُ فُروض وله غُنْمُ خمسةِ أنصباءَ إن فاز ، وعليه غُرمُ خمسةِ أنصباءَ إن لم يَفُز . وقال أبو سَعيد : يقال لك في هذا الأمر نُفْسَةٌ ، أي : مُهلة . ويقال : شَرابٌ غير ذي نَفَس : إذا كان كريهَ الطَّعم آجِناً ، إذا ذاقَه ذائقٌ لم يتنفّس ، إنما هي الشّربة الأولى قدرَ ما يُمسِك رمقَهُ ، ثم لا يعود له ، وقال أبو وَجْزة السَّعْدِيّ : وشَرْبةٍ من شَرابٍ غيرِ ذي نَفَسٍ في صَرّة من نُجوم القَيْظِ وَهّاج ثعلب عن ابن الأعرابيّ : شَرابٌ ذو نَفَس ، أي : فيه سَعَة ورِيّ ، وقال في قول الشاعر : ونَفَّسَني فيهِ الحمامُ المعجَّلُ أي : رَغّبني فيه . ورُوِي عن النّخعيّ أنه قال : كلّ شيء له نَفْس سائلة فماتَ في الإناء فإنّه ينجِّسه ، أراد كلّ شيء له دمٌ سائل . ويقال : نَفِسَت المرأةُ : إذا حاضَتْ . وقالت أمّ سَلَمة : ( كنتُ مع النبي ( صلى الله عليه وسلم ) في الفراش فحِضتُ فخرجتُ وشَدَوْتُ عليَّ ثيابي ثم رجعتُ ، فقال : أَنَفِسْتِ ) ، أراد أَحِضْتِ .
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR8.059 harf(باب النون والسين وما يثلثهما)
*(نسع) النون والسين والعين كلمةٌ تدلُّ على جَدْل الشَّيء. فالنِّسْع: سَير مضفورٌ كهيئة أعِنَّة البِغال. ويقال للعُنق الطَّويلِ ناسِعٌ، كأنَّه طُوِّلِ وجُدِلَ جَدْلاً. والمِنسعة: الأرض السريعة النَّبتِ بطُول نَبْتِها وبَقْلها.
(نسغ) النون والسين والغين أصلٌ يدلُّ على غَرْزِ شيءٍ بشيءٍ. ونَسغَ الخُبْزةَ: غرزَها بريش الطّائر: وهي المِنْسَغة. ونَسغَت الواشمةُ: غرزَتِ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR454 harf- نسفت الريح الشيء: اقتلعته وأزالته. يقال نسفته وانتسفته. قال تعالى: ﴿ينسفها ربي نسفا﴾ [طه/105] ونسفت البعير الأرض بمقدم رجله: إذا رمى بترابه. يقال: ناقة نسوف. قال تعالى: ﴿ثم لننسفنه في اليم نسفا﴾ [طه/97] أي: نطرحه فيه طرحا النسافة، وهي ما تثور من غبار الأرض. وتسمى الرغوة نسافة تشبيها بذلك، وإناء نسفان: امتلأ فعلاه نسافة، وانتسف لونه. أي: تغير عما كان عليه نسافه، كما يقال: اغبر وجهه. والنسفة:
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR350 harfن س ف
نسف الحبّ بالمنسف وهو الغربال الكبير عند الفاميّين.
ومن المجاز: نسفت الريح التراب.
قال عقبة بن حجر: نسفت معارفها صباً حنّانة أن لا تأوّبها بريحٍ تبكر والله ينسف الجبال.
والإبل تنسف الكلأ بمقاديم أفواهها: تقلعه.
ونسفوا البناء: قلعوه من أصله.
وبيني وبينه عقبة نسوف: بعيدة تنسف صاحبها.
وانتسف لونه: تغيّر وبالشّين.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR4.434 harfنسَفَت الريحُ الشيء تَنْسِفه نَسْفاً وانتَسَفَته: سلبَتْه، وأَنْسَفتِ الريحُ إنسافاً وأَسافَت الترابَ والحصى. والنَّسْف: نَقْر الطائر بمِنْقاره، وقد انتسَف الطائر الشيء عن وجه الأَرض بمِخْلَبه ونسفه. والنُّسَّافُ والنَّسَّاف؛ الأَول عن سيبويه والأَخير عن كراع: طائر له مِنْقار كبير.
