وتر
و - ت - ر
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 3 sîga
- 13 sözlük
İlk dönemlerde hayvanları avlamak için tuzak kuruyorlardı. Tuzak için iki kazık çakılır, iki kazık arasına gergin ve esnek bir ağaç sıkıştırılır, uçlarına halkalı bir ip sıkıştırılırdı. Bu ipin bir ucu uzun yay görevi gören çakılı bir sırığa bağlanırdı. Hayvan iki kazık arasında bulunan ağaca basınca ipin iki ucu çözülür ve sırık yukarı kaldırarak hayvanı ayağından yakalardı. Bunun iki kazığına “şuf’”, ortadaki sırığa ise “virt” denirdi. “Veter” kiriş, yay demektir. Aynı zamanda tek anlamına da gelir. Fiil olarak Vetere iki meful alır. Birinci meful ile ikinci mefulü ayırarak tek bırakır anlamındadır.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
İlk dönemlerde hayvanları avlamak için tuzak kuruyorlardı. Tuzak için iki kazık çakılır, iki kazık arasına gergin ve esnek bir ağaç sıkıştırılır, uçlarına halkalı bir ip sıkıştırılırdı. Bu ipin bir ucu uzun yay görevi gören çakılı bir sırığa bağlanırdı. Hayvan iki kazık arasında bulunan ağaca basınca ipin iki ucu çözülür ve sırık yukarı kaldırarak hayvanı ayağından yakalardı. Bunun iki kazığına “şuf’”, ortadaki sırığa ise “virt” denirdi. “Veter” kiriş, yay demektir. Aynı zamanda tek anlamına da gelir.
Fiil olarak Vetere iki meful alır. Birinci meful ile ikinci mefulü ayırarak tek bırakır anlamındadır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.959 harfباب التاء والراء و وء ي معهما
و ت ر، ر ت و، ت و ر مستعملات
وتر:
الوَتُر لغة الوِتْر، وكل شيءٍ كان فَرْداً فهو وِتْر واحد، والثلاثة وِترٌ، وأَحَدَ عَشَرَ وِتْر، والفعل أَوْتَرَ يُوتِرُ.
والوِتر والتِّرةُ: ظُلامةٌ في دَمٍ.
والوَتَر: معروف، وجمعُه أوتار.
والوَتيرةُ من الأرض، والوَتيرة: الطريقة.
والوَتيرةُ: المُداوَمَةُ، وهي من التَّواترُ.
والوَتيرةُ في قول زهير:
نَجاءٌ مُجِدٌّ ليس فيه وَتيرةٌ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.442 harfالوِتْرُ بالكسر: الفَرد. والوَتْرُ بالفتح: الذَحْلُ، هذه لغة أهل العالية. فأمَّا لغة أهل الحجاز فبالضدِّ منهم. وأمَّا تميم فبالكسر فيهما. والوَترُ بالتحريك: واحد أوْتار القوس. والوَتَرَةُ: العِرقُ الذي في باطن الكَمَرة، وهو جُلَيْدَةٌ. ووَتَرةُ الأنف: حجاب ما بين المَنخِرَيْنِ، وكذلك الوَتيرَةُ. وَوَتَرَةُ كلِّ شيء: حِتارُهُ. والوتيرَةُ: الطريقة. يقال: ما زال على وَتيرَةٍ واحدة. والوَتيرَةُ
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR10.169 harfت ر ( وايء )
ترى ، تور ، تير ، رتا ، وتر ، تترى ، أرت ، ترته .
ترى : أبو العباس عن ابن الأعرابي : تَرَى يَتْرِي إذا تَراخَى في العمل فَعمِل شيئاً بعد شيء .
أبو عبيدة : التَّرِيّةُ في بَقِيَّةِ حَيْضِ المرأة أَقَلُّ من الصُّفْرة والكُدْرَةِ وأَخْفَى ، تراها المرأة عند طُهْرِها فَتَعْلَمُ أنها قد طَهُرَتْ مِن حَيْضها .
قال شمر : ولا تكون التَّرِيَّةُ إلاّ بعد الاغتسال ، فأمّا ما كان في أَيّام الحيض
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR1.651 harf(باب الواو والتاء وما يثلثهما)
(وتح) الواو والتاء والحاء: كلمةٌ تدلُّ على قِلَّة في شيء. فالوتْح والوتَح(1) القليل. يقال وَتَحَ العَطِيَّة(2). وتوتَّحْتُ من الشراب: شربت منه قليلاً. وأوتَحْتُ حَظَّه: أقلَلْتُه.
(وتد) الواو والتاء والدال: كلمةٌ واحدة، هي الوَتِد، يقال: وَتَدَهُ، وتِدْ وتِدَكَ. ويقال وَتْد أيضاً(3). ووَتِد الأذن: الذي في باطِنِها كأنَّه وَتِد.
(وتر) الواو والتاء والراء: باب* لم
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR482 harf- الوتر في العدد خلاف الشفع، وقد تقدم الكلام فيه في قوله: ﴿والشفع والوتر﴾ [الفجر/3] (وانظر: مادة (شفع) ) وأوتر في الصلاة. والوتر والوتر، والترة: الذحل، وقد وترته: إذا أصبته بمكروه. قال تعالى: ﴿ولن يتركم أعمالكم﴾ [محمد/35]. والتواتر تتابع الشيء وترا وفرادى، وجاءوا تترى قال تعالى: ﴿ثم أرسلنا رسلنا تترى﴾ [المؤمنون/44] ولا وتيرة في كذا، ولا غميزة، ولا غير، والوتيرة: السجية من التواتر، وقيل: للحلقة
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR930 harfو ت ر
تواترت كتبه وواترها.
