نقض

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ق-ض5 sîga, 58 mücavir kök, 9 ayet, 7 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.يمنتَنْقُضُوانَقْضِهِمْغزلنقضوثقعهدنَقَضَتْغلفأَنْقَضَيَنْقُضُونَقطعبعدوفي

KökSîga 5Ayet 9Sure 7Mücavir 58

▶ Ağı aç (3B)

نقض

ن - ق - ض

KÖK
  • 9 geçiş
  • 9 ayet
  • 5 sîga
  • 12 sözlük

“Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır. Döküntü, kırpıntı.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır. Döküntü, kırpıntı.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.167 harf
القاف والضاد والنون معهما ن ق ض يستعمل فقط نقض: النَّقْضُ: إفساد ما أبرمت من حبل أو بناء والنِّقْضُ: البناء المنْقُوضُ، يعني اللبن إذا خرج منه. والنَّقْضُ والنِّقْضةُ هما الجمل والناقة اللذان هزلتهما الأسفار وأدبرتهما، والجميع الأنقاض، قال: إذا مطونا نِقْضةً أو نِقْضا المُناقَضةُ في الأشياء، نحو الشعر، كشاعرٍ ينْقُضُ قصيدة أخرى بغيرها، والاسم النَّقيضةُ ويجمع نَقائِضَ، ومن هذا نَقائضُ جريرٍ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR765 harf
النَقْضُ: نَقْضُ البناءِ والحَبْلِ والعهدِ. والنُقاضَةُ: ما نُقِضَ من حبَل الشَعر. والمُناقَضَةُ في القول: أن يتكلَّم بما يَتَناقَضُ معناه. والنَقيضَةُ في الشِعر: ما يُنْقَض به. والانْتِقاضُ: الانتكاثُ. والنِقْضُ، بالكسر: البعير الذي أضناهُ السفر، وكذلك الناقةُ. والجمع أنْقاضٌ. والنِقْضُ أيضاً: الموضعُ الذي ينْتَقِضُ عن الكمأة. والنِقْضُ أيضاً: المَنْقوضُ، مثل النِكْثِ. وتَنَقَّضَتِ الأرضُ عن
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.481 harf
ق ض ن نقض استعمل منه : ( نقض ) . نقض : قال الليث : النَّقْضُ : إفسادُ ما أَبرمْتَ من عقدٍ أو بِناءٍ ، والنِّقْضُ : اسمُ البناءِ المنقوضِ إذا هُدِمَ ، والنِّقْضُ والنِّقْضَةُ هما الجملُ والناقةُ اللذان قد هزلتهما الأسفارُ وأَدْبَرَتْهُما ، والجميعُ الأنقاض . وأنشد لرؤبة : إِذا مَطَوْنا نِقْضَةً أَوْ نِقْضا وقال الآخر : إِني أَرى الدهرَ ذا نَقْضٍ وإِمْرَا أي : ما أمَرَّ عاد عليه فنقضه ، وكذلك
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR12.417 harf
(باب النون والقاف وما يثلثهما) (نقل) النون والقاف واللام: أصلٌ صحيح يدلُّ على تحويل شيءٍ من مكانٍ إلى مكان، ثم يفرَّع ذلك. يقال: نقَلْتُه أنْقُله نَقْلاً. ونقَلَ الفرس قوائِمَه نَقْلاً. [وفرسٌ([1])] مِنْقَل: سريعُ نَقْل القَوائم. والمُنقِّلَة من الشِّجاج: التي يُنقَل منها فَرَاش العِظام. والنُّقْل: ما يَأكلُه الشّارب على شرابه. وكان ابنُ دريد يقول([2]): هو بالفتح ولا يُضَمّ، والنّاس يقولونه
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR798 harf
ن ق ض نقض البناء والحبل وانتقض وتنقّض‏.‏ وتنقّضت الأرض عن الكمأة‏.‏ وأصلح نقض بنائك‏:‏ ما نقض منه‏.‏ وأنقضت الفرّوجة والدّجاجة عند البيض‏.‏ وأنقض الرّحل والأصابع والأضلاع‏.‏ ولها نقيض‏.‏ وأنقض الحمل ظهره‏.‏ ورأيته نتقض أصابعه‏.‏ وأنقض بالعنز‏:‏ دعاها‏.‏ وأنقض بالقعود‏:‏ نقربها‏.‏ قال‏:‏ ربّ عجوز من أناس شهبره علّمتها الإنقاض بعد القرقره سرق بعيرها الذي كانت تقرقر به وترك لها بكراً تنقض