ونسَفَ البعيرُ الكلأ يَنْسِفه، بالكسر، إذا اقتلعه بأَصله. وانتسَفْتُ الشيء: اقْتَلَعْته؛ قال أَبو النجم:
وانتسَفَ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR177 harf* ن س ف * * نَسَفَ * البِناء قلعه ونسف الطعام نفضه وبابهما ضرب و * المِنْسَفُ * بالكسر ما يُنسف به الطعام وهو شيء منصوب الصَّدر أَعلاه مُرتفع و * النَّسَافَةُ * بالضم ما سقط منه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.884 harfنسف البناء ينسفه نسفا: قلعة من أصله ومنه قوله تعالى: فقل ينسفها ربى نسفا أي يقلعها من أصولها، نقله الجوهري عن أبي زيد، وهو مجاز. ونسف البعير النبت كذلك: أي قلعه بفيه من الأرض بأصله، كانتسفه فيهما قال أبو النجم:
وانتسف الجالب من أندابـه
إغباطنا الميس على أصلابه ومن المجاز: بعير نسوف: يقتلع الكلأ من أصله بمقدم فيه، وناقة نسوف كذلك. وإبل مناسيف نقله الجوهري: كأنها جمع منساف، وهي من
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR366 harfنَسَفَتْهُ الرِّيحُ
1 نَسَفَتْهُ الرِّيحُ ذ , (Mgh, Msb, TA,) aor. نَسِفَ , (TA,) inf. n. نَسْفٌ; (Msb, TA;) and ↓ اِنْتَسَفَتْهُ, (TA,) The wind carried it away; (TA;) i. q. ذَرَتْهُ [q. v.]; (Mgh;) namely, dust. (Mgh, Msb.)
8 اِنْتَسَفَ see 1.
مِنْسَفٌ
مِنْسَفٌ ذ A vessel (وِعَآء) in which dates [and grain are shaken to remove the dust, &c. (TA in art. نفض.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.271 harfنَسَفَ
نَسَفَ I ( n. ac. نَسْف 1 ),
a. Crushed, pounded, powdered.
b. Pulled down ( building ).
c. Uprooted.
d. Cleaned, winnowed ( corn ).
e. U ( n. ac. نَسْف 1 , نُسُوْف 27 ), Bit.
f. [ coll. ], Clipped.
تَنَسَّفَ
تَنَسَّفَ V ,
a. Threw an opponent ( wrestler ).
تَنَاْسَفَ
تَنَاْسَفَ VI ,
a. Whispered.
اِنْتَسَفَ
اِنْتَسَفَ VIII ,
a. see I (b) , ( c ) & VI.
d. [ pass. ],
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok15.861 harfنسف
نَسَفَ - يَنْسِفُ - نَسْف - نَسْفاً
نَسَفَ - يَنْسِفُ + كائن + شيئاً: يؤثر على الكائن بقوة عظيمة تجعل مكوناته تنفصل عن بعضها ثم تتبعثر بشكل كبير مبتعدة عن بعضها بعضاً
نَسْف - نَسْفاً: اسم فعل " نَسَفَ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " المباعدة والتفريق والنثر بقوة وتباعد شديدين "، وهي:
نَسَفَ - يَنْسِفُ، بَثَّ - يَبُثُّ، بَعْثَرَ -
Mücavir kökler15 mücavir (26 toplam)
- جبل
2 ortak ayet · Dağ anlamındadır
- حرق
1 ortak ayet · Yanık demektir
- عكف
1 ortak ayet · Örgülü saç demektir
- يمم
1 ortak ayet · Büyük akarsu
- ظلل
1 ortak ayet · Gölge demektir
- ذهب
1 ortak ayet · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
- مسس
1 ortak ayet · Ona dokundu
- نظر
1 ortak ayet · Korkuluk demektir
- خلف
1 ortak ayet · Half : Ense demektir
- سأل
1 ortak ayet · “Sehl” ova demektir
- وعد
1 ortak ayet · “Va’id” yağmur bulutu demektir
- حيي
1 ortak ayet · Uyanık yılan demektir
Geçtiği ayetler(3)
… ظَلْتَ عَلَيْهِ عَاكِفًا لَنُحَرِّقَنَّهُ ثُمَّ لَنَنْسِفَنَّهُ فِي الْيَمِّ نَسْفًا
Toz halinde savurmakDedi ki: Haydi git, doğrusu hayatta artık; bana dokunmayın, demenden başka yapacağın bir şey yoktur. Bir de senin için hiç kaçamayacağın bir ceza günü var. Sarılıp durduğun üstüne düşüp tapındığın ilahına bak; yemin olsun ki; biz onu yakacağız, sonra da parçaparça edip denize atacağız.
وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْجِبَالِ فَقُلْ يَنْسِفُهَا رَبِّي نَسْفًا
Toz halinde savurmakVe sana dağlardan sorarlar. De ki: Rabbım, onları ufalayıp savuracak.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نسف |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | دكك, بثث, ذرأ, قلع |
| Zıt Kök | ثبت |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi kökünden veya zemininden söküp ufalayarak rüzgâr yahut su akıntısı önünde toza çevirip savurmak. |
| Çekirdek Özet 2 | Dağlar veya putlaştırılmış nesneler gibi muhkem ve sarsılmaz sanılan yapıların parçalanıp zerrelere ayrılarak mekândan izinin silinmesi. |
| Çekirdek Özet 3 | Varlık alanındaki sahte ilahlık ve mutlaklık iddialarının ontolojik düzeyde sıfırlanması; şirk ve kibir sembollerinin un ufak edilerek tasfiyesi. |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca alelade bir yıkma veya kırma fiili sanıp, kütlenin toza dönüştürülüp savrularak geride hiçbir iz bırakılmaması boyutunu gözden kaçırmak. |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نس | Bir şeyi yerinden oynatmak, çekip çıkarmak, izini zayıflatmak veya yerini değiştirmek (نسأ, نسخ, نسل, نسك) | ف | Çekirdeğin içerdiği yerinden oynatma ve ayırma hareketine üfleme, dağıtma, saçma ve boşluğa fırlatma niteliği eklenerek nesnenin un ufak edilip savrulması anlamı pekişmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Gizli veya derinde olanın hareketlenmesi, süreğen bir kuvvetin alttan yüzeye doğru yönelişi. |
| س | diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Zemine tutunmuş olma, yapısal direnç, sürtünme ve sertlik. |
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Dışarıya üfleme, hava akımı oluşturma, açıklığa saçılma ve dağılma. |
| نسف | Zemine dayanmış ve tutunmuş katı bir yapının alttan gelen kuvvetle yerinden sökülerek parçalanması ve bir nefes yahut rüzgâr etkisiyle boşluğa savrulup dağıtılması hareketi. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Şiddetli rüzgârın yerdeki toprağı ve samanı kökünden kaldırıp savurması; devenin otu kökünden koparıp yemesi; tahılın kalburla elenerek kabuk ve tozunun ayrılması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ukbe b. Hucr rüzgârın savuruculuğunu tasvir ederken kökü şöyle kullanır: نَسَفَتْ مَعَارِفَهَا صَبًا حَنَّانَةٌ / أَنْ لَا تَأَوُّبَهَا بِرِيحٍ تَبْكُرُ |
| Erken Arapça kullanım | Ebu'n-Necm el-İclî devenin semer vurması sonucu yarasındaki kabukları söküp atmasını anlatırken kökü şöyle zikreder: وَانْتَسَفَ الجَالِبَ مِنْ أَنْدَابِهِ / إِغْبَاطُنَا المَيْسَ عَلَى أَصْلابِهِ |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Asāsü’l-Belāġa.