وتواتر القطا والإبل.
وجئن متواتراتٍ وتترى: متتابعاتٍ وتراً بعد وترٍ.
وناقة مواترة: تضع إحدى ركبتيها ثم الأخرى.
إذا شربتم فأوتروا.
وأوتر: صلّى الوتر.
وهم على وتيرةٍ واحدةٍ: على طريقة وسجية من التواتر وفي الحديث: " ما زال على وتيرة واحدة حتى مات ".
وغرّر الفرس بوتيرة وهي الغرّة الصغيرة المستديرة شبّهت بالوتيرة التي هي الوردة البيضاء.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR13.733 harfالوِتْرُ والوَتْرُ: الفَرْدُ أَو ما لم يَتَشَفَّعْ من العَدَدِ. وأَوْتَرَهُ أَي أَفَذَّهُ. قال اللحياني: أَهل الحجاز يسمون الفَرْدَ الوَتْرَ، وأَهل نجد يكسرون الواو، وهي صلاة الوِتْرِ، والوَتْرِ لأَهل الحجاز، ويقرؤُون: والشَّفْعِ والوتْر، والكسر لتميم، وأَهل نجد يقرؤُون: والشفع والوَتْرِ، وأَوْتَرَ: صَلَّى الوتر. وقال اللحياني: أَوتر في الصلاة فعدّاه بفي. وقرأَ حمزة والكسائي: والوتِر، بالكسر.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR963 harf* و ت ر * * الوِتْرُ * بالكسر الفرد وبالفتح الذحل هذه لغة أهل العالية وأما لغة أهل نجد فبالضم ولغة أهل تميم بالكسر فيهما والوَتَرُ بفتحتين وتَرُ القوس و * الوَتِيرَةُ * الطريقة يُقال ما زال على وَتِيرةٍ واحدة و * وَتَرَهُ * حقَّه يتِره بالكسر * وِتْرَاً * بالكسر أيضا نقصه وقوله تعالى ﴿ولن يَتِركم أعمالكم﴾ أي في أعمالكم كقولهم دخلت البيت أي في البيت و * أَوْتَرَهُ * أَفذه ومنه أوتر صلاته وأوتر
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR12.464 harfالوتر، بالكسر، لغة أهل نجد ويفتح، وهي لغة الحجاز: الفرد، قرأ حمزة والكسائي: والشفع والوتر بالكسر، وقرأ عاصم ونافع وابن كثير وأبو عمرو وابن عامر: والوتر، بالفتح، وهما لغتان معروفتان، وقال اللحياني: أهل الحجاز يسمون الفرد الوتر وأهل نجد يكسرون الواو، وهي صلاة الوتر، والوتر لأهل الحجاز والكسر لتميم، أو ما لم يتشفع من العدد. وروي عن ابن عباس أنه قال: الوتر آدم عليه السلام، وشفع بزوجته. وقيل: الشفع:
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR16.356 harfوَتَرَهُ
1 وَتَرَهُ ذ , aor. يَتِرُهُ, inf. n. وَتْرٌ; (Msb;) and ↓ اوترهُ; (S, Msb, K;) He made it, (a number, Msb,) sole; or one, and no more: syn. أَفَذَّهُ, (S, K,) or أَفْرَدَهُ. (Msb.) It is said that the latter verb only is used in relation to a number; but both are said to be thus used in the M [as well as in the Msb.] (TA.) ― -b2- [And He made it to be an odd number.] You say, وَتَرَ
وَتَرَهُ 1 وَتَرَهُ ذ , aor. يَتِرُهُ, inf. n. وَتْرٌ; (Msb;) and ↓ اوترهُ; (S, Msb, K;) He made it, (a number, Msb,) sole; or one, and no more: syn. أَفَذَّهُ, (S, K,) or أَفْرَدَهُ. (Msb.) It is said that the latter verb only is used in relation to a number; but both are said to be thus used in the M [as well as in the Msb.] (TA.) ― -b2- [And He made it to be an odd number.] You say, وَتَرَ القَوْمَ, (M, K,) aor. وَتِرَ , inf. n. وَتْرٌ; (M;) and ↓ أَوْتَرَهُمْ; (M, K;) He made the people, they being an even number, to be an odd number. (M, K, TA.) 'Atà says, كَانَ القَوْمُ وِتْرًا فَشَفَعْتُهُمْ وَكَانُوا شَفْعًا فَوَتَرْتُهُمْ [The people were an odd number and I made them an even number, and they were an even number and I made them an odd number]. (TA.) You say also, وَتَرَ الصَّلَاةَ, (Msb, K,) and ↓ أَوْتَرَهَا, (T, S, Msb, K,) and ↓ وَتَّرَهَا, (K,) and فِىالصَّلَاةِ ↓ أَوْتَرَ, (Lh, M,) He made the prayer to be such as is termed وِتْر [i. e., to consist of an odd number of rek'as; as is done in the case of a prayer which is performed in the night, consisting of three rek'ahs, and particularly called صَلَاةُ الوِتْرِ]; (S, * Msb, K; *) he performed prayers of double rek'ahs, two and two together, and then performed the prayer of one rek'ah at the end, making what he performed an odd number: (T:) and ↓ أَوْتَرَ, alone, signifies he performed the prayer called الوِتْر [explained above]; (T, M, A, Mgh, K;) or he performed prayers of [an odd number of rek'ahs,] two and two together, and then a single rek'ah at the end. (TA.) It is said in a trad. اِنَّ اللّٰهَ وِتْرٌ يُحِبُّ الوِتْرَ فَأَوْتِرُوا يَا أَهْلَ الْقُرْآنِ [Verily God is one only: He loveth the odd number: therefore perform ye the prayer of an odd number of rek'ahs, O people of the Kur-لn]. (T.) And in another trad., اِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْ When thou employest stones in the purification termed اِسْتِنْجَآء, use an odd