نكث

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ك-ث5 sîga, 44 mücavir kök, 6 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بيعيَنْكُثُونَطعننَكَثَبعدنكثأَنْكَاثًايمننقضكشفنَكَثُوارجزعهدقتلبدأ

KökSîga 5Ayet 6Sure 5Mücavir 44

▶ Ağı aç (3B)

نكث

ن - ك - ث

KÖK
  • 7 geçiş
  • 6 ayet
  • 5 sîga
  • 13 sözlük

Bozulmuş iptir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Bozulmuş iptir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR757 harf
الكاف والثاء والنون معهما ك ن ث، ث ك ن، ن ك ث مستعملات كنث: الكًنْثَةُ: نوردجة تُتَّخذُ من آس وأغصان خلاف، تُبْسَطُ وتنضد عليها الرياحين ثم تطوى طياً. وكَنْثَةٌ أيضاً، وبالنبطية: كُنْثَى. ثكن: الثُّكْنةُ: مركز الجند على رايتهم، ومجتمعهم على لواء صاحبهم، وإن لم يكن هناك لواء فإن انحيازهم إلى رئيسهم يقال: هم على ثُكَنِهم وثُكْنَتهم. والثُّكنةُ: الواحدة، والجميع: الثُّكنُ، وهي الجماعات، قال الأعشى:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR410 harf
النِكْثُ بالكسر: أن تُنْقَضَ أخلاق الأَكْسِيَةِ والأَخْبية لتُغْزَلَ ثانيةً. ونَكَثَ العهدَ والحبلَ فانْتَكَثَ، أي نقضَه فانتقض. والنَكيثَةُ: خُطَّةٌ صعبة ينكُثُ فيها القوم. قال طرفة: متى يَكُ عهدٌ للنَكيثَةِ أشهدِ وفلانٌ شديد النَكيثَةِ، أي النفس. وبلغَ فلانٌ نَكيثَةَ بعيره، أي أقصى مجهوده في السير. وقال فلانٌ قولاً لا نَكيثَةَ فيه، أي لا خُلْفَ فيه. وطلبَ فلانٌ حادةٌ ثم انْتَكَثَ لأخرى، أي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.571 harf
ك ن ث كنث ، نكث ، ثكن : ( مستعملة ) . كنث : قال الليث : الكنْثَة : نَوَرْدَجةٌ تُتخذ مِن آسٍ وأغصانِ خلافٍ ، تُبسط وتُنضد عليها الرياحين ثم تطوى . قال : وإعرابه : كُنْثَجَةٌ ، وبالنبطة : كُنْثَا . نكث : قال الله جل وعز : ( وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّتِى نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَاثًا ) ( النحل : 92 ) واحد الأنكاث : نِكْثٌ ، وهو الغزل من الصوف ، والشّعر يُبرمُ ويُنسج أكْسية وأَخبيةً ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.505 harf
(باب النون والكاف وما يثلثهما) (نكل) النون والكاف واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على مَنعٍ وامتناع، وإليه يرجع فروعه. ونَكَل عنه نُكولاً يَنكِل. وأصل ذلك النِّكْل: القَيْد، وجمعه أنكال، لأنَّه يَنْكُل: أي يَمنَع. والنِّكْل: حديدة اللِّجام. وهو ناكلٌ عن الأمور: ضعيفٌ عنها. وقال ابن دُريد: رماه [اللهُ بنُكْلِهِ وبِنُكلَةٍ، أي رماه بما([1])] ينكِّله. ومن الباب نَكَّلت به تنكيلاً، ونَكَّلت به نَكالاً، وهو
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR453 harf
- النكث: نكث الأكسية والغزل قريب من النقض، واستعير لنقض العهد قال تعالى: ﴿وإن نكثوا أيمانهم﴾ [التوبة/12]، ﴿إذا هم ينكثون﴾ [الأعراف/135] والنكث كالنقض (قال التبريزي: والنقض: مثل النكث. والنكث: أن تنقض أخلاق الأخبية والأكسية، فتغزل ثانية. تهذيب إصلاح المنطق 1/82)، والنكيثة كالنقيضة، وكل خصلة ينكث فيها القوم لها: نكيثة. قال الشاعر: *متى يك أمر للنكيثة أشهد* (هذا عجز بيت لطرفة بن العبد، وشطره: *وقربت
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR434 harf