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.352 harf
النَّقْضُ: إِفْسادُ ما أَبْرَمْتَ من عَقْدٍ أَو بِناء، وفي الصحاح: النَّقْضُ نَقْضُ البِناء والحَبْلِ والعَهْدِ. غيره: النقْضُ ضِدُّ الإِبْرام، نقَضَه يَنْقُضُه نَقْضاً وانْتَقَضَ وتَناقَضَ. والنَّقْضُ: اسمُ البِناء المَنْقُوضِ إِذا هُدم. وفي حديث صوم التَّطَوُّع: فناقَضَني وناقَضْتُه، هي مُفاعَلةٌ من نَقْض البناء وهو هَدْمُه، أَي يَنْقُضُ قولي وأَنْقُضُ قوله، وأَراد به المُراجَعةَ والمُرادَّةَ.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR415 harf
* ن ق ض * * نَقَضَ * البِناء والحبل والعهد من باب نصر و * النُّقَاضَةُ * بالضم ما نُقِض من حبل الشِّعر و * المُنَاقَضَةُ * في القول أن يتكلم بما * يَتَنَاقَضُ * معناه و * الانْتِقَاضُ * الانتكاث و * النِّقْضُ * بالكسر * المَنْقُوض * و * أَنْقَضَ * الحِمل ظهره أثقله ومنه قوله تعالى ﴿أَنْقَض ظهرك﴾ وأصل * الإنْقَاضِ * صُويت مثل النَّقر و * إنْقَاضُ * العِلك تصويته وهو مكروه و * النَّقِيضُ * صوت
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.458 harf
النقض في البناء، والحبل، والعهد، وغيره: ضد الإبرام، كالانتقاض والتناقض، وفي المحكم: النقض: إفساد ما أبرمت من عقد أو بناء، وذكر الجوهري الحبل والعهد. ونقض البناء هدمه. وجعل الزمخشري نقض العهد من المجاز، وهو ظاهر. والمراد من قوله: وغيره، كالنقض في الأمر، وفي الثغور، وما أشبههما. ونقضه ينقضه نقضا، وانتقض، وتناقض. وانتقض الأمر بعد التئامه، وانتقض أمر الثغر بعد سده. والنقض، بالكسر: المنقوض، أي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.761 harf
نَقَضَهُ 1 نَقَضَهُ ذ , (M, Mgh, Msb,) aor. نَقُضَ , (M, Msb, TA,) inf. n. نَقْضٌ, (S, M, A, Mgh, Msb, K,) He undid it; took it; or pulled it, to pieces: untwisted it: unravelled it: unwove it: dissolved it: broke it: or rendered it uncompact, unsound, or unfirm,: after having made it compact, sound, or firm: (JK, M, A, Msb, K, TA:) namely a building, or structure: and a rope, or cord: (S, A,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.406 harf
نَقَضَ نَقَضَ U ( n. ac. نَقْض 1 ), a. Destroyed, demolished, pulled down; violated ( compact & c. ). b. Undid, untied, untwisted; unravelled; marred; threw into confusion. c. I , U ( n. ac. نَقْض 1 ), Creaked; cracked. d. [ 'Ala ], see III . نَقَّضَ نَقَّضَ II , a. Moved, shook. b. see IV (e) & V ( a ). نَاْقَضَ نَاْقَضَ III , a. Contradicted, disagreed with. أَنْقَضَ أَنْقَضَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR24.376 harf
نقض نَقَضَ - يَنْقِضُ - أَنْقَضَ - يُنْقِضُ نَقَضَ - يَنْقِضُ + الكائن أو الشيء: يضعف ويوهن ويتخرب ويهتري ويتفكك بناؤه وأربطته، حتى أنه يُصدر صوت الاهتراء (الزقزقة والصرصرة) أثناء الحركة أَنْقَضَ - يُنْقِضُ: على وزن " أفعلَ " من " نَقَضَ - يَنْقِضُ " جعله " يَنْقِضُ ": جعله يتخرب ويضعف ويتحلل ويتفكك وتتباعد أربطته وعقده واللفظ ينتمي إلى
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler58 mücavir (81 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. وثق