number; (TA;) i. e. use three stones for that purpose, or five, or seven, and not an even number. (T.) -A2- وَتَرَهُ, (T, S, A, Mgh,) aor. يَتِرُهُ, inf. n. وَتْرٌ (S,) and وِتْرٌ and تِرَةٌ, (T, S,) He slew his relation, and so separated him from him, and rendered him solitary: (A, Mgh:) or he slew a person belonging to him, or related to him, without the latter's obtaining revenge, or retaliation, for the blood of the slain: (S:) or he slew a person belonging to him, or related to him; or took property belonging to him. (T.) It is also doubly trans.: you say, وَتَرَ فُلَانٌ فُلَانًا أَهْلَهُ Such a one committed a crime against such a one by slaying his family; or by taking them away: (T:) and وَتَرَةُ مَالَهُ (T, M, K) (assumed tropical:) he committed a crime against him by taking away his property: (T:) or (assumed tropical:) he made him to suffer loss or detriment in respect of his property; or he deprived him of it in part, or altogether; syn. نَقَصَهُ اِيَّاهُ: (T, * M, K:) and وَتَرَهُ حَقَّهُ, (S, A, Mgh, Msb,) aor. as above, (Msb,) (tropical:) he made him to suffer loss or detriment in respect of his right or due; or he abridged him, or deprived him, or defrauded him, of it partially, or wholly; syn. نقصهُ. (S, Mgh, Msb.) It is said in a trad., مَنْ فَاتَتْهُ صَلَاةُ العَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ (T, M, * Msb, * TA) By whomsoever the prayer of the afternoon passeth unobserved, he is as though he had his family slain and his property taken away: or as though he had his family and his property taken away: (T:) or as though he were deprived (نُقِصَ) of his family and his property, (T, M, Msb, TA,) and remained alone: (T, TA:) the loss of the family and property is thus likened to the loss of the recompense: اهله and ماله being in the accus. case as objective complements: (Msb:) اهله is a second objective complement: for the first is understood, as implied in the verb: but if we read أَهْلُهُ وَمَالُهُ, accord. to another relation, اهله supplies the place of the agent, nothing being understood, and the family and property are the objects to which the loss is made to relate. (TA.) And it is said in another trad., مَنْ جَلَسَ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرِ اللّٰهَ فِيهِ كَانَ عَلَيْهِ تِرَةً (assumed tropical:) He who sitteth in an assembly in which God is not mentioned is obnoxious to detriment, or loss: or, as some say, to a claim of reparation for wrongful conduct. (TA.) And it is said in the Kur, [xlvii. 37,] وَلَنَ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ (assumed tropical:) And He will not deprive you of aught of the recompence of your deeds: (Zj, T:) or will not make you to suffer loss in respect of your deeds; like as you say دَخَلْتُ البَيْتَ, meaning دَخَلْتُ فِى البَيْتِ. (S.) ― -b2- [Also,] وَتَرَهُ, (M, K,) aor. يَتِرُهُ, (K,) inf. n. وَتْرٌ (M, K) and وِتْرٌ (TA) and تِرَةٌ, (M, K,) He executed blood-revenge upon him: or did so wrongfully: (M, * K, * TK:) expl. by أَصَابَهُ بِذَحْلٍ. (TK.) ― -b3- He overtook him (أَدْرَكَهُ) with some displeasing, or abominable, or evil, action. (M, K.) ― -b4- He frightened him; terrified him. (Fr, K.) -A3- وَتَرَ القَوْسَ: see 2, in two places.
وتّر الصَّلَاةَ 2 وتّر الصَّلَاةَ ذ : see 1, near the beginning. -A2- وتّر القَوْسَ He fastened, bound, firmly, or braced, the string of the bow; expl. by شَدَّ وَتَرَهَا; (Lh, M, K;) as also ↓ أَوْتَرَهَا; (Lh, M, Msb;) both these signify the same; (S, in which the meaning is not explained;) and ↓ وَتَرَهَا, (M, TA,) inf. n. وَتْرٌ: (TA:) or ↓ اوترها signifies he put to it a string: (M, K:) and ↓ وَتَرَهَا, (M, K,) aor. يَتِرُهَا, (K,) inf. n. تِرَةٌ, (TA,) he attacked to it its string: (M, K:) this, accord. to some, is the proper signification of the last. (M.) It is said in a proverb, اِنْبَاضٌ بِغَيْرِ تَوْتِيرٍ [Twanging the bow without bracing the string]: (S:) or لَا تُعْجِلِ الاِنْبَاضَ قَبْلَ التَّوْتِيرِ [Hasten not the twanging of the bow before the bracing of the string]: alluding to the hastening a thing before its proper time. (M.) [See also art. نبض. And see 2 in arts. جنب and حنب.]