ن ك ث نكث الحبل والسّواك والسأف في أصول الأظفار وقد انتكث بنفسه وهذه نكاثة الحبل‏:‏ لما انتكث من طرفه‏.‏ ونكاثة السواك‏:‏ لما تشعّث من رأسه‏.‏ وهي تغزل النّكث والأنكاث وهو ما نكث من الأكسية والأخبية ليغزل ثانية‏.‏ وبحلٌ أنكاث‏.‏ ومن المجاز‏:‏ نكث العهد والبيعة‏.‏ وناكثه العهد‏.‏ وهو نكّاث للعهود‏.‏ وهذا قول لا نكيثة فيه‏:‏ لا خلف‏.‏ ووقعوا في النكيثة‏:‏ في الخطّة الصّعبة التي تناكثوا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.994 harf
النَّكْثُ: نَقْضُ ما تَعْقِدُه وتُصْلِحُه من بَيْعَةٍ وغيرها. نَكَثَه يَنْكُثُه نَكْثاً فانْتَكَثَ، وتَناكَثَ القومُ عُهودَهم: نقضوها، وهو على المثل. وفي حديث علي، كرّم الله وجهه: أُمِرْت بقتال الناكِثِينَ والقاسِطِين والمارِقِين؛ النَّكْثُ: نَقْضُ العهد؛ وأَراد بهم أَهل وقعة الجمل، لأَنهم كانوا بايعوه ثم نقضوا بيعته، وقاتلوه؛ وأَراد بالقاسطين أَهل الشأْم، وبالمارقين الخوارج. وحَبْلٌ نِكْثٌ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR48 harf
* ن ك ث * * نَكَثَ * العهد والحبل نقضه وبابه نصر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.084 harf
النكث بالكسر: أن تنقض أخلاق الأخبية و الأكسية البالية لتغزل ثانية ، والاسم منه النكيثة. نكث: اسم. والنكث والد بشير الشاعر ، حكاه سيبويه، وأنشد له: ولت ودعواها شديد صخبه من المجاز: نكث العهد أو البيعة: نقض، ينكثه نكثا، وهو نكاث للعهد. والنكث: نقض ما تعقده وتصلحه من بيعة وغيرها، وفي حديث على كرم الله وجهه: أمرت بقتال الناكثين والقاسطين والمارقين أراد بالناكثين أهل وقعة الجمل؛
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.790 harf
نَكَثَ 1 نَكَثَ ذ , (S, K,) aor. نَكُثَ , (K, Msb,) and نَكِثَ , (K,) inf. n. نَكْثٌ, (TA,) He undid [the threads of] a garment of the kind called كِسَاء, &c.: (Msb:) he undid, or untwisted, a rope. (S, K.) ― -b2- نَكَثَ السِّوَاكَ, aor. نَكُثَ , inf. n. نَكْثٌ; He, or it, made the head of the tooth-stick to be uncompacted, disintegrated, disunited, or seperated, in its fibres: and so the verb
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR828 harf
نَكَثَ نَكَثَ I , U ( n. ac. نَكْث 1 ), a. Untwisted ( rope ); violated ( agreement ). b. Split. c. [ 'An ], Withdrew. تَنَكَّثَ تَنَكَّثَ V , a. Pass. of I ( a ), ( b ). تَنَاْكَثَ تَنَاْكَثَ VI , a. Broke faith. اِنْتَكَثَ اِنْتَكَثَ VIII , a. Pass. of I ( a ), ( b ). c. [ Min & Ila ], Turned from .... to. d. Became lean. نِكْث نِكْث 2 , ( pl. أَنْكَاْث 38 ), a. Untwisted.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.816 harf
نكث نَكَثَ - يَنْكُثُ - نُكْث - أَنْكَاث - أَنْكَاثَاً نَكَثَ - يَنْكُثُ + كائن + شيئاً (غزلاً أو عقداً): يتراجع تدريجياً: يفك عقده وروابطه واحداً تلو الآخر متجهاً نحو نقضه كله: في عمل مؤلف من عدد من الأفعال، يتوقف عن إتمام الفعل الذي بدأه ثم يقوم بأفعال تراجعية، تبطل الأفعال التي قام بها حتى يعود إلى نقطة البدء نُكْث: اسم فعل من " نَكَثَ -
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler44 mücavir (62 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. يمن