    5 ortak ayet · Anlaşma

  2. عهد

    5 ortak ayet · Söz

  3. وصل

    2 ortak ayet · Birleştirirler

  4. بعد

    4 ortak ayet · Baid uzak demektir

  5. غزل

    1 ortak ayet · Onun ipliği

  6. وكد

    1 ortak ayet · Vekud yakıt demektir

  7. قطع

    2 ortak ayet · Kesinlikle keseceğim

  8. لعن

    2 ortak ayet · Dışlama

  9. غلف

    1 ortak ayet · Kılıflılar

  10. فسد

    2 ortak ayet · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…

  11. يمن

    2 ortak ayet · Sağ yandır

  12. وفي

    2 ortak ayet · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…

Geçtiği ayetler(9)

  1. الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

    BozarlarAllah’ın ahdini pekiştirdikten sonra bozanlar, birleştirilmesini emrettiği şeyi koparanlar, yeryüzünde fesad çıkaranlar, işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

  2. الَّذِينَ عَاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لَا يَتَّقُونَ

    BozarlarOnlar, kendileriyle anlaşma yaptığın kimselerdir. Sonra her defasında ahidlerini bozdular. Onlar sakınmazlar da.

  3. الَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَلَا يَنْقُضُونَ الْمِيثَاقَ

    BozarlarOnlar ki; Allah’ın ahdini yerine getirirler ve anlaşmayı bozmazlar.

  4. وَالَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ

    BozarlarPekiştirdikten sonra Allah’ın ahdini bozanlar, Allah’ın bitiştirilmesini emrettiğini ayıranlar ve yeryüzünde bozgunculuk yapanlar; işte la’net onlaradır. Yurtların en kötüsü de onlarındır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنقض
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنكث, فسخ, هدم
Zıt Kökبرم
Çekirdek Özet 1Sıkıca örülmüş, bükülmüş veya inşa edilmiş bir yapıyı geriye doğru çözüp liflerine veya parçalarına ayırma; ağır yük altında eklemlerin çatırdaması
Çekirdek Özet 2Yapılmış bağlayıcı ahitleri, taahhütleri ve misakları tek taraflı olarak çözüp boşa çıkarma; insanın belini büken ağır yük
Çekirdek Özet 3İnşa edilen hukuki, ahlaki ve ontolojik irtibatın dağıtılmasıyla sistemik çöküşün ve kurumsal çözülmenin meydana gelmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir söz bozma veya basit bir anlaşmazlık sanıp, bükülmüş bir dokunun ve kurulmuş bir nizamın bütünüyle parçalanması ve taşıyıcı çatının çökmesi boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نقBir şeyi delme, yarma, oyma, vurarak ses çıkarma veya nüfuz ederek iç yapısını açığa çıkarma hareketidir; bu çekirdek نقب kökünde delip geçmekte, نقذ kökünde çekip kurtarmakta, نقر kökünde gagalayıp oymakta, نقص kökünde eksiltip kesmekte, نقع kökünde sıvıyı içine işletmekte ve نقم kökünde cezalandırıcı etkiyle yarmakta görülür.ضÇekirdeğin delme ve yarma hareketine basınç, sıkıştırma ve kırılma etkisi eklenerek, sağlamca örülmüş bir yapının iç direncinin kırılması, geriye doğru çözülmesi ve ağır baskı altında çatırdaması anlamına daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBütünlüğü ve devamlılığı sağlayan hayatî bağ, örüntü veya uzanan ip
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırİpin veya yapının düğümlendiği, sarıldığı veya odaklandığı sağlam merkez
ضTüretme: ص olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma imgesinden ses farkı ile basınç, çatlama, kırılmaDışarıdan veya içeriden uygulanan şiddetli baskı, sıkışma ve kırılma kuvveti
نقضSağlam bir merkez etrafında süreklilik arz eden bağın şiddetli baskı ve ters gerilimle çatlatılıp çözülmesiBir araya getirilip tahkim edilmiş bağın, örgünün veya yapının taşıyıcı direncinin kırılarak lif lif dağıtılması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSıkıca bükülmüş bir ipin (حبل) liflerinin geriye doğru açılması, inşa edilmiş bir duvarın taşlarının sökülüp yıkılması (هدم), uzun yolculukların deveyi zayıflatıp kemiklerini belirginleştirmesi ve ağır yük altındaki semerin veya sırt eklemlerinin ses çıkarmasıdır.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi kullanımında uzun seferlerin tükettiği zayıf binek için şu beyitte şahit getirilmiştir: إذا مطونا نِقْضةً أو نِقْضا
Erken Arapça kullanımBir kimsenin hasmının şiirini aynı vezin ve kafiyede tersine çevirip hüccetini çürütmesi (المناقضة), yer mantarının toprağı yarıp çıkması ve binek hayvanını tık sesiyle sürme eylemi için kullanılmıştır. Şiir şahidi: ربَّ عجوزٍ من أُناسٍ شَهْبَرَهْ / عَلَّمْتُها الإنقاضَ بَعْدَ القَرْقَرَهْ

