ذرأ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ذ-ر-أ4 sîga, 36 mücavir kök, 6 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فقهذَرَأَكُمْبصرذَرَأَجعلذرأفطرنعمأرضذَرَأْنَايَذْرَؤُكُمْعينلونحرثنصب

KökSîga 4Ayet 6Sure 6Mücavir 36

▶ Ağı aç (3B)

ذرأ

ذ - ر - أ

KÖK
  • 6 geçiş
  • 6 ayet
  • 4 sîga
  • 13 sözlük

Zere’ (zal, hemze) : “Zerre”(zal) toz demektir. Zere’ ise küçük tohum demektir. Mastar olarak saçmak, dağıtmak anlamlarına gelir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ذرء · ذرأَ

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Zere’ (zal, hemze) : “Zerre”(zal) toz demektir. Zere’ ise küçük tohum demektir. Mastar olarak saçmak, dağıtmak anlamlarına gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.088 harf
باب الذال والراء و و ي ء معهما ذ ر أ، ذ ر و، و ذ ر، ر ذ ي، ذ أ ر مستعملات ذرأ: الذُّرْأَةُ: شَيْبٌ يَبْدو في فَوْدَي الرأس قبلَ سائره، قال: فقد علتني ذُرْأةٌ بادي بَدي وذَرِئَ فلانٌ فهو أَذْرَأُ، والمرأة ذَرْآءُ. وذَرَأَ اللَّهُ الخلق يَذْرَؤهم ذَرْءاً أي خَلَقَهم. والذّرْءُ من قولكَ: ذَرَأْنا الأرضَ أي بَذَرْناها، وزَرْعٌ ذَريءٌ بوزن فَعيل. ويقال: ذَرَأتُ الوَضينَ: بَسَطْتُه على وَجْه الأرض.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR962 harf
ذرأ الله الخلق يذرؤُهُمْ ذرْءاً. خَلَقَهُمْ. ومنه: الذُرِّيَّةُ، وهي نَسْلُ الثَّقَلَيْنِ، إلا أنَّ العرب تركت همزها، والجمع: الذَّرارِيّ. وفي الحديث: "ذَرْءَ النَّارِ"، أي: أنهم خُلِقوا لها، ومن قال: ذَرْوَ النَّارِ بغير همز: أراد أنهم يُذْرَونَ في النار. والذَرَأُ بالتحريك: الشيْبُ في مُقَدَّمِ الرأس. رجل أَذْرَأُ وامرأة ذَرْآءُ. وذرئ شعره، وذرأ لغتان. قال الراجز: رأين شيخاً ذَرِئَتْ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.107 harf
ذ ر ( وايء ) ذرأ ، ذرا ، ذأر ، وذر ، ذير ، روذ ، رذي . ذرأ : قال اللَّيْثُ : يُقال : ذَرأَ اللَّهُ الخَلْق يَذْرَؤُهم ذَرْءاً . ومِن صِفات الله : الذَّارِىءُ ، وهو الذي ذَرَأ الخَلْق ، أي خَلَقهم ، وكذلك البارِىءُ . وقال الله تعالَى : ( وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنْسِ ) ( الأعراف : 178 ) أي خَلَقْنا . وقال عزّ وجلّ : ( جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجاً
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.118 harf
(باب الذال والراء وما يثلثهما) (ذرع) الذال والراء والعين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على امتدادٍ وتحرُّك إلى قُدُم، ثم ترجع الفروعُ إلى هذا الأصل. فالذِّراع ذِراع الإنسان، معروفة. والذَّرع: مصدر ذَرَعْتُ الثَّوبَ والحائطَ وغيرَه. ثمّ يقال: ضاق بهذا الأمر ذَرْعاً، إذا تكلَّفَ أكثَرَ ممّا يطيق فَعَجَز. ويقال ذَرَعَهُ القَيء: سبقَه. ومَذَارِعُ الدَّابة: قوائمها، والواحد مِذْراع. وتَذَرّعَتِ الإِبلُ الماءَ:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR405 harf
- الذرء: إظهار الله تعالى ما أبداه، يقال: ذرأ الله الخلق، أي: أوجد أشخاصهم. قال تعالى: ﴿ولقد ذرأنا لجهنم كثيرا من الجن والإنس﴾ [الأعراف/179]، وقال: ﴿وجعلوا لله مما ذرأ من الحرث والأنعام نصيبا﴾ [الأنعام/136]، وقال: ﴿ومن الأنعام أزواجا يذرؤكم فيه﴾ [الشورى/11]، وقرئ: (تذرؤه الرياح) (سورة الكهف آية 45، وقراءة (تذرؤه) شاذة)، والذرأة: بياض الشيب والملح. فيقال: ملح ذرآني، ورجل أذرأ، وامرأة ذرآء، وقد ذرئ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR453 harf
