وشي
و - ش - ي
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 11 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Alaca
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: وشى
Notlarım
Sözlükler(11)
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR885 harfMadde başı: وشىالشِيَةُ: كلُّ لونٍ يخالف معظمَ لون الفرس وغيره، والهاء عوض من الواو الذاهبة من أوَّله، والجمع شِياتٌ. يقال: ثورٌ أشْيَهُ، كما يقال فرسٌ أبْلَقُ، وتيسٌ أَذْرَأُ. وقوله تعالى: "لا شِيَةَ فيها"، أي ليس فيها لونٌ يخالف سائر لونها. يقال: وَشَيْتُ الثوبَ أشِيه وَشْياً وشِيَةً، ووَشَّيْتُهُ تَوْشِيَةً شدِّد للكثرة، فهو مَوْشِيٌّ ومُوَشًّى. والنسبة إليه وَشَوِيٌّ تُرَدُّ إليه الواو وهو فاء الفعل. وإذا
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR10.872 harfباب اللفيف من حرف الشين
شيء ، شيشاء ، شوى ، شاء ، شأي ، وشي ، أش ، أشا .
شيء : قال الله تبارك وتعالى : ( ياأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لاَ تَسْأَلُواْ عَنْ أَشْيَآءَ ) ( المائدة : 101 ) .
قلت : لم يختلف النحويّون في أن ) أشياء جمع شيء ، وأنها غير مجراة ، واختلفوا في العِلّة فكرهت أن أحكيَ مقالة كلّ واحد منهم ، واقتصرت على ما ذكره أبو إسحاق الزجاج في كتابه ، لأنه جمع أقاويلَهم على اختلافها ،
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR3.745 harf(باب الواو والشين وما يثلثهما)
(وشظ(1)) الواو والشين والظاء: قياسٌ واحد، وهو إلصاقُ شيءٍ بشيءٍ ليس منه. والوَشِيظ: عُظَيم يكون زيادةً في العَظْم الصَّميم، ولذلك يقال لمن انتَمَى(2) إلى قومٍ ليس منهم: وَشِيظ. وَشَظْتُ الفَأسَ أشِظُها: ضَيَّقْت خُرْتَها من عَيْر(3) نِصابها. والله أعلم بالصواب.
(وشع) الواو والشين والعين: أصلٌ واحد يدلُّ على نَسجِ شيءٍ أو تزيينِه أو ما أشبَهَ ذلك. الوشيعة: خشبَةٌ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR290 harfMadde başı: وشى- وشيت الشيء وشيا: جعلت فيه أثرا يخالف معظم لونه، واستعمل الوشي في الكلام تشبيها بالمنسوج، والشية فعلة (أصلها: وشية، فحذفت الفاء، نحو عدة وزنة) من الوشي. قال تعالى: ﴿مسلمة لاشية فيها﴾ [البقرة/71] وثور موشى القوائم. والواشي يكنى به عن النمام، ووشى فلان كلامه عبارة عن الكذب نحو: موهه وزخرفه.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR518 harfو ش ي
ثوب موشيٌّ وموشّى وهو يلبس الوشيَ.
ورجل وشاءٌ وقد وشاه يشيه وشياً وشيةً.
وما أحسن شية هذا الفرس! وهي بياض في سواد أو سواد في بياض.
" لا شية فيها ".
ومن المجاز: هو واش من الوشاة: لأنه يشي كلامه بالزور ويزخرفه: وقد وشى به إلى السلطان وشاية وهو كثير الوشايات.
وما زال فلان يمشي ويشي.
وثور موشيّ القوائم.
