أنا

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: أ-ن-االصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٦٩ · الآيات: ٦٦ · السور: ٣٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».وحيطينطردأناقولفَأَنَانذرفطرعبديوسفأَنَاقرر

الجذرالصيغ ٣الآيات ٦٦السور ٣٢المجاورة ٦٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

أنا

أ - ن - ا

جذر
  • الورود: ٦٨
  • الآيات: ٦٦
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ٤

معناه في القرآن: Ben

هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة.

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءنا · انا

ملاحظاتي

المعاجم(٤)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١١٬٠٢١
باب اللفيف من النون ن ا أ، ن ي أ، ن أ ي، ن و ي، ن أ ن أ، ن و ن، أ ن ن، أ ن ا، و ن ي، و ن ن، و أ ن، أ و ن، أ ي ن مستعملات ناء: النَّوْءُ، مهموز: من أَنواء النّجوم، وذلك إذا سقط نجم بالغداة فغاب مع طُلُوع الفَجْر، وطلع في حياله نجمٌ في تلك السّاعة على رأس أربعة عشر منزلا من منازل القمر سُمِّي بذلك السُّقوط والطُّلُوع نوءاً من أنواء المَطَر والحرّ والبَرْد، وذلك من قولك: ناء ينوء.. والشّيء إذا مال
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢٢٠
أَنى الشيء يأْني إنّي، أي حانَ. وأَنى أيضاً: أدرك. قال الله تعالى: "غَيْر ناظرينَ إناهُ" أي نُضْجَه. ويقال أيضاً: أَنى الحميمُ، أي انتهى حرُّه. ومنه قوله تعالى: "وبَيْنَ حَميمٍ آنٍ" أي بالغٍ إناهُ في شدَّة الحرّ. وكلُّ مدركٍ آنٍ. وآناهُ يُؤْنِيهِ إيناءً، أي أَخَّرَهُ وحَبَسَهُ وأبطأه. قال الكميت: ومَرْضوفَةٍ لم تؤْنِ في الطبخ طاهياًعَجِلْت إلى مُحْوَرِّها حين غَرْغَرا والاسم منه الأَناءُ. قال
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٦٥٠
- ضمير المخبر عن نفسه، وتحذف ألفه في الوصل في لغة، وتثبيت في لغة (وفي ذلك يقول العلامة محمد بن حنبل الحسني الشنقيطي رحمه الله: مد أنا من قبل همز انفتح *** أو همزة مضمومة قد اتضح وقبل غير همزة أو همزة *** مكسورة مد أنا لا تثبت)، وقوله عز وجل: ﴿لكنا هو الله ربي﴾ [الكهف/38] فقد قيل: تقديره: لكن أنا هو الله ربي، فحذف الهمزة من أوله، وأدغم النون في النون، وقرئ: ﴿لكن هو الله ربي﴾، فحذف الألف أيضا من
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٣
المدخل: اناأَنَا أَنَا ذ (pronoun of the first person sing.): see art. ان.
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٩ (الإجمالي: ٢٥٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. قول

    الآيات المشتركة: ٤٠ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  2. نذر

    الآيات المشتركة: ١١ · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür

  3. وحي

    الآيات المشتركة: ٦ · İşaretleşmek için yakılan ateştir

  4. عبد

    الآيات المشتركة: ١٠ · Ana kapının önündeki bekçidir

  5. طرد

    الآيات المشتركة: ٢ · Kısa mızraktır

  6. شرك

    الآيات المشتركة: ٧ · Tasma kayış demektir

  7. يوسف

    الآيات المشتركة: ٣ · Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir

  8. خير

    الآيات المشتركة: ٧ · Hayr : At sürüsü demektir

  9. ربب

    الآيات المشتركة: ١٨ · Ribve, tümsek demektir

  10. ودي

    الآيات المشتركة: ٢ · İki dağ arasındaki yamaçlardır

  11. طين

    الآيات المشتركة: ٢ · Döllenmiş yumurta

  12. قرر

    الآيات المشتركة: ٣ · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür

الآيات التي ورد فيها(٦٦)

  1. … إِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّيَ الَّذِي يُحْيِي وَيُمِيتُ قَالَ أَنَا أُحْيِي وَأُمِيتُ قَالَ إِبْرَاهِيمُ فَإِنَّ اللَّهَ يَأْتِي بِالشَّمْسِ …

    Ben

  2. لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِي مَا أَنَا بِبَاسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ

    Ben

  3. قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قُلْ لَا أَتَّبِعُ أَهْوَاءَكُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ

    Ben

  4. إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    Ben

  5. قَدْ جَاءَكُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَا وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ

    Ben

  6. قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ

    Ben

  7. … الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

    Ben

  8. قُلْ يَاأَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَنْ ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ

    Ben

  9. وَيَاقَوْمِ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مَالًا إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّهِ وَمَا أَنَا بِطَارِدِ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّهُمْ مُلَاقُو رَبِّهِمْ وَلَكِنِّي أَرَاكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُونَ

    Ben

  10. بَقِيَّةُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ

    Ben

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökأنا
YapıZamir / İşlev sözü (Mütekellim zamiri)
Özel DurumVasıl halinde elifin düşürülmesi, vakıf halinde ispatı; hemzeli ve nâkıs yapı
Bağlamsal Yakın Köklerنحن, إيا, نفس, ذات
Zıt Kökأنت
Çekirdek Özet 1Konuşan öznenin kendi varlığına ve benliğine doğrudan işaret etmesi
Çekirdek Özet 2İlahi hitapta mutlak tevhid ve rububiyet beyanı; beşeri düzlemde irade, sorumluluk ve acziyet veya kibir ifşası
Çekirdek Özet 3Varlığın özneleşmesi, benlik idraki, failin fiili bizzat üstlenmesi ve ahlaki sorumluluk merkezi
Kritik Hata RiskiZamiri salt psikolojik bir ego veya kibre indirgeyerek vahiydeki ontolojik ve ahlaki sorumluluk merkezli kurucu işlevini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أنVarlık, ortaya çıkış, beliriş ve işaret çekirdeği; nitekim أنت muhatap varlığına, أنس görünür ve belirgin insana, أنف öne çıkan uzva, أنى zamanın olgunlaşıp belirmesine işaret ederاÇekirdeğin işaret gücünü konuşan birinci tekil şahsa tahsis ederek soyut varlık işaretini doğrudan benlik ve öznellik bilincine dönüştürmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçSözün ve niyetin başlatıcısı olan ana itici gücü, failin varlıktaki öncelikli irade hamlesini temsil eder
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBireysel bilincin, hayatiyetin ve içsel varoluş sürekliliğinin dışa doğru açılmasını simgeler
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçBaşlatılan iradenin ve bilincin sınırını çizerek onu bağımsız, tekil ve tayin edilmiş bir özne olarak tamamlar
أناGücün belirmesi, hayatiyet kazanması ve sınır bularak özneleşmesiKonuşanın kendi içsel varlığını ve iradesini dış dünyadan ayırt ederek doğrudan ve tekil bir benlik olarak ortaya koyma hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKonuşan kişinin kendi bedenine, şahsına ve varlığına doğrudan sesli ve bedensel işaretle bulunması; kabile içinde söz ve eylem sorumluluğunu bizzat üstlenme beyanı
Cahiliye şiiri kullanımıKümeyt ve diğer erken dönem şairlerinin şiirlerinde konuşanın kendi şecaatini, cömertliğini veya hüznünü tekit etmek üzere birinci tekil şahıs zamiri olarak kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımKlasik dilde hem vasıl hem vakıf durumunda telaffuz farkları gösteren, vasılda elifi düşürülüp vakıfta korunan veya he-i sekt ile durulan temel konuşan zamiridir

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, el-Müfredât, Lisânü’l-Arab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça أنا zamiri, Proto-Sami dönemin birinci tekil şahıs zamirine dayanan en arkaik morfolojik unsurlardan biridir. Akatça anāku, İbranice ʾănī (אֲנִי) ve ʾānōḵī (אָנֹכִי), Aramice ve Süryanice ʾenā (ܐܢܳܐ), Ge'ezce ʾana (አነ) ve Ugaritçe ʾnk biçimleriyle tam bir ses ve anlam denkliği gösterir. Sami dil ailesinin batı ve güney kollarında zamirin sonundaki ek unsurlar yalınlaşarak n-a ses kümesine indirgenmiş, Arapçada hemzeli ön ses ve genizsi nûn harfiyle konuşan öznenin doğrudan ifadesi haline gelmiştir. Bu yapı türetilmiş bir fiil kökü olmayıp, doğrudan ontolojik ve deiktik (işaret bildirici) bir asli zamir katmanıdır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Brockelmann, Lipiński.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMütekellim vahde zamiriKonuşanın kendi nefsini diğer varlıklardan soyutlayarak doğrudan fail ve muhatap kılan kurucu zamirdirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Sami *ʾanāku / *ʾanāAkatça anāku, İbranice ʾănī / ʾānōḵī, Süryanice ʾenā ile ortak ata biçimden tevarüs eden doğrudan şahıs zamiridirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik birinci tekil şahıs işaretçisiBerberice ve Eski Mısırca benlik zamirlerinde de görülen n/k morfemli ortak gösterge tabakasıyla örtüşürGüçlü