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāġa.

Sami etimolojik katman

Arapça نقض kökü, Sami dil ailesinde baskı uygulayarak kırma, çatlatma, gevşetme ve bir araya getirilmiş bağları sökme semantik alanına aittir. İbranicede yer alan n-q-ḍ / n-q-z biçimleri küçük sıçramalar, çatlaklar ve delikler açma anlamlarıyla fonetik paralellik gösterirken; Süryanicede n-q-d kökü küçük parçalara ayırma, titizlikle ayıklama ve ayrıştırma anlamlarına kaymıştır. Arapçada kök iki temel fiziksel kutup üzerinden kristalize olmuştur: İlki, tahkim edilmiş yapay bir terkibin (örülmüş ip veya yükseltilmiş bina) tersine bir ameliyatla sökülmesi; ikincisi ise ağır bir sıklet altında kemik, mafsal veya tahta aksamın çatırdaması sesidir. Erken Sami katmanındaki vurarak çatlatma ve ayırma fiili, Arapçanın gelişmiş hukuk ve belagat dilinde ahdi bozma, antlaşmayı ilga etme ve sözü nakzetme soyutlamalarına zemin hazırlamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنقضBükülmüş ipi açma ve binayı yıkma somut eyleminden ahdi feshetmeye, oradan da hasmın delilini ve şiirini çürütmeye uzanan düzenli soyutlamaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice soydaş köklerParçalama, çatlatma, delik açma ve ayıklama anlamındaki ses denkliği taşıyan akraba biçimlerGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çatı köklerVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, Brockelmann.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نقضAnlamlıÇözmek, yıkmak, kırmakBükülmüş şeyi liflerine ayırmak, binayı sökmek, ahdi bozmakHedef kök; Kur'an'da geçer
نضقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitâbü'l-ʿAyn mühmel kaydı
قنضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitâbü'l-ʿAyn mühmel kaydı
قضنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitâbü'l-ʿAyn mühmel kaydı
ضنقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitâbü'l-ʿAyn mühmel kaydı
ضقنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitâbü'l-ʿAyn mühmel kaydı