ووشت الماشية: فشت وكثرت وفيها مشاءٌ وفشاءٌ ووشاءٌ:
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR5.546 harfالجوهري: الوَشْيُ من الثياب معروف، والجمع وِشاء على فَعْلٍ وفِعالٍ. ابن سيده: الوَشْيُ معروف، وهو يكون من كل لون؛ قال الأَسود بن يعفر:حَمَتْها رِماحُ الحَرْبِ، حتى تَهَوَّلَت
بِزاهِرِ نَوْرٍ مِثْلِ وَشْي النَّمارِقِ
يعني جميع أَلوان الوَشْي. والوَشْيُ في اللون: خَلْطُ لوْنٍ بلون، وكذلك في الكلام. يقال: وشَيْتُ الثوبَ أَشِيهِ وَشْياً وشِيَةً ووَشَّيْتُه تَوْشِيةً، شدِّد للكثرة، فهو مَوْشِيٌّ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR354 harf* و ش ي * * الشِّيَة * كل لون يخالف معظم لون الفرس وغيره والجمع * شيَات * وقوله تعالى ﴿لا شِيَةَ فيها﴾ أي ليس فيها لون يخالف سائر لونها ويقال * وَشَى * الثوب يشيه * وَشْياً * و * شِيَةً * و * وَشّاهُ تَوْشِية * شدد للكثرة فهو * مُوَشَى * و * مُوَشًّى * و * الوَشْيُ * من الثياب معروف ويقال * وَشَى * كلامه أي كذب ووشى به إلى السلطان * وِشَايَة * أي سعى
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR7.350 harf: ( ي ( *!الوَشْيُ : نَقْشُ الثَّوْبِ ) ، وهو ( م ) مَعْروفٌ ، ( ويكونُ مِن كلِّ لَوْنٍ ) ؛ قالَ الأسْوَدُ بنُ يَعْفر :
حَمَتْها رِماحُ الحَرْبِ حتى تَهَوَّلَتْ
بزاهِرِ نَوْرٍ مِثْلِ *!وَشْي النَّمارِقِ ( و ) الوَشْيُ ( من السَّيْفِ فِرِنْدُهُ ) الذي في مَتْنِه .
( *!وَشَى الثَّوْبَ ، كوَعَى ) ، يَشِيهِ ( *!وَشْياً *!وشِيَةً حَسَنَةً ) ، كعِدَةٍ ؛ هكذا في النسخِ على أنَّ حَسَنَةً صفَةٌ
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR1.419 harfMadde başı: وشىوَشَى
1 وَشَى ذ , inf. n. وَشْىٌ, He variegated, or figured, a piece of cloth, or a garment; (Mgh, Msb, * K;) and embellished it. (K.) ― -b2- وَشَى بِهِ اِلَى السُّلْطَانِ, (S, K,) or عِنْدَ السُّلْطَانِ, (Msb,) He calumniated, or misrepresented, him to the Sultلn. (S, Msb, K.)
شِيَةٌ
شِيَةٌ ذ Any colour differing from the main colour of a horse, &c.; a colour differing from the rest, (S,) or
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.309 harfوَشَى
وَشَى
a. [ يَشِي ]( n. ac. وَشْي 1 , شِيَة [ وِشْيَة 2t ]), Figured, coloured; embroidered ( cloth ); adorned, embellished; overcoloured, tricked out ( talk ).
b. ( n. ac. وَشْي 1 , وِشَاْيَة 23t ), Increased, multiplied ( tribe ).
c. [ Bi & Ila ], Slandered, misrepresented.... to.
d. [ Bi ], Brought forth.
وَشَّيَ
وَشَّيَ II ,
a. see I (a) .