المصدر David Cohen, Semitic Comparative Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أناAnlamlıKonuşan benlik zamiriBirinci tekil şahsın nefsini ifade eden asli zamirHedef kök; Kur'an'da geçer
أانKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
نأاAnlamlıUzaklaşmak, ağırlaşmakMesafe koyma ve meşakkatle hareket etmeTers dizilim; Kur'an'da geçmez
ناأAnlamlıKalkmak, yüklenmekBir ağırlığı kaldırmak veya bir işe girişmekFonetik varyant; Kur'an'da geçmez
اأنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
أناAnlamlıVakit, saat, olgunlaşmaZaman dilimi, bir şeyin vaktinin gelmesiAynı harf dizilişinin nâkıs isim/fiil boyutu; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أناMerkezBenlik ve birinci tekil şahısKonuşan öznenin kendini doğrudan ve yalın biçimde muhataba sunmasıdırVarlığın bilince ve söze geldiği birinci şahıs merkezidir
نحنKomşuÇoğul özne ve bizlikTekil benlik yerine kolektif veya azamet bildiren çoğul konuşan özneyi ifade ederFertten topluluğa veya mutlak kudret çoğulluğuna geçiştir
إياKomşuAyrık nesne zamiriEylemin faili değil, doğrudan hedefi ve nesnesi olan şahsa işaret ederYalın özne değil, tahsis ve yöneliş alanıdır
نفسKomşuZat, can ve benlik özüDilsel bir zamir değil, varlığın somut mahiyeti ve içsel dinamizmidirŞahıs göstergesi değil, canın ve kişiliğin ontolojik cevheridir
أنتZıtMuhatap ikinci tekil şahısKonuşanın kendisini değil, karşısındaki tekil ötekini hedef almasıdırİçsel öznellikten dışsal muhataplığa geçişi temsil eder