Sami etimolojik katman
Arapça نسف kökü, Sami dillerinde üfleme, nefes etme, yerinden sökme ve rüzgârla savurup dağıtma semantik dairesiyle doğrudan bağlantılıdır. İbranicede n-š-p / n-š-p̄ (נָשַׁף) fiili "esmek, kuvvetle üflemek, rüzgârla savurmak" anlamına gelir ve rüzgâr marifetiyle bir kütlenin savrulup dağıtılması bağlamlarında görülür. Süryanicede n-š-p (ܢܫܦ) kökü yine üflemek, solukla dağıtmak ve havaya savurmak manasını korur. Akadcada našāpu / nasāpu biçiminde belgelenen eylem ise "üflemek, rüzgâr önünde savurmak, toz haline getirip uçurmak" manasında ortak bir Doğu-Kuzeybatı Sami katmanına işaret eder. Sami kök mirasında temel hareket unsuru güçlü bir hava akımının veya kuvvetin bir nesneyi parçalara ayırarak etrafa saçmasıdır; Arapça bu ortak mirası korumuş ve hem cismi toza dönüştürme hem de savurarak mekândan silme nüansıyla zenginleştirmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (HALOT), Payne Smith Syriac Dictionary, Chicago Assyrian Dictionary (CAD).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | نسف kökünden türeyen fiil ve isimler | Kökün asıl anlamı bir şeyi yerinden koparıp parçalamak ve rüzgâr yahut su akıntısıyla savurmaktır; kalburla savurma ve derideki kiri taştan ayırma manalarına da genişlemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice nāšap̄ (נָשַ), Süryanice nəšap̄ (ܢܫܦ), Akadca našāpu | Üflemek, rüzgârla tozutup savurmak ve dağıtmak ortak bir Doğu ve Kuzeybatı Sami semantik zeminine dayanır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında düzenli ses denkliğiyle kesinleşmiş bir kök akrabalığı tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
Kaynak Lisānü’l-ʿArab, HALOT, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نسف | Anlamlı | Toz haline getirip savurmak | Bir şeyi kökünden söküp parçalayarak rüzgâr veya suyla saçıp yok etmek | Hedef kök, Kur'an'da geçer |
| نفس | Anlamlı | Genişlemek, soluk almak, can | Can, ruh, soluk alma, bir şeyin öz varlığı ve kederin dağıtılması | Nefes ve hava hareketi çekirdeğini paylaşır, Kur'an'da geçer |
| سنف | Anlamlı | İlerlemek, semer bağı bağlamak | Devenin göğüslük kayışı, öne geçmek, bulutun yağmur alameti olarak belirmesi | Kur'an'da geçmez |
| سفن | Anlamlı | Kazımak, yontmak, süpürmek | Yeri veya tahtayı kazımak, yüzeyi sıyırıp süpürmek; suda akıp giden gemi | Yüzeyi sıyırıp süpürme yönüyle kökle yakınlık taşır, Kur'an'da geçer |
| فنس | Anlamlı | Burun basıklığı, geri çekilme | Burnun basık ve kalkık olması, kişinin geriye çekilip saklanması | Tahdhīb al-Lugha'da müsta'mel kabul edilmiştir, Kur'an'da geçmez |
| فسن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نسف | Merkez | Toz halinde savurmak | Parçalayıp un ufak ettikten sonra rüzgâr veya akıntı önünde savurarak mekândan silmek | Kökten sökme, toza çevirme ve dağıtarak yok etme aşamalarını bir arada içerir |
| دكك | Komşu | Ezmek, düzlemek | Nesneyi çarparak veya ezerek yükseltisini yok edip dümdüz hale getirmek | Savurma ve dağıtma unsuru içermez, kütleyi basarak tesviye etmeye odaklanır |
| بثث | Komşu | Dağıtmak, saçmak | Parçaları veya varlıkları geniş bir alana yaymak ve saçmak | Öncesinde kökten sökme veya toza dönüştürme şartı barındırmaz |
| ذرأ | Komşu | Saçıp savurmak | Tohumu veya zerrecikleri yaymak, yaratıp yeryüzüne dağıtmak | Yıkım ve yok etme gayesi taşımaz, ekseriya çoğalma ve var etme eksenlidir |
| قلع | Komşu | Kökünden sökmek | Bir şeyi tutunduğu yerden bütünüyle koparıp çıkarmak | Kütlenin ufalanması ve savrulması aşamasını kapsamaz, yalnızca yerinden çıkarma eylemidir |