أَوْشَيَ
أَوْشَيَ IV ,
a. Put
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok15.320 harfوشي
وَشَى - يَشِي - شِيَة
وَشَى - يَشي + كائن + شيئاً (الثوب - الكلام): يُجَمِّله بأشياء زائدة عنه ليست فيه: يُجَمِّله بإضافة أشياء زائدة أو بقع من ألوان من غير لونه ولا تغلب على معظمه
شِيَة: أصلها " وَشْيَة ": عاى وزن " فَعْلَة" اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " وَشَى - يَشِي ": التبقيع بلون خاص وبطريقة خاصة معينة لثوب أو جلد أو ما شابه
{
Sîgalar(1)
Mücavir kökler13 mücavir (18 toplam)
- ثور
1 ortak ayet · Öküz demektir
- بقر
1 ortak ayet · Sığır
- ذبح
1 ortak ayet · Zebih kesilmiş hayvan demektir
- حرث
1 ortak ayet · Hars ekin demektir
- ذلل
1 ortak ayet · Zeyl etek denektir
- سقي
1 ortak ayet · Sakiy: Kaba konmuş sudur
- كود
1 ortak ayet · Neredeyse o
- فعل
1 ortak ayet · Fa’l “Fa’l” “yapmak” demektir
- سلم
1 ortak ayet · “Süllem” merdiven demektir
- جيأ
1 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
- حقق
1 ortak ayet · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
- أرض
1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
Geçtiği ayetler(1)
قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَلَا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا قَالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُوا يَفْعَلُونَ
AlacaDedik ki: Rabbım, o, ne boyunduruğa koşulup arazi sürecek, ne de ekin sulayacak bir inektir, zillete uğramamıştır. Bütün kusurlardan uzaktır. Onun alacası da yoktur, buyuruyor. Onlar: İşte şimdi gerçeği ortaya koydun, dediler. Hemen onu boğazladılar ki az kalsın bunu yapmayacaklardı.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وشي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Lefîf-i mefrûk (ilk harfi و, son harfi ي olan illetli kök) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | خلط, زخرف, بقع |
| Zıt Kök | خلص |
| Çekirdek Özet 1 | Bir zemin üzerine farklı renkte nakış işlemek, ana rengi bozan alaca leke veya desen |
| Çekirdek Özet 2 | Yaratılışta veya nesnede arılığı bozan, tek rengi kıran harici leke ve katışığın bulunmayışı |
| Çekirdek Özet 3 | Bir bütünün niteliksel saflığını, homojenliğini ve harici tesirlerden arınmışlığını tespit |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir estetik nakış veya süs kabul edip saflığı ve kusursuzluğu bozan her türlü alaca katışık boyutunu ihmal etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وش | Birbirine geçme, giriftlik, yüzeyde iç içe desenlenme ve dallanma hareketidir; وشج (dalların birbirine sarılması), وشح (iki renkli kuşak kuşanma), وشب (karışık topluluk) köklerinde bu çekirdek belirgindir. | ي | İlletli son ses, bu girift ve iç içe geçme hareketini ince bir yüzey nakşına, renk alacalığına ve detaya yayarak renksel zıtlığın oluşturduğu belirgin leke veya desen haline dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | İki ayrı unsuru veya rengi birbirine bitiştirme, zemin ile deseni raptetme hareketidir. |
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Zemini bölen, homojenliği yaran ve zıt renk geçişleriyle yüzeyi ayrıştıran kesintidir. |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Zemin üzerindeki nakşın veya lekenin somut bir fiil, dokuma ya da biçimlenişle tezahür etmesidir. |
| وشي | Bir zemin üzerine harici bir unsurun eklenerek bütünlüğün yarılması ve yüzeyin alacalı hale getirilmesi | Zemin renginin kesilip araya başka bir rengin tutturulmasıyla oluşan alaca leke, nakış ve süsleme eylemidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Dokunan bir kumaşın zeminine farklı renkte ipliklerle nakış işlemek, atın veya sığırın gövdesindeki ana renkten farklı olan alaca leke ve benek. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi el-Esved b. Ya‘fur bir beytinde baharın çiçek açmış bitki örtüsünü nakışlı yastıklara benzetirken kökü şöyle kullanır: حَمَتْها رِماحُ الحَرْبِ، حتى تَهَوَّلَت / بِزاهِرِ نَوْرٍ مِثْلِ وَشْي النَّمارِقِ |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin lafını süsleyip arasına yalan ve tezvir katarak başkasına aktarması anlamında koğuculuk için «وَشَى بِهِ وَشْياً وَوِشَايَةً» denilmiş, bu eylemi yapana da «وَاشٍ» adı verilmiştir; ayrıca hayvanın döl verip çoğalması için «وَشَتِ المَاشِيَةُ» ifadesi kullanılmıştır. |
Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Esâsü’l-Belâga, Mekâyîsü’l-Luğa.
Sami etimolojik katman
Arapça وشي kökü, Sami dillerinin genelinde dokuma, renk katma, işaretleme ve alacalı kılma semantik alanında sınırlı fakat belirgin bir iz düşümüne sahiptir. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde kumaşın boyanması ve desenlenmesi çoğunlukla başka köklerle karşılansa da, yüzeyde harici bir işaret oluşturma veya benek bırakma mantığı Arapçada kökün fonetik yapısıyla birincil olarak korunmuştur. Kökün içerdiği و ve ش konsonantları, girift ve karışık dokuları ifade eden ortak Sami ses repertuvarı ile örtüşür. Arapça içinde kök, bir yandan «renk içine renk karıştırma» (alaca ve nakış), diğer yandan «araya fitne ve yalan katarak sözü tezvir etme» (koğuculuk) ve «doğurarak artma» semantik hatlarına ayrılarak özgün bir genişleme kaydetmiştir. Kökün diller arası düzenli ses denklikleriyle doğrudan tespiti sınırlı olduğundan ortak Sami mirasındaki yeri dar bir morfolojik çerçevededir.
Güven Muhtemel
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisânü’l-Arab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | وشي kökünden türeyen ve «şiye» (شِيَة) vezninde gelen isim | İlk harfi illetli olup düşmüş (vav hazfedilmiş), mastar/isim kalıbında sonuna yuvarlak te eklenerek zemindeki farklı renkteki lekeyi, kusuru veya nakşı adlandırmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Kuzeybatı Sami dillerinde nakış, benek ve yüzey karışımı kavramları | Arapçadaki gibi hem fiziksel alaca hem de sözlü tezvirat (koğuculuk) çift kutbunu taşıyan biçimler ağırlıklı olarak Arap yarımadası havzasında belirginleşmiştir. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik katmanda kökün düzenli ve doğrulanabilir bir dış soydaşına ulaşılamamıştır. | Veri bulunamadı |
Kaynak Mekâyîsü’l-Luğa, HALOT, Lane’s Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وشي | Anlamlı | Nakışlamak, alacalı olmak, sözü süslemek | Bir zeminde farklı renkte desen oluşturmak, leke veya benek barındırmak, koğuculuk yapmak. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| ويش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arapça sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez. |
| شوي | Anlamlı | Ateşte kızartmak, yakmak, pişirmek | Eti doğrudan ateşe tutarak pişirmek veya bir şeyin yüzeyini hafifçe yakıp değiştirmek. | Anlam bağı dolaylıdır; harf çevrilmesidir (kalb değildir), Kur'an'da geçer. |
| شيو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arapça sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez. |
| يوش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arapça sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez. |
| يشو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arapça sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وشي | Merkez | Renk karışımı, alaca, nakış | Bir zemin üzerindeki homojenliği bozan zıt renkli harici leke veya desen. | Kumaşta nakış, hayvanda ana rengi bozan benek veya alaca oluşumudur. |
| خلط | Komşu | Karışım, katışma | İki veya daha çok maddenin özsel olarak birbirine girmesidir; وشي gibi yüzeysel desenleme şartı aramaz. | Birbirine karışan unsurların ayırt edilemez hale gelmesi veya karma yapı oluşturmasıdır. |
| زخرف | Komşu | Süsleme, yaldızlama | Parlaklık, yaldız ve göz alıcı harici süslemeyi hedefler; وشي doğrudan iki rengin tezat desenini vurgular. | Yüzeyin süsle kaplanarak asıl mahiyetinin parıltı arkasına gizlenmesidir. |