واتر بَيْنَ أَخْبَارِهِ 3 واتر بَيْنَ أَخْبَارِهِ ذ , (A, and so in some copies of the K,) or ↓ أَوْتَرَ, (M, and so in some copies of the K,) and بين كُتُبِهِ, (M,) and واتر أَخْبَارَهُ, (M, K; in the latter of which وَاتَرَهُ is put by mistake for وَاتَرَهَا, as is observed in the TA,) and كُتُبَهُ, (M, A, K,) inf. n. مُوَاتَرَةٌ (S, M, K,) and وِتَارٌ, (M, K,) He made his tidings, or narrations, and his writings, or letters, to follow one another: (M, A, K:) or with some intervals between them; for مواترة between things is only when there is some interval between them; otherwise it is مُدَارَكَةٌ and مُوَاصَلَةٌ: (S, K:) or واتر الكُتُبَ signifies he made the writings, or letters, to follow one another nearly, one by one, without ceasing: (S:) or he made them to follow one another with a small interval between every two: (T:) and وَاتر الخَبَرَ he made the tidings, or narration, to follow one part after another: or, accord. to As, with a small space between every two portions thereof: from وِتْرٌ in the sense of فَرْدٌ. (T.) You say also وَاتر بَيْنَ مِيَرِهِمْ He made their supplies of wheat to come to them without stopping; time after time. (TA, from a trad.) And it is said in a trad., لَا بَأْسَ أَنْ يُوَاتِرَ قَضَآءَ رَمَضَانَ There will be no harm in his performing the fast of Ramadلn at intervals, fasting one day and breaking fast one day: (TA:) مُوَاتَرَةُ الصَّوْمِ is the fasting one day and breaking fast one day, or two; performing it separately: it does not mean المُوَاصَلَةُ, because it is from الوِتْرُ, (S, K, TA,) i. e., الفَرْدُ. (TA.)
4 أَوْتَرَ see 1, in seven places, first part. ― -b2- اوتر بَيْنَ أَخْبَارِهِ: see 3. -A2- اوترهُ He made him to attain, or obtain, his blood-revenge. (Az, TA; and L in art. ثأر.) See an ex., voce ثَأْرٌ. -A3- اوتر القَوْسَ: see 2, in two places.
توتّر 5 توتّر ذ (tropical:) It (a sinew, or nerve, T, M, A, K, and a vein, M, TA, not the neck, for العُنُقُ in the K is a mistake for العِرْقُ, TA) became tense, (M, K, TA,) like a bow-string. (M, TA.)
تواتر 6 تواتر ذ It was consecutive: or was so with intervals: (M, A, K:) or was so with separation, or interruption. (Msb.) You say, تواترت الاِبِلُ, and القَطَا, and so of any other things, The camels, and the birds of the kind called القطا, &c., came one near after another, not in a rank. (Lh, M.) And تواترت الخَيْلُ The horses came following one another. (Msb.) And تواترت الكُتُبُ The writings, or letters, came one near after another, separately. (S.)
وَتْرٌ وَتْرٌ ذ : see وِتْرٌ, throughout.
وِتْرٌ وِتْرٌ ذ and ↓ وَتْرٌ, (T, S, M, A, Msb, K, &c.,) the former, [which is the more common,] in the dial. of Nejd, (Lh, M,) and of the tribe of Temeem, (T, S, M, Msb,) and of the people of El-'ءliyeh, (ISk, as on the authority of Yoo, and S) or the latter in the dial. of the people of El-'ءliyeh, (T, as on the authority of Yoo,) or of the people of El-Hijلz, (Lh, S, M,) Single; sole; only; one, and no more: syn. فَرْدٌ: (T, S, M, A, Msb, K:) or مَا لَمْ يُشْفَعْ مِنَ العَدَدِ: (M, A, K; except that in the K, instead of يُشْفَعْ, we find يَتَشَفَّعْ:) or contr. of شَفْعٌ: (Mgh:) [and an odd number:] all [even and odd] numbers are termed [respectively] شَفْعٌ and وَِتْرٌ, whether many or few. (T.) ― -b2- وِتْرًا وِتْرًا [Singly; separately; one by one]. (S, K.) [See شَفْعٌ.] ― -b3- الوِتْرُ, one of the names of God, The Single; the Sole; the One; He who has no equal, or like; the Unequalled; syn. الفَذُّ and الفَرْدُ. (TA.) ― -b4- صَلَاةُ الوَِتْرِ, and الوِتْرُ alone: see 1, first part: it was sometimes said by Mohammad to be a single رَكْعَة. (T.) ― -b5- In the words of the Kur, [lxxxix. 2,] وَالشَّفْعٍ وَالْوَتْرِ by the former is meant all creatures which are created in pairs; and by the latter, God: (T:) or [by the former, Adam and his wife; and] by the latter, Adam, who was made a pair with his wife: (I' Ab, T:) or by the former, the day of the sacrifice; (T;) and by the latter, the day of 'Arafeh. (T, K.) (See more voce شَفَعٌ.] -A2- Also وِتْرٌ and ↓ وَتْرٌ, (T, S, M, A, Msb, K,) the former, [which is the more common,] in the dial. of Nejd, (Lh, M,) and of the tribe of Temeem, (Lh, T, S, M, Msb,) and of the people of El- 'ءliyeh, (T, as on the authority of Yoo,) and El- Hijلz, (S,) or the latter in the dial. of the people of El-'Aliyeh, (ISk, as on the authority of Yoo, and S) and El-Hijلz, (Lh, M,) Blood-revenge; or retaliation of murder or homicide: or a seeking to revenge, or retaliate, blood: or a desire, or seeking, for retaliation of a crime or of enmity: syn. ذَحْلٌ: (T, S, M, Msb, K:) or wrongful conduct therein: as also ↓ تِرَةٌ and ↓ وَتِيرَةٌ, in either sense: (M, K:) or a crime which a man commits against another by slaughter or by plundering or by capture: (TA:) pl. [of وَِتْرٌ] أَوْتَارٌ and [of تِرَةٌ] تِرَاتٌ. (A.)