    3 ortak ayet · Sağ yandır

  2. كشف

    2 ortak ayet · Açık baş demektir

  3. غزل

    1 ortak ayet · Onun ipliği

  4. عهد

    2 ortak ayet · Söz

  5. طعن

    1 ortak ayet · Ve dil uzatmak

  6. أمم

    2 ortak ayet · Emam ön demektir

  7. قتل

    2 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  8. همم

    1 ortak ayet · Erimekte olan kar, zayıflamakta olan kişi, çaba göstermek…

  9. رجز

    1 ortak ayet · Pislik demektir

  10. نقض

    1 ortak ayet · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır

  11. بيع

    1 ortak ayet · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır

  12. بدأ

    1 ortak ayet · Badiye çöl demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ

    ÇözdülerEğer andlaşmalarından sonra yine yeminlerini bozar ve dininize saldırırlarsa; o küfür önderlerini hemen öldürün. Çünkü onların yeminleri yoktur. Belki son verirler.

  2. أَلَا تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوا بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُمْ بَدَءُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ أَتَخْشَوْنَهُمْ فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

    ÇözdülerYeminlerini bozan, peygamberi yurdundan çıkarmaya teşebbüs eden bir kavim ile döğüşmez misiniz? Ki, önceleri kendileri başlamışlardır. Onlardan korkar mısınız? Şayet mü’minler iseniz asıl korkmanız gereken; Allah’tır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنكث
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنقض, فسخ, حلل
Zıt Kökعقد
Çekirdek Özet 1İyice bükülmüş, örülmüş bir ipi, bağı veya eskiyen bir dokumayı lif lif ayırıp dağıtarak çözmek
Çekirdek Özet 2Sağlamlaştırılmış ve taraflar arasında bağlayıcılık kazanmış ahitleri, yeminleri ve biatları tek taraflı olarak bozup hükümsüz kılmak
Çekirdek Özet 3Ahit ve sözleşmenin kurduğu yapısal güven dokusunu çözerek toplumsal ve ahlaki intizamı kaosa sürükleme eylemi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir sözden dönme olarak algılayıp, sağlamlaştırılmış bir örgünün bilerek çözülmesi ve dokunun çökertilmesi boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نكBir şeyi yönünden saptırma, zorlama, bükme, tersine çevirme veya zayıflatma; نكب yolundan sapma, نكص gerisin geri dönme, نكس baş aşağı çevirme ve نكل geri çekilmeye zorlama örneklerinde olduğu gibi direnci kırma ve doğrultuyu bozma hareketiثBükülmüş veya örülmüş yapının lif lif dağıtılması, parçalanıp un ufak edilmesi ve serbest kalarak saçılması yönünde anlamı özelleştirir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نFiliz, yılan veya balık; süreklilik, canlılık ve uzayan bağDevam eden, uzayıp giden bir süreci, bağı veya ardışık çizgiyi temsil eder.
كAvuç içi; kavrama, bükme ve sınırlandırmaBükme, sıkıştırma ve nesneyi denetim altında tutma hareketini simgeler.
ثİşaret ve sınır imgesinin yoğunlaşması (ت harfinin türevi); dağılma ve saçılmaBirbirine geçmiş unsurların bağlarının çözülüp çevreye yayılması hareketini gösterir.
نكثKavranıp bükülerek birleştirilmiş sürekliliğin uçlarından ayrılarak dağılmasıSağlam bir bütünlük teşkil eden örgünün, tutucu gücünü yitirerek lifler ve teller halinde çözülüp dağılması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBükülmüş bir ipin, yıpranmış bir çadır bezinin veya elbisenin liflerini tek tek ayırıp çözmek; misvak ucunu döverek liflerine ayırmak ve tırnak diplerindeki deriyi soymak
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd divanında kök, verilen sözün ve kararlılığın zor bir sınavdan geçtiği durumları anlatmak üzere geçer: مَتَى يَكُ أمرٌ للنَّكيثةِ أَشْهَدِ / Bir bozulma, geri dönüş veya zorlu bir iş olduğunda ben orada bulunurum.
Erken Arapça kullanımHz. Ali'ye atfedilen rivayette Cemel Vakası taraftarlarını nitelemek üzere biatlarını çözüp bozmaları sebebiyle kullanılan niteleme: أُمِرْت بقتال الناكِثِينَ والقاسِطِين والمارِقِين