| بقع | Komşu | Alacalık, beneklilik | Zeminde yer yer beliren düzensiz renk lekeleridir; وشي kadar incelikli bir desen ve nakış boyutu taşımaz. | Renklerin bir düzen olmaksızın zıt lekeler halinde yüzeyde dağılmasıdır. |
| خلص | Zıt | Arılık, katışıksızlık | Hiçbir yabancı unsur, tortu veya leke barındırmayan mutlak saflık durumudur. | Bütün renk ve karışımlardan arınmış, yekpare ve saf olma niteliğidir. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وشي | Kumaşa nakış işlemek, alaca leke taşımak | Zemindeki tek rengi veya arılığı bozan her türlü zıt renkli desen ve benektir. | Kesin |
| Latince | macula, variegatio | Leke, alacalık, çok renklilik | Yüzeyde beliren lekeyi ve renk çeşitliliğini karşılar; kumaş dokuma sanatındaki nakış zarafetini tam içermez. | Güçlü |
| İngilizce | blemish, speckle, variegation | Kusur lekesi, benek, alacalık | Tek rengi bozan alaca lekeyi ve benekliliği karşılar; kökün koğuculuk veya süsleme boyutunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Almanca | Makel, Sprenkel, Musterung | Leke, kusur, benekli desen | Hem fiziksel renk katışığını hem de saflığı bozan lekeyi ifade eder; bağlamsal nakış boyutunu sınırlı verir. | Güçlü |
| Fransızca | moucheture, bigarrure, tache | Benek, alaca desen, leke | Renklerin birbirine karışmasıyla oluşan benek ve alacayı karşılar; kökün türevsel zenginliğini kısmen kapsar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| شِيَةَ | Alaca leke, ana rengi bozan yabancı renk ve kusur | Kurban edilecek sığırın renginin tamamen yekpare, sarı ve arı olduğunu; üzerinde hiçbir beyaz, siyah veya zıt renkli leke bulunmadığını bildiren emir bağlamı (Bakara 2:71). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tenzihi sıfatlar ve kusursuzluk bahsi | Varlıkta hiçbir eksiklik, katışık veya nakisanın bulunmaması; zat-ı ilahinin her türlü harici niteleme ve arızadan münezzeh kılınması. | Varlık ve sıfat düzeyinde homojen saflık, yabancı bir arızanın ve lekenin yokluğu. |
| Fıkıh | Kurban edilecek hayvanın nitelikleri ve kusur bahsi | Kurban edilecek hayvanın ayıplardan, alacalıktan ve niteliğini düşürecek renk karışımlarından salim olması şartı. | İbadete konu olan varlığın fiziksel bütünlüğü ve lekesiz, yekpare nitelik taşıması. |
| Tefsir | Bakara kıssasındaki ineğin vasıfları (Bakara 2:71) | İsrailoğullarının aşırı soru sorması neticesinde emrin daralması ve kurban edilecek sığırın üzerinde başka hiçbir rengin bulunmaması şartı. | İstenen nesnenin mutlak homojenliği; rengi kıran tek bir benek ve lekenin dahi bulunmaması (لا شِيَةَ فِيهَا). |
| Hadis | Saflık, tevhit ve tezvirattan sakınma rivayetleri | Sözü süsleyip koğuculuk yaparak fitne uyandıranların kınanması ve amellerin riya katışığından arındırılması. | Amelde ihlasın bozulmaması; sözde ve niyette hakikati tahrif eden alaca süslerin dışlanması. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İbadet ve niyet saflığı | Katışıksız ihlas | Bütün yabancı motivasyonları dışlama | Kulun ameline hiçbir riya, menfaat veya şirk lekesinin karışmaması, niyetin tek renk olmasıdır. | Kesin |
| İlmi | Veri ve tanım netliği | Metodolojik homojenlik | Harici parazitleri ayıklama | Bilimsel bir hipotez veya kuramın içine yabancı, kanıtlanmamış kabullerin ve yanıltıcı süslerin girmemesidir. | Güçlü |