وَتَرٌ وَتَرٌ ذ The string, and the suspensory, syn. شِرْعَة and مُعَلَّق [the latter signifying properly the appendage, (see خَطَمَ القَوْسَ بِالوَتَرِ, and see نَياطٌ,)] (M, K,) of a bow: (S, M, Msb, K:) [and in like manner, a chord of a lute and the like:] pl. أَوْتَارٌ (S, M, Msb, K) and وِتَارٌ. (Fr, Sgh, TA.) ― -b2- Also pl. [or rather coll. gen. n.] of وَتَرَةٌ [q. v.] in all the senses of the latter. (K.)
وَتَرَةٌ وَتَرَةٌ ذ , of the nose, The partition between the two nostrils [consisting of the septum and subseptum narium, or the subseptum alone]; (S, A, Msb;) as also ↓ وَتِيرَةٌ: (S, A, Msb, K:) or the former signifies what is between the two nostrils: (M:) or the junction that is between the two nostrils: (T:) or the edge of the nostril: (M, K:) accord. to Lh, (M,) what is between the tip of the nose and the سَبَلَة [or middle of the mustache; app. meaning, the subseptum narium]: (M, K:) and the latter, the partition between the two nostrils, of the fore part of the nose, exclusive of the cartilage; [i. e., app. the subseptum narium: (AZ, T:) and the former, in a horse, what is between the tip of the nose and the upper part of the lip: (M:) pl. [or rather coll. gen. n.] of the former, in all its senses, وَتَرٌ. (K.) In a trad. in which it is said that the fine for destroying the وَتَرَة is a third of the fine for homicide, by this word is meant the وَتَرَة of the nose. (TA.) ― -b2- The sinew, or nerve, (عَقَبَة,) of the back (متن). (M.)
وَتِيرٌ وَتِيرٌ ذ : see وَتِيرَةٌ, near the end.
وَتِيرَةٌ وَتِيرَةٌ ذ : see وِتْرٌ. -A2- A way, course, mode, or manner of acting, or conduct, or the like: (S, M, A, Mgh, Msb, K:) and nature, or disposition: (A, Mgh:) from تَوَاتَرَ: (Th, M, A, Mgh:) or a road keeping close to a mountain, (K, TA,) and pursuing a regular, uniform course: (TA:) or constancy, or perseverence, in a thing, (AO, T, Msb, TA,) or in a work. (TA.) You say, مَازَالَ عَلَى وَتِيرَةٍ وَاحِدَةٍ He ceased not to follow, or continue in, one way, (&c.,) of acting or the like: (T, S, M, A:) or one disposition. (A.) And هُمْ عَلَى وَتِيرَةٍ وَاحِدَةٍ They follow, or con- tinue in, one way, &c. (A, Mgh, Msb.) -A3- Remissness, or languor, syn. فَتْرَةٌ, (S, M, Msb, K,) in an affair: (M, K:) and syn تَوَانٍ [which signifies the same]: and faultiness; syn. غَمِيزَةٌ, (M, K,) [in some copies of the latter, غَمِيرَةٌ, with the unpointed ر.]) You say, مَا فِى عَمَلِهِ وَتِيرَةٌ There is no remissness, or languor, in his work. (S, A, Msb.) And سَيْرٌ لَيْسَ فِيهِ وَتِيرَةٌ A journeying, or pace, in which is no remissness, or languor. (S.) ― -b2- Delay. (M, K.) ― -b3- Confinement; restriction; restraint. (M, K.) -A4- I. q. وَتَرَةٌ, as explained above. -A5- A ring (S, M, K) of عَقَب [or sinew], (S,) by aiming at which one learns the art of piercing with the spear; (S, M, K;) also called دَرِيْئَةٌ: (S:) or a ring that is made at the end of a spear or spear-shaft, by aiming at which one learns the art of shooting, or casting [the lance]; made of bow-string or of other string or thread. (M.) -A6- A white rose: (S, M, A, K:) or red rose: (Kr, M, K:) or a rose-flower; a rose-blossom: (AHn, M, K: *) n. un. of ↓ وَتِيرٌ. (AHn. M.) -A7- A star, or blaze, or white mark, on the forehead or face of a horse, when round, (T, M, A, K,) and small: (A:) when long, it is called شَادِخَةٌ: (AO, T:) likened to the ring above mentioned, thus called; (T;) or to a white rose, which is also thus called. (A.) See غُرَّةٌ.
تِرَةٌ تِرَةٌ ذ : see وِتْرٌ. The ت is substituted for the elided و. (TA.)
جَاؤُوا تَتْرَى جَاؤُوا تَتْرَى ذ , and تَتْرًى, with and without tenween, and with ت substituted for the original incipient و, (T, * S, * M, A, * Msb, * K,) in the former whereof, (S, M,) which is the better, (S,) and the more common, (Fr,) pronounced by Hamzeh and Ibn-'ءmir and Ks with imلleh, [i. e. tetrè,] (Bd, xxiii. 46,) the ا [which is written ى] is a sign of the fem. gender, and in the latter whereof it is an ا of quasi-coِrdination, (S, M,) from وِتْرٌ in the sense of فَرْدٌ, (S,) They came following one another; one after another; (A, Msb;) syn. مُتَوَاتِرِينَ: (M, K:) or interruptedly. (Yoo, T.) It is said in the Kur, [xxiii. 46,] ثَمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَى, or تَتَرًى, Then we sent our apostles one after another: (S:) or interruptedly; at intervals: (Yoo, T, M:) or making a long time to intervene between every two. (T.)