| ثبت | Zıt | Sabitlemek, yerleştirmek | Bir varlığı zeminine muhkem biçimde oturtup hareketten ve sökülmekten korumak | Kökten sökülmenin, parçalanmanın ve savrulmanın karşıtıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نسف | Toz halinde savurmak, kökten söküp dağıtmak | Bir varlığın katı formunun parçalanarak zerrecikler halinde boşluğa veya akıntıya saçılması eylemidir. | Kesin |
| Latince | pulverizare, dissipare | Toza dönüştürmek, dağıtmak | Pulverizare toza dönüştürme eylemini, dissipare ise etrafa saçıp dağıtmayı karşılar; tek bir fiil iki aşamayı birden kuşatmaz. | Güçlü |
| İngilizce | to pulverize, to scatter, to blow away | Toz haline getirmek, savurmak | To pulverize kütlenin un ufak edilmesini, to blow away ise hava akımıyla savrulup izinin silinmesini ifade eder. | Güçlü |
| Almanca | zerstäuben, verwehen | Toz haline getirmek, savurup dağıtmak | Zerstäuben zerrelere ayırma sürecini, verwehen rüzgârın savurup yok etmesini verir; kökün ontolojik tasfiye şiddetini kısmen karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | pulvériser, disperser | Toz etmek, dağıtmak | Pulvériser fiziksel parçalamayı, disperser ise mekâna saçmayı anlatır; kökün dipten söküp atma kuvveti dışarıda kalır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Oxford English Dictionary.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نَسْفًا / لَنَنْسِفَنَّهُ | Putlaştırılan nesnenin yakılıp toza dönüştürülerek akıntıya savrulması | Şirk objesinin maddesel ve sembolik varlığının bütünüyle tasfiye edilmesi (Tâhâ 20:97) |
| يَنْسِفُهَا / نَسْفًا | Dağların parçalanıp kum ve toz halinde savrularak yeryüzünün dümdüz bırakılması | Kıyamet günü kozmik düzenin bozulması ve yeryüzündeki heybetli kütlelerin sıfırlanması (Tâhâ 20:105) |
| نُسِفَتْ | Dağların kökünden koparılıp rüzgâr önünde toz halinde dağıtılması | Kıyametin kopuş anında kozmik sabitelerin akışkanlaşarak çözülmesi (Mürselât 77:10) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Fenâ-i âlem ve mutlak kudret | Dağların ve şirk objelerinin toza dönüştürülerek yok edilmesi, maddenin ezeli olmadığını ve ilahi kudret karşısında mutlak fenaya mahkûm olduğunu ispatta ele alınır. | Varlığın katı formunun çözülüp ontolojik sıfırlanmaya uğraması |
| Fıkıh | Şirk ve fesat aletlerinin imhası | Putlaştırılan veya harama alet edilen nesnelerin yalnızca kırılmasının mı yoksa izi kalmayacak şekilde toza çevrilip savrulmasının mı gerektiği tartışılır. | İzalei mutlak ve nesnenin menfaatini tamamen geçersiz kılma |
| Tefsir | Kıyamet sahneleri ve Tâhâ kıssası | Dağların kökünden sökülüp un ufak edilmesi ve rüzgârla savrularak yerlerinin pürüzsüz bir vadiye dönüşmesi tasvir edilir. | Mekânsal sabitelerin zerreleşip boşluğa karışması |
| Hadis | Ahiret ahvali ve arzın tebeddülü | Kıyamet gününde dağların ve yeryüzü kabartılarının savrularak arzın bembeyaz ve pürüzsüz bir alana dönüşeceğini bildiren rivayetlerde yer alır. | Kütlesel ağırlığın uçucu ve dağılgan bir hale gelmesi |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve şirk unsurlarının tasfiyesi | Putsal sabitenin sıfırlanması | Sahte kutsalların izalesini sağlama | Sâmirî'nin buzağısının yakılıp toza çevrilerek denize savrulması örneğinde olduğu gibi, sahte ilahlık iddiasındaki hiçbir nesnenin izinin dahi bırakılmamasıdır. | Kesin |