ذ ر أ ذرأنا الأرض وذروناها‏:‏ بذرناها‏.‏ وذرأ الله الخلق وبرأ ومن الذاريء الباريء سواه واللهم لك الذرأ والبرء ومنك السقم والبرء وقد علته ذرأة وهي بياض الشيب أول ما يبدو في الفودرين وقد ذرىء رأسه ذرأً ورجل أذرأ وامرأة ذرءاء‏.‏ وشاة ذرءاء‏:‏ بيضاء الرأس أو بيضاء الوجه‏.‏ قال‏:‏ فمر ولما تسخن الشمس غدوة بذرءاء تدري كيف تمشي المنائح أي منحـت كثيـراً فاعتـادت ذلك فهي تسامحبالمشي لا تأبى‏.‏ وملح
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.236 harf
Madde başı: ذرأَفي صفاتِ اللّهِ، عز وجل، الذّارِئُ، وهو الذي ذَرَأَ الخَلْقَ أَي خَلَقَهم، وكذلك البارِئُ: قال اللّه عز وجل: ولقد ذَرَأْنَا لجهنم كثيراً أَي خلقنا. وقال عز وجل: خَلَق لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكم أَزْواجاً ومِن الأَنْعام أَزْواجاً يَذْرَؤُكم فيه. قال أَبو إِسحق: المعنى يَذرَؤُكم به أَي يُكثِّركم بجعله منكم ومن الأَنعام أَزواجاً، ولذلك ذَكر الهاء في فيه. وأَنشد الفرَّاء فيمن جعل في بمعنى الباء، كأَنه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR345 harf
* ذ ر أ * * ذَرَأ * خلق وبابه قطع ومنه * الذُّرِّيَّةُ * وهي نسل الثقلين تركوا همزها والجمع * الذَّرَارِيُّ * بتشديد الياء وفي الحديث ﴿* ذَرْءَ * النار﴾ أي أنهم خُلقوا لها ومن قاله ﴿ذرْو النار﴾ بغير همز أراد أنهم يُذرون في النار وملح * ذَرْءَانِيُّ * و * ذَرَءَانِيُّ * بسكون الراء وفتحها مع المد فيهما أي شديد البياض ولا تقل * أنْذَرَانِيٌّ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.969 harf
ذرأ الله الخلق كجعل يذرؤهم ذرأ: خلق، والشيء: كثره. قال الله تعالى يذرؤكم فيه أي يكثركم به ومنه اشتقاق لفظ الذرية، مثلثة ولم تسمع في كلامهم إلا مهموزة لنسل الثقلين من الجن والإنس، وقد تطلق على الآباء والأصول أيضا، قال الله تعالى أنا حملنا ذريتهم في الفلك المشحون والجمع ذراري كسراري، قال الصاغاني: وفي اشتقاقها وجهان، أحدهما أنها من الذرر، ووزنها فعولة أو فعيلة، والثاني أنها من الذر بمعنى
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.849 harf
ذَرَأَ 1 ذَرَأَ ذ , (T, S, M, &c.,) aor. ذَرَاَ , (S, M, Msb, K,) inf. n. ذَرْءٌ, (S, M, Msb,) He (God) created, syn. خَلَقَ, (T, S, M, Msb, K,) الخَلْقَ [the creation; i. e. the things that are created]. (T, S, M, Msb.) وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَ الْاـِنْسِ, in the Kur [vii. 178], means [And verily] we have created [for Hell many of the jinn, or genii, and of
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR403 harf
Madde başı: ذرءذَرَأَ ذَرَأَ A ( n. ac. ذَرْء [ 1 ] ), a. Created. b. Multiplied. c. Sowed. d. see infra. ذَرِى *ariY^ A ذَرُؤ U ( n. ac. ذَرَا [ 4 ] , a. Began to turn gray. أَذْرَأَ أَذْرَأَ IV , a. Angered, provoked. b. [ acc. & Ila ], Provoked, incited to. ذَرْء ذَرْء 1 , a. Somewhat, a little. ذُرْءَة ذُرْءَة 3t , a. Whiteness, hoariness. ذُرِّيَّة ذُرِّيَّة a. Offspring. b.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok22.793 harf
Madde başı: ذرءذرء ذَرَا - يَذْرُوْ - ذَرْوٌ - ذَرْواً - ذَارِيْ - ذَارِيَة - ذَارِيَات ذَرَا - يَذْرُوْ + كائن + شيئاً: يباعد الأجزاء التي يتألف منها الشيء عن بعضها فيجعلها على شكل ذرات متفرقة منتشرة مبعثرة ذَرْوٌ: اسم فعل " ذَرَا - يَذْرُوْ " ذَرْواً: حال من " ذَرْوٌ " ذَارِيْ: اسم فاعل صفة مشبهة من " ذَرَا - يَذْرُوْ " ذَارِيَة : مؤنث " ذَارِيْ ": وهي
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler36 mücavir (55 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نعم