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأناBirinci tekil şahıs zamiriKonuşanın kendi şahsını doğrudan ve tekil olarak bildiren asli isimKesin
LatinceegoBenBirinci tekil şahıs zamiridir; nefsin fail ve bilinç merkezi oluşunu tam karşılarKesin
İngilizceIBenGramatikal birinci tekil şahıs zamiridir; nesne veya meful halini dışarıda bırakırKesin
AlmancaichBenÖznel bilinci ve konuşan şahsı tekil olarak karşılarKesin
Fransızcaje, moiBenGramatikal fail (je) ve vurgulu şahıs (moi) boyutlarını birlikte barındırırKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İlahi vahdaniyet ve rububiyet beyanıYegâne ilah oluşun teyidiCenâb-ı Hakk'ın zâtını Musa'ya veya kullarına doğrudan bildirdiği tevhid bağlamı (Tâhâ 20:14)
Beşeri acziyet ve tevazu ikrarıSorumluluğu bizzat üstlenmePeygamberlerin veya müminlerin kendi kulluklarını ve görevlerini şahsen ikrar etmeleri (el-A'râf 7:143)
Firavuni kibir ve sahte ilahlık iddiasıİnsanın haddini aşarak mutlaklaşmasıTiranların ve kibirlenenlerin ilahlık ve üstünlük iddiasında bulunma bağlamı (en-Nâziât 79:24, el-Bakara 2:258)
İdgamlı terkipte zât-ı ilahiyye ikrarıİman ve rablik ahdiMüminin rabbini başkalarından tefrik ederek bizzat itiraf etmesi bağlamı (el-Kehf 18:38)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamUluhiyet ve benlik meselesiYüce Allah'ın zâtını birinci şahısla nitelemesi, kelâm-ı nefsi ve tevhitte şirk unsurlarının dışlanmasıMutlak varlığın kendi kendini tanıtması ve sahte ilahlık iddialarının iptali
Fıkıhİkrar, akit ve vasiyet hükümleriHukuki işlemlerde kişinin hak veya borcu doğrudan kendi nefsine nispet ederek bağlayıcılık kurmasıHukuki irade beyanının bizzat süjeye tahsis edilmesi ve şahsiliğin teyidi
TefsirKur'an'daki ilahi ve beşeri hitaplarAyetlerdeki zamir geçişleri (iltifat) ve zamirin vasıl veya vakıf halinde elifinin okunma tarzıVahiydeki hitap makamının ve söz sahibinin belirlenmesi
HadisBireysel şahitlik ve nebevî ikrarHz. Peygamber'in kendi konumunu, ahlakını veya sünnetini doğrudan nefsine izafe ederek bildirmesiRisalet şahsiyetinin örnekliği ve bizzat bağlayıcı kılınması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kullukMutlak fail ve kul süjesiİlahi hitapta şirki nefyetmek, insanda ise ferdi sorumluluğu tahkim etmekDin yalnızca mutlak varlığın beyanı ve ferdin bizzat üstlendiği iman ile tahakkuk ederKesin
İlmiEpistemolojiBilen özne (süje)Bilgi edinme sürecinde idrak ve gözlem merkezini tayin etmekBilginin inşa edilebilmesi için önce kendini ve nesnesini ayırt eden bir benlik gerekirGüçlü
SiyasiMeşruiyet ve otoriteKarar ve hüküm makamıOtoritenin şahsileşmesi veya meşru iradenin beyan edilmesiFiravun modelinde tahakküm aracı, meşru düzende ise hesap verebilir liderlik merkezidirGüçlü
İktisadiMülkiyet ve zimmetHukuki iktisadi şahısBorçlanma, tasarruf ve mülkiyet hakkını bireysel zimmete bağlamakEkonomik faaliyetlerin borç ve hak üretebilmesi için bağımsız bir tasarruf ehliyeti şarttırKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKoordinat sisteminin başlangıç noktası (orijin)Çok boyutlu bir uzayda tüm vektörlerin ve mesafelerin kendisine nispetle tanımlandığı sıfır noktası gibi, konuşma uzayında da tüm zamirler ve nesneler konuşan benliğe göre konumlanırGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki kişilik ve ahlaki failBireyin eylemlerinin yasal ve vicdani sonuçlarını doğrudan yüklenen, imputasyon (hesap sorulabilirlik) kabiliyetine sahip temel süjeKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiSöz konusu lafzı salt kibir, bencil dürtü veya modern psikolojideki narsistik ego ile eşitleyerek ontolojik değerini yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu zamir hem Cenâb-ı Hakk'ın mutlak tevhidini beyan ettiği en yüce vahiy makamı hem de peygamberlerin ve kulların adanmışlık ve sorumluluk ikrarıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZamirin geçtiği her yerde olumsuz bir bencillik aramak, ilahi hitabın rububiyet vurgusunu ve insanın fıtri irade sorumluluğunu yanlış kavramaya yol açar

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin hitap yapısında sözün kaynağını, Cenâb-ı Hakk'ın doğrudan zâtını kullarına ifşa edişini ve insanın ahlaki hesabının tekilliğini belirleyen en kurucu göstergedir.
Hangi ayet groupsunda belirleyicidir?Tevhidin ve rububiyetin bizzat ilan edildiği vahiy ayetlerinde, peygamberlerin tebliğ ve kulluk ikrarlarında ve zalimlerin taşkınlıklarının nakledildiği kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Benlik bilincinin bizatihi günah veya kibir olduğu şeklindeki yanılgıyı düzeltir; kibrin zamirin kendisinde değil, haddi aşan sahte iddiada olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKonuşanın kendi şahsına ve bedenine doğrudan işaret ederek sözel alana girmesi.
  • Soyut anlamVarlığın kendini bilmesi, dış dünyadan tefrik ederek bağımsız bir irade ve sorumluluk süjesi kılması.
  • Sistematik karşılıkHitap ve sorumluluk sisteminde bütün önermelerin kendisine nispet edildiği temel referans ve orijin noktası.
  • LaTeX modeliS={x∣δ(x,O)=1}  ⟹  A(x)
  • LaTeX açıklamasıModelde O konuşma ve bilinç uzayının orijin noktasını (konuşan benliği), x mevcut varlık kümesindeki herhangi bir unsuru, δ ise seçme ve özdeşlik fonksiyonunu temsil eder. Yalnızca orijinle tam örtüşen tekil varlık (S) benlik hüviyeti kazanır ve bu özdeşleşme doğrudan eylem ve ahlaki sorumluluk yüklenimini (A(x)) doğurur.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ا