| İlmi | Madde fiziği ve jeolojik faz değişimi | Agregat yapının dağılması | Katı kütlenin zerreciklere ayrışması | Dağlar gibi devasa jeolojik kütlelerin iç kohezyonunu kaybederek mikron düzeyinde toza dönüşmesi ve rüzgâr vektörleriyle dağıtılmasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Tahakküm odaklarının ve istibdadın çöküşü | Otoriter merkezin tasfiyesi | Güç temerküzünü un ufak etme | İktidarını sarsılmaz dağlar gibi kuran tiranların ve ceberut yapıların halk nezdindeki yapay heybetinin kökünden sökülüp dağıtılmasıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Tekelleşmiş ve donmuş sermayenin imhası | Haksız sermaye birikiminin eritilmesi | Atıl ve gayrimeşru servet kütlelerini dağıtma | Toplum üzerinde tahakküm kuran donuk, putlaştırılmış ve dolaşımdan çekilmiş servet yığınlarının tasfiye edilerek gücünün kırılmasıdır. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Entropik parçalanma ve dispersiyon | Katı bir kristal veya kayaç yapının iç bağlarının kırılarak mikron altı partiküllere ayrılması ve bir akışkan alan içinde homojen biçimde yayılarak yoğunluğunun sıfıra yaklaşması. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Radikal yapı söküm ve sembolik tasfiye | Toplumsal muhayyilede sarsılmaz, ebedi ve kutsal kabul edilen tiranlık odaklarının ve hiyerarşik yapıların temellerinden sökülerek sembolik gücünün tamamen silinmesi. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca alelade bir yıkım veya kırma eylemine ya da sıradan bir rüzgâr esintisine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | نسف eylemi; bir kütleyi önce iç bağlarından çözerek toza dönüştürmeyi, ardından kökünden koparıp bir akışkan içinde savurarak geride hiçbir yükselti, pürüz veya iz bırakmayacak biçimde mutlak tasfiye etmeyi ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki dağların savrulması veya put buzağının denize saçılması sahnelerinin ontolojik ağırlığı kaybolur; şirk nesnesinin ve kibir abidelerinin bütünüyle lağvedilmesi yerine sıradan bir mekânsal yer değiştirme şeklinde algılanmasına yol açar. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem tevhidi ikame ederken şirk nesnelerini nasıl kökten ve kalıntısız biçimde imha ettiğini, hem de eskatolojik sahnede kâinatın en sağlam dayanağı sanılan dağların nihai akıbetini gösteren anahtar bir kavramdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Sâmirî ve altın buzağı kıssasının nihayete erdiği Tâhâ suresinde (Tâhâ 20:97) ve kıyamet günü yeryüzünün jeolojik dönüşümünü anlatan ayetlerde (Tâhâ 20:105, Mürselât 77:10) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Putların veya tağuti unsurların sadece bir kenara itilmesinin ya da kırılıp bırakılmasının yeterli olduğu zannını düzeltir; kök, nesnenin un ufak edilip akıntıya veya rüzgâra savrularak izinin dahi bırakılmamasını hedefler. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir nesneyi veya yapıyı zemininden söküp parçalayarak toza dönüştürmek ve rüzgâr yahut su akıntısıyla savurarak geride hiçbir iz bırakmamak.
- Soyut anlamSarsılmaz ve mutlak kabul edilen sahte kutsalların, güç odaklarının ve fiziksel büyüklüklerin ontolojik olarak çözülüp etkisinin sıfırlanması.
- Sistematik karşılıkİlahlık taslayan veya kibre dayanan tüm katı kütlelerin iç bağlarının dağıtılarak bir akışkan vektör önünde dispersiyona uğratılması ve mekândan bütünüyle silinmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde zemine tutunmuş katı ve hacimli kütleyi (dağ veya şirk objesi), kütlenin iç bağlarını koparan parçalama operatörünü, parçalanma sonucu ortaya çıkan mikroskobik toz zerrelerini, zerreleri savuran akışkan kuvvet vektörünü (rüzgâr veya su akıntısı), ise söz konusu kütlenin mekândaki yoğunluk fonksiyonunu temsil eder. Zaman sonsuza giderken kütlenin mekândaki yoğunluğunun sıfıra eşitlenmesi, kökün ifade ettiği mutlak savrulma ve geride hiçbir iz kalmama durumunu matematiksel olarak tanımlar.