فَرَسٌ مُوَتَّرُ الأَنْسَآءِ فَرَسٌ مُوَتَّرُ الأَنْسَآءِ ذ (tropical:) A horse contracted in the [veins called] أَنْسَآء, [pl. of نَسًا,] as though they were braced, or made tense. (A, * TA.) See شَنِجٌ.
مَوْتُورٌ مَوْتُورٌ ذ One who has his relation slain, and so is separated from him, and rendered solitary: (TA:) and one who has a person belonging to him, or related to him, slain, and has not obtained revenge, or retaliation, for his blood: (S, K, TA:) a seeker of blood-revenge, or retaliation; one to whom belongs the revenging of blood, or retaliation. (TA.) [See an ex. voce ثَأْرٌ.]
مُتَواَتِرٌ مُتَواَتِرٌ ذ Consecutive, but with small intervals: thus differing from مُتَدَارِكٌ and مَتَتَابِعٌ. (Lh, M. [But see تَتَابَعَ.]) You say, جَاؤُوا مُتَوَاتِرِينَ: explained above, voce تَتْرَى. (M, K.) خَبَرٌ مُتَوَاتِرٌ Tidings, or a narration, told, or related, by one from another: (T:) or by one after another. (TA.)
وَتَرَةٌ وَتَرَةٌ ذ The vein (عِرْق [meaning the frenum]) that is in the inner side (بَاطِن) of the glans of the penis. (S, K, and Zj, in his “ Khalk el-Insلn. ”)
مَوْتُورٌ مَوْتُورٌ ذ : see voce ثَأْرٌ.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.656 harfوَتَرَ
وَتَرَ
a. [ يَتِرُ ] ( n. ac. وَتْر 1 , تِرَة [ وِتْرَة 2t ]), Hated; persecuted; defrauded.
b. Did apart.
c. Strung ( bow ).
d. Terrified; bullied.
وَتَّرَ
وَتَّرَ II ,
a. see I (b) , ( c ).
وَاْتَرَ
وَاْتَرَ III ,
a. Did at intervals.
b. Wrote one after another ( letters & c. ).
c. Fasted at intervals.
أَوْتَرَ
أَوْتَرَ IV ,
a. see I (b) , ( c ).
تَوَتَّرَ
تَوَتَّرَ V
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR78.260 harfوتر
2.BAB
وَتَرَ - يَتِرُ - وَتْر - الوَتْر
وَتَرَ - يَتِرُ + كائن + كائناً أو شفعاً + شيئاً: ينقصه ويبخسه جزءاً أو واحداً مما كان عنده
﴿ولن يتركم أعمالكم﴾: ولن + يتر + الله + الناسَ + أعمالهم : ينقص من أعمالهم واحداً
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " النقص عند والوفاء، والتأدية المنقوصة بالتزام أو مال " وهي:
وَتَرَ - يَتِرُ، بَخَسَ -
Mücavir kökler19 mücavir (25 toplam)
- وهن
1 ortak ayet · Gevşemeyin
- شفع
1 ortak ayet · “Şefeve” dudak demektir
- حدث
1 ortak ayet · Hadis : Kirlenmiş veya kapanmış şeyi parlattıktan sonra…
- علو
1 ortak ayet · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
- بعض
1 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
- أمم
1 ortak ayet · Emam ön demektir
- سلم
1 ortak ayet · “Süllem” merdiven demektir
- مع
1 ortak ayet · Beraber
- تبع
1 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir
- دعو
1 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
- بعد
1 ortak ayet · Baid uzak demektir
- كذب
1 ortak ayet · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
Geçtiği ayetler(3)
ثُمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَى كُلَّمَا جَاءَ أُمَّةً رَسُولُهَا كَذَّبُوهُ فَأَتْبَعْنَا بَعْضَهُمْ بَعْضًا وَجَعَلْنَاهُمْ أَحَادِيثَ فَبُعْدًا لِقَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ
Teker tekerSonra birbiri ardı sıra peygamberlerimizi gönderdik. Her ümmete peygamber geldikçe onu yalanladılar. Biz de onları birbiri ardı sıra yok edip hepsini birer söylenti yaptık. İnanmayan bir kavim uzak olsun.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وتر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (misâl-i vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | فرد, وحد, تبع |
| Zıt Kök | شفع |
| Çekirdek Özet 1 | İki uç arasına gerilen kiriş, çiftten ayrılarak tek kalan şey ve aralıklı dizi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi tekliğin yüceltilmesi, elçilerin fasılalarla birbirini izlemesi ve amellerin karşılıksız bırakılmaması |
| Çekirdek Özet 3 | Çift yaratılmış varlık düzeninde mutlak teklik ilkesi ve hak sahipliğinin bütünden koparılmaması güvencesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün fiil formunu alelade eksiltme sayıp tekleştirerek mahrum bırakma nüansını ve ardışıklık formunu aralıksız akış sanıp fasıla gerçeğini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وت | Bir yere çakma, sabitleme ve germe | ر | Sabitlenen iki nokta arasına gergin bir hat çekilmesi; gerilerek tekil hale gelme, aralıklı uzama ve titreşim hareketi kazanma |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Bir dayanağa raptedilme ve gerilimin başlangıç noktasını oluşturma |
| ت | İşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, son | Hareketin sınırlandığı, bağlandığı veya nihayete erdiği uç nokta |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Hareketin bağımsızlaşan, öne çıkan ve tekil olarak beliren yönü |
| وتر | Çengel ile işaret arasına gerilip başa doğru uzanan tekil hat | İki sabit nokta arasına gerilmiş bağ vasıtasıyla çiftten ayrılan, tekil ve belirli fasılalarla hareket eden çizgi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Yayın iki ucuna gerilen bağımsız kiriş; sayımda eşi veya dengi bulunmayan tek; iki burun deliğini ayıran perde doku |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Züheyr b. Ebî Sülmâ koşuda duraklama veya gevşeme bulunmadığını anlatırken bu kökü kullanmıştır: نَجاءٌ مُجِدٌّ ليس فيه وَتيرةٌ / وتَذْبيبُها عنها بأسْحَمَ مِذْوَدِ |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin yakınını öldürüp onu kimsesiz ve tek bırakmak anlamında الوتر ve kan intikamı manasında التّرة; aralarında belirli duraklamalar bulunarak peş peşe gelen elçi veya haber akışı için المواترة kullanımı |
Kaynak Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīsü’l-Luğa.