    3 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır

  2. أرض

    4 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  3. حشر

    2 ortak ayet · Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük…

  4. لون

    1 ortak ayet · Her çeşit renk demektir

  5. بصر

    2 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  6. وصل

    1 ortak ayet · Birleştirirler

  7. حرث

    1 ortak ayet · Hars ekin demektir

  8. سمع

    2 ortak ayet · İşiten

  9. زعم

    1 ortak ayet · Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan…

  10. فطر

    1 ortak ayet · Fıtr ; “Futr” mantar demektir

  11. فقه

    1 ortak ayet · Kavrarlar

  12. نصب

    1 ortak ayet · Dikili taş demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. وَجَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْأَنْعَامِ نَصِيبًا فَقَالُوا هَذَا لِلَّهِ بِزَعْمِهِمْ …

    TürettiOnlar; Allah için, O’nun yarattığı ekin ve davarlardan bir pay ayırdılar ve kendi zanlarına göre; bu, Allah’ındır, bu da koştuğumuz ortaklarımızındır, dediler. Ortaklarına ait olanlar Allah’a ulaşamaz dı da, Allah’a ait olanlar ortaklarına giderdi. Ne kötüdür hükmedegeldikleri şeyler.

  2. وَمَا ذَرَأَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ

    TürettiYeryüzünde rengarenk şeyleri de sizin için O, yaratmıştır. Muhakkak ki öğüt alan bir kavim için bunda ayetler vardır.

Sîga sayfası: يَذْرَؤُكُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökذرأ
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerبذر, خلق, نبت, برأ
Zıt Kökحصص
Çekirdek Özet 1Tohumu toprağa saçıp yaymak, gizli olanı dışarı çıkarıp filizlendirmek ve ilk aklaşmanın belirmesi
Çekirdek Özet 2Yaratılışın çoğaltılarak yeryüzüne serpilmesi, nesillerin ve türlerin yayılıp üretilmesi
Çekirdek Özet 3Varlık potansiyelinin açığa çıkarılarak üremesi ve yayılmasıyla kurulan ilahi ekolojik ve fıtri denge
Kritik Hata RiskiKökü yalın ve durağan bir var etme olarak algılayıp onda saklı olan saçılma, üreme, çoğalma ve yayılma dinamizmini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ذرDağılma, ufalanma, yayılma, saçılma ve zerreler halinde serpilme (ذรร, ذرع, ذرو)أÇekirdeğin saçılma ve yayılma anlamına başlangıç, belirme, açığa çıkma ve canlanma boyutu eklenerek tohumun ekilmesi ve canlıların çoğaltılarak varlık sahasına salınması anlamı oluşmuştur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ذKapı; giriş, geçiş, hareket (ikiz harf daldan türetme, pelteklik nüansıyla sızma ve aralanma)Gizli bir kaynaktan dışarıya doğru sızma, kabuğu aralayıp geçit bulma ve fışkırma hareketini başlatır
رİnsan başı; baş, ilk, üstBaşlangıcı, yönelişi, yukarıya doğru yükselişi ve baş verme hareketini temsil eder
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİlksel iradeyi, tohumdaki patlayıcı canlanma gücünü ve ilk varoluşsal hamleyi tamamlar
ذرأGizli hazineden sızıp baş gösteren ilksel hamleTohumun yarılarak içindeki potansiyeli dışarı saçması, saçılan unsurun kök salıp çoğalması ve varlık sahasına yayılması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTohumun toprağa saçılması ve ekilmesi; ayrıca başta beliren ilk kırlaşma ve saçın şakaklardan başlayarak beyazlaması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi beytinde sevginin kalbe tohum gibi ekilip saçılmasını bu kökle tasvir eder: شَقَقْتِ القَلْبَ ثُمَّ ذَرَأْتِ فِيهِ / هَوَاكِ فَلِيمَ فَالْتَامَ الفُطُورُ
Erken Arapça kullanımErken dönem metinlerinde saçtaki ilk aklaşma için فقد علتني ذرأة بادي بدي ifadesi kullanılır; ayrıca toprağa saçılmış tohum ve yeryüzüne yayılmış nesiller için bu kökten türevler yer alır

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn ve Asās al-Balāġa.

Sami etimolojik katman

Arapça ذرأ kökü, tohumu toprağa saçma, yayma, saçın beyazlaması ve varlıkların türetilip çoğaltılması anlamlarını taşır. Sami dil ailesinin genelinde görülen ve zerre, saçılma, savurma anlamı taşıyan z-r çekirdeğiyle derinden irtibatlıdır. İbranicede z-r-ʿ (זָרַע) kökü tohum ekmek, saçmak ve döl vermek anlamında merkezi bir yere sahiptir; Arapçadaki زرع kökü ile doğrudan eşasıllıdır. Arapçada hemzeli biçim olan ذرأ kökünde, hem saçıp yayma hem de gizlilikten açığa çıkararak meydana getirme ve belirginleştirme (saçın beyazlamasında olduğu gibi ilk beliriş) nüansı korunmuştur. Fenikece ve Aramice/Süryanicede de z-r-ʿ kökü tohum ve soy anlamına gelirken, Arapçada ذرو (savurmak) ve ذรร (zerreler halinde saçmak) kökleri fonetik varyasyonlar olarak aynı semantik alanı paylaşır; hemzenin dâhil olması köke ani bir zuhur ve canlı bir var ediliş boyutu katmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönذر kök ailesiذรร (zerreler halinde saçılma) ve ذرو (rüzgarın savurması) kökleriyle akraba olup tohum ekme ve yaratılışı yayma anlamında özelleşmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice z-r-ʿ ve Süryanice z-r-ʿTohum saçmak, ekmek, nesil üretmek ve çoğaltmak anlamındaki genel Sami kök tabakasıyla anlamca ortaktırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik saçılma ve yayılma kökleriTohum, serpinti ve dağılma bildiren arkaik fonetik unsurlarla muhtemel paralellik gösterirMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve Gesenius Hebrew Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ذرأAnlamlıSaçmak, tohum ekmek, çoğaltmakCanlıları yaratıp yeryüzüne yaymak, başta ilk beyazlığın belirmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
ذأرAnlamlıÜrkmek, kaçınmak, cesaret etmekBir şeyden ürkerek geri çekilmek veya aksine birine karşı cüretkarlık göstermekKur'an'da geçmez; ters yönlü hareket
رذأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon
رأذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon
أذرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon
أرذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ذرأMerkezYaratma, saçma, çoğaltmaTohum saçar gibi varlıkları üreterek yeryüzüne yaymakPotansiyelin filizlenip serpilerek çoğalması
بذرKomşuSaçma, ekmeYalnızca tohumu toprağa atmaya ve israf boyutuna odaklanırCanlı türlerinin yaratılışını ve fıtri yayılışını içermez
خلقKomşuYaratma, takdir etmeBir ölçüye, takdire ve biçimlendirmeye göre yoktan var etmeyi bildirirSaçılma, çoğalma ve üreme hareketini doğrudan vurgulamaz
نبتKomşuBitme, büyümeTohumun çimlenip gövde vermesi ve topraktan yükselmesi aşamasıdırEken veya saçan öznenin yayma eylemini değil bitkinin gelişimini anlatır
برأKomşuKusursuz var etmeVarlığı ayıptan, eksiklikten ve karmaşadan arındırarak ortaya koymayı ifade ederDağılma ve üreme yoluyla yayılma fikrini öne çıkarmaz
حصصZıtToplama, kuruma, kırpmaSaçılıp yayılmanın aksine büzülme, kökünden kesilme, tükenme ve daralmaDağılmanın ve üreyip çoğalmanın karşıtı olan yok oluş ve kısırlık

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaذرأSaçıp üretmek, yaymakCanlıları yaratıp nesiller halinde yeryüzüne serpmekKesin
Latincedisseminare, propagareTohum saçmak, çoğaltmakDağılma ve tohumlama yönünü karşılar ancak ilahi yaratılış nüansını içermezGüçlü
İngilizceto disseminate, to propagate, to multiplyYaymak, üretmek, tohumlamakBiyolojik üreme ve saçılmayı karşılar, varoluşsal boyut eksik kalırGüçlü
Almancaaussäen, fortpflanzen, vermehrenEkmek, çoğaltmak, yaymakTohumun saçılması ve çoğalması yönünü verirGüçlü
Fransızcadisséminer, propager, procréerSaçmak, yaymak, döllemekVarlıkların çoğaltılarak dağıtılması anlamını taşırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lewis-Short.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Mazi fiil (ذَرَأَ)İnsan ve cin nesillerini yaratıp çoğaltmaFıtrat ve sorumluluk bağlamında, varlıkların cehennem veya imtihan için çoğaltılması (A'râf 7:179)
Mazi fiil (ذَرَأَ)Ekin ve hayvanları üretip var etmeMüşriklerin ilahi nimeti sahte ilahlara paylaştırması bağlamında rızık ve üretim (En'âm 6:136)
Müzari fiil (يَذْرَؤُكُمْ)Çiftler kılarak çoğaltma ve yaymaİnsanların ve hayvanların eşler vasıtasıyla nesillerinin devam ettirilmesi (Şûrâ 42:11)
Mazi fiil (ذَرَأَ)Yeryüzündeki rengarenk nimetleri serpiştirmeKozmik düzen ve ibret bağlamında yeryüzüne yayılan canlı ve cansız çeşitlilik (Nahl 16:13)
Mazi fiil (ذَرَأَ)Bütün canlı türlerini yaratıp yaymaYeryüzünün hayat alanı kılınması ve canlıların dağıtılması bağlamı (Mü'minûn 23:79, Mülk 67:24)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYaratma sıfatları ve kaderA'râf 179 ayetindeki ifadeden hareketle kulun iradesi, kesb ve ilahi ilmin önceden kuşatıcılığı tartışılmıştırYaratılışın sadece ilk var etme değil, akıbetiyle birlikte yayılma olduğu yönü
FıkıhZiraat, hayvancılık ve zekatEn'âm 136 bağlamında tarım ürünlerinin ve hayvanların mülkiyeti, şirk ortaklıklarının reddi ve zekat yükümlülüğüTarımsal mahsul ve hayvan sürülerindeki ilahi mülkiyet hakkı
TefsirKevni ayetlerin tefekkürüŞûrâ 11 ve Nahl 13 tefsirinde, türlerin çeşitliliği, çift yaratılma ve üreme mekanizmasının ilahi birliği göstermesiCanlı türlerinin renk ve biçim zenginliği içinde sürekliliği
HadisFıtrat ve kadınların doğurganlığıErken metinlerde kadınlar için kullanılan türevler bağlamında neslin çoğalması ve üremenin teşvikiNeslin devamı, çoğalma potansiyeli ve bereket

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık alanı ve tevhidİlahi yayma ve çoğaltmaNimetin kaynağını Allah'a bağlamaYeryüzündeki tüm canlı ve bitki çeşitliliğinin Allah'ın saçıp geliştirdiği ayetler olduğunu kavratırKesin
İlmiBiyoloji ve ekolojiÜreme ve genetik yayılımTürlerin devamı ve adaptasyonuCanlıların çiftler halinde var edilerek yeryüzü ekosistemine serpiştirilmesi mekanizmasını ifade ederGüçlü
SiyasiToplum ve nüfusDemografik yayılma ve yerleşimToplumların yeryüzüne dağılımıİnsan topluluklarının farklı coğrafyalara saçılarak imar ve hilafet görevini üstlenmesi zeminidirGüçlü
İktisadiTarım ve hayvancılıkDoğal sermayenin üremesiÜretim ve rızık teminiEkinlerin ve sürülerin kendiliğinden çoğalma potansiyelinin iktisadi değer ve zenginlik üretmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDifüzyon ve tohumlama dinamikleriBir merkezden çıkan parçacıkların veya genetik bilginin ortama yayılarak çoğalması ve yoğunluk gradyanı oluşturması süreciyle tam örtüşürGüçlü
Beşeri bilimlerDemografik yayılma ve kültürel difüzyonBir topluluğun veya fikrin tohum gibi yayılarak yeni coğrafyalarda kök salması, çeşitlenmesi ve nüfus oluşturması sürecidirGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca standart yaratma (خلق) kelimesinin basit bir eşanlamlısı sayarak saçılma, üreme ve yayılma dinamizmini göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamCanlıların tohum gibi yeryüzüne serpilmesi, çiftler vasıtasıyla sürekli çoğaltılması ve yeryüzünün her köşesine hayat tohumlarının saçılması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataA'râf 179 gibi ayetlerde ilahi cebir vehmetmek; oysa ayet varlığın potansiyelini saçıp serpen ilahi yasanın işleyişine ve insanın bunu zayi etmesine işaret eder

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın yaratılış tasavvurunda varlığın durağan bir kütle değil, saçılan tohumlar gibi dinamik, üreyen, çeşitlenen ve yayılan bir süreç olduğunu gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ekinlerin ve hayvanların yaratılışından bahseden iktisadi-hukuki ayetlerde ve canlıların yeryüzüne yayılışını anlatan tevhid ayetlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratılışı sadece bir ilk başlangıç anına hapseden deist veya mekanik anlayışları yıkar; hayatın her an saçılıp çoğaltılan bir lütuf olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamTohumun toprağa saçılması, yayılması ve saçta ilk aklaşmanın baş göstermesi.
  • Soyut anlamİlahi kudretin varlık tohumlarını kainat zeminine serperek nesilleri, türleri ve çeşitliliği sürekli üretip yayması.
  • Sistematik karşılıkBir potansiyelin uygun zeminde çoğalarak hacim kazanması, demografik ve biyolojik difüzyonun ilahi kanunla yürütülmesi.
  • LaTeX modeliPt=P0∏i=1n(1+λi)⋅∇2Φ
  • LaTeX açıklamasıModelde P0 başlangıçtaki ilksel tohumu veya potansiyeli, λi çiftler arası üreme ve çoğalma katsayısını, Pt zaman içinde çoğalıp serpilmiş nesilleri ve türleri, ∇2Φ ise bu potansiyelin yeryüzü uzamına saçılma ve yayılma (difüzyon) gradyanını temsil eder. Doğal dil içermeyen formül, kökün tohum saçma, üreme ve uzama yayılma dinamiğini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ذ