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نقضMerkezBağı veya yapıyı çözüp bozmaTahkim edilmiş, bükülmüş veya kurulmuş olanı geriye doğru işleterek liflerine ayırma ve iç dengesini çökertmeHem maddi binalarda ve iplerde hem de ahit ve delillerde asıl yapıyı dağıtma
نكثKomşuİpi ucundan çözmeBir bağın veya ahdin özellikle çözülmeye başladığı uç noktasından gevşetilip bozulmasıAhdi ilk hareket noktasından itibaren gevşetip lağvetme vurgusu taşır
فسخKomşuEklemi yerinden çıkarma, ayırmaBir akdin veya ilişkinin unsurlarını birbirine bağlayan eklem yerini zayıflatarak ayırmaHukuki bağın hükmünü ortadan kaldırma; fiziksel bir dağıtmadan ziyade bağın işlevsiz kalması
هدمKomşuYıkıp yerle bir etmeYüksek ve kurulu bir yapıyı toptan aşağı indirmeÇözmekten ziyade yer çekimi ve darbe etkisiyle yerle bir etmeyi ifade eder
برمZıtSıkıca bükme, sağlamlaştırmaİki veya daha fazla lifi birbirine dolayarak mukavemet kazandırma, kesin karara bağlamaAhdin ve yapının kurulması, pekiştirilmesi ve çözülmez hale getirilmesi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنقضÇözme, yıkma, bozmaBükülmüş bağı veya çatıyı geriye doğru sökme eyleminin tamamını kapsarKesin
LatinceRumpere, dissolvere, abrogareKırmak, çözmek, ilga etmekDissolvere çözülmeyi, abrogare hukuki iptali karşılar; yük altındaki çatlama sesini dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceAnnul, breach, dismantle, rescindHükümsüz kılmak, ihlal etmek, sökmekDismantle fiziksel sökümü, annul ve breach hukuki bozmayı verir; çok katmanlı tek bir sözcük bulunmazGüçlü
AlmancaBrechen, auflösen, zunichtemachenKırmak, feshetmek, boşa çıkarmakAuflösen bağın çözülüşünü iyi verir fakat ağır yükün bel kırması imgesini tam içermezGüçlü
FransızcaRompre, enfreindre, démantelerKırmak, çiğnemek, parçalara ayırmakDémanteler yapıyı dağıtmayı, rompre ahdi bozmayı karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Bozmak, feshetmek (ينقضون, نقضهم, تنقضوا)Allah'a veya insanlara verilen kesin sözü, misakı ve hukuki taahhüdü tek taraflı çiğneyip geçersiz kılmakİlahi misakı bozan fâsıklar, antlaşmayı bozan topluluklar ve tekit edilmiş yeminler; örnek: Bakara 2:27, Nisâ 4:155, Nahl 16:91
Lif lif çözüp dağıtmak (نقضت)İyice eğrilip bükülmüş yünü veya ipliği tekrar didip döküntü haline getirmekEmek verilip tahkim edilmiş toplumsal nizamı heder eden ahmak kadın temsili; örnek: Nahl 16:92
Çökertmek, belini çatırdatmak (أنقض)Ağır bir yükün omurgaya baskı yaparak kemikleri çatırtıyla zorlaması, ezmesiHz. Peygamber'in risalet öncesi ve esnasında taşıdığı ağır sorumluluk ve keder yükü; örnek: İnşirâh 94:3

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamFıtrat ve mîsâk nazariyesi, tenâkuzElest bezmindeki fıtrî sözleşmenin bozulması ve akıl yürütmede önermelerin birbirini nakzetmesi durumuİtikadi ve mantıki tutarlılığın kırılarak bâtılın açığa çıkması
FıkıhAkitler teorisi, nâkız (abdesti bozanlar)Kurulmuş bir hukuki muamelenin veya ibadet taharetinin hükmünü sona erdiren nâkız unsurlarTahakkuk etmiş hukuki ve şer'i bağın ortadan kalkması
TefsirTemsil ve mesel analiziİpliğini sağlamca eğirdikten sonra bozan kadının sosyolojik ve ahlaki bir model olarak çözümlenmesiEmek-nizam ilişkisinin anlamsızlaştırılması ve hıyanet
HadisAhde vefa ve emanet rivayetleriKıyamete yakın emanetin ve din bağlarının ilmik ilmik çözüleceğini bildiren beyanlarİctimai dokunun parça parça dağılması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve ilahi mîsâkAhdi bozma, ilahi irtibatı koparmaVarlık gayesinden sapmaYaratıcı ile kul arasındaki ontolojik ve ahlaki sözleşmenin kul tarafından hiçe sayılmasıKesin
İlmiMantık ve metodolojiTenâkuz, argümanı çürütmeTutarsızlığı ifşa etmeBir önermenin diğerini geçersiz kılarak delilin epistemik örgüsünü dağıtmasıGüçlü
SiyasiUluslararası hukuk ve anayasal nizamAntlaşmayı ihlal, nizamı lağvetmeToplumsal barışı yıkmaDevletler veya sınıflar arası teyit edilmiş ahitlerin tek taraflı çiğnenerek kaos üretilmesiKesin
İktisadiAkitler hukuku ve üretim süreciSözleşmeyi feshetme, emeği heder etmeİktisadi güveni çökertmeÜretilmiş bir değerin veya yapılmış bir sözleşmenin bozularak sermaye ve emek israfına yol açmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi artışı ve yapısal dekoheransFizik ve kimyada düzenli, düşük entropili ve yüksek enerjili bir bağın kırılarak bileşenlerin kaotik ve serbest parçacıklara dönüşmesiGüçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve sosyal çözülmeSosyolojide toplumu bir arada tutan normatif bağların ve kurumsal mutabakatların iflas ederek sosyal dokunun lif lif ayrılmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir vaadin tutulmaması veya basit bir fikir değişikliği olarak daraltmak
Kur'an içi daha geniş anlamKurulmuş, bükülmüş, emek verilmiş ve birbirine kenetlenmiş bir yapının (sosyal sözleşme, fıtrî bağ, ahlaki nizam) geriye doğru kasıtlı bir ameliyatla darmadağın edilmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki ahdin bozulması uyarısını sadece siyasi bir diplomatik ihlal zannederek, insanın kendi varoluşsal zeminini ve toplumsal nizamını dinamitlemesi gerçeğini görememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın nizam, ahit, misak ve emanet kavramlarının ters yüz oluşunu betimleyen anahtar bir köktür; hakikatin tesadüfi bir kopuşla değil, tahkim edilmiş yapının tahribiyle yitirildiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İsrailoğullarının misakı çiğnemelerini anlatan ayetlerde, Nahl suresindeki yemin ve ahit bağlamlarında ve İnşirâh suresindeki peygamberî yük tasvirinde merkezîdir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini bağların sadece teorik kabullerden ibaret olduğu yanılgısını düzeltir; inancın bükülmüş bir halat gibi amel, ahlak ve hukukla örüldüğünü, nâkız fiillerin ise tüm bu yapıyı çürüttüğünü ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİyice bükülmüş bir ipin katlarını geriye doğru açıp dağıtmak, inşa edilmiş sağlam bir yapıyı sökmek ve taşınan ağır bir yük altında omurga veya eklemlerin çatırdamasıdır.
  • Soyut anlamTaraflar arasında kuvvetlendirilmiş hukuki, ahlaki ve itikadi bir bağı tek taraflı olarak geçersiz kılıp toplumsal ve ontolojik nizamı parçalamaktır.
  • Sistematik karşılıkİnşa ve teyit ameliyesinin tersine çevrilmesiyle mukavemetin sıfırlanması, nizamın anomiye, mukaveleli düzenin ise kuralsızlık kaosuna evrilmesidir.
  • LaTeX modeliΦ:S(t)→⋃i=1ncio¨yle kidEdt<0,σ>σc
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t), zaman içinde emekle kurulmuş ve bükülmüş bütünleşik sistemi veya ahdi temsil eder; Φ nakz ameliyesidir ve bu bütünleşik sistemi bileşenleri olan ayrık ci parçalarına (liflere, döküntülere) dönüştürür; dE/dt<0 sistemin taşıdığı yapısal enerjinin ve bağlayıcı mukavemetin çözülerek yitirilişini gösterir; σ>σc ifadesi ise uygulanan gerilim ve yükün kritik eşiği aşarak omurgayı çatlatan veya taşıyıcı direnci kıran baskı durumunu ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن