ينع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ي-ن-ع1 sîga, 24 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نبتشبهنظروَيَنْعِهِينعقنوثمررمننخلخضردنوركبموه

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 24

▶ Ağı aç (3B)

ينع

ي - ن - ع

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ve onun olgunlaşması

Notlarım

Sözlükler(9)

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR235 harf
يَنَعَ الثمرُ يَيْنِعُ ويَيْنَعُ يَنْعاً ويُنْعاً ويُنوعاً، أي نضجَ. وأيْنَعَ مثله. واليَنيعُ واليانِعُ، مثل النَضيجِ والناضِجِ. قال عمرو بن معدي كرب: كأنَّ على عَوارِضِهِنَّ راحاًيُفَضُّ عليه رُمَّـانٌ يَنـيعُ وجمع اليانِع يَنْعٌ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR25.391 harf
باب العين والنون عون ، عنا ، نعو ، عين ، وعن ، ينع ، نعي ، نوع ، ونع . عون : يقال امرأة متعاوِنة إذا اعتدل خَلْقُها فلم يبدُ حجمها ، وبرذون متعاون ومتدارِك ومتلاحك إذا لحِقت قوّته وسِنّه . وقال الليث : كل شيء أعانك فهو عَوْن لك ؛ كالصوم عَوْنٌ على العبادة والجميع الأعوان . قال : وتقول : أعنته إعانة ، واستعنته ، واستعنت به ، وعاونته . وقد تعاونّا أي أعان بعضنا بعضاً . والمَعُونة : مَفْعُلة في قياس
Maddenin bağlantısı