Sami etimolojik katman
Sami dillerinde وتر kökü temel olarak gerginlik, kiriş, ip/tel ve çiftten arta kalarak tekilleşme semantik dairesinde yer alır. İbranicede yeter biçimi yay kirişi, kordon, bağ ve artakalan/fazlalık anlamlarını karşılar. Akkadcada watāru fiili ve watartu ismi aşmak, fazlalaşmak, ayrı bir artık olarak kalmak anlamlarıyla fonetik ve anlamsal bir süreklilik arz eder. Arapçada kök bir yandan somut olarak yayın iki ucunu birleştiren gergin bağ (الوتر) iken, diğer yandan sayısal ve durumsal olarak eşi olmayan tekil durumu (el-witr/el-watr) ve zaman ekseninde aralarında belirli boşluklar bulunan düzenli ritmi (el-muvâtara) ifade edecek şekilde özelleşmiştir. Kökün temelinde gergin bir hat ile iki ucu bağlama, bu bağlama sonucu tekilleştirme ve tek tek fasılalarla dizme mantığı hâkimdir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Yay kirişi germek, çifti bozup tek kılmak ve aralıklarla peş peşe getirmek | İki nokta arasındaki gergin hat imgesinden tekil sayıya ve fasılalı ardışıklığa semantik genişleme | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice yeter (kiriş, kordon, artık), Akkadca watāru (artmak, ayrılmak) | Gergin ip, fazlalık ve bütünden ayrılan tekil parça semantiğinin ortaklığı | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan doğrulanmış veri tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Maqāyīsü’l-Luğa.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وتر | Anlamlı | Tek kılmak, yay kirişi, aralıklı dizi | Çiftten ayırma, gergin hat çekme ve fasılalarla sıralama | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ورت | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş kullanım dışı kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| تور | Anlamlı | Suyun veya ateşin kaynaşması, yayılma | Akışkanın dönerek hareket etmesi veya bir kaptan yayılması | Kur'an'da Tevrat lafzı üzerinden morfolojik tartışmalarda anılır |
| ترو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde mühmel bırakılmış harf dizilişlerindendir | Kur'an'da geçmez |
| روت | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik leksikografide kayıtlı bir kullanımı bulunmamaktadır | Kur'an'da geçmez |
| رتو | Anlamlı | İpi germek, adımı açmak, sağlamlaştırmak | Bir şeyi gererek uzatmak ve sakin adımlarla mesafe katetmek | Gerilim ve uzama bağıntısıyla وتر köküyle kavramsal akrabalık taşır |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وتر | Merkez | Teklik ve fasılalı sıra | Çiftten ayrılarak gergin bir hat gibi tekil kalan ve aralıklı devam eden durum | Hem sayısal tekliği hem tek tek ardışıklığı içerir |
| فرد | Komşu | Teklik | Benzerlerinden ve cinsinden bütünüyle soyutlanmış, yapayalnız kalmış olma hâli | Kiriş gerginliği veya aralıklı dizilim unsuru taşımaz |
| وحد | Komşu | Birlik | Parçalanma ve bölünme kabul etmeyen, zatında ve sıfatında tek olan yapı | Zıt çiftinden ayrılmayı değil, zati bölünmezliği bildirir |
| تبع | Komşu | Ardışıklık | Araya hiçbir fasıla ve duraklama girmeksizin peş peşe gelme | وتر kökündeki gibi aralıklarla değil, bitişik olarak izlemeyi gösterir |
| شفع | Zıt | Çiftlik | Tek olanı dengiyle veya eşiyle birleştirip ikileme, çifte dönüştürme | وتر kökünün tam karşıtı olarak tekliği ortadan kaldırıp eşleme durumudur |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وتر | Çiftten ayrılan tek, yay kirişi, fasılalı dizi | Gergin hat, tekil olma durumu ve aralıklarla sıralanma dinamizmini içerir | Kesin |
| Latince | chorda, impar | Yay kirişi veya tel; çift olmayan, tekil sayı | Kiriş ve tekil sayı boyutunu karşılar; zamana yayılan aralıklı elçi akışı anlamını dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | bowstring, odd (number), succession with intervals | Yay kirişi, tek sayı, fasılalı ardışıklık | Kökün üç farklı eksenini açıklar; tek bir sözcükle bütün semantiği veremez | Güçlü |
| Almanca | Bogensehne, ungerade | Kiriş, tek sayı | Somut nesne ve matematiksel tekliği yansıtır; fiil boyutundaki mahrum bırakma anlamını taşımaz | Muhtemel |
| Fransızca | corde d'arc, impair | Yay kirişi, tekil/çift olmayan | Fiziksel ve sayısal anlamı kapsar; intikam veya aralıklarla geliş anlamlarını dışarıda bırakır | Muhtemel |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَالْوَتْرِ | Çiftin zıddı olan tek sayı veya eşi bulunmayan mutlak teklik | Kozmik ve ilahi dengelere dikkat çekilen yemin bağlamı (Fecr 89:3) |
| تَتْرَى | Aralarında fasılalar ve dinlenme süreleri bulunarak birbiri ardınca gelme | Tarih boyunca peygamberlerin belirli aralıklarla art arda gönderilişi bağlamı (Mü'minûn 23:44) |