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânu Tarafe b. el-ʿAbd.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde نكث kökü, fiziksel olarak dokumanın veya bükülmüş ipliklerin geriye doğru çözülmesi, liflerine ayrılması ve buradan hareketle mecazen ahitlerin ve antlaşmaların geçersiz kılınması semantik hattını taşır. Güney Sami (Arapça) kolunda kök, hem somut dokuma zanaatında eskiyen elbiselerin ipliklerinin yeniden eğrilmek üzere lif lif ayrılması eylemini hem de bu eylemin hukuki ve ahlaki antlaşmaları bozma yönündeki tam karşılığını korumuştur. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı kök harfleriyle ahit bozma fiili sınırlı iz taşımakla birlikte, kökün fiziksel olarak çözme, gevşetme ve birleşmiş parçaları ayırma semantiği, Arapça içinde özgün bir zanaat terimi ve ardından merkezi bir ahlaki-hukuki terim olarak kökleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİpin bükümünü çözmekten ahdi bozmaya geçişBirincil olarak bükülmüş ipin liflerine ayrılması, ikincil ve baskın olarak sağlamlaştırılmış sözleşmelerin tek taraflı çiğnenmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiÇözme, gevşetme ve bükümü ayırma çekirdeğiSemitik dillerdeki bağlama ve çözme eylemlerinin somut dokuma bağlamındaki özelleşmiş Arapça yansımasıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış halkalarda düzenli ve kesin bir soydaş kelime tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نكثAnlamlıÇözmek, lif lif ayırmakBükülmüş ipi veya ahdi bozup çözmekHedef kök; Kur'an'da geçer
نثكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
كنثAnlamlıBiriktirip sarmakMersin ve benzeri ağaç dallarının serilip üzerine kokulu bitkilerin dizilerek katlanıp sarılmasıAhdi çözmenin zıddına bir araya getirip sarma; Kur'an'da geçmez
كثنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
ثنكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
ثكنAnlamlıBir yerde toplanıp yerleşmekKarargâh kurmak, bir yere bağlanıp kalmak, ordugâh edinmekSabitleşme ve yerleşme anlamı; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نكثMerkezAhdi ve bağı çözmekİyice örülmüş ve sağlamlaştırılmış bir örgüyü lif lif dağıtarak bozmakYalnızca sözden dönmeyi değil, bağlayıcı bir sistemin liflerine kadar ayrıştırılmasını içerir.
نقضKomşuYapıyı veya bağı yıkıp çözmekKurulu bir yapıyı, binayı veya düğümü bütüncül olarak kırmak ve bozmakنقض düğümü veya yapıyı toptan bozar; نكث ise örülmüş ipleri tel tel ayırıp işlevsiz kılar.
فسخKomşuAyrıştırmak, hükümsüz kılmakEklemleri birbirinden ayırmak veya hukuki sözleşmeyi sona erdirmekفسخ hukuki bir bağı feshedip ortadan kaldırmayı anlatır, dokunun liflerine ayrılması imgesini taşımaz.
حللKomşuDüğümü açmak, serbest bırakmakDüğümün açılmasıyla bağlı olanın serbest ve mübah hale gelmesiحلل meşru bir serbest bırakmayı da içerirken, نكث doğrudan tahribat ve vefasızlık vurgusu taşır.
عقدZıtDüğümlemek, bağlamakİpleri birbirine bağlayıp sağlamlaştırmak, sözleşme yapmakBir araya getirip sıkıca bağlayarak sabit ve kalıcı bir taahhüt inşa etme eylemidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنكثAhdi ve örgüyü çözmekSağlamlaştırılmış bir bağı veya bükülmüş lifleri ayırarak yapıyı bozmakKesin
LatinceRumpere, violareKırmak, çiğnemekSözleşmeyi bozma ve ihlal etme yönünü karşılar; lif lif çözülme somut imgesini dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceTo unravel, to breachÇözülmek, ihlal etmekİhlal etme ve ipliklerin çözülmesi anlamlarını kısmen karşılar; ancak ikisini tek gövdede birleştiremez.Güçlü
AlmancaAufdröseln, brechenSökmek, bozmakBükülmüş ipin çözülmesi ve antlaşmanın ihlali boyutlarını ayrı kelimelerle ifade eder.Güçlü
FransızcaEffilocher, enfreindreLiflerine ayırmak, çiğnemekDokumanın lif lif dökülmesi ile kural veya ahdin çiğnenmesi yönlerini ayrı ayrı taşır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَنْكَاثًاFiziksel lifler ve çözüntülerBükülüp örüldükten sonra lif lif çözülüp dağıtılan iplikler; Nahl 16:92
نَكَثُوا / يَنْكُثُونَYeminleri ve siyasi antlaşmaları bozmakMüşriklerin ve inkârcıların barış veya eman sözleşmelerini tek taraflı çiğnemesi; Tevbe 9:12, Tevbe 9:13
يَنْكُثُونَAzaptan kurtulma vaadini yerine getirmemekFiravun kavminin üzerlerinden azap kalkınca verdikleri imana gelme sözünü tutmamaları; A'râf 7:135, Zuhruf 43:50
نَكَثَ / يَنْكُثُİlahi biati ve meşru otoriteye bağlılığı bozmakAllah'a ve Resulü'ne verilen bağlılık ve itaat sözünü geçersiz kılmak; Fetih 48:10