باب العين والنون عون ، عنا ، نعو ، عين ، وعن ، ينع ، نعي ، نوع ، ونع . عون : يقال امرأة متعاوِنة إذا اعتدل خَلْقُها فلم يبدُ حجمها ، وبرذون متعاون ومتدارِك ومتلاحك إذا لحِقت قوّته وسِنّه . وقال الليث : كل شيء أعانك فهو عَوْن لك ؛ كالصوم عَوْنٌ على العبادة والجميع الأعوان . قال : وتقول : أعنته إعانة ، واستعنته ، واستعنت به ، وعاونته . وقد تعاونّا أي أعان بعضنا بعضاً . والمَعُونة : مَفْعُلة في قياس من جعلها من العَوْن . وقال ناس : هي فَعُولة من الماعون ، والماعون فاعول . وقال غيره من النحويين : المَعُونة مَفْعُلة من العَوْن ، مثل المَغُوثة من الغوث ، والمَضُوفة من أضاف إذا أشفق ، والمشورة من أشار يشير . ومن العرب من يحذف الهاء فيقول : مَعُون وهو شاذّ ؛ لأنه ليس في كلام العرب مَفْعُل بغير هاء . ورَوَى الفراء عن الكسائيّ أنه قال : لا يأتي في المذكّر مَفْعُل بضم العين إلا حرفان جاءا نادرين لا يقاس عليهما وأنشد : بثين الزمى لا إن لا إن لزمته على كثرة الواشين أيُّ معون وقال آخر : ليوم هيجا أو فَعال مَكْرُم وقال الفراء : مَعُون جمع معونة ، ومكرم جمع مكرمة . وقال الله جلّ وعزّ : ( لاَّ فَارِضٌ وَلاَ بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذالِكَ ) ( البَقَرَة : 68 ) قال الفراء : انقطع الكلام عند قوله ) ولا بكر ثم استأنف فقال ) عَوَانٌ بَيْنَ ذالِكَ ( قال : والعوان يقال منها قد عوَّنَتْ . وقال أبو عبيد : العَوَان من النساء : الثيّب . وجمعها عُون . وقال أبو زيد عانت البقرة تَعُون عُوُوناً إذا صارت عَوانا . وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم قال : العَوَان : النَصَف التي بين الفارض وهي المسنّة وبين البكر وهي الصغيرة . قال : ويقال : فرس عَوَان وخيل عُون على فُعْل . والأصل عُوَن ؛ فكرهوا إلقاء ضمة على الواو فسكَّنوها . وكذلك يقال رجل جواد وقوم جُود . وقال زهير : نَحُلَّ سهولها فإذا فزِعنا جَرَى منهن بالآصال عونُ فزِعنا : أغثنا مستغيثاً . يقول : إذا أغثنا ركبنا خيلاً . قال : ومن زعم أن العُون هاهنا جمع العانة فقد أبطل . وأراد أنهم شجعان ، فإذا استغيث بهم ركبوا الخيل وأغاثوا . وقال أبو زيد : بقرة عوان : بين المسِنَّة والشابَّة . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : العَوَان من الحيوان : السنّ بين السنّين ، لا صغير ولا كبير . وامرأة عَوَان : ثيب . وحرب عوان : كان قبلها حرب . أبو عبيد : العانة : الجماعة من حُمُر الوحش وقال غيره : تجمع عُوناً وعانات . وقال الليث : عانات : موضع بالجزيرة تنسب إليه الخَمُر العانيَّة . قال : وعانة الرجل إسبه من الشعر النابت على فرجه وتصغيرها عُوَيْنة . وقال أبو الهيثم : العانة منبِت الشعر فوق القُبُل من المرأة ، وفوق الذكر من الرجل ، والشعر النابت عليها يقال له الشِعْرة والإسب . قلت : وهذا هو الصواب لا ما قاله الليث . ثعلب عن ابن الأعرابي : استعان الرجل إذا حلق عانته وأنشد : مثل البُرام غدا في أُصدة خَلَق لم يستعن وحوامي الموت تغشاه البُرَام : القراد . لم يستعن أي لم يحلق عانته وحوامي الموت حوائمه فقلبه . وهي أسباب الموت . اللحياني : يقال : فلان على عانة بكر بن وائل أي على جماعتهم وحرسهم أي هو قائم بأمرهم . الليث : رجل مِعوان : حسن المعونة . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : العَوَانة النخلة الطويلة ، وبها سمي الرجل ، وهي المنفردة ويقال لها : القِرْواح والعُلْبة . قال : والعَوَانة أيضاً : دودة تخرج من الرمل فتدور أشواطاً كثيرة . وقال الأصمعي : العَوَانة : دابَّة دون القنفذ تكون في وسط الرملة اليتيمة وهي المنفردة من الرَمَلات فتظهر أحياناً ، وتدور كأنها تطحن ثم تغوص . قال : ويقال لهذه الدابة : الطُّحَن . قال : وبالعوانة الدابة سمى الرجل . عمرو عن أبيه قال : العَوِين : الأعوان . قال الفراء : ومثله طَسِيس جمع طَسّ . ثعلب عن ابن الأعرابي التعوين كثرة بَوْك الحمار لعانته والتوعين لعانته السِمَن . وعن : قال أبو عبيد عن أبي زيد : إذا بلغت الناقة أقصى غاية السِمَن قيل توعّنت فهي متوعنة وهي نَهِيّة مثلها . عمرو عن أبيه قال قرية النمل إذا خربت فانثقل النمل إلى غيرها وبقيت آثارها فهي الوِعَان واحدها وَعْن . وقال ابن الأعرابي مثله ، إلاّ أنه قال : وَعْنة . وقال الليث الوَعْنة جمعها الوِعَان . بياض تراه على الأرض تعلم به أنه وادي النمل لا يُنبت شيئاً . وأنشد : . . . كالوِعان رسومها قال والغنم إذا سمِنت أيام الربيع فقد توعَّنت . وقال ابن دريد : الوِعَان : خطوط في الجبال شبيهة بالشئون . عين : يقال عان الرجل فلاناً يعينه عَيْناً إذا ما أصابه بالعين ، فهو عائن ، والمصاب بالعين معين . ومن العرب من يقول : مَعْيون . وأنشدني غير واحد : قد كان قومك يحسبونك سيدا وإخال أنك سيّد مَعْيون وتعيَّن الرجلُ إذا تشوَّه تأنّى ليصيب شيأ بعينه . ورجل عَيُون إذا كان نَجِىءَ العين . ويقال : أتيت فلاناً فما عيّن لي بشيء ، وما عيَّنني بشيء أي ما أعطاني شيأ . ويقال : عيَّنت فلاناً أي أخبرته بمساويه في وجهه . ويقال : بعثناً عَيْنا أي طليعة ، يعتان لنا أي يأتينا بالخبَر . والاعتيان : الارتياد . ويقال ذهب فلان فاعتان لنا منزلا مُكْلئاً أي ارتاد لنا منزلاً ذا كلأ . والعِينة : خيار الشيء وجمعها عِيَن . وقال الراجز : فاعتان منها عِينة فاختارها حتى اشترى بعينه خيارها ابن الأنباريّ في قوله تعالى : ( وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا ) ( هود : 37 ) قال أصحاب النقل والأخذ بالأثر : الأعين يريد به العَين . قال : وعَيْن الله لا تفسَّر بأكثر من ظاهرها ، ولا يسع أحداً أن يقول : كيف هي أو ما صفتها . قال : وقال بعض المفسرين ) بأعيننا بإبصارنا إليك . وقال غيره : بإشفاقنا عليك . واحتجّ بقوله : وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 ) ( طه : 39 ) أي لتغَذَّى بإشفاقي . تقول العرب : على عيني قصدت زيداً يريدون الإشفاق . عمرو عن أبيه قال : اللُّومة : السِنّة التي تُحرث بها الأرض ، فإذا كانت على الفَدَان فهي العِيان وجمعها عُيُن لا غير . وقول عمر بن أبي ربيعة : ونفسك لم عينين جئت الذي ترى وطاوعت أمر الغيّ إذ أنت سادر قال : قال الزبير : عينين : معاينة . وقال أبو العباس : عينين جعله بدلاً من النفس . أبو عبيد : حضرت حتى عِنْت وأَعْينت بلغت العيون . ابن السكيت : يقال قدِم فلان من رأس عَيْن ، ولا تقل : من رأس العين . ويقال : ما بالدار عين ولا عائنة أي أحدٌ . الفراء : لقيته أوّل عَيْن أي أوَّل شيء . وأبو عبيد عن الكسائي مثله . وقال أبو زيد لقيته أول عائنة مثله . وقال الفراء : ما بها عائن وما بها عَيَن بنصب الياء . والعَينُ : أهل الدار . وقال اللحياني : إنه لأعيْن إذا كان ضخم العين واسعها والأنثى عيناء . والجميع منها عِين قال الله تعالى : ( يَشْتَهُونَ وَحُورٌ عِينٌ ) ( الواقِعَة : 22 ) ولقد عَيِنَ يَعْيَنُ عَيَنَاً وعِينةً حسنةً . ونعجة عيناء إذا اسودت عينتها ، وابيض سائر جسدها قال وعِينتها : موضع المَحْجِر من الإنسان ، وهو ما حول العين . وحفر الحافر فأعْيَن وأعان أي بلغ العُيون . ورأيت فلاناً عِيَاناً أي مواجهة . ويقال : طلعت العين وغابت العين ، أي الشمس . وفي الحديث : ( إن أعيان بني الأم يتوارثون دون بني العَلاّت ) . وأخبرني المنذري عن أحمد بن يحيى أنه قال : الأعيان :

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR420 harf
- ينعت الثمرة تينع ينعا وينعا، وأينعت إيناعا، وهي يانعة ومونعة. قال: ﴿انظروا إلى ثمره إذا أثمر وينعه﴾ [الأنعام/99] وقرأ ابن أبي إسحق (هو يعقوب بن إسحق بن زيد بن عبد الله بن أبي إسحق الحضرمي، أحد القراء العشر، كان أعلم زمانه بالقراءات والعربية، وكلام العرب والفقه. توفي سنة 205 هجري. انظر: بغية الوعاة 2/348) (وينعه) (وهي قراءة شاذة، قرأ بها يعقوب من غير طريق الطيبة، وقرأ بها ابن محيصن)، وهو جمع
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR293 harf
ي ن ع ثمرة يانعة ومونعة‏:‏ نضيجة وقد ينعت وأينعت وهذا أوان ينعه وينعه ورمان ينيع‏.‏ قال عمرو بن معد يكرب‏:‏ كأن على عوارضهنّ راحا يفضّ عليه رمان ينيع ومن المجاز‏:‏ دم يانع‏:‏ شديد الحمرة‏.‏ قال سويد بن كراع‏:‏ وأبلج مختال صبغنا ثيابه بأحمرَ مثلِ الأَرجُوانيّ يانعِ وينع الشيءُ: قَنَأ لونُه.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.062 harf
يَنَعَ الثَّمَرُ يَيْنَعُ ويَيْنِعُ يَنَعاً ويُنْعاً ويُنُوعاً، فهو يانِعٌ من ثَمَرٍ يَنْعٍ وأَيْنَعَ يُونِعُ إِيناعاً، كلاهما: أَدْرَكَ ونَضِجَ، قال الجوهري: ولم تسقط الياء في المتقبل لتقويها بأُختها. وفي حديث خَيّابٍ: ومِنّا مَنْ أَيْنَعَتْ له ثمرته فهو يَهْدِبُها. أَيْنَعَ يُونِعُ ويَنَعَ يَيْنِعُ: أَدْرَكَ ونَضِجَ، وأَيْنَعَ أَكثر استعمالاً، وقرئ ويَنْعِه ويُنْعِه ويانِعِه؛ قال الشاعر: في
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR262 harf
* ي ن ع * * يَنَعَ * الثمر أي نضج وبابه ضرب وجلس وقطع وخضع و * يُنْعاً * أيضا بضم الياء و * أَينَعَ * مثله وقُرئ ﴿و * ُيَنْعِهِ *﴾ بفتح الياء وضمها وهو مثل النَّضْج والنُّضْج و * اليَنِيعُ * و * اليَانِعُ * كالنَّضيج والنَّاضج وجمع اليانع * يَنْعٌ * كصاحب وصحب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.146 harf
ينع الثمر، كمنع، وضرب، ينعا، بالفتح، وينعا، وينوعا بضمهما، أي: نضج، وحان قطافه ولم تسقط الياء في المستقبل لتقويها بأختها، وقوله تعالى: إذا أثمر وينعه، هكذا قرئ بالفتح، وقرأ قتادة ومجاهد وابن محيصن، وابن أبي إسحاق، وأبو السمال: وينعه بالضم وهما مثل النضج والنضج، قال: في قباب حول دسكرة حولها الزيتون قد ينعا كأينع إيناعا، أي: أدرك ونضج، وهو أكثر استعمالا من ينع.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR448 harf
يَنَعَ يَنَعَ A , I ( n. ac. يَنْع 1 , يُنْع 3 , يُنُوْع 27 ), a. Ripened. أَيْنَعَ أَيْنَعَ IV , a. see I . يُنْع يُنْع 3 , a. Name of a large tree. يَنَع يَنَع 4 , a. Cornelian ( stone ). b. A red shell. يَنَعَة يَنَعَة 4t , a. see 4 (b) . يَاْنِع يَاْنِع 21 , ( pl. يَنْع 1 ), a. Ripe. b. Red. يَنِيْع يَنِيْع 25 , a. see 21 (a) . يَنْفُوْر يَنْفُوْر a. see under نَفَرَ .
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR8.719 harf
ينع يَنَعَ - يَيْنَعُ (يَنَعَ - يَيْنِعُ) - يَنْع يَنَعَ - يَيْنَعُ (يَنَعَ - يَيْنِعُ) + الثمر: ينضج ويحين قطافه: ينضج ويحلو ويصير ذا لون يدل على نضجه و لزوم قطافه وصرمه يَنْع: اسم فعل " يَنَعَ - يَيْنَعً ": النضج: وهو كذلك بمعنى مفعول: الثمر الناضج المتلون الذي يلزم قطافه واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الجهوزية والنضج وانتهاء التغيرات"،
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler24 mücavir (34 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قنو

    1 ortak ayet · Hurma salkımı demektir

  2. رمن

    1 ortak ayet · Nar meyvesi veya ağacı demektir

  3. زيت

    1 ortak ayet · Zeytindir

  4. خضر

    1 ortak ayet · Hudr : Sebzedir

  5. شبه

    1 ortak ayet · Benzeşen

  6. عنب

    1 ortak ayet · E’nab, Üzüm asması demektir

  7. ركب

    1 ortak ayet · “Rükbe” diz demektir

  8. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

  9. نخل

    1 ortak ayet · Hurma ağacıdır

  10. ثمر

    1 ortak ayet · Meyve demektir

  11. نبت

    1 ortak ayet · Bitki

  12. موه

    1 ortak ayet · Su

Geçtiği ayetler(1)

  1. … مُشْتَبِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ انْظُرُوا إِلَى ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَيَنْعِهِ إِنَّ فِي ذَلِكُمْ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

    Ve onun olgunlaşmasıO’dur; gökten su indirmiş olan. Onunla her bitkiyi çıkardık. Ondan yeşillikler çıkardık. Ondan yığın yığın taneler, hurmaların tomurcuklarından sarkan salkımlar, birbirine hem benzeyen, hem benzemeyen üzümlerden, zeytinden ve nardan bahçeler yapıp çıkarıyoruz. Meyvesine; bir meyve verdikleri zaman, bir de olgunlaştıkları zaman bakın. Şüphesiz ki bunlarda; iman eden bir kavim için ayetler vardır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökينع
YapıÜçlü
Özel DurumMisâl-i yâî (ilk harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerنضج, درك, بلغ, ثمر
Zıt Kökفجج
Çekirdek Özet 1Meyvenin tam kıvamına gelerek olgunlaşması, yenmeye hazır hale gelmesi ve renginin kemale ermesi
Çekirdek Özet 2İlahi yaratılış ve gelişim sürecinin nihai gayesine, tamamlanma ve yetkinlik evresine ulaşması
Çekirdek Özet 3Bir sürecin başlangıç potansiyelinden somut kemal noktasına erişmesi; gelişimsel yetkinlik
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel bir kızarma veya renk değişimi sayarak yaratılıştaki kemal ve amaçlılık evresini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ينYumuşaklık, esneklik veya sıvımsı akıcılık barındıran ilk durum; ينع dışında bağımsız üçlü kök türetimi Arapçada son derece sınırlıdırعBoğaz harfi olan ayın harfinin eklenmesiyle bu içsel kıvam belirgin, dışa vuran, gözle görülür bir olgunluğa ve kemal rengine dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
يel ve kolİş, yapma, uzanma; meyvenin dalında uzanıp tutulacak, devşirilecek kıvama gelme hazırlığı
نfiliz, yılan, balıkSüreklilik, çoğalma, canlılık; can suyunun dokularda akarak canlılığı sürdürmesi
عgözGörme, bilme, kaynak; tamamlanan olgunluğun gözle açıkça fark edilir renge ve nura bürünmesi
ينعİşleyen can suyunun gözle görülür nihai kemale ermesiCanlılığın ve besleyici özün meyvede işlenerek gözle seçilir bir olgunluk ve yetkinlik kıvamına ulaşması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamMeyvenin dalında tam olarak olgunlaşması, yumuşayıp tatlanması ve koparılacak nihai rengini (özellikle kırmızılık) alması
Cahiliye şiiri kullanımıAmr b. Ma‘dîkerib şiirinde dudakların ve ağzın parlaklığını taze ve olgun nara benzetirken bu kökü kullanır: كأن على عوارضهن راحا / يفض عليه رمان ينيع
Erken Arapça kullanımHabbâb b. Eret'in bir rivayetinde dünyalık kazanımların olgunlaşıp devşirilmesi meyve mecazıyla bu kökten aktarılır: ومنا من أينعت له ثمرته فهو يهدبها

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, el-Müfredât.

Sami etimolojik katman

Arapça ينع kökü, meyvenin olgunlaşması ve kırmızılığın yoğunlaşması anlamıyla Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda belirginleşen özel bir ziraî ve tasvirî köktür. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Ârâmîce) olgunlaşma ve erme kavramları daha çok بشل köküyle veya parıldama kökleriyle ifade edilirken, Arapçada ينع kökü doğrudan meyvenin rengindeki ve dokusundaki kemale ermeyi gösterir. Kökün ilk harfinin yâ olması, Proto-Sami dönemindeki ön ses dönüşümleriyle uyumludur; içsel birikimin dışsal renk ve lezzet olarak tezahür etmesini temsil eder.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMeyvenin olgunlaşması ve rengin kızarmasıKökün asıl anlamı meyvenin yenme olgunluğuna erişmesidir; mecazen koyu kırmızı kan için de kullanılırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ziraî sözvarlığıİlgili kök Arapça ve yakın Güney Sami lehçelerinde meyvenin kemal evresi için korunmuşturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ينعAnlamlıOlgunlaşmakMeyvenin tam kıvamına gelmesi ve toplanmaya hazır olmasıHedef kök, Kur'an'da geçer
يعنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
نيعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKök olarak oluşmayan veya terk edilmiş diziliş
نعيAnlamlıÖlüm haberi duyurmakBirinin ölümünü topluluğa yüksek sesle haber vermekKur'an'da geçmez
عينAnlamlıGöz, pınar, kaynakGörme organı, su kaynağı, eşyanın kendisi ve özüKur'an'da geçer
عنيAnlamlıKastetmek, ilgilenmekBir şeye yönelmek, meşakkat çekmek, anlam taşımakKur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ينعMerkezOlgunlaşmaMeyvenin dalında renk, tat ve kıvam olarak en yetkin seviyeye erişmesiSürecin nihai gayesine ulaştığı kemal evresini gösterir
نضجKomşuPişme ve olgunlaşmaDaha çok ısı, ateş veya zaman etkisiyle çiğlikten kurtulup pişmeyi ifade ederينع köküne göre hem et hem meyve için genel pişme ve olgunlaşmadır
دركKomşuYetişme ve erişmeBir şeye arkasından yetişip kavuşmayı ve tamamlanmayı anlatırFiziksel ve zihinsel erişmeyi kapsar, doğrudan meyve kıvamı değildir
بلغKomşuSınıra ulaşmaHedeflenen bir yerin, sürenin veya sınırın sonuna varmayı bildirirMekansal ve zamansal son sınıra ulaşmayı vurgular
ثمرKomşuÜrün vermeAğacın veya bitkinin meyve vermesini, döl tutmasını ifade ederBaşlangıç ve ürün verme evresidir, henüz olgunlaşma zorunlu değildir
فججZıtHamlık ve çiğlikMeyvenin henüz olgunlaşmamış, sert, ekşi ve ham halini belirtirOlgunlaşmanın tam karşıtı olan hamlık ve çiğlik durumudur

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaينعMeyvenin olgunlaşmasıDalındaki meyvenin renk ve tat bakımından kemale ermesiKesin
Latincematuritas, maturescereOlgunlaşmakZamanı gelip olgunlaşmayı karşılar ancak kırmızılık ve renk nüansını taşımazGüçlü
İngilizceripening, ripeness, maturityOlgunlaşma, kemal haliBiyolojik gelişimin tamamlanmasını ifade ederGüçlü
AlmancaReifung, ReifeOlgunluk, ermeMeyvenin ve aklın kemale ermesini karşılarGüçlü
Fransızcamûrissement, maturitéOlgunlaşmaSürecin meyve vermesi ve tam kıvama gelmesidirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Masdar veya isim (yen‘)Meyvenin olgunlaşması, kemal ve yetkinlik evresiYaratılış delilleri, ilahi kudretin ve rahmetin bitkiler üzerindeki tekâmül süreci (En'am 6:99)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidlal ve inayet deliliYaratılışın kör tesadüf değil, tohumdan olgun meyveye uzanan teleolojik bir nizamla yürümesiGayelilik ve hikmet delili
FıkıhZiraî akitler ve hasatMeyvenin dalında olgunlaşmadan önce satılması yasağı (bey‘u’s-simâr kable büduvvi salâhihâ)İktisadi değer kazanma ve riskin kalkması
TefsirKevnî ayetlerin tefekkürüMeyvenin ham halinden olgun haline geçerken geçirdiği kimyasal ve görsel dönüşümün ayet oluşuTedricî tekâmül ve ibret
HadisNimet ve hasat tasvirleriDünyalık nimetlerin olgunlaşıp toplanması veya çocukların güzel terbiyesi için mecazî anlatımKemal ve faydalanma evresi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve tefekkürNimetin kemal haliŞükrü ve ibreti gerektirmeİlahi kudretin tohumdan meyveye uzanan tedricî terbiyesini gösterirKesin
İlmiBiyoloji ve botanikFizyolojik olgunlukBiyokimyasal döngünün tamamlanmasıKlorofilin yıkılması, şeker ve aromaların sentezlenmesi sürecidirGüçlü
SiyasiKurumsal olgunlukReformun meyve vermesiToplumsal faydanın açığa çıkmasıYasaların ve kurumların uygulanarak beklenen sonucu doğurmasıdırMuhtemel
İktisadiÜretim ve hasatPiyasa değerinin oluşumuTüketime ve mübadeleye elverişlilikÜrünün telef olma riskinden çıkıp net iktisadi faydaya dönüşmesidirGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonun tepe noktası veya asimptotik doygunlukBir gelişim eğrisinin maksimum doygunluğa ve kararlı duruma ulaştığı noktaGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal ve zihinsel yetkinlikBir fikrin veya toplumsal projenin olgunlaşıp somut kazanımlara dönüşmesi evresiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece sıradan bir botanik terim veya kırmızılık rengi sayarak bağlamından soyutlamak
Kur'an içi daha geniş anlamBir sürecin başlangıcındaki hamlık ile sonundaki kemal arasındaki tedricî ilahi nizamı kavramak
Yanlış anlamanın doğuracağı hataEn'am 6:99 ayetindeki tefekkür çağrısını yüzeysel bir manzara seyri zannedip tekâmül nizamını kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İlahi yaratılışın tedricî (aşama aşama) işleyişini, hamlıktan kemale doğru ilerleyen amaçlı düzeni tek bir kelimede özetlediği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış delillerini, kevnî ayetleri, dirilişin tabiat üzerinden ispatını ve nimetlerin sayıldığı tevhid ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Meyve vermenin (semer) tek başına yetmediğini, asıl gayenin ve nimetin onun olgunlaşması (yen‘) olduğunu göstererek sonuç odaklı değerlendirme bilinci kazandırır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamMeyvenin dalında yumuşayıp tatlanması, renginin dönmesi ve toplanacak tam kemal kıvamına erişmesi.
  • Soyut anlamBir sürecin potansiyel halden aktüel yetkinliğe, hamlıktan gayesine uygun nihai olgunluğa ulaşması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin veya projenin başlangıç çıktısından en yüksek verimlilik ve istifade düzeyine geçiş noktası.
  • LaTeX modeliM(t)=P0⋅(1−e−kt)→t→TMmax⁡
  • LaTeX açıklamasıModelde P0 başlangıç potansiyelini, k gelişim katsayısını, t zamanı temsil eder; t süresi hasat anı olan T değerine yaklaştıkça sistemdeki M(t) değeri ham halden nihai olgunluk ve kemal sınırı olan Mmax⁡ düzeyine erişir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ي