| يَتِرَكُمْ | Sizi amellerinizden veya haklarınızdan koparıp tek ve mahrum bırakması | Allah yolunda mücadele, infak ve amellerin zayi edilmeyeceği teminatı bağlamı (Muhammed 47:35) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi sıfatlar ve tevhid | Allah'ın eşi ve dengi olmayan biricikliği; yaratılmışların çift oluşuna karşın Hâlık'ın tekliği | Mutlak benzersizlik ve teklik |
| Fıkıh | İbadetlerin rekat ve sayıları | Gece kılınan vitir namazının hükmü ile temizlik ve ritüellerde tekli sayıların gözetilmesi | Amellerin tekli sayılarla mühürlenmesi |
| Tefsir | Âlemdeki zıtlıklar ve nizam | Çift ve tek üzerine yapılan yeminin mahiyeti; mahlukat-Hâlık veya Arafat-Kurban günleri ayrımı | Ontolojik zıtlıkların dengesi |
| Hadis | Peygamberi sünnet ve rivayet usulü | Allah'ın teki sevdiğine dair nasslar ile haberin kesintisiz akışı (mütevâtir) arasındaki bağ | Teke riayet ve güvenilir aktarım zinciri |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve kulluk | İlahi tekillik | Eşi bulunmayan Yaratıcı'ya yöneliş | Bütün varlık çiftler halinde dengelenirken ibadetin mutlak Tek'e hasredilmesi | Kesin |
| İlmi | Nebevi vahyin aktarımı | Fasılalı pedagoji | Hakikatin sindirilerek öğrenilmesi | Peygamberlerin toplumlara ani bir yığılmayla değil, belirli aralıklarla peyderpey intikali | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal adalet | Yalnızlaştırmanın önlenmesi | Bireyin sahipsiz ve tek bırakılmaması | Bireyin hukukunun klandan veya otoriteden koparılarak intikama ya da zulme açık hale getirilmesini engelleme | Güçlü |
| İktisadi | Emek ve karşılık dengesi | Mahrumiyetin reddi | Emeğin semeresinden ayrılmaması | Çalışanın harcadığı çabanın karşılığından koparılıp çıplak ve haklarından soyutlanmış şekilde tek bırakılmaması | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Aritmetikte tek sayılar ve fizikte periyodik puls (darbeli sinyal) | İki ile tam bölünemeyen sayısal yapı ile aralarında zaman aralığı bulunan düzenli dalga paketleri | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukukta tecrit ve sosyolojide aralıklı tarihsel süreçler | Bireyin haklarından soyutlanarak tek başına bırakılması durumu ile toplumsal dönüşümlerin dinlenme fasılalarıyla ilerlemesi | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca fıkıhtaki "vitir namazı"na veya matematikteki "tek sayı" ifadesine indirgenmesi; fiil kullanımının basit bir "eksiltme" olarak algılanması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Hem varlığın çift-tek dengesini hem vahyin tarihsel aralıklı pedagojisini hem de amelin sahibinden koparılarak tek başına ve desteksiz bırakılmayacağını kuşatan bütüncül semantik |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Muhammed 47:35 ayetinde geçen fiilin kökündeki hak sahibini yalnız ve mahrum bırakma nüansının yitirilmesi; peygamberlerin gönderilişindeki fasıla hikmetinin aralıksız akış zannedilmesi |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın ontolojik tasnifinde çift (şef') ile tek (vetr) dengesini kurarak mutlak olanla yaratılmış olanı ayırır; ilahi hitabın tarihe müdahale ritmini (tetryâ) açıklar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yaratılış ve varlık nizamı üzerine yapılan yemin ayetlerinde, peygamberlerin tarihsel gönderiliş silsilesinde ve müminlerin amellerinin karşılığını alma güvencesini veren ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Allah'ın amelleri zayi etmeyeceğini anlatan ifadelerin salt ticari bir kâr-zarar hesabı değil, insanı amelinden koparıp kimsesiz bırakmama (antitez: tekleştirme/haktan soyutlama) adaleti olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamYayın iki ucu arasına gerilen kiriş, çiftten ayrılarak tek kalan fert ve aralarında boşluklar bulunan adımlar dizisi.
- Soyut anlamBir çiftten tecrit edilerek yalnızlaştırılma, mutlak biriciklik ve zamana yayılmış fasılalı süreklilik.
- Sistematik karşılıkVarlık alanının çift kutupluluğu karşısında ilahi tekliğin korunması, vahyin tedrici ve aralıklı intikali, adalet mekanizmasında kulun ameline yabancılaştırılmaması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde ikili/çift bir kümeyi temsil eder; işlemi çiftin bozularak elemanın tekleştirilmesini ve yalnızlaştırılmasını () simgeler. Toplam sembolü ve Dirac delta fonksiyonu ise zaman ekseni üzerindeki ardışık olayları gösterir; koşulu bu olayların aralıksız bir yığılma değil, aralarında mutlaka belirli bir fasıla ve duraklama bulunan periyodik adımlar silsilesi olduğunu matematiksel olarak ifade eder.