| Siyasi | Ahit ve diplomasi ahlakı | Şeffaflık ve sadakat | Koğuculuk ve tezviratı engelleme | Toplumsal sözleşmede ve siyasi iradede laf cambazlığına, içten pazarlığa ve fitne nakışlarına yer verilmemesidir. | Güçlü |
| İktisadi | Mal ve para standardı | Kalite standardı ve hilesizlik | Ayıp ve hileyi tasfiye etme | Ticarete konu olan emtianın veya paranın içine düşük ayarlı maden, gizli ayıp veya yanıltıcı ambalaj karıştırılmamasıdır. | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz ayrımı ve saflık derecesi (homojenlik) | Kimyada veya malzeme biliminde bir maddenin tek bir fazdan oluşması; kristal yapıda atomik dizilimi bozan yabancı katkı maddesi (safsızlık/dopant) içermemesi durumudur. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Normatif tutarlılık ve bütünlük | Hukukta ve ahlakta bir kural veya ilkenin çelişkili istisnalarla, gizli ajandalarla veya rüşvet niteliğindeki harici tesirlerle zedelenmeksizin uygulanmasıdır. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece hayvanın derisindeki estetik bir alaca veya kumaştaki nakış olarak görmek; kavramın «katışıksızlık, homojenlik ve hilesizlik» ilkesini gözden kaçırmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'daki tekil kullanımında (Bakara 2:71), bir emrin ifasında aranan mutlak kusursuzluğu, zeminle çelişen en ufak bir yabancı lekenin dahi kabul edilmeyişini ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayette geçen «lâ şiyete fîhâ» ifadesi alelade bir renk tasviri sanıldığında, İsrailoğullarının zihniyetindeki pazarlıkçı, detaya boğulan ve saflığı yitiren tutumun tefsiri yüzeyselleşir. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin talep ettiği saflık, berraklık ve samimiyetin zıddı olan her türlü gizli katışık, alaca leke ve tezviratın mahiyetini tek bir somut imge üzerinden zihne nakşettiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İsrailoğullarının sığır kesme emri karşısındaki tavırlarını anlatan ve ilahi emirlerin ifasındaki ciddiyeti ortaya koyan Bakara kıssasında (Bakara 2:67-71) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İbadet ve teslimiyetin şekilsel teferruatlara boğularak zorlaştırılmasının eleştirildiğini ve aslolanın katışıksız, şüphesiz ve lekesiz bir teslimiyet olduğunu göstererek lafızcılığı düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir kumaşın zeminine farklı renkte iplikle nakış işlemek, sığır veya atın ana rengi üzerinde zıt renkte beliren leke, benek ve alacalık.
- Soyut anlamBir bütüne harici bir unsurun, yalanın, riyanın veya ayıbın katılmasıyla o bütünün özgün saflığının, sadeliğinin ve homojenliğinin bozulması.
- Sistematik karşılıkBir sistemin veya nesnenin hiçbir yabancı unsur, çatlak, tezat leke veya hile barındırmayacak şekilde mutlak arılık ve yekpare standart taşıması hali.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde evrensel nitelik kümesini, incelenen varlığın veya zeminin durumunu temsil eder. ifadesi, kümedeki her noktanın aynı nitelik ve renk değerine sahip olduğunu, yani homojenliği gösterir. bağıntısı ise zemin üzerinde bu homojenliği bozan, ana renkten sapan hiçbir harici leke, nakış, yabancı unsur veya alacanın () bulunmadığını ifade ederek «lâ şiyete fîhâ» (üzerinde hiçbir alaca katışık yoktur) ilkesini modeller.