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamFıtrat ve elest misakıİnsanın yaratılışta veya vahiy karşısında verdiği tevhîd sözünü inkâr ile hükümsüz kılmasıİmanın bir ahit, inkâr ve nifakın ise bu ahdi kökten çözüp dağıtma sayılması
FıkıhUluslararası hukuk ve yeminlerMeşru bir antlaşmanın veya akdin tek taraflı olarak ne zaman ve nasıl ihlal edilmiş sayılacağıHukuki güvenliği ortadan kaldıran haksız ve tek taraflı ahit bozma eylemi
TefsirDokuma temsilleri ve ahlaki süreklilikNahl 16:92 ayetinde kadının ipi büküp sonra çözmesi meseli üzerinden toplum düzeninin analiziSağlamlaştırılmış toplumsal ve ahlaki bağların ahmakça dağıtılması
HadisSiyasi biat ve sadakatCemel Vakası ile meşru imama verilen biatin geri çekilmesi ve hilafet düzeninin bozulmasıBiati bozarak cemaatten ayrılma eyleminin yıkıcı bir fitne olarak adlandırılması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk sözleşmesiFıtri ahdin iptaliBütüncül bağlılığı parçalamaİnsanın Rabbiyle olan varoluşsal bağını koparıp dini ahlakı anlamsızlaştırmasıKesin
İlmiMantıksal ve yöntemsel tutarlılıkİlkesel çelişkiÖnermeler ağını dağıtmaDoğrulanmış bir bilgi örgüsünün temel kabullerini keyfi biçimde geçersiz kılmaGüçlü
SiyasiToplumsal sözleşme ve barışAntlaşmayı ihlalHukuki meşruiyeti yıkmaTaraflar arasındaki barış ve eman paktını tek taraflı feshederek çatışmayı başlatmaKesin
İktisadiTicari akitler ve piyasa güveniSözleşmeden caymaPiyasa itimadını çökertmeİleriye dönük taahhütlerin yerine getirilmemesiyle ticari zincirin dağılmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi artışı ve polimer çözünmesiBükülmüş veya bağlanmış moleküler/yapısal zincirlerin dış veya iç gerilimle bağlarını yitirip serbest ve düzensiz liflere ayrışmasıGüçlü
Beşeri bilimlerToplumsal anomi ve sözleşme feshiBireyleri ve kurumları bir arada tutan ortak normatif dokunun çözülerek fertlerin atomize olması ve kurumsal çöküşKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bireysel planda verilen alelade bir sözü tutmamak veya yalan söylemek seviyesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, büyük emekle bükülüp sağlamlaştırılmış, tarafların güç ve güven dengesini kuran kolektif, hukuki ve ontolojik bağların kasten çözülüp sistemin lif lif edilmesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAhit bozmanın sadece basit bir ahlaki kusur sanılması, buna karşılık toplumsal düzeni, barışı ve devletler arası hukuki güvenliği kökten çökerten bir fesat mekanizması olduğunun kavranamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ahlak ve hukuk anlayışının temel taşı olan «ahit ve misak» kavramlarının ters kutbunu oluşturur; güven toplumunun hangi eylemle çözüldüğünü gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Barış antlaşmaları ve savaş hukukunu düzenleyen ayetlerde (Tevbe suresi), ilahi biatin mahiyetini bildiren ayetlerde (Fetih suresi) ve ahde vefayı dokuma metaforuyla anlatan mesellerde (Nahl suresi).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yemin ve antlaşma ihlalinin taraflardan sadece birine kâr sağlayan pragmatik bir hamle olduğu zannını yıkar; eylemin bizzat failin kendi kurduğu yapıyı ve iç dengesini çürüttüğünü ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBükülmüş ipin, dokunmuş kumaşın veya yıpranmış çadırın liflerini tek tek ayırarak çözmek, örgüyü dağıtıp lif yığınına dönüştürmek.
  • Soyut anlamSağlam ve bağlayıcı ilkelerle tesis edilmiş olan ahdi, yemini, biati veya hukuki mutabakatı bozarak güven dokusunu hükümsüz bırakmak.
  • Sistematik karşılıkBir toplumda veya sistemde karşılıklı taahhütlerle örülmüş olan düzenleyici yapının tek taraflı iradeyle geriye doğru çözülerek entropik kaosa sürüklenmesi.
  • LaTeX modeliS=∑i=1nci→δS′={c1,c2,…,cn}buradaR(S′)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde S sembolü bükülerek veya örülerek bir araya getirilmiş bağlayıcı sistemi ve ahit bütünlüğünü; ci bu bütünü oluşturan her bir bağı, taahhüdü ve lifi temsil eder. δ operatörü çözme ve ahdi bozma eylemini (نكث) simgeler. Dönüşüm sonucunda elde edilen S′ durumu, bileşenlerin birbirine bağlılığını yitirip serbest ve ilişkisiz lifler yığınına dönüştüğünü gösterir. R fonksiyonu yapısal dayanıklılığı ve bağlayıcı gücü ifade etmekte olup, çözülmüş sistemde bu değer sıfıra (0) inmektedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن